Begroting 2026 - CONCEPT 07-10-2025 (1)

Begroting 2026 - CONCEPT

33

Wet van school naar duurzaam werk De bedoeling van deze wet is dat jongeren tot 27 jaar met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt beter begeleid worden bij de overgang van school naar werk en geholpen worden om duurzaam aan het werk te blijven. Dit draagt bij aan gelijke kansen en het beter benutten van arbeidspotentieel. Scholen, doorstroompunten en gemeenten zijn verplicht samen te werken in een regionaal programma. Op dit moment is nog niet duidelijk wanneer de wet daadwerkelijk in werking treedt. De ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Sociale Zaken en Werkgelegenheid stellen extra middelen beschikbaar voor de uitvoering van de wet. De verdeelsleutel op gemeentelijk niveau is echter nog niet vastgesteld. Hervormingsagenda Jeugd In de hervormingsagenda jeugd 2023-2028 maakten het Rijk, gemeenten, cliëntorganisaties en jeugdzorgaanbieders samen afspraken over het toekomstige jeugdzorgstelsel. Belangrijke onderdelen van deze hervormingsagenda zijn: • minder kinderen in de jeugdzorg; • financiële houdbaarheid van de jeugdzorg naar de toekomst; • het invoeren van een eigen bijdrage voor sommige vormen van jeugdhulp; • een verbeterde toegang tot specialistische jeugdhulp voor kwetsbare kinderen; • verduidelijking van de reikwijdte van de jeugdzorg. Bij de voorjaarsnota 2025 ontstond duidelijkheid over de financiële middelen 2025, 2026 en 2027.

Een deskundigencommissie komt met een nieuw rapport over de financiële middelen jeugdzorg voor 2028 en de jaren daarna. Binnen de lokale en regionale jeugdzorg staan we op dit moment voor de volgende uitdagingen: de aanpak van wachtlijsten, de om- en afbouw van jeugdzorg+, de verbinding onderwijs en jeugdzorg, de versterking van preventie, de sociale pedagogische basis en de uitvoering van de nieuwe regiovisie 2026-2029. Voor de aanpak van deze uitdagingen volgen op korte termijn voorstellen. Paardenbak Concordia Florebit is een actieve paardensportvereniging die we graag willen behouden voor Etten-Leur. Om dit mogelijk te maken, is het essentieel dat er een basisvoorziening komt: een paardenbak met zandbodem waar de wekelijkse trainingen kunnen plaatsvinden. Met de aanleg van de bak zorgen we ervoor dat de sport toegankelijk en beschikbaar blijft voor iedereen.

34

Begroting 2026 - CONCEPT

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we wel toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

1. Indexeringen programma 2

-879

-1.592

-1.592

-1.592

-1.592

2. Wmo - persoonsgebonden budget

230

0

0

0

0

3. Wmo - eigen bijdrage maatwerkvoorzieningen

50

130

0

0

0

4. Wmo - Beschermd wonen

0

750

0

0

0

5. Wmo - Maatschappelijke Opvang

0

-98

0

0

0

-50

0

0

0

0

7. Wmo - maatregel HO Light

0

165

206

206

206

8. Wmo - maatregel wasverzorging

0

87

87

87

87

9. Wmo - maatregel Wmo zelfredzaamheid

0

105

105

105

105 -243

Actualisatie begroting 2025-2029

6. Wmo - Jeugdzorg onderzoekskosten

10. Jeugdzorg - niet vrij toegankelijke zorg

0

-243

-243

-243

11. Jeugdzorg - extra formatie Jeugdprofessionals

-78

-410

0

0

0

12. Werkplein - inburgering

282

61

61

61

61

13. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie

-100

-100

-100

-100

-100

14. Kinderopvang kostwinnersregeling

-75

-75

-75

-75

-75

0

76

76

76

76

16. Afrekening ToZo

288

0

0

0

0

17. Ondersteuning toeslagenaffaire

206

0

0

0

0

0

-62

-63

-64

-65

15. Kinderopvanglocaties technische hygiënezorg

18. Algemene uitkering (septembercirculaire 2025) 19. Gemeenschappelijke regelingen

0

5

-16

14

-65

20. Solid Collective

-50

-20

-20

-20

-20

21. Algemene reserve

50

0

0

0

0

22. TeamNL Sport Experience

-15

0

0

0

0

23. Algemene reserve

15

0

0

0

0

24. Herstelkosten noodopvang vluchtelingen

-514

514

0

0

0

25. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden

514

-514

0

0

0

26. Onderwijsagenda

-647

647

0

0

0

27. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden

647

-647

0

0

0

28. Overig

-267

-241

-106

-106

-106

Totaal wijzigingen

-393

-1.462

-1.680

-1.651

-1.731

Begroting 2026 - CONCEPT

35

Toelichting afwijkingen Onderwerp

Toelichting

1. Indexeringen programma 2

Volgens contracten indexeren we de kosten. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1) Er wordt minder gebruik gemaakt van het persoonsgebonden budget.

2. Wmo - persoonsgebonden budget 3. Wmo - eigen bijdrage maatwerkvoorzieningen 4. Wmo - Beschermd wonen

5. Wmo - Maatschappelijke Opvang

6. Wmo - Jeugdzorg onderzoekskosten

We ontvangen meer inkomsten uit eigen bijdrage voor de maatwerkvoorzieningen Wmo. Met het oog op de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage per 2027 passen we 2025 en 2026 aan. Centrumgemeente Breda verwacht over 2026 voor Beschermd Wonen een positief resultaat door afname van het aantal cliënten en door meer lokale inzet op begeleiding. We passen de begroting hierop aan. De begroting 2026 van centrumgemeente Breda voor de maatschappelijke opvang laat een tekort zien. Er is al meerdere jaren sprake van een tekort op de begroting. Tekort werd steeds opgelost vanuit de reserve, maar deze is uitgeput. Dit komt voor Etten-Leur neer op een bijdrage van € 98.000. In 2025 gaven we een bureau opdracht om het onderzoek naar de beheersing kosten Jeugdzorg en Wmo uit te voeren.

7. Wmo - maatregel HO Light

Eén van de maatregelen naar aanleiding van het onderzoek kostenbeheersing Wmo en Jeugdzorg is het bij nieuwe aanvragen standaard invoeren van Huishoudelijke Ondersteuning (HO) light. HO light is het verstrekken van eenmaal in de twee weken Huishoudelijke Ondersteuning met een gemiddelde inzet van 2 tot 2,5 uur. Dus niet elke week.

8. Wmo - maatregel wasverzorging

Eén van de maatregelen naar aanleiding van het onderzoek kostenbeheersing Wmo en Jeugdzorg is het bij nieuwe aanvragen strikter toepassen van Huishoudelijke Ondersteuning (HO) zonder wasverzorging.

9. Wmo - maatregel Wmo zelfredzaamheid

Eén van de maatregelen naar aanleiding van het onderzoek kostenbeheersing Wmo en Jeugdzorg is het maximaal inzetten op zelfredzaamheid om de structurele vraag naar Huishoudelijke Ondersteuning (HO) te verminderen.

