Bijlage 1 - Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur - 250725
Tekst van het document
Een huidig voorbeeld van deelmobiliteit in EttenLeur is de Greenwheels-auto aan de voorzijde van het station. Deze deelauto wordt goed gebruikt. Toch is deelmobiliteit in Etten-Leur nog relatief nieuw. Daarom doen wij de komende jaren meer ervaring op met de inzet van deelvervoer, bijvoorbeeld bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Hier zijn wij reeds mee gestart door de inzet van deelmobiliteit onder voorwaarden mogelijk te maken in ons parkeerbeleid. Wij werken momenteel aan specifiek beleid op het gebied van deelmobiliteit binnen onze gemeente. Daarmee wordt het netwerk van deelauto’s uitgebreid. Wij monitoren het gebruik van de deelauto’s in Etten-Leur. In bestaande woonwijken maken wij inwoners enthousiast om zelf aan de slag te gaan met deelmobiliteit s. Ook onderzoeken we hoe we deelmobiliteit kunnen inpassen in bestaande wijken, bijvoorbeeld door bij de vraag om extra parkeerplaatsen juist een deelauto aan te bieden. Ook willen wij inwoners bijvoorbeeld korting geven op het gebruik van deelmobiliteit om zo het gebruik te stimuleren. We onderzoeken of we dit kunnen doen door het afkopen van abonnementen of door te sponseren in abonnementen voor deelvervoer.
Type actie en prioritering -
Type actie: campagne en proces. Prioritering • Korte termijn: opstellen beleid deelmobiliteit en stimuleren initiatieven deelmobiliteit. • Doorlopend: monitoren gebruik deelmobiliteit.
Actie 2.1.4: Deelmobiliteit Een aanvulling op ‘traditioneel’ openbaar vervoer is deelmobiliteit. Deelmobiliteit gaat over alle vormen van voertuigen die voor korte tijd kunnen worden geleend of gehuurd, vaak via een (online) platform. Wij zien de deelauto ook als mogelijke oplossing voor vervoersarmoede. Ook vormt het een alternatief voor de tweede, derde of vierde auto van veel huishoudens in Etten-Leur, waardoor het zorgt voor minder auto’s in het straatbeeld. Dit draagt bij aan het STOMP-principe en het prioriteren van gedeelde mobiliteit.
Figuur 10 Parkeerplaats Greenwheels deelauto (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
26
SPEERPUNT 2.2: BENUTTEN VAN KANSEN DIE BESTAANDE NETWERKEN BIEDEN Het bestaande netwerk voor lopen, fietsen en openbaar vervoer biedt veel mogelijkheden en zijn al goed op orde. Zo heeft de gemeente Etten-Leur een uitgebreid netwerk van fietspaden. Alle bestemmingen binnen de gemeente liggen voor bewoners op fietsafstand. Toch blijft het fietsgebruik in de gemeente Etten-Leur ten opzichte van het Nederlands gemiddelde én de buurtgemeenten Zundert en Breda bij afstand tot 7,5 kilometer achter (29,8%2). Hier liggen kansen voor verbetering.
Actie 2.2.1: Logische en herkenbare fietsroutes We zetten in op logische, herkenbare en goed ingerichte fietspaden. Het hoofdfietsnetwerk van Etten-Leur (hoofdstuk 4.2) bestaat uit twee type hoofdverbindingen: regionale/primaire lokale routes vormen de belangrijkste fietsverbindingen in Etten-Leur en naar omliggende gemeenten. Secundair lokale fietsroutes verbinden de wijken en buurten van Etten-Leur met de regionale/ primair lokale routes. De overige fietspaden en fietsstroken maken geen onderdeel uit van het hoofdfietsnetwerk. Tot slot zet de gemeente in op recreatieve fietsroutes, specifiek de routes die onderdeel uitmaken van het fietsknooppuntnetwerk of bijvoorbeeld de Van Gogh-fietsroute. In het buitengebied van onze gemeente wordt namelijk veel gewandeld en gefietst. Wij streven ernaar om de steeds drukkere fietspaden in het buitengebied breder en comfortabeler in te richten, met voldoende verlichting. Deze aanpassingen voeren we waar mogelijk gelijktijdig uit met het uitvoeren van regulier onderhoud.
fietsnetwerk zijn de fietspaden langs de beoogde oostelijke randweg en de fietsroute langs de A58 (Bredaseweg – Oude Liesboslaan). Deze laatste route is voor sommige fietsers een goede alternatieve fietsverbinding tussen Etten-Leur en Breda. Wij onderzoeken hoe wij deze fietsroute nog aantrekkelijker, veiliger en comfortabeler kunnen maken. Een voorbeeld van de verbetering van bestaande infrastructuur is de aansluiting en routing tussen de snelfietsroute Breda en het fietsnetwerk van Etten-Leur.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie, uitvoering en proces. Prioritering • Korte termijn: onderzoek ontbrekende schakels fietsnetwerk. • Lange termijn: mogelijk realiseren ontbrekende schakels fietsnetwerk. • Doorlopend: verbetering huidige fietsroutes (kwaliteitsniveau, bewegwijzering, etc.).
Figuur 11 Fietspad Hooghuis (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
Hoofdstuk 4.2 bevat onze ontwerpuitgangspunten voor fietsinfrastructuur. Deze passen wij toe om te komen tot logische, herkenbare en goed ingerichte fietspaden, fietsstroken en fietsstraten. Wij onderzoeken, ontwerpen en realiseren ontbrekende schakels in het fietsnetwerk (zie hoofdstuk 4.2). Voorbeeld van ontbrekende schakels in het
2
Rijksoverheid - Sport en bewegen in cijfers. Fietsgebruik per
gemeente (2015-2019). https://www.sportenbewegenincijfers.nl/ kaarten/fietsgebruik. Geraadpleegd op 12 juli 2024.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
27
Actie 2.2.2: Stimuleren fietsgebruik Wij promoten fietsgebruik onder bewoners, werkgevers en bezoekers van de gemeente. Hiervoor zetten wij niet alleen in op nieuwe infrastructuur. Door middel van een bewonersaanpak (landelijke campagnes), werkgeversaanpak (regionale initiatieven) en bezoekersaanpak (regionale initiatieven) stimuleren wij het gebruik van de fiets. Voor bewoners heeft dit voordelen, omdat fietsen bijdraagt aan een goede gezondheid, zowel fysiek als mentaal. Voor werkgevers draagt het bij aan gezondere werknemers en een duurzamer mobiliteitsbeleid. Bezoekers besparen de tijd en kosten die het parkeren van hun auto met zich meebrengt. Sinds 2023 is gemeente Etten-Leur aangesloten bij het landelijk initiatief Doortrappen, in samenwerking met Buurtsportcoach Etten-Leur, Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland. Deze campagne is erop gericht dat alle inwoners veilig en met vertrouwen kunnen blijven fietsen, ongeacht de leeftijd. Fietsgebruik onder werknemers stimuleren wij door middel van een werknemersaanpak, in samenwerking met onze regionale partners, zoals Ons Brabant Fietst. Als gemeente Etten-Leur nemen wij onze voorbeeldrol door fietsgebruik onder werknemers van de gemeentelijke organisatie aan te moedigen.
Type actie en prioritering -
Type actie: campagne. Prioritering • Doorlopend: uitvoeren gedragscampagnes fietsstimulering.
Wij zetten ons in voor behoud van de goede busnetwerk door te overleggen met de vervoerder, provincie en de regio. Hieronder valt ook de buurtbus. Lukt het behoud van het busnetwerk niet, dan zetten we in op maatwerkvervoer zoals BravoFlex of deelvervoer. In bestaande en nieuwe woonwijken houden wij rekening met een zo goed mogelijke bereikbaarheid per openbaar vervoer. Dat geldt ook voor de buurtbus. Wij gaan in overleg met de buurtbusverengingen over oplossingen voor knelpunten die ervoor zorgen dat de buurtbus niet overal comfortabel kan komen. Een voorbeeld hiervan is het rijden in 30 kilometer per uur zones. We willen juist dat een buurtbus door een woonwijk rijdt, omdat hier ook voorzieningen zijn zoals een supermarkt of woon- zorgcentrum. Tegelijkertijd willen we ook dat er een goede verkeersveiligheid in de wijken is en leggen we verkeersdrempels aan om de snelheid af te remmen. Deze twee belangen botsen met elkaar. Dit geldt zowel bij de bereikbaarheid van bestaande wijken als herinrichtingen en nieuwbouwontwikkelingen. Hier houden wij ook voor het STOMP-principe, met prioriteit voor de bereikbaarheid te voet, per fiets en per openbaar vervoer.
Type actie en prioritering -
Type actie: proces. Prioritering • Doorlopend: in overleg met provincie, vervoerder en buurtbusverenigingen over behoud bereikbaarheid wijken en buurten per openbaar vervoer.
