Document · PDF

Begroting 2026 - CONCEPT 07-10-2025 (1)

Raad besluit 10 november 2025, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: Vaststellen begroting 202627.963 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

BEGROTING 2026 - CONCEPT

Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Voorwoord Van kadernota naar begroting Overzicht financiële mutaties Toelichting financiële mutaties Ontwikkeling algemene reserves Mutaties reserves Toelichting reserves Structureel saldo begroting PDF Programma

7 7 7 9 10 11 13 14 15 16 16 17

1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen Toelichting afwĳkingen 1.1 Vertrouwen in de overheid 1.2 Communicatie en participatie 1.3 Dienstverlening en menselĳke maat 1.4 Ondermĳnende criminaliteit Risico's Wat kost het? Welke activiteiten voeren we uit in programma 1? Verbonden partĳen

17 17 19 20 21 23 25 28 30 31 31 32

2. Sociaal Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen Toelichting afwĳkingen 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 2.2 Minima- en armoedebeleid 2.3 Wĳkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties 2.4 Jong zĳn in Etten-Leur 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Risico's Wat kost het? Welke activiteiten voeren we uit in programma 2? Verbonden partĳen

33 33 35 36 38 41 43 47 50 53 54 55 56

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur

58 Begroting 2026 - CONCEPT

Ontwikkelingen

Financiële ontwikkelingen Toelichting afwĳkingen 3.1 Woningbouw 3.2 Verkeersafwikkeling 3.3 Verkeersveiligheid 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied 3.5 Huisvesting bĳzondere doelgroepen Risico's Wat kost het? Welke activiteiten voeren we uit in programma 3? Verbonden partĳen

59 60 61 64 67 69 72 74 75 75 76

4. Economie en werk in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen Toelichting afwĳkingen 4.1 Zo veel mogelĳk mensen aan het werk 4.2 Het versterken van de economie 4.3 Toerisme en recreatie 4.4 Een levendig centrum 4.5 Agrarische sector Risico's Wat kost het? Welke activiteiten voeren we uit in programma 4? Verbonden partĳen

77 77 79 79 80 82 85 87 89 90 91 91 92

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen Toelichting afwĳkingen 5.1 Duurzaam wonen 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 5.3 Duurzaam produceren 5.4 Duurzame bedrĳven- en industrieterreinen Risico's Wat kost het? Welke activiteiten voeren we uit in programma 5? Verbonden partĳen

93 93 95 96 97 101 103 105 107 108 108 109

Paragrafen Lokale heffingen Lokale heffingen Beleid en ontwikkelingen

Begroting 2026 - CONCEPT

111 112 112 112

Overzicht hoofdlĳnen van de diverse belastingen en heffingen

113

Tarieven 2026 Verwachte inkomsten Kwĳtscheldingsbeleid Kostendekkendheid tarieven

114 114 115 116

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Risico's Weerstandsvermogen Financiële kengetallen

118 118 118 119 121 122

Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 3 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 4 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 5 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen

124 124 125 126 127 129 130 132 133 135

Financiering Financieringsbehoefte 2026 Kasgeldlimiet Renterisiconorm Renteschema Opgenomen geldleningen

136 136 136 137 137 139

Bedrĳfsvoering Organisatieontwikkeling Rechtmatigheid en privacy Personele sterkte 2026 Bedrĳfsvoeringsrisico's Indicatoren

140 140 140 141 141 142

Verbonden partĳen Wat zĳn verbonden partĳen? Tweede bestuursrapportage 2025 Zienswĳzen Richtlĳnen kaders begroting 2027 van de gemeenschappelĳke regelingen Wie zĳn onze verbonden partĳen?

144 144 144 144 144 147

Grondbeleid

171

Begroting 2026 - CONCEPT

Algemene ontwikkelingen

171

Wonen Werken Kostenverhaal en financiële bĳdragen Kwaliteitsverbetering landschap Risico's

171 174 175 176 178

Investeringen Investeringen 2025 Tweede bestuursrapportage 2025 Investeringsplan 2026-2029 Toelichtingen Investeringsplan 2026-2029

180 180 180 182 183

Openbaarheid Openbaarheid

184 184

Subsidies Subsidies

186 186

Financieel

187

Wat zĳn de kosten en opbrengsten per programma? Totaal overzicht per programma Lokale heffingen Uitkering gemeentefonds Dividenden Financieringsfunctie Overhead Vennootschapsbelasting Post onvoorzien Meerjarenraming 2026-2029