10. Jeugdzorg - niet vrij toegankelijke zorg

Op basis van het resultaat van de jaarrekening 2024 verhogen we het budget voor de niet vrij toegankelijke jeugdzorg. De oorzaak hiervan is dat de complexiteit van de hulpvragen groter wordt. Hierdoor is inzet van intensievere en zwaardere (en daarmee duurdere) jeugdzorg noodzakelijk. 11. Jeugdzorg - extra formatie We breiden de inzet van jeugdprofessionals uit om de wachttijd en wachtlijst aan te pakken. Dit Jeugdprofessionals doen we voor de periode 1 september 2025 tot en met 31 december 2026. 12. Werkplein - inburgering De kosten voor inburgeringstrajecten zijn lager dan begroot omdat er minder statushouders zijn gehuisvest dan verwacht. We verwerken hier ook de begroting inburgering van het Werkplein. 13. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie De laatste jaren neemt het aantal toekenningen kinderopvang met sociaal medische indicatie toe. Deze stijging zet zich de komende jaren door. We verhogen daarom het budget voor deze kinderopvang. SMI is een regeling in Nederland waarbij ouders die door sociale, psychische of medische omstandigheden toegang krijgen tot kinderopvang ook als zij geen recht hebben op reguliere kinderopvangtoeslag. De gemeente betaalt de noodzakelijke dagdelen. 14. Kinderopvang kostwinnersregeling

15. Kinderopvanglocaties technische hygiënezorg 16. Afrekening ToZo

Het budget voor de uitvoering van de kostwinnersregeling kinderopvang (dus voor diegenen, die geen aanspraak konden maken op kinderopvangtoeslag van de belastingdienst maar voor wie het wel wenselijk is gebruik te maken van kinderopvang) brengen we tot op heden ten laste van het budget voor onderwijsachterstanden. Omdat dit budget niet meer toereikend is voor de uitvoering van deze kostwinnersregeling nemen we hiervoor apart middelen op in de begroting. Vanaf 2026 wordt deze taak opgenomen in het basispakket van de GGD. Van het Werkplein ontvingen we een aangepaste afrekening voor de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (ToZo). Dit is een regeling uit de corona periode.

17. Ondersteuning toeslagenaffaire

We bieden ondersteuning aan slachtoffers van de kinderopvang toeslagaffaire. Het Rijk vergoedt de kosten van de brede ondersteuning voor 100%. De uitvoeringskosten declareren we op basis van normbedragen van het Rijk. Onze uitvoeringskosten zijn lager dan de normbedragen die we daarvoor ontvangen. 18. Algemene uitkering (septembercirculaire We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2025. We krijgen extra 2025) budget voor de uitvoering van de Wet integrale suïcidepreventie en informatiepunt Digitale Overheid. 19. Gemeenschappelijke regelingen Op basis van de vastgestelde jaarrekening 2024 en begroting 2026 passen we de bijdrage van de gemeenschappelijke regelingen aan. Het gaat hier: Regionaal Bureau Leerplicht en de GGD.

36

Begroting 2026 - CONCEPT

Onderwerp

Toelichting

20. Solid Collective

We realiseren Solid Collective voor jonge ondernemers in de Lambertusstraat. Solid Collective is een initiatief om jong ondernemerschap in Etten-Leur te stimuleren en jong talent aan de gemeente te binden. We gebruiken het bedrag uit de algemene reserve voor de uitvoering van het college uitvoeringsprogramma om Solid Collective te betalen. We leveren een bijdrage aan de Team NL Sport Experience Event op 9 en 10 oktober 2025 in het Brabantpark. De kosten hiervan betalen we uit de beschikbare middelen binnen het college uitvoeringsprogramma. We gebruiken het bedrag uit de algemene reserve voor de uitvoering van het college uitvoeringsprogramma om TeamNL Sport Experience te betalen. In de jaarrekening van 2024 namen we een resultaatbestemming op van € 514.000 voor toekomstige herstelkosten van de locaties waar Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen. Deze locaties zijn nog steeds in gebruik en er zijn tot nu toe geen herstelkosten gemaakt. Dit bedrag nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026.

21. Algemene reserve 22. TeamNL Sport Experience

23. Algemene reserve 24. Herstelkosten noodopvang vluchtelingen

25. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden

26. Onderwijsagenda 27. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden 28. Overig

Begroting 2026 - CONCEPT

In de jaarrekening van 2024 namen we een resultaatbestemming op van € 514.000 voor toekomstige herstelkosten van de locaties waar Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen. Deze locaties zijn nog steeds in gebruik en er zijn tot nu toe geen herstelkosten gemaakt. Dit bedrag nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026. Het (voorlopig) niet benutte deel van het budget onderwijsagenda nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026. Het (voorlopig) niet benutte deel van het budget onderwijsagenda nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.

37

2.1 Iedereen moet mee kunnen doen Wat wil de gemeenteraad bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen in Etten-Leur. De gemeenteraad zet in op het voorkomen dat jongeren vertrekken en zorgt ervoor dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De gemeente moet voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen, in een armoedesituatie terechtkomen of grotere (gezondheids-)problemen krijgen. Ook gaat de raad voor een dementievriendelijke gemeente. Dat alles vraagt om meer activiteiten die gericht zijn op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuurvoorzieningen. Ook hierbij is de menselijke maat leidend en doen we dit samen met de inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en andere partners door goede communicatie en participatie. Door het samen te doen vergroot dit het gemeenschapsgevoel en wordt de afstand tussen gemeente en inwoners kleiner. Maatschappelijk effect • Iedereen kan meedoen en is welkom in de Etten-Leurse samenleving. • (Kwetsbare) inwoners kunnen langer zelfstandig blijven. • Etten-Leurenaren voelen zich verbonden met elkaar en met de gemeente. Wat zijn de doelen? 1. Er zijn voldoende en laagdrempelige zorg- en welzijnsvoorzieningen dichtbij voor (kwetsbare) inwoners om langer zelfstandig te blijven leven in de eigen woning. 2.

Voorzieningen en activiteiten, gericht op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuur worden door de inwoners optimaal benut. 3. In deze voorzieningen en activiteiten samen optrekken met inwoners, zorg- en welzijnsondernemers, verenigingen en andere partners. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Tenminste 68% van de inwoners is (zeer) tevreden over de sportvoorzieningen in de nabijheid. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 67% en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 66%). Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de inspanning van de gemeente om inwoners volledig te laten deelnemen aan de maatschappij is tenminste 6,4. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 6,2 en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 6,3).

38

Begroting 2026 - CONCEPT

Tenminste 70% van de volwassenen ervaart nauwelijks of geen gevoelens van eenzaamheid. (waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 88,1% en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 88,6%). Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Uitvoeringsplan Woonzorgvisie Gewerkt wordt aan het uitvoeringsplan van de woonzorgvisie. De scans toekomstbestendige wijken rondden we af in juli. De twee pilots van zorgzame buurten gingen medio juni van start. De woon-, welzijn- en zorgtafel kwam inmiddels tweemaal bij elkaar. De laatste keer is gesproken over vernieuwende woonvormen. Het normenkader voor een toegankelijke openbare ruimte loopt en ronden we begin 2026 af. We stelden een gewijzigde starterslening vast. In de regelgeving van het nieuwe omgevingsplan verwerken we de doelgroepenverordening. We verstrekten opdracht aan het Centrum voor Wonen om woningeigenaren te informeren over het langer thuis blijven wonen. Het regionaal afsprakenkader wonen-zorg is eveneens vastgesteld. We verstrekken (toekomstige) huurders informatie over de Wet goed huurderschap en de Wet betaalbare huur. Opstellen Woonzorgvisie De woonzorgvisie Etten-Leur, inclusief het uitvoeringsplan is vastgesteld door de raad in april 2024. Versterkingsprogramma mantelzorgondersteuning We gebruiken de mantelzorgtest. Regionale samenwerking op mantelzorg breiden we uit. De mantelzorgwaardering (956 aanvragen) reikten we uit op 17 mei 2025.