Actie 2.2.3: Behoud bereikbaarheid openbaar vervoer Type actie: proces Veel bewoners, specifiek scholieren en ouderen, maken gebruik van het busvervoer in de gemeente. Er is een goed netwerk van buslijnen aanwezig in Etten-Leur. Hoofdstuk 4.3 geeft het busnetwerk van Etten-Leur weer. Grote bussen die naar Breda en andere omliggende dorpen rijden, rijden zoveel mogelijk op de hoofdwegen en naar het busstation en treinstation. Buurtbussen komen op plaatsen waar grote bussen niet mogelijk zijn.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
28
Actie 2.2.4: Mobiliteitshubs Mobiliteitshubs zijn plekken waar verschillende vormen van mobiliteit en ondersteunende voorzieningen samenkomen. Bijvoorbeeld openbaar vervoer, deelvervoer, stallingsplekken voor elektrische deelfietsen, parkeerplaatsen en een pakketpunt. Hiermee verbeteren we de bereikbaarheid van woon- en werkgebieden. Omdat inwoners van Etten-Leur binnen een reis vaak gebruik maken van meerdere vervoerswijzen, is er een groeiende behoefte aan locaties waar reizigers kunnen overstappen. In verleden heeft de gemeente onderzoek gedaan naar kansrijke locaties voor mobiliteitshubs in Etten-Leur. Wij gaan verder met de volgende mogelijke hub-locaties uit dit onderzoek. - Station Etten-Leur: Dit regionale OVknooppunt vormt een belangrijke schakel tussen Etten-Leur en omliggende steden. Met overstapmogelijkheden tussen trein, bus, fiets en auto biedt het station een ideale basis voor verdere ontwikkeling als mobiliteitshub. Momenteel wordt nader onderzoek gedaan naar de haalbaarheid en uitvoering van deze hub. - Lokale hub Etten-Leur Centrum: Het levendige stadscentrum trekt veel bezoekers dankzij de winkels en horeca. Een mobiliteitshub in dit gebied kan bijdragen aan een betere bereikbaarheid en de ontwikkeling van een autoluw centrum.
Wij onderzoeken de potentie en mogelijke uitwerking van deze (en andere) mobiliteitshubs in bestaande en nieuwe woonwijken en op bedrijventerreinen. Voorbeelden hiervan zijn de nieuwbouwontwikkeling Haansberg en het huidige bedrijventerrein Vosdonk.
Figuur 12 Mobiliteitshub (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
Wat is een ‘mobiliteitshub’? Een mobiliteitshub is een centraal knooppunt waar reizigers eenvoudig kunnen overstappen van het ene vervoermiddel naar het andere. Het vormt een strategisch punt, zoals een treinstation, busstation of een (carpool)parkeervoorziening, waar verschillende vervoersmogelijkheden samenkomen, zoals bussen, treinen, fietsen, deelauto’s of elektrische scooters. Dit maakt reizen flexibeler en biedt de mogelijkheid om naadloos te schakelen tussen verschillende vormen van vervoer, afhankelijk van wat op dat moment het meest praktisch is. Mobiliteitshubs kunnen worden uitgebreid met aanvullende voorzieningen die de reiservaring verrijken en meer gemak bieden. Denk hierbij aan pakketpunten voor het ophalen of verzenden van bestellingen, oplaadpunten voor elektrische voertuigen, en bijvoorbeeld koffiecorners. Op deze manier transformeert een mobiliteitshub van een overstappunt naar een multifunctionele locatie waar reizigers meerdere zaken kunnen combineren met hun reis.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie en uitvoering. Prioritering • Korte termijn: onderzoek mobiliteitshubs station, centrum, in woonwijken en op bedrijventerreinen zoals Vosdonk. • Lange termijn: realisatie van mobiliteitshubs.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
29
4.3 AMBITIE 3. DUURZAME MOBILITEIT Leefbaarheid en de gezondheid van onze inwoners hebben een belangrijke plek in de Omgevingsvisie van Etten-Leur. We richten ons op een schone en gezonde leefomgeving en op duurzame alternatieven voor vervoermiddelen die fossiele brandstoffen gebruiken, zoals auto’s. Als meer inwoners gaan lopen en fietsen, draagt dit bij aan een betere gezondheid, zowel lichamelijk als geestelijk.
Vaak is er wel met een reden gekozen om geen voorrang in te stellen, bijvoorbeeld door veel vrachtverkeer op bedrijventerreinen. Met onder andere de locaties uit de knelpuntenanalyse (hoofdstuk 6.6), onderzoeken wij waar de onduidelijkheid vandaan komt en pakken de situatie op kruispunten, rotondes en oversteken waar dit nodig en mogelijk is aan. Ook deed Veilig Verkeer Nederland een inventarisatie van de voorrangssituaties voor fietsers. Deze gebruiken we om onduidelijke voorrangssituaties aan te pakken.
Type actie en prioritering
SPEERPUNT 3.1: DUIDELIJKE ROUTES VOOR FIETSERS EN VOETGANGERS
-
Type actie: uitvoering. Prioritering • Doorlopend: voorrang voor fietsers overal hetzelfde regelen.
Om de leefomgeving te behouden en te versterken moeten we vooral doorzetten wat nu al goed gaat op mobiliteitsgebied. De bestaande voorzieningen voor fietsers en voetgangers benutten we nog beter, op de volgende manieren.
Actie 3.1.1: Voorrang voor fietsers overal hetzelfde geregeld Op dit moment is niet op iedere oversteekplaats, kruising of rotonde duidelijk of de fietser wel of geen voorrang heeft. Door het gebrek aan uniformiteit wordt er telkens iets anders verwacht van de weggebruiker, wat leidt tot onduidelijkheid en mogelijk onveilige situaties. Voorbeelden zijn de rotondes N640 – Roosendaalseweg en Tuindersweg – Zevenbergseweg - Rijsdijk, waar fietsers in tegenstelling tot overige rotondes binnen de bebouwde kom geen voorrang hebben op het gemotoriseerde verkeer. Dit leidt soms tot onveilige situaties, bijvoorbeeld auto’s die remmen om fietsers toch voorrang te geven Ook in de woonwijken en in verblijfsgebieden is de voorrangssituatie op verschillende manieren vormgegeven. Bijvoorbeeld op de hoofdfietsroute door wijk Hooghuis
Figuur 13 Dronefoto rotonde Vosdonk (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
30
Actie 3.1.2: Sport- en beweegroutes Om inwoners aan te moedigen om meer te bewegen in de openbare ruimte, zetten wij in op de aanleg van sport- en beweegroutes in en rond onze woonwijken. In de wijk Grauwe Polder is de beweegroute Grote Toer aanwezig, waar mensen kunnen spelen en sporten in een groene omgeving. Ook in wijken Noord en Banakkers zijn in het voorjaar van 2025 beweegroutes geopend. In 2024 is in het Oderkerkpark een voorziening met sporttoestellen in de buitenlucht geopend. Komende jaren geven wij in en onze woonwijken meer van deze sport- en beweegroutes aan. Langs deze routes realiseren wij aanvullende voorzieningen, zoals speel- en sporttoestellen en watertappunten. Met deze routes verlagen wij de drempel voor onze inwoners om in beweging te komen in onze buitenruimte. Naast extra voorzieningen in woonwijken om meer te bewegen, leggen we ook ommetjes aan op het bedrijventerrein Vosdonk. Zo zorgen we dat medewerkers in hun pauze een rondje kunnen lopen. Ook voegen we meer groen toe aan Vosdonk.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie en uitvoering. Prioritering • Korte termijn: studie en realisatie sporten beweegroutes, aanleg ommetjes op Vosdonk.
SPEERPUNT 3.2: STIMULEREN DUURZAME MOBILITEIT We stimuleren duurzame verplaatsingen binnen Etten-Leur, zoals lopen, (elektrisch) fietsen, openbaar vervoer of elektrische (deel)auto’s. Duurzame mobiliteit zorgt niet alleen voor gezondere inwoners, maar ook voor een betere luchtkwaliteit en daarmee een gezondere fysieke leefomgeving.
Actie 3.2.1: Stimuleren gebruik openbaar vervoer Wij promoten het gebruik van openbaar vervoer onder bewoners, werkgevers en bezoekers van de gemeente.. Momenteel is het voor houders van een Wmo deeltaxipas bijvoorbeeld al mogelijk
om een Voor Elkaar Pas aan te vragen bij de busvervoerder. Ze kunnen daarmee samen met een begeleider gratis met de bus te reizen. Dit soort regelingen zetten wij voort en breiden wij waar mogelijk uit. Een ander voorbeeld zijn campagnes als de OV-OpStapDagen: wij sluiten aan bij dit soort campagnes van de provincie, Arriva en het sociaal domein. Daarmee moedigen wij het gebruik van openbaar vervoer aan onder alle doelgroepen, waaronder winkelend publiek dat nu nog met de auto naar het Winkelhart komt. Als gemeente EttenLeur nemen wij onze voorbeeldrol door te kijken hoe we het gebruik van openbaar vervoer onder werknemers van de gemeentelijke organisatie aan kunnen moedigen.