188 188 189 189 189 189 190 191 191 192

Hoe ziet de balans er in 2026 uit? Prognose balans Activa en passiva EMU-Saldo

193 193 193 194

Reserves en voorzieningen Reserves Reserves 2026 Toelichting mutatie reserves Meerjarenperspectief reserves Voorzieningen Voorzieningen 2026 Toelichting mutatie voorzieningen Meerjarenperspectief voorzieningen

195 195 195 196 196 198 198 198 199

Incidentele baten en lasten

200

Begroting 2026 - CONCEPT

Incidentele baten en lasten

200

1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening 2. Sociaal Etten-Leur 3. Ruimte voor wonen en leven 4. Economie en werk 5. Duurzaam denken en doen Totaal Verwachte structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves

200 200 201 201 201 202 203

Taakvelden Totaal taakvelden Programma 1 Eigentĳds bestuur en dienstverlening Programma 2 Sociaal Programma 3 Ruimte voor wonen en leven Programma 4 Economie en werk Programma 5 Duurzaam denken en doen

204 204 207 207 208 208 208

Uitgangspunten 2026-2029 Inwoner- en woningaantallen Kosten Opbrengsten

209 209 210 211

Besluitvorming Besluitvorming Besluitvorming Toezeggingen Vragen gemeenteraad Beoordeling provincie

212 212 212 213 213 213

Contact en privacy

214

Contact Contact Privacybeleid

214 214 214

Begroting 2026 - CONCEPT

Samenvatting Samenvatting Voorwoord Stabiele financiële positie geeft vertrouwen in de toekomst Dit is de begroting 2026 en de bestuursrapportage 2025. De laatste begroting van dit college en deze bestuursperiode. De financiële cĳfers voor de komende jaren laten een positief beeld zien. In algemene zin mogen we de financiële positie goed en stabiel noemen. De verschillen tussen gemeenten op financieel gebied zĳn groot. Dat we er in Etten-Leur goed voorstaan, geeft vertrouwen in de toekomst. Financiële bĳzonderheden De septembercirculaire (het bericht over de financiering vanuit het Rĳk) is verwerkt in de cĳfers. De uitkomsten zĳn met name gunstig voor dit jaar. We ontvingen in de algemene uitkering een compensatie voor de Jeugdzorg over de jaren 2023 en 2024. Onze financiële positie maakt het mogelĳk om de riool- en afvaltarieven in 2026 niet te laten stĳgen. De overige tarieven stĳgen slechts met een beperkt percentage. Vorig jaar vroegen we gemeenschappelĳke regelingen om de bĳdrage van de deelnemers gelĳk te laten blĳven of de stĳging te beperken. We merken dat de gemeenschappelĳke regelingen hier gehoor aan hebben gegeven. De stĳging is minder dan waar we bĳ de kadernota rekening mee hielden. College-uitvoeringsprogramma nagenoeg volledig gerealiseerd Het college-uitvoeringsprogramma is nagenoeg volledig gerealiseerd.

In 2022 zĳn de acties en prioriteiten vastgesteld en de organisatie werkt nog hard aan de acties uit dit programma. In deze bestuursrapportage staat hoe de acties van 2025 ervoor staan. We voeren het programma uit met behoud van de gezonde financiële positie én met het opbouwen van een spaarpot voor de tunnel en/of randweg. Ontwikkelingen, capaciteit en onzekerheden In de tussentĳd staat de gemeente natuurlĳk niet stil. In de kadernota benoemden we al een aantal ontwikkelingen en deden we voorstellen voor financiering daarvan. Dit is inmiddels verwerkt in de begroting. In deze begroting melden we actuele ontwikkelingen. Zo moeten we ons, net als alle gemeenten in Nederland, voorbereiden op mogelĳke langdurige crises. Ook stellen we, op basis van actuele berekeningen, het onderhoudsbudget voor de sportaccommodaties bĳ. Nieuwe beleidsinitiatieven laten we graag aan de nieuwe raad en een nieuw college. Het is fĳn te kunnen melden dat daar financiële ruimte voor is. Echter, de grootste uitdaging ligt op dit moment eerder bĳ de benodigde personele capaciteit dan bĳ het beschikbare budget. Etten-Leur is tot op heden een aantrekkelĳke werkgever. Het is zaak dat zo te houden. Toch moeten we de financiële positie altĳd goed in de gaten blĳven houden gezien de nog altĳd instabiele situatie van de Rĳksbegroting.