We bereiden de week van de mantelzorg voor. Aanpak laaggeletterdheid Het Digitaalhuis loopt nog steeds goed. Ook de taallessen bij Curio lopen goed, tevredenheidsscore onder de deelnemers is 8,6. Daarnaast geven we losse taallessen op basisschool de Hasselbraam. De taallessen specifiek op Oekraïense ontheemden zijn voor de zomer afgerond. Oekraïners kunnen nog steeds les krijgen, maar dienen daarvoor gebruik te maken van het WEB aanbod (Wet educatie en beroepsonderwijs). Ze hebben geen aparte status meer. We kunnen nog steeds een beroep doen op een groot aantal enthousiaste en capabele vrijwilligers. Notitie mantelzorgwoningen, inclusief pre-mantelzorgwoningen. De gemeenteraad stelde de notitie vast. Een aanspreekpunt / Integrale vraagbenadering Project integrale vraagbenadering is afgerond met de toegangen Wmo-loket, Centrum Jeugd en Gezin en het Werkplein. Tevens zijn afspraken gemaakt over doorverwijzen en regievoering. De raad ontving in augustus 2025 een informatieve brief over de afronding en resultaten van dit project. Eén tegen eenzaamheid Dit jaar organiseren we een kerstactiviteit. We voeren het jaarplan 'een tegen eenzaamheid' uit. We bereiden de week tegen eenzaamheid voor. Wat heeft aandacht nodig? Uitvoeringsplan Woonzorgvisie Opstellen Woonzorgvisie Versterkingsprogramma mantelzorgondersteuning De druk op mantelzorgers blijft groot.

Ondanks al onze inspanningen blijft dit een zorgpunt. Aanpak laaggeletterdheid Het opstellen van het nieuwe regioplan van 2026-2030 voor de regio West-Brabant. Zorgpunt daarin is dat het Rijk een korting van 10% op de WEB middelen heeft aangekondigd (Wet educatie en beroepsonderwijs). Inmiddels is bekend dat deze 10% wordt doorgevoerd als bezuiniging. Binnen het nieuwe regioplan houden we hier rekening mee. Daarnaast hebben we bij Curio vanuit Etten-Leur te maken met een wachtlijst, maar dit heeft ook te maken met de beschikbaarheid van de (toekomstige) cursisten zelf en ligt daardoor genuanceerder. Er is veel vraag naar onderwijs aan ouders van schoolgaande kinderen. Met tijdelijke middelen kunnen we hiervoor dit najaar weer een extra groep starten. Notitie mantelzorgwoningen, inclusief pre-mantelzorgwoningen. We zijn alert op de landelijke ontwikkelingen, zoals de regeling voor vergunningsvrije mantelzorgwoningen die op dit moment wordt uitgewerkt. Een aanspreekpunt / Integrale vraagbenadering Eén tegen eenzaamheid De werkgroep heeft voortdurend ondersteuning nodig.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025:

Begroting 2026 - CONCEPT

39

Naam project Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen

Omschrijving Realiseren van voldoende voorzieningen voor wonen en zorg voor de aandachtsgroepen.

planning: 2025

2026

Versterkingsprogramma mantelondersteuning

Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers om hun draagkracht en draaglast te versterken.

2025

2026

Eén tegen eenzaamheid

Inwoners met gevoelens van eenzaamheid en het netwerk ondersteunen om mee te laten doen in de samenleving.

2025

Aanpak laaggeletterdheid

De basisvaardigheden van onze minder taalvaardige volwassen inwoners op een laagdrempelige manier vergroten.

2025

Eén aanspreekpunt

Inwoners met een hulpvraag krijgen de juiste hulp op het juiste moment om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven.

2025

Naam project Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen

Omschrijving Realiseren van voldoende voorzieningen voor wonen en zorg voor de aandachtsgroepen.

planning:

Versterkingsprogramma mantelondersteuning

Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers om hun draagkracht en draaglast te versterken.

2026

Eén tegen eenzaamheid

Inwoners met gevoelens van eenzaamheid en het netwerk ondersteunen om mee te laten doen in de samenleving.

2026

Aanpak laaggeletterdheid

De basisvaardigheden van onze minder taalvaardige volwassen inwoners op een laagdrempelige manier vergroten.

2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

40

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

2.2 Minima- en armoedebeleid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De raad zet erop in dat mensen niet buiten de boot vallen door financiële problemen. Ook mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de Etten-Leurse samenleving. Maatschappelijk effect • Niemand mag buiten de boot vallen door financiële problemen. • Mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de samenleving. Wat zijn de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal mensen met schulden. 2. Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum maken zoveel mogelijk gebruik van voorzieningen voor minima. 3. We zorgen voor laagdrempelige voorzieningen. 4. Het vroegtijdig signaleren en preventie van mogelijke schuldenproblematiek. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/werk-en-inkomen Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Het aantal verstrekte minimaregelingen via het Werkplein (gespecificeerd naar regeling). Het aandeel particuliere huishoudens dat te maken heeft met geregistreerde problematische schulden. We rapporteren hierover bij de jaarrekening. Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Uitvoeringsbeleid schuldhulpverlening De raad stelde in maart 2025 het Beleidsplan schuldhulpverlening vast. Het uitvoeringsplan volgt in het najaar 2025 en delen we dan ter informatie met de raad. Voorzieningencheck De VoorzieningenWijzer is live sinds april 2024. Vroeg erop af We bereiken inwoners met betaalachterstanden per e-mail, briefpost of door een huisbezoek. Pact tegen armoede Partijen zoals Surplus, Werkplein, Alwel en Nobelaer ondertekenden in september het armoedepact. Hierbij gaat het onder andere om het versterken van de samenwerking en het bereiken van de doelgroep.

Begroting 2026 - CONCEPT

41

Wat heeft aandacht nodig? Uitvoeringsbeleid schuldhulpverlening Voor preventie en nazorg is extra formatie vereist. Met de vaststelling van de kadernota 2026 - 2029 stelde de raad hiervoor vanaf 2026 financiële middelen beschikbaar. Voorzieningencheck In samenwerking met onze partners geven we de VoorzieningenWijzer meer bekendheid onder onze inwoners om het gebruik van minimaregelingen te vergroten. In het najaar 2025 volgt een campagne. Vroeg erop af We willen de acceptatie van het hulpaanbod verhogen. Pact tegen armoede Er vinden diverse activiteiten plaats rondom het armoedepact. Dit proces vraagt om zorgvuldigheid en tijd. Als gemeente nemen wij actief deel aan het pact, waarbij we bewust kiezen voor een rol als gelijkwaardige partner in plaats van uitsluitend als kartrekker. We stimuleren betrokken organisaties om zelf verantwoordelijkheid te nemen en concrete stappen te zetten binnen het gezamenlijke kader van het pact.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Uitvoeren speerpunten regionale armoedebeleidsnota

Omschrijving Bestrijden van armoede door deelprojecten: - Project Vroeg erop af - Invoering Voorzieningencheck - Uitwerken en uitvoeren Pact tegen armoede Relatie met project onderzoek armoedeval.

planning:

Omschrijving Bestrijden van armoede door deelprojecten: - Project Vroeg erop af - Invoering Voorzieningencheck - Uitwerken en uitvoeren Pact tegen armoede Relatie met project onderzoek armoedeval.

planning:

2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Naam project Uitvoeren speerpunten regionale armoedebeleidsnota

42

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

2.3 Wijkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een levendig netwerk van wijk- en sportvoorzieningen zodat we contact tussen inwoners bevorderen, het gemeenschapsgevoel stimuleren, eenzaamheid en stress voorkomen en gezondheid bevorderen. Maatschappelijk effect • Inwoners, van jong tot oud, kunnen elkaar ontmoeten en deelnemen aan activiteiten in de wijk(voorzieningen). Wat zijn de doelen? 1. Wijkbewoners, verenigingen, maatschappelijke partners zetten zich actief in in de wijken en in de wijkvoorzieningen met als doel dat ze zich samen meer verantwoordelijk voelen voor de sociale samenhang in de wijk. 2. Er zijn voldoende maatschappelijke accommodaties die multifunctioneel gebruikt worden én toegankelijk zijn. 3. Wijkbewoners kunnen vinden welke activiteiten georganiseerd worden in de wijkvoorzieningen. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Tenminste 51% van de inwoners is (zeer) tevreden over het aanbod van welzijnsvoorzieningen in de nabije omgeving.(waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 48% en waarstaatjegemeente cijfer 2025 is 87%).