Type actie en prioritering -
Type actie: campagne. Prioritering • Doorlopend: uitvoeren gedragscampagnes stimulering openbaar vervoer.
Actie 3.2.2: Nieuw parkeerbeleid Parkeren neemt veel ruimte in. Dit terwijl de vraag naar meer woningen toeneemt. Ook is er meer vraag naar een fijne groene leefomgeving waar kinderen meer ruimte hebben om te spelen. Veel parkeerplaatsen in een straat is daarom niet wenselijk. Vooral omdat deze een groot deel van de dag leeg staan. Daarnaast leidt een tekort aan parkeerplaatsen juist weer tot overlast. Bijvoorbeeld door auto’s die in het groen of of de stoep parkeren. We zoeken daarom naar een balans tussen parkeerplaatsen, een fijne leefomgeving, ruimte voor nieuwe woningen, goede bereikbaarheid van woningen en goede mobiliteit voor personen. Dit vraagt om een ander parkeerbeleid. Wij richten ons nieuwe parkeerbeleid op passende parkeernormen, gebaseerd op landelijke en lokale trends in autobezit bij verschillende doelgroepen en bezoekers. Parkeernormen zijn een hulpmiddel en toetsingskader voor het benodigd aantal parkeerplaatsen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast kijken we ook naar de kosten voor parkeren en parkeerregulering zoals vergunningen en blauwe zones (parkeerschijfzones).
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
31
Op bedrijventerreinen en in woonwijken zorgt het parkeren van grote voertuigen, zoals campers en vrachtwagens, voor overlast. Wij voeren een onderzoek uit naar de aard en omvang van dit probleem en nemen passende maatregelen.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie en uitvoering. Prioritering • Korte termijn: opstellen parkeerbeleid
Actie 3.2.3: Openbare laadvoorzieningen elektrisch vervoer Ons laadpalenbeleid is proactief. Dat betekent dat wij laadpalen niet alleen op aanvraag van inwoners plaatsen maar op de openbare parkeerterreinen, in woonstraten en op bedrijventerreinen waar dat het meest nodig is. Dat weten we door het gebruik en verbruik te bekijken. Door voldoende laadpalen te plaatsen, faciliteren wij elektrisch rijden en voldoen we aan de afspraken uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). Daarin staan landelijke afspraken over de benodigde hoeveelheid laadpalen. Voor elektrische fietsen zorgen we in onze openbare bewaakte fietsenstalling(en) zorgen wij voor oplaadplekken . Wij werken momenteel aan beleid op het gebied van elektrisch rijden en laadpunten binnen onze gemeente.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie en uitvoering. Prioritering • Korte termijn: opstellen beleid elektrisch rijden. • Doorlopend: realiseren laadvoorzieningen.
SPEERPUNT 3.3: INZETTEN OP SCHONE, GEZONDE LEEFOMGEVING EN DUURZAAMHEID We zetten in op een schone, gezonde leefomgeving en maken duurzame keuzes voor de toekomst. Dit doen we vooral door in te zetten op het STOMPprincipe zoals bij eerdere speerpunten is benoemd. We maken lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit meer belangrijk en zorgen dat de auto meer te gast is dan de hoofdrol heeft. Daarnaast willen we ook aan de slag met een aantal specifieke thema’s. We volgen hierbij vooral de landelijke en regionale trends.
Actie 3.3.1: Aan de slag met stadslogistiek Stadslogistiek richt zich op het optimaliseren van goederenstromen in stedelijke gebieden, zoals de bevoorrading van winkels, logistiek rondom bouwprojecten, en pakketbezorging aan bedrijven en particulieren. Door een slimme aanpak kan het aantal zware vrachtvoertuigen binnen het bebouwde gebied flink worden verminderd. Dit komt niet alleen de leefbaarheid en verkeersveiligheid ten goede, maar draagt ook bij aan een schonere en aantrekkelijkere stad. Bij deze overslagpunten zijn ook aanvullende voorzieningen, zoals een snellaadstation voor vrachtverkeer mogelijk. Wij verkennen de komende jaren de mogelijkheden om stadslogistiek in Etten-Leur te introduceren., Wij volgen daarbij de ontwikkelingen bij buurgemeenten en in de omliggende regio. Uiteraard betrekken we hierbij onze ondernemers.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie. Prioritering • Lange termijn: volgen regionale ontwikkelingen stadslogistiek en uitvoeren potentieonderzoek.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
32
Type actie en prioritering -
Figuur 14 Fatbike in Etten-Leur (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
Actie 3.3.2: Inspelen op nieuwe voertuigen Op de wegen en fietspaden van Etten-Leur verschijnen voortdurende nieuwe type vervoersmiddelen. Zo hebben wij afgelopen jaren kennis gemaakt met de elektrische fiets, elektrische bakfiets, speedpedelec en elektrische stepjes. Recent is daar de opkomst van de fatbike bijgekomen, die vooral populair is onder jongere weggebruikers. Komende jaren komt daar mogelijk zelfrijdend nog personen- en goederenvervoer bij. Als gemeente Etten-Leur volgen wij landelijk beleid ten aanzien van nieuwe (elektrische) voertuigen, spelen wij hierop in en handhaven wij waar dat nodig is. Daarbij werken wij samen met gemeentelijke handhaving en de politie. Ook zorgen we ervoor dat onze wegen klaar zijn voor zelfrijdend vervoer. Dit doen we door bijvoorbeeld de verkeersborden en wegmarkeringen op orde te hebben. Goede voetpaden kunnen ook gebruikt worden door bijvoorbeeld bezorgrobots.
Type actie en prioritering -
Type actie: proces, studie en uitvoering Prioritering • Doorlopend: volgen landelijke ontwikkelingen nieuwe voertuigen. • Korte termijn: zorgen dat verkeersborden en wegmarkeringen op orde zijn en dat er niet te veel overbodige verkeersborden staan
Actie 3.3.3: Circulair en duurzaam materiaalgebruik Bij (her)inrichtingsprojecten in de openbare ruimte streven wij naar een zo circulair en duurzaam mogelijk materiaalgebruik. In het verhardingenplan van de gemeente besteden wij aandacht aan circulair en duurzaam materiaalgebruik. Dit brengen wij bij toekomstige projecten tot uitvoering. In ons gemeentelijk Inkoop- en aanbestedingsbeleid (vastgesteld 2024) geven wij ook invulling aan duurzaam, milieuvriendelijke en circulair inkopen.
Type actie: uitvoering. Prioritering • Doorlopend: toepassen circulair en duurzaam materiaalgebruik.
Actie 3.3.4: Onderzoeken mogelijkheden zero-emissie zone centrumgebied Vanaf 1 januari 2025 is het voor gemeenten mogelijk om een zone zonder uitstoot (zeroemissiezone) in te stellen. Deze zone is alleen toegankelijk voor emissievrije vracht- en bestelauto’s, in lijn met nationale en regionale initiatieven voor duurzame stadslogistiek. Wanneer er geen vervuilende vrachtwagens meer in het centrum rijden dan draagt dit bij aan een betere gezondheid en leefbaarheid in het centrum. De invoering van een emissievrije zone vereist echter een zorgvuldige afweging. Dit omdat het invoeren van een emissievrije zone gevolgen heeft voor de bevoorrading van lokale winkels en bedrijven. Maar ook voor andere dienstverlening zoals aannemers. Het invoeren van een emissievrije zone doen we daarom in goed overleg met lokale ondernemers. Ook volgen we de ontwikkelingen in nabijgelegen gemeenten zoals Breda.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie. Prioritering • Lange termijn: volgen regionale ontwikkelingen zero-emissie en uitvoeren onderzoek.
Wat is een ‘zero-emissiezone’? Een zero-emissiezone is een specifiek gebied in een stad of gemeente, meestal in de binnenstad, waar strenge emissienormen gelden om de luchtkwaliteit te verbeteren en de CO2-uitstoot te verminderen. Binnen deze zones worden voertuigen die schadelijke stoffen uitstoten, zoals diesel- en benzinewagens, geweerd. Het doel is om alleen uitstootvrije voertuigen toe te laten, zoals elektrische auto’s, busjes en vrachtwagens of waterstofvoertuigen.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
33
Actie 4.1.1: Aanpakken onveilige wegvakken
4.4 AMBITIE 4. VEILIGE MOBILITEIT Verkeersveiligheid is een belangrijk onderwerp. Omdat ieder slachtoffer er één teveel is, hebben wij dezelfde ambitie als de rest van Brabant3: wij gaan voor NUL verkeersslachtoffers. Vooral kwetsbare groepen zoals voetgangers, fietsers, kinderen en ouderen verdienen speciale aandacht. Ook hebben we aandacht voor problemen die in heel Nederland spelen zoals afleiding in het verkeer door gebruik van mobiele telefoons en het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen achter het stuur. Dit leidt namelijk steeds vaker tot onveilige situaties.