Begroting 2026 - CONCEPT

Ontvangen geld voor jeugdzorg De ontvangen compensatie jeugdgelden kunnen we inzetten voor het realiseren van de hervormingsagenda Jeugd. We werken hiervoor een plan uit. Als de plannen concreet zĳn, weten we wat we nodig hebben om dit uit te voeren. Vooruitblikken met vertrouwen Het jaar 2026 wordt het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen en een nieuw raadsprogramma. Dit is het jaar van nieuwe plannen, ambities en prioriteiten van het nieuwe gemeentebestuur. In 2027 begint dan de daadwerkelĳke uitvoering daarvan. Op dit moment staat er voor 2027 een positief saldo van € 3,4 miljoen. Dit financiële vooruitzicht biedt de nieuwe raad en het college ruimte om nieuwe ambities te realiseren. Tegelĳkertĳd realiseren we ons goed dat de onstabiliteit in de wereld in het algemeen en dus ook in Nederland, nog veel kan betekenen, ook voor ons als gemeente. Andersom geldt hetzelfde: de toekomst begint ook hier en nu, in het klein, in de contacten tussen mensen, in de straat, buurt, wĳk, met vrienden en familie. We zĳn trots op Etten-Leur: veel goede voorzieningen en heel veel betrokken inwoners. Het raadsprogramma ‘Etten-Leur maken we samen’ konden we niet realiseren zonder constructieve samenwerking met en tussen inwoners, ondernemers en andere partners.

Een goede financiële positie is een fĳn uitgangspunt voor de toekomst, maar de wil om samen op te trekken en met elkaar verbonden te zĳn, is zeker zo belangrĳk. Daarom kĳken we met vertrouwen naar de toekomst en zo dragen we graag het stokje over aan de nieuwe gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders

Begroting 2026 - CONCEPT

Van kadernota naar begroting Op 30 juni 2025 stelde de gemeenteraad de kadernota 2026-2029 vast. De ontwikkelingen en voorstellen in de tweede bestuursrapportage 2025 en de begroting 2026 leiden tot het volgende meerjarenperspectief 2025-2029. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

Kadernota 2025-2029

2.362

3.587

3.605

395

711

Actualisatie begroting 2025-2029

4.235

-2.171

-204

-7

-334

Saldo 2e bestuursrapportage 2025 - begroting 2026

6.597

1.416

3.401

388

377

Een samenvatting van de mutaties bĳ het opstellen van de begroting 2026 leest u hier.

Begroting 2026 - CONCEPT

Overzicht financiële mutaties In het overzicht leest u een samenvatting van de mutaties bĳ het opstellen van de begroting 2026. In de programma's nemen we financiële overzichten op met meer details en toelichtingen. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag.We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2025)

2.145

490

454

262

362

2. Rĳksbĳdrage BUIG

706

703

704

3. Indexeringen

-51

-2.059

-9

4. CAO 2025-2026

766

-288

-480

-502

-523

5. Personeelskosten

237

-76

-80

-85

-88

6. Loonkosten college en raad

-42

-28

-54

-84

-145 0

7. Onroerendezaakbelasting

185

8. Vergadercentrum

-370

-93

9. Rente en afschrĳving

376

892

1.046

716

495

10. Rentelasten

754

784

548

790

908

11. Rendabele uren

-1.067

-557

-475

-270

-544

13. Wmo

230

1.139

398

14. Jeugdzorg

-78

-653

-243

12. Participatie

15. Werkplein - inburgering

282

16. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie

-175

-99

17. Afrekening ToZo

288

18. Ondersteuning toeslagenaffaire

206

19. Onderhoudsplan sportaccommodaties

-457

20. Parkeren

-116

-200

-103

-237

-127

-92

21. Weerbaarheid 22. Wegverhardingen 23. Mobiliteitsplan 24. Riolering

-259

-400

-165

-45

25. Overig

378

-1.118

-902

-923

-901

4.235

-2.171

-204

-7

-334

Totaal wĳzigingen

Begroting 2026 - CONCEPT

Toelichting financiële mutaties Onderwerp 1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2025) 2. Rĳksbĳdrage BUIG

3. Indexeringen

4. CAO 2025-2026

Toelichting We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2025. Rĳksbudget Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG). Het definitieve rĳksbudget BUIG voor de uitkeringslasten is verhoogd voor de hogere indexering van de uitkeringsnormen. In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. In 2025 en 2026 zĳn de werkelĳke indexeringen hoger dan waar we in de kadernota rekening mee hielden. De nieuwe CAO Gemeenten loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. De loonsverhogingen zĳn verspreid over vĳf momenten om de kosten te spreiden. Er zĳn procentuele loonsverhogingen en een loonsverhoging met een vast bedrag opgenomen. Daarmee groeien de lagere salarisschalen wat meer: in de looptĳd van de Cao van 24 maanden krĳgen de hogere salarisschalen ongeveer 7% erbĳ en de lagere salarisschalen tot ongeveer 8,5 %.