Begroting 2026 - CONCEPT

43

Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Samenwerking met sportverenigingen vormgeven Het uitvoeringsplan 2024 is vastgesteld en uitgevoerd. Diverse initiatieven zijn tot stand gekomen, zoals de uitbreiding van het aanbod van Uniek Sporten met een parahockeyteam. Ook DSE werkt aan de oprichting van een G-team. Verkoop Van Goghkerk De verkoop is in 2024 afgerond. Het proces van bieding en gunning is doorlopen. Verkoop vergadercentrum De biedingsprocedure voor de verkoop van het vergadercentrum is afgerond. De verkoop is gegund. Nu loopt de contractuele fase. Uitvoeringsplan Sportvisie 2024 -implementatie In 2025 is het volgende gerealiseerd van het uitvoeringsplan: er start een G-team bij de hockey en bij voetbal. Er is een overeenstemming met de sportclubs over de huurverhoging. Het sportevent op de Markt vond plaats op 14 juni 2025. De Sportclubs bepalen gezamenlijk aan welke doelen ze willen werken, dit maakt dat ze toegewijd zijn. Er is een actualisatie van het meerjarenonderhoudsplan vastgesteld van de sportvelden. Vanaf 2027 vinden vervangingen plaats en daarvoor is extra budget in de begroting opgenomen. Ondersteuning vrijwilligers In april 2025 herhaalden we de campagne 'samen sterk in vrijwilligerswerk'. We organiseren een vrijwilligersgala in oktober 2025 in samenwerking met vrijwilligers.

We organiseren een avond om met vrijwilligers in gesprek te gaan over de tekorten aan vrijwilligers binnen organisaties/verenigingen. Huisvesting Jeugdland In december leggen we drie scenario's voor aan de gemeenteraad over het Wipakkerterrein. Uit dat besluit komt naar voren of Jeugdland naar Haansberg gaat of op Wipakker blijft. Dit besluit vormt de basis om over te gaan naar de ontwerpfase. Beleidsnota Maatschappelijke Accommodaties 2024 We maakten de eerste stappen voor de implementatie van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties. We pasten de subsidieregelingen aan. We stelden een demarcatielijst (lijst wie waarvoor verantwoordelijk is wat betreft het onderhoud) op en de maatschappelijke accommodaties zijn toegankelijk voor iedereen. Beheer en onderhoud onderwijshuisvesting Met de schoolbesturen is een vaststellingovereenkomst ondertekend. Hiermee is het financieel (verleden) tot en met 2022 afgesloten. Ook het boekjaar 2023 is afgesloten. De opdracht voor 2024 is verstrekt. Een duidelijkere systematiek is ontwikkeld om de begroting nauwlettender in de gaten te houden. Voor 2025 worden nu al inzichten gegeven, mede door meer duidelijkheid over voorgaande boekjaren. Integraal Huisvestingsplan onderwijs opstellen Hevo begeleidt het proces om te komen tot het IHP. We ronden nu de visievorming af en ronden einde van 2025 deze af met de schoolbesturen.

Daarna doorlopen we de bestuurlijke besluitvorming. Haansberg onderwijs (integraal kindcentrum) Begin 2026 startten we met de definitieve tekening voor het tijdelijk kindcentrum en startten we de planologische procedure. De kinderopvang aanbieder is in beeld en we rondden het participatietraject met omwonenden af.

44

Begroting 2026 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Samenwerking met sportverenigingen vormgeven De sportclubs hebben geen uitvoeringsplan 2025 opgesteld, zij willen eigen prioriteiten bepalen. In die sportvisie zijn nog meerdere projecten benoemd, die nog niet opgepakt zijn, zoals onder andere de samenwerking met scholen, kleinere beweeggroepen en buurthuizen. Beleid voor sociale veiligheid, sportveiligheid en integriteit en gezamenlijke trainingen/cursussen op het terrein van veiligheid en inclusiviteit. Gezamenlijk sponsoren zoeken, promoten van de Meedoenregeling. Verkoop Van Goghkerk Verkoop vergadercentrum Uitvoeringsplan Sportvisie 2024 -implementatie Sportclubs draaien op vrijwilligers. Zij moeten goed aangehaakt blijven om de doelstellingen uit de Sportvisie te behalen. Dit gaat beter nu er meer eigen regie is in plaats van via de gemeente. Ondersteuning vrijwilligers Het vrijwilligerstekort blijft aandacht vragen. Huisvesting Jeugdland Besluitvorming door de gemeenteraad is noodzakelijk Beleidsnota Maatschappelijke Accommodaties 2024 We hebben nog niet bepaald wat we in 2025 gaan oppakken voor de implementatie van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties. De prioriteiten liggen op dit moment bij huisvesting Jeugdland en scoutingen. Beheer en onderhoud onderwijshuisvesting Het blijft nodig om met elkaar een structuur te bedenken om geregeld over de voortgang te spreken.

Financieel gaan we werken met meer inzichten via een systeem. Het blijft van belang om over een goed Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) te beschikken. Integraal Huisvestingsplan onderwijs opstellen Budget voor de aankomende investeringen onderwijshuisvesting. Niet alleen de nieuwe ontwikkeling Haansberg, maar ook aanpak van bestaande schoolgebouwen brengen we (financieel) in beeld. Hiervoor moet een bedrag worden gereserveerd als helder is wanneer welke kosten gemaakt moeten worden. Haansberg onderwijs (integraal kindcentrum) Niet alle ambities (thema's) van Haansberg kunnen we in het tijdelijk kindcentrum volledig toepassen. De extra kosten moeten we nog in beeld brengen zoals bijvoorbeeld voor het bio-based (unit)bouwen.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Onderwijshuisvesting

Omschrijving Komen tot een nieuwe rechtsvorm en systematiek van beheer van de onderwijsgebouwen.

planning:

Huisvesting Jeugdland

Passende huisvesting Jeugdland zoeken.

2025

Samenwerking met sportverenigingen vormgeven

Multifunctioneel gebruik mogelijk maken, zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid ontwikkelen, vrijwilligers stimuleren.

2025

Verkoop Van Gogh kerk en vergadercentrum

Verkoop maatschappelijk vastgoed.

2025

Ondersteuning vrijwilligers

Ondersteunen van vrijwilligers om met voldoende vrijwilligers het maatschappelijk veld te versterken in Etten-Leur.

2025

2026

Visie maatschappelijke accommodaties

Er is een netwerk van toegankelijke en multifunctionele voorzieningen, met actieve inzet van wijkbewoners, verenigingen en maatschappelijke partners.

2025

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

2025

2026

45

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Naam project Huisvesting Jeugdland

Omschrijving Passende huisvesting Jeugdland zoeken.

planning:

Samenwerking met sportverenigingen vormgeven

Multifunctioneel gebruik mogelijk maken, zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid ontwikkelen, vrijwilligers stimuleren.

2026

Verkoop Van Gogh kerk en vergadercentrum

De panden zijn verkocht. In 2026 ronden we de verkoop af.

2026

Ondersteuning vrijwilligers

Ondersteunen van vrijwilligers om met voldoende vrijwilligers het maatschappelijk veld te versterken in Etten-Leur.

2026

Visie maatschappelijke accommodaties

Er is een netwerk van toegankelijke en multifunctionele voorzieningen, met actieve inzet van wijkbewoners, verenigingen en maatschappelijke partners.