SPEERPUNT 4.1: VERKEERSVEILIGE WEGEN EN KRUISPUNTEN Op basis van data over bijvoorbeeld ongevallen en gereden snelheid kijken we waar er risico’s zijn voor de verkeersveiligheid. Dit heet risicogestuurd werken, waarbij we voordat er ongevallen gebeuren de risico’s al zoveel mogelijk proberen weg te nemen. Hiervoor maakten we een risicoanalyse (zie hoofdstuk 6.6). Ook kijken we naar klachten en meldingen die we krijgen over verkeersveiligheid. Een voorbeeld hiervan zijn de uitkomsten van de enquête die we hielden voor dit plan. We pakken de punten aan met de grootste risico’s. We analyseren de punten die zowel uit de risicoanalyse komen als uit de enquête en bekijken wat we hiervan op kunnen lossen. Daarbij is het uitgangspunt dat wij zo veel mogelijk werk met werk maken: we combineren de aanleg van maatregelen met onderhouden aan wegen. We kunnen niet altijd alles oplossen. Soms zijn wegen en kruispunten al goed ingericht volgens de landelijke richtlijnen voor de inrichting van wegen. Wat we dan vaak zien is dat het gedrag van de weggebruiker een rol speelt. Hierop kunnen we niet altijd sturen. We kunnen wel hiervoor gedragscampagnes inzetten of handhaving wanneer mensen zich misdragen in het verkeer.
3
Brabants Verkeersveiligheidsplan 2024-2027 (Provincie Noord-
Uit de ongevallen analyse en de reacties op de enquête hebben wij de grootste knelpunten op wegvakniveau ten aanzien van verkeersveiligheid in beeld gebracht. Zie hoofdstuk 6.6. In hoofdstuk 6.1 komen de risicothema’s met betrekking tot verkeersveiligheid aan bod. Komende jaren verbeteren wij de knelpunten op wegvakniveau en richten wij ons op de belangrijkste risicothema’s. Daarbij is het uitgangspunt dat wij zo veel mogelijk werk met werk maken. Over de aanpak van knelpunten op wegen die niet in beheer zijn van de gemeente, gaan wij in overleg met de desbetreffende wegbeheerder. Op wegvakken die volgens de richtlijnen veilig zijn ingericht, richten wij ons op handhaving en gedragsmaatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid. Onze gemeente kent ook een aantal zogenaamde ‘grijze wegen’. Dit is een technische benaming voor wegen die anders zijn ingericht dan zou moeten volgens de maximum snelheid. Bijvoorbeeld een woonstraat in een 30 kilometer zone hoort volgens de landelijke richtlijnen voor inrichting van wegen geen asfalt te hebben, hoort niet heel breed te zijn en er horen geen aparte fietspaden langs te liggen. Asfalt zorgt namelijk juist dat verkeer harder gaat rijden en een bredere weg ook. Ook aparte fietspaden zorgen dat het verkeer lekker door kan rijden. Op dit soort wegen willen we juist klinkers, een smallere weg en een fietser die op de rijbaan rijdt.
Dit staat zo ook in de landelijke richtlijnen. Dit zijn een aantal van onze grijze wegen: - Concordialaan tussen Statenlaan en Van ‘t Hoffstraat - Vlaamse Schuur en Olympiade - Tamboerijn – Waldhoornlaan tot aan Beiaard - Wildbaan - Stijn Streuvelslaan tussen Couperuslaan en Guido Gezellelaan - Thorbeckelaan - Triangeldreef - Roosendaalseweg tussen Veemarktstraat en Tolhuislaan - Rochussenlaan - Deken Koopmanslaan - Bisschopsmolenstraat tussen Rode Poort en Roosendaalseweg - Wielewaal - Wintertaling
Brabant, 2024).
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
34
Onder grijze wegen vallen ook de wegen op bedrijventerrein Vosdonk. Deze wegen zijn breed en voorzien van asfalt met een maximum snelheid van 50 kilometer per uur. Op de hoofdroute over het bedrijventerrein (Mon Plaisir) is de voorrang geregeld. Op andere wegen zoals de Lokkerdreef is er geen voorrang geregeld en geldt voorrang van rechts op kruispunten. Dit een voorrangsregeling die vooral voorkomt bij een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur en in woonwijken. Weggebruikers verwachten dit niet op een bedrijventerrein. Daarnaast zijn er ook wegen met en zonder vrijliggende fietsvoorzieningen. Het is daarom beter voor de verkeersveiligheid om hier een keuze in te maken: 50 kilometer per uur met geregelde voorrang of 30 kilometer per uur met voorrang van rechts op kruispunten. Indien er geen vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn is de snelheid 30 km/u.
Dat betekent dat wij het uitvoeren van maatregelen die de verkeersveiligheid verbeteren, zoveel mogelijk combineren met gepland onderhoud van wegen. Over de aanpak van knelpunten op wegen die niet in beheer zijn van de gemeente, gaan wij in overleg met de desbetreffende wegbeheerder. Op kruispunten die volgens de richtlijnen veilig zijn ingericht, richten wij ons op gedragsmaatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid. In het Meerjarig UitvoeringsPlan (MUP) van dit mobiliteitsplan gaan wij nader in op de aanpak van specifieke locaties binnen onze gemeente.
Type actie en prioritering -
Type actie: uitvoering. Prioritering • Korte termijn: maatregelen verkeersveiligheidsknelpunten kruispunten.
In het Meerjarig UitvoeringsPlan (MUP) van dit mobiliteitsplan gaan wij nader in op de aanpak van specifieke locaties binnen onze gemeente.
Type actie en prioritering -
Type actie: studie en uitvoering Prioritering • Korte termijn: aanpakken verkeersonveilige wegvakken en kruispunten • Korte termijn: studie: opstellen plan van aanpak grijze wegen • Lange termijn: aanpak grijze wegen
Actie 4.1.2: Aanpakken onveilige kruispunten Uit objectieve en subjectieve verkeersveiligheidsdata hebben wij de grootste knelpunten op kruispuntniveau ten aanzien van verkeersveiligheid in beeld. Zie hoofdstuk 6.6. Op basis van snelheid en ongevallendata zijn de volgende 5 grootste knelpunten op kruispunten van het gemeentelijk wegennet bepaald:
Figuur 15 Dronefoto van de nieuwe rotonde Kattestraat - Hoevenseweg (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
In hoofdstuk 6.1 komen de risicothema’s met betrekking tot verkeersveiligheid aan bod. Komende jaren verbeteren wij de knelpunten op kruispuntniveau en richten wij ons op de belangrijkste risicothema’s. Daarbij is het uitgangspunt dat wij zo veel mogelijk werk met werk maken.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
35
Actie 4.1.3: Verbeterde handhaving Handhaving is, naast educatie en infrastructuur, een belangrijk middel om de verkeersveiligheid te vergroten. Daarom willen we de komende jaren werk van een betere handhaving. Wij willen een nauwere samenwerking met de politie om gericht te handhaven op locaties met veel meldingen van hardrijden of ander ongewenst verkeersgedrag. Wij kunnen dit niet altijd alleen en trekken op met onze regionale, provinciale en landelijke partners om effectiever te kunnen handhaven. Ook zijn wij afhankelijk van de beschikbare capaciteit van handhavers. De afgelopen jaren zijn meerdere ontwikkelingen geweest op gebied van handhaving. Sinds november 2022 zet het Openbaar Ministerie (OM) flexflitsers in voor het handhaven van de maximumsnelheid. Deze flitspalen staan circa twee maanden op één plek, en worden daarna verplaatst naar de volgende locatie. Gemeente Etten-Leur zet zich in om de flexflitser de komende jaren te plaatsen op locaties waar men structureel de maximumsnelheid overtreedt. Daarnaast introduceerde het OM begin 2025 de focusflitser. Dit handhavingsmiddel controleert op het gebruik van een mobiele telefoon achter het stuur. Ook deze flitsers zijn flexibel inzetbaar. Ten slotte heeft het OM in 2024 bepaald dat flitspalen ook in gebieden waar een regime van 30 km/u kunnen worden ingezet. Dit naar aanleiding van een pilot in Amsterdam.