2026

46

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

2.4 Jong zijn in Etten-Leur Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat ervoor dat Etten-Leur voor de jeugd voldoende (vrijetijd- sport- en cultuur)activiteiten, een bruisend jongerencentrum en goed onderwijs heeft. De gemeente denkt actief mee met ondernemende jongeren en werkt aan meer huisvesting voor jongeren. We zetten in op een betere verbinding van jong tot oud. Zo zetten we in op een aantrekkelijke gemeente voor de jeugd. Maatschappelijk effect • Etten-Leur is aantrekkelijk voor de jeugd. • Etten-Leur zorgt goed voor haar jeugd. Wat zijn de doelen? 1. Onderwijs zoveel als mogelijk dichtbij huis voor jongeren in Etten-Leur. 2. Ieder kind krijgt passende jeugdhulp en een veilig thuis. 3. Kwaliteit van zorg bevorderen door bundeling van jeugdhulp en onderwijs. 4. Goede, voldoende en betaalbare huisvesting voor jongeren. 5. De jeugd heeft/houdt eigen bruisende ontmoetingsplekken in Etten-Leur 6. Jeugd verbinden aan Etten-Leur in samenwerking met sport- en wijkverenigingen en ondernemers. 7. Inzicht krijgen in de behoeften en wensen van de jeugd, inclusief onderzoek naar behoefte jongerenraad. 8. Actief meedenken met ondernemende jongeren. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/jeugdhulpverlening Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Minder dan 10% van de jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. (waarstaatjegemeente tweede halfjaar 2023 12,6% en tweede halfjaar 2024 12,3% - bron: CBS). Cliënten waarderen de hulp van het Centrum Jeugd en Gezin met tenminste een 8,8. (Kwaliteitsmonitor cijfer 1 juli 2024 tot 1 juli 2025)

Begroting 2026 - CONCEPT

47

Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Jong ondernemen Dit is een doorlopend proces. We werken in 2025 weer samen met StartToGrow. Hierdoor kunnen we startende en groeiende ondernemers begeleiden en coachen bij de opzet van hun plannen. StartToGrow geeft extra begeleiding op verzoek. Denk daarbij onder andere aan het verder opzetten/begeleiden van Creative Factory. Lokale onderwijsagenda en Nationaal Plan Onderwijs Alle projecten uit de lokale onderwijsagenda voeren we uit. De nieuwkomersklas breidden we uit door de komst van het AZC. De thuiszittersvoorziening is medio april officieel geopend. Deze was al in gebruik vanaf augustus 2024. De Trampolinegroep bij Het Kompas loopt goed. Het evenement 'Laat het licht aan' vond 3 april plaats. Veel groepen van het Munikkenheidecollege en KSE namen deel. Alle scholen nemen inmiddels deel aan het project TAEL. Ook maakten we afspraken met de GGD over het project M@zzel. Dit project is inmiddels na de zomervakantie gestart. Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf Zowel de lokale paragraaf als de regiovisie voerden we volledig uit. Jong zijn in Etten-Leur Het in gesprek zijn en raken met jongeren met tussenkomst van het jongerenwerk gaat steeds beter. Het Jongerenwerk is steeds zichtbaarder binnen de KSE en Munikkenheidecollege.

Hervormingsagenda jeugdzorg We stellen vast dat veel onderwerpen uit de landelijke Hervormingsagenda in onze regio al zijn uitgevoerd. Wat heeft aandacht nodig? Jong ondernemen Lokale onderwijsagenda en Nationaal Plan Onderwijs Bijsturing op de onderwijsagenda is nodig vanwege de komst van het AZC. Eveneens is bijsturing nodig om wachtlijsten binnen het speciaal onderwijs te vermijden. Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf Voor 2026 moeten we een nieuwe regiovisie opstellen. Ook aan deze regiovisie verbinden we een lokale paragraaf. De nieuwe regiovisie leggen we eind 2025 of begin 2026 ter besluitvorming aan het college en de raad voor. Jong zijn in Etten-Leur De vertaling van ideeën en wensen naar concrete activiteiten. De rol van het jongerenwerk naar alle jongeren heeft meer aandacht nodig. Hervormingsagenda jeugdzorg Het onderzoek van HHM en Cebeon bevestigt dat Etten-Leur goed presteert binnen de Wmo en Jeugdzorg. De resultaten zijn vertaald naar maatregelen om vorm te geven aan een toekomstbestendig stelsel voor Jeugdzorg. De maatregelen wat betreft jeugdzorg werken we uit in een plan van aanpak. Dit plan van aanpak ronden we in het eerste kwartaal 2026 af. Deze maatregelen richten zich onder andere op het versterken van lokale teams, standaardisatie van inkoop en het afbouwen van residentiële zorg.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025:

48

Begroting 2026 - CONCEPT

Naam project Lokale onderwijsagenda 2023 - 2027

Omschrijving Met partners (schoolbesturen, voorschool, gemeente) afspraken maken over de ontwikkeling van onderwijs en zorg in de onderwijsagenda.

planning:

Nationaal Plan Onderwijs

Maatregelen treffen om de onderwijsvertraging bij kinderen als gevolg van Covid-19 in te lopen op cognitief, uitvoerend, sociaal en emotioneel vlak aanvullend op de maatregelen van school.

2025

Jong zijn in Etten-Leur

In gesprek gaan met jongeren om hun wensen en behoeften te kennen, behoefte aan een jongerenraad, meedenken met ondernemende jongeren en het behoud van een bruisende ontmoetingsplek.

2025

Jong Ondernemen

Dienstverlening verbeteren aan startende en jonge ondernemers.

2025

Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf

Zorgen voor een dekkend landschap aan voorzieningen om voor elke jongere een passend aanbod van hulp te bieden.

2025

Naam project Lokale onderwijsagenda 2023 - 2027

Omschrijving Met partners (schoolbesturen, voorschool, gemeente) afspraken maken over de ontwikkeling van onderwijs en zorg in de onderwijsagenda.

planning:

Nationaal Plan Onderwijs

Maatregelen treffen om de onderwijsvertraging bij kinderen als gevolg van Covid-19 in te lopen op cognitief, uitvoerend, sociaal en emotioneel vlak aanvullend op de maatregelen van school.

2026

Jong zijn in Etten-Leur

In gesprek gaan met jongeren om hun wensen en behoeften te kennen, behoefte aan een jongerenraad, meedenken met ondernemende jongeren en het behoud van een bruisende ontmoetingsplek.

2026

Jong Ondernemen

De dienstverlening aan startende en jonge ondernemers verbeteren.

2026

Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf

Zorgen voor een dekkend landschap aan voorzieningen om voor elke jongere een passend aanbod van hulp te bieden.

2026

2025

2026

2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

Begroting 2026 - CONCEPT

2026

49

2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op maatregelen die ervoor zorgen dat inwoners langer gezond en zelfstandig kunnen blijven wonen. Dat vraagt inzet op het gebied van gezondheid, veiligheid, welzijn, eenzaamheid, activiteiten voor ouderen, maar ook op het gebied van (senioren-)huisvesting. Dit alles in samenwerking met onder andere partners in de wijken, jongeren, zorginstellingen en de woningcorporatie. Vanwege de verwachte toename van het aantal kwetsbare ouderen zet de gemeente in op een dementievriendelijke gemeente, houden we rekening met de mogelijkheden van (intensieve) zorg in de wijken en bouwen we aan een sterke gemeenschap. Maatschappelijk effect • Ouderen wonen langer zelfstandig en veilig in Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Versterken van zelfredzaamheid en gezondheid (preventie). 2. Sterke gemeenschappen, waarbij inwoners zelf en samen zorgen. 3. Voldoende ondersteuning op het juiste moment en in de juiste omgeving 4. Etten-Leur is een dementievriendelijke gemeente. 5. Voldoende passende huisvesting (met zorg) voor senioren Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/gezondheid Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Minder dan 21% van de mantelzorgers ervaart hoge belasting.