Type actie en prioritering -
Type actie: proces. Prioritering • Doorlopend: gericht handhaven op ongewenst verkeersgedrag.
SPEERPUNT 4.2: VERKEERSVEILIGHEID KWETSBARE DOELGROEPEN Veiligheid van onze inwoners heeft prioriteit. Men moet zich veilig voelen bij het verplaatsen te voet, per fiets, met het openbaar vervoer of met de auto. Dit betekent dat wegen en kruispunten veilig moeten zijn voor alle verkeersdeelnemers.
Actie 4.2.1: Veiligere schoolomgevingen Verkeersveiligheid in schoolomgevingen heeft hoge prioriteit binnen de gemeente. Daarom zijn wij al in gesprek met de scholen over dit onderwerp en worden onderzoeken en fysieke maatregelen uitgevoerd. Wij zetten dit de komende jaren voort. Dit doen wij door middel van een schoolgericht verkeersmaatregelenpakket voor veilige schoolomgevingen, waarbij het STOMPprincipe (eerst lopen en fietsen, dan de andere vervoerswijzen) de basis vormt. Wij trekken lering uit bestaande schoolomgevingen die al goed en veilig zijn ingericht. Zo zorgen wij voor veilige looproutes naar scholen en benadrukken wij schoolzones door middel van straatmeubilair en herkenbare bestrating. Goede voorbeelden zijn de schoolzones bij basisschool D’n Overkant, brede school De Pijler en basisschool De 4 Heemskinderen. Een andere mogelijke maatregel is het experimenteren met ‘schoolstraten’. Bij een schoolstraat is de straat voor de school afgesloten voor auto’s tijdens breng- en haaltijden. Bij alle maatregelen houden wij ook nadrukkelijk rekening met de verkeersveiligheid en doorstroming op nabijgelegen wegen.
Type actie en prioritering -
Figuur 16 Schoolomgeving Withofstraat (bron: gemeente Etten-Leur)
Type actie: uitvoering. Prioritering • Doorlopend: maatregelen verkeersveilige schoolomgevingen.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
36
Actie 4.2.2: Verkeerseducatie en gedragscampagnes scholen Om de verkeersveiligheid bij scholen en kinderdagverblijven te versterken, zetten wij ons in voor verkeerseducatie en gedragscampagnes. We doen dit door te stimuleren dat basisscholen deelnemen aan het Brabants VerkeersveiligheidsLabel (BVL). Het BVL is een keurmerk voor basisscholen in Noord-Brabant die zich inzetten voor verkeersveiligheid. Scholen die dit label ontvangen, werken actief aan verkeerseducatie, een veilige schoolomgeving en ouderbetrokkenheid. Het programma begon in 1997 en helpt scholen om structureel verkeerslessen te geven en praktische verkeersactiviteiten te organiseren. We merken een teruglopende betrokkenheid van scholen bij het BVL. Wij zetten ons, in samenwerking met regionale en provinciale partners, in om scholen te behouden bij het BVLprogramma. Daarnaast nemen we deel aan het Groen Licht!keurmerk. Dit is een verkeerskeurmerk voor de kinderopvang van nul tot vierjarigen. Met een deelname aan Groen Licht! zorgt ervoor dat ouders, professionele opvoeders en kinderen zich verkeersveiliger gedragen. Bijna alle kinderdagverblijven in Etten-Leur zijn Groen Licht! gecertificeerd. Daarnaast zetten we in op bijvoorbeeld een praktisch verkeersexamen voor alle basisscholen. Dit doen we samen met de lokale Veilig Verkeer Nederland-afdeling.
Ook organiseren we een fietsverlichtingscampagnes, die bijdraagt aan de zichtbaarheid en veiligheid van jonge verkeersdeelnemers in de donkere maanden. Op de middelbare scholen voeren we Totally Traffic uit. TotallyTraffic is een programma voor verkeersveiligheid en verkeerseducatie, speciaal gericht op jongeren van 12 tot en met 18 jaar in het voortgezet onderwijs. Het programma helpt jongeren om zich bewust te worden van hun gedrag in het verkeer, aangezien ze vaak meer risico’s nemen en gevoelig zijn voor groepsdruk. TotallyTraffic biedt interactieve, online lessen die scholen gratis kunnen gebruiken Het doel is om het aantal verkeersslachtoffers onder jongeren te verminderen door hen beter voor te bereiden op veilige deelname aan het verkeer.
Type actie en prioritering -
Type actie: uitvoering en campagne. Prioritering • Doorlopend: uitvoeren gedragscampagnes en verkeerseducatie scholen. • Studie: onderzoeken samen met onze partners hoe we scholen meer betrokken houden bij het BVL.
Actie 4.2.3: Gedragscampagnes ouderen en kwetsbare doelgroepen Het is belangrijk dat ouderen zich prettig en veilig kunnen verplaatsen, te voet, met de fiets of bijvoorbeeld met een scootmobiel. Daarom gaan wij door met onze gedragscampagnes die onder andere gericht zijn op ouderen. Dit doen wij in samenwerking met lokale verkeersveiligheidsorganisaties zoals Veilig Verkeer Nederland en de Fietsersbond. Etten-Leur is onder andere aangesloten bij het landelijk initiatief Doortrappen. Een keer per jaar vindt er een bijeenkomst plaats in samenwerking met de Fietsersbond, Veilig Verkeer Nederland en de buurtsportcoaches. Daarnaast organiseert de lokale afdeling Veilig Verkeer Nederland onder andere een opfriscursus voor verkeersregels voor ouderen en een scootmobielcursus.
Type actie en prioritering -
Type actie: campagne. Prioritering • Doorlopend: uitvoeren gedragscampagnes ouderen en kwetsbare doelgroepen.
Figuur 17 Scootmobielcursus door VVN (bron: gemeente Etten-Leur, 2024)
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
37
Actie 4.2.4: Gedragsmaatregelen hardrijden Type actie: campagne en proces We krijgen regelmatig meldingen of te hard rijden. We vragen de politie hierop de te handhaven. Daarnaast kijken we naar de inrichting van straten. Vaak zijn deze al voldoende goed ingericht volgens de landelijke richtlijnen. De meldingen die we krijgen gaan vaak over te hard rijden in woonstraten. We weten uit onderzoek dat dit vaak de eigen buurtbewoners zijn die te hard rijden. In een woonstraat is namelijk geen doorgaand verkeer; alleen de mensen die hier in de buurt wonen rijden door deze straat. Zij kennen de straten goed en weten daarom precies hoe ze kunnen rijden bij bijvoorbeeld drempels. Een extra drempel aanbrengen werkt daarom niet. We zetten daarom ook in op gedragscampagnes die hardrijden tegengaan. Momenteel verwijzen we buurtbewoners naar het participatiepunt van Veilig Verkeer Nederland. Daar kan men een gratis buurtactie aanvragen tegen het hard rijden in de straat. Bijvoorbeeld een snelheidsmeting of een stickeractie met stickers voor op de kliko. In de praktijk merken we dat er weinig acties van de grond komen. Om dit te stimuleren gaan we de komende jaren enkele pilots uitvoeren waarbij we als gemeente zelf een actievere rol hebben. Het opzetten en uitvoeren van een actie blijft een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente en inwoners.
Dus de gemeente faciliteert wanneer de inwoners zelf ook echt aan de slag willen.
Figuur 18 Stickeractie Veilig Verkeer Nederland (bron: VVN)
SPEERPUNT 4.3: MINDER AFLEIDING IN HET VERKEER Het aantal ongevallen neemt toe. Dit komt vooral door afleiding in het verkeer. Denk daarbij aan gebruik van de telefoon onderweg, alcohol, drugs en medicijnen.
Actie 4.3.1: Tegengaan afleiding in het verkeer Om afleiding in het verkeer tegen te gaan, sluiten we aan bij de kennis van landelijke verkeersveiligheidsorganisaties en hun campagnes op dit onderwerp. Hierbij betrekken wij ook de middelbare scholen in Etten-Leur, want jong geleerd is oud gedaan. De middelbare scholen zijn daarom aangesloten bij het provinciale programma Totally Traffic. Ook op dit thema is de inzet van de politie gewenst.
Type actie en prioritering -
Type actie: campagne. Prioritering • Doorlopend: uitvoeren campagnes afleiding.
We zetten daarnaast zogenaamde ‘smileyborden’ in op verschillende locaties in de gemeente waar hard rijden een probleem is. Deze borden laten aan de weggebruiker zien hoe hard ze rijden en geven met een smiley ook aan of dit goed of juist niet goed is.
Type actie en prioritering -
Type actie: campagne. Prioritering • Doorlopend: uitvoeren gedragscampagnes tegen hardrijden en plaatsen smileyborden
Figuur 19 Afleiding in het verkeer (bron: Dusanpetkovic via Ghettyimages)
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
38
4.5 OVERZICHT AMBITIES, SPEERPUNTEN EN ACTIES Tabel 1 Overzicht ambities, speerpunten en acties mobiliteitsplan Etten-Leur (S = studie, U = uitvoering, C = campagne, P = proces)
AMBITIE EN SPEERPUNT
TYPE ACTIE ACTIE PROCES
Ambitie 1
Speerpunt 1.1
Speerpunt 1.2
Speerpunt 1.3
Ambitie 2
STUDIE
UITVOERING
Actie 1.2.1 Verbeteren leefbaarheid door lagere snelheid op hoofdwegen
S
U
Actie 1.2.2 Verbeteren verblijfskwaliteit centrum
S
U
Actie 1.2.3 Inzetten op noordelijke randweg en oostelijke randweg met tunnel onder spoor
S
U
Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid in balans
Ruimte creëren voor lopen en fietsen
Autoluwe stad en randwegen
Etten-Leur als knooppunt in de regio
Actie 1.1.1 STOMP-principe toepassen bij de inrichting van Haansberg en andere nieuwbouwprojecten
P
Actie 1.1.2 STOMP-principe toepassen bij de herinrichting van bestaande gebieden en wegen
P
Actie 1.2.4 Inzetten op alternatieve routes (zwaar) vracht- en landbouwverkeer buiten centrum
U
Actie 1.2.5 Parkeerplaatsen efficiënter benutten
S
U
C
Actie 1.2.6 Realiseren openbare (bewaakte) fietsenstallingen
S
U
C
Actie 1.2.7 Aanpakken knelpunten doorstroming
P
Actie 1.3.1 Hogere frequentie intercityverbindingen
P
U
Actie 1.3.2 Verbeteren voor- en natransport station
S
U
Actie 1.3.3 Verbeteren snelfietsroute tussen Breda en Etten-Leur
S
U
Actie 1.3.4 Verbeteren fietsverbindingen omliggende gemeenten
S
U
Iedereen kan meedoen Actie 2.1.1 Toegankelijke inrichting voeten fietspaden
Speerpunt 2.1
CAMPAGNE
Iedereen toegang tot mobiliteit
U
Actie 2.1.2 Tegengaan vervoersarmoede inwoners Etten-Leur
P
Actie 2.1.3 Maatwerkvervoer
P
C
Actie 2.1.4 Deelmobiliteit
P
C
S
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
39
Speerpunt 2.2
Benutten van kansen die bestaande netwerken bieden
Actie 2.2.1 Logische en herkenbare fietsroutes
P
Duurzame mobiliteit
Speerpunt 3.1
Duidelijke routes voor fietsen en voetgangers
Speerpunt 3.2
Speerpunt 3.3
Ambitie 4
Speerpunt 4.1
Stimuleren duurzame mobiliteit
Inzetten op schone, gezonde leefomgeving en duurzaamheid
Actie 2.2.3 Behoud bereikbaarheid openbaar vervoer
C P
Speerpunt 4.3
S
Actie 3.1.1 Voorrang voor fietsers overal hetzelfde geregeld
U
U
Actie 3.1.2 Sport- en beweegroutes
S
U
Actie 3.2.1 Stimuleren gebruik openbaar vervoer
C
Actie 3.2.2 Nieuwe parkeerbeleid
S
U
Actie 3.2.3 Openbare laadvoorzieningen elektrisch vervoer
S
U
Actie 3.3.1 Aan de slag met stadslogistiek
S
Actie 3.3.2 Inspelen op nieuwe voertuigen
P
S
Actie 3.3.3 Circulair en duurzaam materiaalgebruik
U U
Actie 3.3.4 Onderzoeken mogelijkheden zero-emissie zone centrumgebied
S
Actie 4.1.1 Aanpakken onveilige wegvakken
S
Veilige mobiliteit Verkeersveilige wegen en kruispunten
Actie 4.1.2 Aanpakken onveilige kruispunten Actie 4.1.3 Verbeterde handhaving
Speerpunt 4.2
U
Actie 2.2.2 Stimuleren fietsgebruik
Actie 2.2.4 Mobiliteitshubs Ambitie 3
S
Verkeersveiligheid kwetsbare doelgroepen
Minder afleiding in het verkeer
U U
P
Actie 4.2.1 Veiligere schoolomgevingen
U
Actie 4.2.2 Verkeerseducatie en gedragscampagnes scholen
U
C
Actie 4.2.3 Gedragscampagnes ouderen en kwetsbare doelgroepen
C
Actie 4.2.4 Gedragsmaatregelen hardrijden
C
Actie 4.3.1 Tegengaan afleiding in het verkeer
C
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
40
5 NETWERKEN 5.1 VOETGANGERSNETWERK Het is belangrijk dat voorzieningen, en dan met name scholen, zorginstellingen en winkelkernen, goed verbonden zijn met voetgangersroutes. Het verzorgingsgebied te voet verschilt daarbij per type voorziening. De voetgangersvoorzieningen (trottoirs, voetpaden en voetgangersoversteken) moeten in onze gehele gemeente op orde zijn, in het bijzonder in omgeving van scholen, zorginstellingen en winkelkernen.
Ontwerpuitgangspunten In de hiernaast weergegeven tabel zijn de ontwerpuitgangspunten opgenomen die gelden voor het voetgangersnetwerk. Deze zijn gebaseerd op landelijke richtlijnen van het CROW (Kennisinstituut voor infrastructuur, openbare ruimte, vekeer en vervoer, werken en veiligheid). Op dit moment voldoen niet alle wegen hieraan. Bij toekomstige (her-)inrichtingen passen we mits de openbare ruimte dit toelaat deze ontwerpuitgangspunten toe. Bij het verdelen van de verkeersruimte houden wij zo veel als mogelijk het STOMP-principe aan (zie hoofdstuk 3.1). Hoewel de ontwerpuitgangspunten gelden voor alle voetpaden en trottoirs in Etten-Leur, ligt de prioriteit bij veelgebruikte looproutes in de directe omgeving van voorzieningen zoals zorg, winkels en scholen.
Onze ambitie is om langs alle 30 km/uur-wegen in onze gemeente ten minste aan één zijde een voetgangersvoorziening te realiseren, met een breedte conform de inrichtingseisen uit tabel 2. De ontwerpuitgangspunten zijn inclusief trottoirband.
BREEDTE VOETPAD / TROTTOIR (MINIMAAL)
BREEDTE DOORGANG BIJ VOETPAD / VERNAUWING TROTTOIR (MINIMAAL) (WENS)
Looproutes rondom scholen, zorg en winkelkernen
2,00 m
2,70 m
1,20 m
Overige looproutes
1,80 m
2,00 m
0,90 m
Tabel 2 Ontwerpuitgangspunten voetgangersnetwerk
Toegankelijkheid Wij volgen de CROW-richtlijnen voor toegankelijk en seniorenproof ontwerpen Actie 2.1.1 (Hoofdstuk 3) beschrijft onze inspanningen voor een toegankelijke inrichting voet- en fietspaden.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
41
Zebrapaden Om de veiligheid van voetgangers en de oversteekbaarheid van drukke wegen in onze gemeente verder te verbeteren, hebben wij aanvullend beleid ontwikkeld met betrekking tot zebrapaden. Dit beleid richt zich op het aanleggen en ontwerpen van oversteekplaatsen op de juiste locaties, waarbij we de veiligheid van voetgangers waarborgen en tegelijkertijd zorgen voor een goede doorstroming van het verkeer. In dit beleid staat onder andere omschreven waaraan een goed zebrapad moet voldoen en wanneer we wel of geen LED-lampjes in de rijbaan aanbrengen als detectie voor voetgangers. Daarnaast zorgen we ook voor goede verlichting bij zebrapaden, bijvoorbeeld door het aanbrengen van extra verlichting boven het zebrapad. Op deze manier dragen we bij aan een veilige, toegankelijke en aantrekkelijke leefomgeving voor iedereen.
Figuur 20 Zebrapad bij de Nobelaer (bron: gemeente Etten-Leur, 2024)
5.2 FIETSNETWERK In de mobiliteitsenquête gaven inwoners van Etten-Leur aan welke fietsroutes zij gebruiken van en naar verschillende voorzieningen binnen de stad en in de omgeving. Deze informatie hebben we gekoppeld aan de ligging van de verschillende bestemmingen, zoals winkelgebieden, station, middelbare scholen, werklocaties en regionale verbindingen. Met deze informatie hebben we onderstaand fietsnetwerk opgesteld. Onderstaande afbeelding geeft de toekomstige netwerkkaart voor fietsers weer, met daarop wensen voor nieuwe fietsroutes. Bijlage B1 bevat de totale netwerkkaart voor fietsers.