(waarstaatjegemeente cijfer 2019 is 31% en waarstaatjegemeente cijfer 2021 is 21%). Tenminste 71% van de inwoners is (zeer) tevreden over het aanbod van (gezondheids-)zorgvoorzieningen in de nabije omgeving. (waarstaatjegemeente cijfer 2021 is 71% en waarstaatjegemeente cijfer 2023 is 63%). Cliënten waarderen het (keukentafel-)gesprek met een medewerker van de gemeente over zorg en ondersteuning met tenminste een 7,9. (klanttevredenheidsonderzoek Wmo cijfer 2024)

50

Begroting 2026 - CONCEPT

Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Dementievriendelijke gemeente De uitvoering van het jaarplan loopt op schema. Alle activiteiten (VR-brillen project voor bewustwording, diverse activiteiten en ondersteuningsgroepen in het voorliggend veld) en de samenwerking tussen de verschillende partners loopt goed. We zijn een voorbeeld voor de regio, volgens het Dementienetwerk Breda en omstreken. In september organiseren we een week van dementie vol activiteiten om bewustwording te creëren en ter ondersteuning van mantelzorgers. Versterken samenwerken gemeente-zorgverzekeraars (Integraal Zorgakkoord) Het opgebouwde netwerk met zorg- en welzijnspartners is waardevol. We voeren het regioplan uit met de verschillende actielijnen daarin, zoals leefstijl, leefomgeving en kansengelijkheid, mentale gezondheid en kwetsbare ouderen. Er worden steeds meer regionale transformatieplannen ingediend om bepaalde zaken echt te vernieuwen en transformeren. Regisseren Community Care De leefcoaches raken steeds bekender in het netwerk. Door hun inzet wordt zwaardere zorg uitgesteld. Samen Gezond Leven We voeren het project Samen Gezond Leven Etten-Leur en de daarin opgenomen doelen en acties uit.

Er komen mooie initiatieven van of in samenwerking met partners en inwoners tot stand, die bijdragen aan de gezondheid van inwoners (variërend van projecten op gebied van bewegen en valpreventie tot gezond eten). We werken hiermee in de breedte aan preventie en gezondheid. Wat heeft aandacht nodig? Dementievriendelijke gemeente Het aantal inwoners met dementie blijft toenemen. Daarom is het goed de dementievriendelijke gemeente ook komende jaren door te zetten. Versterken samenwerken gemeente-zorgverzekeraars (Integraal Zorgakkoord) We wachten op de landelijke ontwikkelingen voor wat betreft voortzetting van het Integraal Zorgakkoord en het aanvullende Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit heeft ook gevolgen voor de verdere financiering en de mogelijkheden om de lopende activiteiten voort te zetten. Begin juli is een onderhandelaarsakkoord gesloten. In september volgt er via de VNG een stemming voor gemeenten over deelname aan het AZWA. Het is nog niet duidelijk hoe de financiën verdeeld worden. Het is wel duidelijk dat gemeenten (tijdelijk) extra geld krijgen. We blijven de ontwikkelingen op de voet volgen. Regisseren Community Care Momenteel staan we voor de keuze of we doorgaan nadat de subsidieperiode is afgelopen of dat we deze vorm van samenwerking beëindigen. In het vierde kwartaal wordt hierover een besluit genomen.

Het blijkt lastig om inwoners te stimuleren mee te doen aan het project. Samen Gezond Leven De landelijke ontwikkelingen maken de financiering en voortzetting van de activiteiten onzeker. We werken samen met partners om ook zonder financiële bijdrage van de gemeente waar mogelijk gezondheidsinitiatieven voort te zetten.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Dementievriendelijke gemeente

Omschrijving Inwoners met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee laten doen in de samenleving.

planning: 2025

2026

Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein)

Samenwerken aan preventie en positieve gezondheid met gezamenlijke financiering.

2025

2026

Regisseren Community Care

Sterke gemeenschappen waarin (kwetsbare) ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

2025

2026

Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle)

Preventiemaatregelen treffen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en lifestyle.

2025

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

51

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Naam project Dementievriendelijke gemeente

Omschrijving Inwoners met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee laten doen in de samenleving.

planning:

2026

2026

Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en

Samenwerken aan preventie en positieve gezondheid met

zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein)

gezamenlijke financiering.

Regisseren Community Care

Sterke gemeenschappen waarin (kwetsbare) ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

2026

Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle)

Preventiemaatregelen treffen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en lifestyle.

2026

52

Begroting 2026 - CONCEPT

Risico's De belangrijkste risico's in dit programma zijn: Beheersing kosten jeugdzorg en Wmo Naar aanleiding van het onderzoek beheersing kosten jeugdzorg en Wmo zijn maatregelen genomen om een stabilisatie dan wel een krimp van de kosten in het sociaal domein te bewerkstelligen. De verwachting is dat deze maatregelen ook daadwerkelijk tot de gewenste effecten leiden maar helemaal zeker is dit niet. Mogelijk zijn de effecten te optimistisch ingeschat waardoor bijsturing noodzakelijk wordt. Toekomstige onzekerheid over compensatie voor tekorten in jeugdzorg Tijdens de looptijd van het onderzoek naar de beheersing van de kosten Jeugdzorg en Wmo werd in ‘politiek Den Haag’ de voorjaarsnota 2025 gepubliceerd. Met name voor de jeugdzorg worden aanvullende middelen beschikbaar gesteld, ter compensatie van tekorten over 2023 en 2024. Het is echter van belang te erkennen dat deze aanvullende middelen geen algehele oplossing bieden en dat er vanaf 2028 opnieuw onduidelijkheid ontstaat. In 2027 wordt opnieuw onderzoek gedaan door de deskundigencommissie die afgelopen periode de financiële effecten van de Hervormingsagenda Jeugd heeft verkend en zal duidelijk worden in hoeverre gemeenten vanaf dat moment al dan niet in de kosten van de Jeugdzorg worden gecompenseerd.

Daarnaast heeft het onderzoek van Cebeon en HHM uitgewezen dat er weinig concrete maatregelen voor de gemeente zijn om bij te sturen op de uitgaven in de jeugdzorg. Belangrijkste reden is dat veel van de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd door ons al zijn getroffen. Dekkend zorglandschap Gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor de zorg en ondersteuning binnen het sociaal domein (Jeugdwet, Wmo) maar het aanbod van gespecialiseerde zorg is vaak niet toereikend om aan onze lokale vraag te voldoen. Als mensen niet tijdig de juiste ondersteuning krijgen, kunnen lichte problemen escaleren naar zwaardere, complexe situaties die hoge kosten met zich meebrengen. Om te voorkomen dat dit tot meer intensieve en dure zorg op de lange termijn leidt zijn we genoodzaakt uit te wijken naar duurdere zorg in andere regio’s.

Begroting 2026 - CONCEPT

53

Wat kost het? We nemen voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. 2. Sociaal

Werkelijk

Raming

Raming

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten Baten

-60.126 12.363

-65.623 10.956

-61.326 5.967

-59.746 4.439

-59.255 4.386

-59.484 4.453

Totaal saldo van baten en lasten programma

-47.763

-54.667

-55.358

-55.307

-54.869

-55.031

Toevoeging reserves Onttrekking reserves

-1.463 1.085

-1.096 1.984

528

509

493

456

Resultaat programma

-48.141

-53.779

-54.830

-54.797

-54.376

-54.575

Incidentele lasten Incidentele baten

-1.508

-1.211

-150

-50

-50

-13

1.085

1.984

528

509

493

456

Resultaat structureel programma

-47.718

-54.552

-55.208

-55.256

-54.819

-55.018

(bedragen x € 1.000)

Meerjarenraming

Mutaties eigen vermogen:

Incidenteel

Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen (taakvelden).

54

Begroting 2026 - CONCEPT

Welke activiteiten voeren we uit in programma 2? De activiteiten in programma 2 kosten in 2026 € 61,3 miljoen. Hieronder lichten we toe welke activiteiten we in dit programma uitvoeren. U ziet ook wat die activiteiten ons kosten.

3.814

8.415 22.059

Jeugd 4.650

WMO Nobelaer Onderwijs Overig

22.387

bedrag x € 1.000

Jeugd

Begroting

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Jeugdzorg - algemeen

5.514

5.203

4.506

4.572

Jeugdzorg - gesloten Jeugdzorg - NVTZ

Raming

386

386

386

386

14.604

14.609

14.614

14.618

Jeugdzorg - veiligheid

1.555

1.561

1.570

1.579

Totaal

22.059

21.759

21.076

21.155

WMO

Raming

Begroting

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

WMO - algemeen

7.155

5.811

5.927

6.042

WMO - begeleiding

6.143

6.245

6.245

6.245

903

903

903

903

WMO - huishoudelijke hulp

5.794

5.844

5.844

5.844

WMO - persoonsgebonden budget WMO - WRV voorzieningen

1.087

1.086

1.088

1.089

1.306

1.306

1.306

1.306

Totaal

22.387

21.195

21.313

21.429 Raming

WMO - deeltaxi

Nobelaer

Begroting

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Nobelaer

4.650

4.516

4.516

4.516

Totaal

4.650

4.516

4.516

4.516 Raming

Onderwijs

Begroting

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Onderwijs

8.415

8.436

8.466

8.493

Totaal

8.415

8.436

8.466

8.493

Begroting 2026 - CONCEPT

55

Overig

Begroting

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

Raming 2029

Participatie

1.385

1.388

1.392

1.396

Sport en cultuur

642

653

672

653

Volksgezondheid

348

348

348

348

Wijkgebouwen en verenigingen

1.439

1.451

1.472

1.493

Totaal

3.814

3.840

3.884

3.891

Totaal

61.326

59.746

59.255

59.484

Verbonden partijen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap West Noord-Brabant (WVS); • Gemeenschappelijke Regeling Intergemeentelijke Sociale Dienst Werkplein Hart van WestBrabant; • Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst West-Brabant (GGD); • Gemeenschappelijke Regeling Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV); • Gemeenschappelijke Regeling voor Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg West-Brabant; • Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten regio West-Brabant; • Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen regio Breda.

56

Begroting 2026 - CONCEPT

Toelichting tekst (op website anders weergegeven) Onderdeel

Onderwijs Sport en cultuur Participatie Wijkgebouwen en verenigingen Volksgezondheid WMO - WRV voorzieningen WMO - huishoudelijke hulp WMO - begeleiding

Toelichting Onder de kosten van onderwijs vallen leerlingenvervoer, huisvesting voortgezet onderwijs en doordecentralisatiegelden. Ook zijn hierin meegenomen de afschrijvings- en rentekosten, salariskosten en overige subsidies. De salariskosten van het sport- en cultuurbeleid. Verder vallen hier nog wat overige subsidies onder. Onder participatie vallen de kosten voor kinderopvang en overige kleine posten voor inburgering. De kosten voor huisvesting van maatschappelijke voorzieningen. Ook vallen hier de kosten onder van wijken zoals preventie, bewonersinitiatieven enzovoorts. Onder volksgezondheid valt de gemeentelijke bijdrage aan de GGD. WRV voorzieningen zijn de kosten voor woningaanpassingen, woonvoorzieningen, rolstoelen en vervoersvoorzieningen (bijvoorbeeld scootermobielen en fietsen). De kosten voor huishoudelijke hulp. De kosten voor begeleiding bestaan uit dagbesteding, ambulante begeleiding, inloopfunctie GGZ en overige maatwerkarrangementen. De kosten voor het eerstelijnsloket, de subsidie mantelzorg, kosten voor subsidie maatschappelijk

WMO - algemeen

werk en de inhuur WVS.

WMO - deeltaxi

Jeugdzorg - algemeen

De kosten voor het gebruik van de deeltaxi. Hier worden de kosten voor het persoons gebonden budget betaald. Hierbij bepalen de inwoners zelf welke zorg zij inkopen. De post Jeugdzorg algemeen bestaat voornamelijk uit Jeugdprofessionals en gemeentepersoneel.

Jeugdzorg - NVTZ

Alle niet vrij toegankelijke jeugdzorg. Dit is de verleende zorg na een verwijzing door een jeugdprofessional, huisarts, kinderarts of gecertificeerde instelling.

WMO - persoonsgebonden budget

Jeugdzorg - veiligheid Jeugdzorg - gesloten Nobelaer

Begroting 2026 - CONCEPT

Onder veiligheid valt de jeugdreclassering, jeugdbescherming geleverd door gecertificeerde instellingen en crisisopvang waarbij de veiligheid van het kind in het geding is. Jeugdzorg plus is een vorm van jeugdhulp waarin complexe jeugdzorg wordt geboden in een gesloten 24 uurs instelling. Hieronder valt de subsidie aan de Nobelaer. De overige kosten zijn rente- en afschrijvingskosten en kosten voor de storting voorziening onderhoud.

57

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur We werken aan een groen, levendig en veilig Etten-Leur. Op wijk- en buurtniveau zorgen we voor een goed voorzieningenniveau en kijken we waar nieuwe(re) vormen van voorzieningen de ruimte kunnen krijgen. We werken aan een optimale inrichting van de openbare ruimte en zorgen ervoor dat het onderhoud van openbaar groen, wegen en straten in orde is, nu en in de toekomst. Met adequate preventie en projecten dragen we bij aan de versterking van de leefbaarheid en de veiligheid van wijken en buurten.

Ontwikkelingen Weerbaarheid Weerbaarheid is een breed begrip, het raakt de samenleving en onze eigen interne organisatie. Toenemende conflicten in de wereld, hybride-, cyberdreigingen en langdurige crises vragen om een versterking van de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. We moeten ons voorbereiden op langdurige en grootschalige uitval van kritieke voorzieningen zoals elektriciteit, water en telecommunicatie. Ook gemeente Etten-Leur neemt hier haar rol en verantwoordelijkheid in. We werken daarvoor samen met onze netwerkpartners maar zeker ook met de lokale samenleving en bedrijven. Dit vraagt een aanpak voor meerdere jaren, waarbij we ook landelijke ontwikkelingen volgen. Zo start er in 2026 een landelijke pilot voor het regelen van noodsteunpunten. Om het thema weerbaarheid zorgvuldig op te pakken vragen we voor 2026 incidenteel geld. Voor eventueel structurele middelen komen we hierop terug bij de kadernota 2027. Uitvoering actieprogramma Vosdonk Een adviesbureau stelde een rapport op met uitkomsten om industrieterrein Vosdonk toekomstbestendig te maken. Daarbij betrekken we andere belanghebbenden. We pakken dit in 2026 aan en informeren de raad vooraf over de kosten. Stelsel van randwegen In het recent opgestelde mobiliteitsplan gaan we uit van de realisatie van een Oostelijke en een Noordelijke randweg rondom Etten-Leur.

Voor het onderzoek naar de Oostelijke randweg inclusief tunnel is een voorbereidingskrediet vastgesteld. Het ligt voor de hand om, gezien de woningbouw ontwikkeling in Haansberg, een dergelijk onderzoek ook voor de Noordelijke randweg op te starten in 2026. Autoluw maken Markt Eind 2025 maken we een voorstel om in een aantal stappen de omgeving Markt autoluw te maken. Hiervoor is eerder in het investeringsprogramma € 2,5 miljoen opgenomen. We verwachten deze investeringen snel te realiseren.