Inrichtingsprincipes In de navolgende tabel zijn de inrichtingsprincipes opgenomen die gelden voor het fietsnetwerk. Deze zijn gebaseerd op landelijke richtlijnen van het CROW. De keuze van het type fietsvoorziening is afhankelijk van de functie binnen het fietsnetwerk, de functie van de weg binnen de wegcategorisering en de hoeveelheid (intensiteit) fietsers of auto’s. Op dit moment voldoen niet alle wegen hieraan. Bij toekomstige (her-)inrichtingen passen we mits de openbare ruimte dit toelaat deze uitgangspunten toe. Bij het verdelen van de verkeersruimte houden wij zo veel als mogelijk het STOMP-principe aan (zie hoofdstuk 3.1). Bij afwaardering van 50 km/uur naar 30 km/uur, wordt afgewogen in hoeverre het wenselijk is fietsverkeer te laten mengen met gemotoriseerd verkeer of het bestaande vrijliggende fietspad te handhaven. Deze afweging maken wij op basis van de status van de fietsverbinding binnen het netwerk. Voor fietsinfrastructuur op de nieuwe wegcategorie ‘GOW30’ volgen wij de landelijke inrichtingsprincipes zodra deze definitief zijn.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
42
VERKEERSINTENSITEIT [MVT/ETM]
PRIMAIRE FIETSROUTE
SECUNDAIRE FIETSROUTE
RECREATIEVE FIETSROUTE
GEEN ONDERDEEL FIETSROUTE
n.v.t.
Fietsstraat*
Gemengd of fietsstraat*
Gemengd
Gemengd
< 1.000
Fietspad
Gemengd, fietsstraat* of fietspad
Gemengd
Gemengd
> 1.000
Fietspad
Fietspad of fietsstroken
Fietspad
Fietspad of fietsstroken
GOW50 bibeko 50 km/u
n.v.t.
Fietspad
Fietspad
Fietspad
Fietspad
GOW80 bubeko 80 km/u
n.v.t.
(Brom-)fietspad
(Brom-)fietspad
(Brom-)fietspad
(Brom-)fietspad
ETW bibeko 30 km/u
ETW bubeko 60 km/u
Tabel 3 Inrichtingsprincipes fietsnetwerk *Deze keuze voor een fietsstraat is maatwerk en afhankelijk van verschillende factoren. Zo passen wij nieuwe fietsstraten alleen toe op wegen waar het aantal fietsers groter is dan de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer. Wij hanteren hiervoor de meest actuele richtlijnen van het CROW.
-
-
MVT/ETM: Motorvoertuigen per etmaal GOW = Gebiedsontsluitingsweg, wegen die bedoeld zijn om verkeer tussen verschillende delen van een stad of regio snel te laten doorstromen. ETW = Erftoegangsweg, wegen die toegang bieden tot woningen, bedrijven, en erven, waar het verkeer rustig en veilig moet zijn. Bibeko = Binnen de bebouwde kom Bubeko = Buiten de bebouwde kom
Figuur 21 Fietsstraat Lichttorenhoofd (bron: gemeente Etten-Leur, 2025)
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
43
Ontwerpuitgangspunten Bij het ontwerp van de fietsvoorzieningen zoals opgenomen in Tabel 3, volgen wij de meest actuele landelijke richtlijnen van het CROW. Deze zijn opgenomen in de Ontwerpwijzer Fietsverkeer en het ASVV (Aanbevelingen Stedelijke Verkeers Voorzieningen). Daarnaast passen we volgens de landelijke richtlijnen zo min mogelijk paaltjes toe op fietspaden- en routes.
Als we toch voor de verkeersveiligheid of oneigenlijk gebruik van fietspaden toch paaltjes willen, dan: - voorzien we deze van duidelijke markering voor- en na het paaltje; - passen we een duidelijk paaltje rood/wit gestreept paaltje toe, eventueel met verlichting erop; - zorgen we voor goede verlichting bij het paaltje.
Netwerk Fiets Verkeer
Legenda Mogelijk ongelijkvloers kruispunt Regionaal / primair lokaal Secundair lokaal Potentiële nieuwe fietsroutes Fietsknooppunt routes
0
500
Snelfietsroute richting Breda 1.000 Meters
© OpenStreetMap (and) contributors, CC-BY-SA; Esri Nederland, Community Map Contributors
Potentiële snelfietsroute richting Roosendaal
JSCHR en Carmen Venema, 08-01-2025
Gemeentegrens
Figuur 22 Toekomstige netwerkkaart fietsverkeer
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
44
5.3 NETWERK OPENBAAR VERVOER Het netwerk voor openbaar vervoer hebben we opgesteld op basis van de nieuwe openbaar vervoerslijnen zoals in de nieuwe openbaar vervoerconcessie4 zijn opgenomen. Een concessie regelt de organisatie van het openbaar vervoer voor bepaalde lijnen (routes) of gebieden. Etten-Leur heeft een treinstation dat een belangrijke functie vervult voor de gemeente zelf en omliggende gemeenten, een hoogwaardige busverbinding naar Breda, diverse buslijnen naar de buurgemeenten en die door de wijken lopen. We willen deze goede basiskwaliteit van het openbaar vervoer behouden.
In het wensnetwerk gaat speciale aandacht gaat uit naar gebieden die minder goed bereikbaar zijn per openbaar vervoer, zoals specifieke (nieuwe) woonwijken en bedrijventerreinen. Deze bereikbaarheid verbeteren wij met goede verbindingen naar het station en de haltes en mogelijke alternatieven voor traditioneel openbaar vervoer. Aanvullend onderzoeken wij de potentie en mogelijke uitwerking van mobiliteitshubs in woonwijken en op bedrijventerreinen zoals Vosdonk (zie actie 2.2.5 mobiliteitsplan). Onderstaande afbeelding geeft de netwerkkaart voor openbaar vervoer weer. Bijlage B2 bevat de totale netwerkkaart voor openbaar vervoer.
Openbaar vervoer (wens)
Legenda Intercitystation Treinspoor Streekbus
Buurtbus 0
500
1.000 Meters
Regionale bus
Figuur 23 Toekomstige netwerkkaart openbaar vervoer
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur 4
OV-concessie West-Brabant 2025-2035 (Provincie Noord-Brabant).
45
5.4 NETWERK VOOR GEMOTORISEERD VERKEER Het netwerk voor gemotoriseerd verkeer hebben we opgesteld met het huidige netwerk als basis. We hebben daar de wens aan toegevoegd om het centrum en de aangrenzende wegen en straten autoluwer te maken, onder andere door de 30 km/u zone uit te breiden. In dit hoofdstuk 3 van dit mobiliteitsplan (speerpunt 1.2 - Autoluwe stad en randwegen) wordt toegelicht waarom wij ervoor kiezen om een deel van onze wegen af te waarderen naar 30 km/uur. Wij hebben de wens om het netwerk voor gemotoriseerd verkeer de komende jaren uit te breiden met twee randwegen: een noordelijke randweg bij ontwikkellocatie Haansberg en een oostelijke randweg en een tunnel onder het spoor om bestaande wegen en kruispunt te ontlasten.
Binnen de kom
Deze randwegen zorgen er ook voor dat (zwaar) vracht- en landbouwverkeer zoveel mogelijk buiten woongebied rijdt. Onderstaande afbeelding geeft de netwerkkaart voor gemotoriseerd weer. Bijlage B3 bevat de totale netwerkkaart voor gemotoriseerd verkeer. Van de erftoegangswegen buiten de bebouwde kom (60 km/uur) worden alleen de type 1 wegen aangeduid, dit zijn wegen met hogere intensiteiten die zijn voorzien van markering.
Grenswaarden De gemeente Etten-Leur kiest binnen de bebouwde kom voor de volgende richtintensiteiten per wegcategorie. Deze waarden geven een indicatie van het gewenste gebruik per wegtype. Boven deze richtintensiteit neemt de kans op leefbaarheids- en verkeersveiligheidsknelpunten toe.
CATEGORIE
INTENSITEIT VOLDOET
INTENSITEIT VOLDOET AFHANKELIJK VAN WEGKENMERKEN
INTENSITEIT VOLDOET NIET
GOW 2x2 rijstroken
-
-
-
GOW 2x1 rijstrook en 1x2 rijstroken
< 20.000
20.000 – 25.000
> 25.000
ETW30
< 4.000
4.000 – 6.000
> 6.000
Tabel 4 Richtintensiteiten en inrichtingskenmerken per wegcategorie (in mvt/etmaal)
-
-
GOW = Gebiedsontsluitingsweg, wegen die bedoeld zijn om verkeer tussen verschillende delen van een stad of regio snel te laten doorstromen. ETW = Erftoegangsweg, wegen die toegang bieden tot woningen, bedrijven, en erven, waar het verkeer rustig en veilig moet zijn.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
46
Inrichtingsprincipes
ruimte dit toelaat deze uitgangspunten toe. Bij het verdelen van de verkeersruimte houden wij zo veel als mogelijk het STOMP-principe aan (zie hoofdstuk 3.1). Voor woonerven gelden specifieke inrichtingsprincipes, hiervoor wordt verwezen naar de landelijke richtlijnen van het CROW.