58

Begroting 2026 - CONCEPT

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we wel toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

1. Onderhoudsplan sportaccommodaties

-457

-457

-457

-457

-457

2. Parkeergarage

-306

-306

-306

-306

-306

3. Parkeerbelasting

190

190

190

190

190

4. Weerbaarheid

0

-200

0

0

0

-103

0

0

0

0

0

-237

-127

-92

-92

Actualisatie begroting 2025-2029

5. Wegverhardingen 6. Mobiliteitsplan 7. Riolering

182

-23

-23

-23

-27

8. Rioolrechten

-182

-420

-374

-139

-19

9. Voorziening riolering

46

184

-3

-3

1

10. Uitkering sport

65

-13

-13

-13

-13

11. Onkruidbestrijding

0

-60

-60

-60

-60

12. Lichtmasten Internos

-45

0

0

0

0

13. Invoering Omgevingswet

50

0

0

0

0

14. Indexeringen programma 3

-113

-120

-121

-124

-124

15. Gemeenschappelijke regelingen

47

-52

-88

-130

-266

16. Rente en afschrijving

191

0

0

0

0

17. Overig

70

-113

-94

-91

-82

-365

-1.627

-1.476

-1.248

-1.255

Totaal wijzigingen

Begroting 2026 - CONCEPT

59

Toelichting afwijkingen Onderwerp

Toelichting

1. Onderhoudsplan sportaccommodaties We stelden een nieuw meerjarenonderhoudsplan op voor de sportaccommodaties. Prijsstijgingen en de planning zijn hierin verwerkt. Dit vraagt om een jaarlijkse extra storting in de onderhoudsvoorziening. 2. Parkeergarage Er zijn minder parkeertransacties in de parkeergarage. Er vindt een verschuiving naar straatparkeren plaats. Hogere kosten omdat de parkeergarage nu 24 uur per dag open is. 3. Parkeerbelasting Meer boetes door inzet scanauto. Het parkeertarief is verhoogd en er worden meer vergunningen aangevraagd. 4. Weerbaarheid Om het thema weerbaarheid zorgvuldig op te pakken vragen we voor 2026 incidenteel geld. Voor eventueel structurele middelen komen we hierop terug bij de kadernota 2027. 5. Wegverhardingen Meer kleine asfaltreparaties en herstelwerkzaamheden aan wegmarkeringen. 6. Mobiliteitsplan

We stelden het mobiliteitsplan en uitvoeringsprogramma "Samen onderweg naar 2040" vast.

7. Riolering

10. Uitkering sport

Er is in 2025 een overschot bij riolering omdat er minder storingen aan pompgemalen en bij drukriolering waren. De komende jaren stijgen de elektriciteitskosten. Bijstelling rioolrechten op basis van de werkelijke geïnde bedragen door de Belastingsamenwerking West Brabant. In 2026 verhogen we de tarieven rioolheffing niet. Het saldo van minder opbrengsten en minder kosten verrekenen we met de voorziening riolering. Om de tarieven rioolheffing in 2026 gelijk te houden aan die van 2025 onttrekken we aan de voorziening. We ontvangen een hoger Specifieke Uitkering Sport, omdat we meer kosten kunnen declareren.

11. Onkruidbestrijding

De kosten van de borstelrondes stijgen.

12. Lichtmasten Internos

Internos kampt met een tekort aan verlichte trainingsvelden. Door de sterke groei van het aantal leden is er extra capaciteit nodig. De gemeente financiert de lichtmasten op één veld. Internos krijgt toestemming om, op eigen kosten, ook op twee andere velden lichtmasten te plaatsen

13. Invoering Omgevingswet

Er zijn minder kosten voor de invoering van de Omgevingswet, omdat deze grotendeels is afgerond. Volgens contracten indexeren we de kosten. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1). Op basis van de vastgestelde jaarrekening 2024 en begroting 2026 passen we de bijdrage van de gemeenschappelijke regelingen aan. Het gaat hier om: de Veiligheidsregio West-Brabant, Omgevingsdienst West-Brabant en het West-Brabants Archief. Herontwikkeling Oude Kerkstraat en investeringen openbare verlichting niet afgerond in 2024. De Van Gogh kerk is in 2024 verkocht waar we jaarlijks op afschreven. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.

8. Rioolrechten 9. Voorziening riolering

14. Indexeringen programma 3 15. Gemeenschappelijke regelingen

16. Rente en afschrijving 17. Overig

60

Begroting 2026 - CONCEPT

3.1 Woningbouw Wat wil de gemeenteraad bereiken? Woningen toevoegen aan onze woningvoorraad zodat er een woning is voor elke EttenLeurenaar, passend bij diens inkomen met een diversiteit aan woningen voor jongeren, gezinnen en senioren. We gaan voor gemengde duurzame, veilige wijken waarin sprake is van sociale samenhang. Maatschappelijk effect • Er zijn voldoende passende woningen voor iedere aandachtsgroep. • Wijken en woningen zijn duurzaam, de omgeving is veilig en er is sociale samenhang. Wat zijn de doelen? 1. Het bouwen van gemiddeld 300 woningen per jaar. 2. De woon- en leefomgeving nodigen uit om naar buiten te gaan, elkaar te ontmoeten en te bewegen. 3. Er is voldoende groen, ruimte voor waterberging, infiltratie en er zijn voldoende speelvoorzieningen in woonwijken. 4. Het stimuleren van de verduurzaming van 3.000 woningen. 5. Het realiseren van nieuwe woonvormen om senioren beschut maar zelfstandig te laten wonen. Ambitie en metingen De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/bouwen-en-wonen Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Aantal gerealiseerde woningen (onderverdeeld naar type, aandachtsgroep en koop/huur) in een jaar. (rapportage bij de jaarrekening). Aantal verduurzaamde woningen in een jaar.

Begroting 2026 - CONCEPT

61

Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Lage Vaartkant: woningbouw en verplaatsing Intratuin Het participatietraject is goed afgerond. De kaders zoals aantallen woningen, verdeling, water, groen en spelen zijn vastgesteld. Haansberg Masterplan De 90% versie van het masterplan Haansberg is vastgesteld. In 2025 stellen we de 100% versie in het najaar vast. Diverse woonprojecten Op verschillende binnenstedelijke locaties zijn recent woningen opgeleverd en wordt gebouwd. Diverse plannen zijn procedureel afgerond en gaan snel van start. Voor de eerste fase Haansberg en te realiseren nieuwbouw aan de Lage Vaartkant stelden we de kaders vast. Uitwerking en uitvoering omgevingsvisie Bij de adviestafel, een intern overleg, sluiten ambtenaren aan vanuit de thema's van het raadsprogramma. Aan de adviestafel leggen we vanaf de start van beleid of uitvoering de koppeling met de Omgevingsvisie. Woningbouw transformatie kantoorpand Dit project is afgerond in 2024. Haansberg stedelijk uitloopgebied Het project is nog in de startfase en loopt tegelijk met de ontwikkeling van de parkzone. Er zijn al tijdelijke woningen gerealiseerd in het stedelijk uitloopgebied. Wat heeft aandacht nodig? Lage Vaartkant: woningbouw en verplaatsing Intratuin Haansberg Masterplan De ambities zijn hoog en dit brengt een keuze met zich mee per fase in relatie tot snelheid, financiën en arbeid.

Diverse woonprojecten Zorgen voor meer snelheid in procedures. Wat onder andere inhoudt dat steeds heldere (beleids)kaders nodig zijn en afspraken moeten worden gemaakt. De situatie op de woningmarkt vraagt voortdurend om gesprekken en waar nodig voor bijsturing. Uitwerking en uitvoering omgevingsvisie Het werken vanuit de integrale doelen uit de Omgevingsvisie is nog niet voor alle medewerkers vanzelfsprekend. We zijn acties gestart om de programma's onder de omgevingswet concreter te maken. De adviestafel faciliteert afstemming, maar stuurt of bepaalt niet. We blijven de organisatie over de integrale doelen informeren. Wij onderzoeken de mogelijkheden om de programmadoelen uit de Omgevingsvisie meer sturend of bepalend door te laten werken naar de uitvoering. Woningbouw transformatie kantoorpand Haansberg stedelijk uitloopgebied -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Diverse woonprojecten (met uitzondering van nieuwe wijken)

Omschrijving We ronden onder andere de volgende projecten af: Anna van Berchemlaan, Kloostervelden, Markt 9, Hoge Neerstraat 2, Schoenmakershoek-Oost, Spoorlaan 19, Stationsplein 45, Stationsplein 3, Flexwoningen en Wipakker. Verder zetten we actief in op andere minder omvangrijke projecten binnenstedelijk waar wenselijk en mogelijk.