In onderstaande tabel zijn de inrichtingsprincipes opgenomen die gelden voor het netwerk voor gemotoriseerd verkeer. Deze zijn gebaseerd op landelijke richtlijnen van het CROW. Op dit moment voldoen niet alle wegen hieraan. Bij toekomstige (her-)inrichtingen passen we mits de openbare
ETW bibeko
SNELHEID
SCHEIDING RIJRICHTING
WEGKANTEN
PARKEREN
VOORRANG
30 km/u
Geen
Trottoir
Langs of haaks
Gelijkwaardig
Langsparkeren
Gelijkwaardig; voorrang bij hoge intensiteit
ETW bubeko 60 km/u
60 km/u
Geen
Geen, of onderbroken markering
GOW30 bibeko*
30 km/u
Geen
Trottoirband
Langs of haaks
Voorrang
GOW50 bibeko
50 km/u
Trottoirband
Geen
Voorrang
GOW bubeko
80 km/u
Dubbele Asmarkering of middenberm
Onderbroken markering
Geen
Voorrang
Tabel 5 Inrichtingsprincipes wegen
-
-
GOW = Gebiedsontsluitingsweg, wegen die bedoeld zijn om verkeer tussen verschillende delen van een stad of regio snel te laten doorstromen. ETW = Erftoegangsweg, wegen die toegang bieden tot woningen, bedrijven, en erven, waar het verkeer rustig en veilig moet zijn.
Snelheid Hardrijden zorgt voor verkeersonveiligheid. Snelheidshandhaving is geen bevoegdheid van de gemeente maar van de politie. De inrichting van de wegen binnen de gemeente moeten passen bij de geldende maximumsnelheid. Hierdoor wordt afgedwongen dat automobilisten zich houden aan de maximumsnelheid. De gemeente Etten-Leur voert regelmatig snelheidsmetingen uit op wegen, bijvoorbeeld op wegen waar veel klachten en meldingen binnenkomen over hardrijden. De V85-waarde is een snelheidswaarde die voortkomt uit deze snelheidsmetingen. 85% van de weggebruikers rijdt deze snelheid of langzamer.
Als deze waarde meer dan 20% boven de maximumsnelheid ligt, wordt onderzocht in hoeverre de weg conform de richtlijnen is ingericht. Als de desbetreffende weg correct is ingericht, dan: - Geeft de gemeente dit door aan de politie. Zij bepalen of er tot handhaving overgegaan wordt. - Wordt gekeken of met gedragscampagnes hardrijden kan worden tegengegaan (zie Actie 4.2.4 van dit mobiliteitsplan). - Kijken we of we bijvoorbeeld een markering op de rijbaan kunnen plaatsen van de maximumsnelheid ‘30’, ‘50’ of ‘60’.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
47
Legenda Stroomweg Gebiedsontsluitingsweg (buiten bebouwde kom) Erftoegangsweg (buiten bebouwde kom, type 1) Gebiedsontsluitingsweg (binnen bebouwde kom) Mogelijke randweg Mogelijk ongelijkvloers kruispunt Afwaarderen naar 30 km/uur
Netwerk Gemotoriseerd Verkeer
Gemeentegrens Etten-Leur Mogelijke Randweg/Gebiedsontsluitingsweg (buiten bebouwde kom)
0
500
1.000 Meters
Esri Nederland, Community Map Contributors
Figuur 24 Toekomstige netwerkkaart gemotoriseerd verkeer
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
48
5.5 NETWERK VOOR (ZWAAR) VRACHT- EN LANDBOUWVERKEER Het landbouwverkeer maakt een belangrijk deel uit van het verkeersbeeld in het buitengebied. Dit verkeer rijdt ook door de bebouwde kom van Etten-Leur heen. Het netwerk voor landbouwverkeer is in regionaal verband bepaald in het ‘Kwaliteitsnetwerk (land)bouwverkeer Regio West – Brabant’. Een kwaliteitsnetwerk of routenet (land)bouwverkeer is een aaneenschakeling van wegen waarop het doorgaande (land)bouwverkeer wordt afgewikkeld. Herkomst en bestemming zijn via het routenet aan elkaar gekoppeld. Het netwerk is met de verschillende wegbeheerders en de landbouwsector opgesteld. Ons beleid is dat (zwaar) vracht- en landbouwverkeer zoveel als mogelijk buiten de bebouwde kom rijdt. Dit sluit aan op onze ambitie om gemotoriseerd verkeer te verplaatsen naar de randen van Etten-Leur. Omdat in sommige gebieden de alternatieve routes (randwegenstructuur) nog niet zijn gerealiseerd, rijdt een deel van het landbouwverkeer momenteel nog door bewoond gebied. Ons streven is om dit (zwaar) vracht- en landbouwverkeer, na realisatie van een oostelijke en noordelijke randweg, te verplaatsen naar de randstructuur. Voor sommige routes voor (zwaar) vracht- en landbouwverkeer zijn er geen alternatieven zoals een randweg mogelijk.
Mogelijke maatregelen De meeste routes voor (zwaar) vracht- en landbouwverkeer liggen op gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen buiten de bebouwde kom. De meeste wegen hebben voldoende breedte voor twee voertuigen om elkaar te passeren. Sommige wegen zijn smal, hier neemt de kans op schade aan de verharding en/of berm bij een hogere verkeersintensiteit. Op de hoofdroutes voor (zwaar) vracht- en landbouwverkeer zijn de volgende maatregelen mogelijk om dit verkeer tegemoet te komen en potentiële verkeersonveiligheid tegen te gaan: - Aanbrengen bermverharding - Zoveel mogelijk via hoofdroutes - Veilige inrichting van wegen waar (zwaar) vracht- en landbouwverkeer in de kern rijdt - Passeerhavens landbouwverkeer (voorbeeld randweg) - Snelheidsremmende maatregelen (waar grote voertuigen gemakkelijk overheen kunnen rijden) - Scheiding landbouwverkeer en overig verkeer (zie hoofdstuk 6.7 voor een locatie-analyse) Onderstaande afbeelding geeft de netwerkkaart voor (zwaar) vracht- en landbouwverkeer weer. Bijlage B4 bevat de totale netwerkkaart.
Meer ruimte in en rond het centrum geven wij aan aantrekkelijke verblijfsgebieden, langzaam verkeer, groen en fietsparkeren. (zwaar) vracht- en landbouwverkeer rijdt bij voorkeur op wegen waar vrijliggende fietspaden aanwezig zijn, dit geldt zowel buiten als binnen de bebouwde kom.
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
49
Netwerk (zwaar) vracht- en landbouwverkeer
Legenda Kwaliteitsnetwerk (zwaar) vrachten landbouwverkeer Potentiële nieuwe route (zwaar) vracht- en landbouwverkeer Gemeentegrens
0
500
1.000 Meters
Figuur 25 Toekomstige netwerkkaart (zwaar) vracht- en landbouwverkeer
Mobiliteitsplan Gemeente Etten-Leur
50
DEEL B:
ACHTERGROND
6 PARTICIPATIE Mobiliteit, verkeer en vervoer zijn onderwerpen die sterk leven in de samenleving van Etten-Leur. Inwoners zijn actief betrokken bij wat er in hun straat en buurt gebeurt en jongeren denken na over hun toekomst en de rol die hun woonplaats daarin speelt. Gemeentelijke beleidsmakers en de gemeentelijke politiek hebben goede ideeën over de ruimtelijke ordening en het toekomstige verkeerssysteem van de gemeente. Het aantal meldingen van en contactmomenten met betrokken inwoners laat zien dat verkeer en vervoer leeft in de gemeente. Bij de totstandkoming van de mobiliteitsvisie zijn verschillende acties ondernomen om te komen tot het eindresultaat. De maatschappelijke behoefte is dankzij maatschappelijke trends in kaart gebracht, er zijn gesprekken gevoerd met inwoners tijdens zogenaamde wijkbezoeken, er is een eerste online-enquête uitgezet onder inwoners van de gemeente en er zijn werkateliers gehouden met de gemeenteraad, participatiegroep en beleidsmakers. De opbrengst hiervan nemen we mee in deze tweede fase van het plan. Voor de tweede fase van het opstellen van dit mobiliteitsbeleid ondernamen we opnieuw verschillende activiteiten om erachter te komen wat de gemeenschap belangrijk vindt. Dit deden we in een participatietraject op verschillende manieren: -