5. Personeelskosten

Door latere invulling van vactures ontstaat er in 2025 een voordeel op de personeelskosten. Jaarlĳks herwaarderen we functies. De financiële gevolgen verwerkten we vanaf 2026.

6. Loonkosten college en raad

De loonkosten voor het college en de raad stĳgen met de percentages uit de laatste circulaire van de algemene uitkering. Hogere opbrengst onroerendezaakbelasting door een hogere waardeontwikkeling van nietwoningen. Deze waardeontwikkeling werd bekend na het vaststellen van de begroting 2025. We namen een taakstelling op bĳ het besluit voor de herinrichting van de begane grond. We besparen hiermee op diverse exploitatiebudgetten. De planning van de verkoop van het vergadercentrum (oude raadhuis) liep uit en staat nu gepland voor 1 april 2026. De geplande taakstelling ramen we tot dat moment af. Voor we de begroting opstellen beoordelen we al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? Uit de actualisatie blĳkt dat diverse projecten later gerealiseerd worden dan verwacht. De kapitaallasten schuiven naar latere jaren. De uitgaven verlopen trager dan we vorig jaar dachten. Extra langlopende leningen aantrekken is op dit moment niet nodig. Daarom zĳn in 2025 de rentekosten lager. Voor de begroting 2026 brachten we onze financieringsbehoefte in beeld. Voor toekomstige financieringen gaan we nu uit van een rente van 3,0%. Omdat investeringen doorschuiven naar latere jaren is het financieringstekort kleiner dan we dachten. Hierdoor ontstaat een voordeel op de rentelasten.

Bĳ het opstellen van de begroting schatten we in hoeveel uren we besteden aan rendabele producten (grondexploitaties, afval, riolering, investeringen en voorzieningen).

7. Onroerendezaakbelasting 8. Vergadercentrum

9. Rente en afschrĳving

10. Rentelasten

11. Rendabele uren 12. Participatie

Hogere uitkeringslasten, minder kosten minimabeleid en hogere re-integratiekosten.

13. Wmo

Lagere kosten door minder gebruik van persoonsgebonden budget (alleen 2025), minder kosten door de maatregelen bĳ de huishoudelĳke ondersteuning als gevolg van HHM onderzoek en een fors overschot op Wmo Beschermd Wonen (alleen voor 2026).

14. Jeugdzorg

Hogere kosten door uitbreiding formatie jeugdprofessionals en toename van niet vrĳ toegankelĳke jeugdzorg. De kosten voor inburgeringstrajecten zĳn lager dan begroot omdat er minder statushouders zĳn gehuisvest dan verwacht. We verwerken hier ook de begroting inburgering van het Werkplein. De laatste jaren neemt het aantal toekenningen kinderopvang met sociaal medische indicatie toe. Deze stĳging zet zich de komende jaren door. We verhogen daarom het budget voor deze kinderopvang. SMI is een regeling in Nederland waarbĳ ouders die door sociale, psychische of medische omstandigheden toegang krĳgen tot kinderopvang ook als zĳ geen recht hebben op reguliere kinderopvangtoeslag. De gemeente betaalt de noodzakelĳke dagdelen. Van het Werkplein ontvingen we een aangepaste afrekening voor de Tĳdelĳke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (ToZo). Dit is een regeling uit de corona periode. We bieden ondersteuning aan slachtoffers van de kinderopvang toeslagaffaire. Het Rĳk vergoedt de kosten van de brede ondersteuning voor 100%. De uitvoeringskosten declareren we op basis van normbedragen van het Rĳk. Onze uitvoeringskosten zĳn lager dan de normbedragen die we daarvoor ontvangen. We stelden een nieuw meerjarenonderhoudsplan op voor de sportaccommodaties. Prĳsstĳgingen en de planning zĳn hierin verwerkt. Dit vraagt om een jaarlĳkse extra storting in de onderhoudsvoorziening.

15. Werkplein - inburgering 16. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie

17. Afrekening ToZo 18. Ondersteuning toeslagenaffaire

19. Onderhoudsplan sportaccommodaties 20. Parkeren

Begroting 2026 - CONCEPT

Er zĳn minder parkeertransacties in de parkeergarage. Er vindt een verschuiving naar straatparkeren plaats. Hogere kosten omdat de parkeergarage nu 24 uur per dag open is. Meer boetes door inzet scanauto. Het parkeertarief is verhoogd en er worden meer vergunningen aangevraagd.

Onderwerp

Toelichting

21. Weerbaarheid

Om het thema weerbaarheid zorgvuldig op te pakken vragen we voor 2026 incidenteel geld. Voor eventueel structurele middelen komen we hierop terug bĳ de kadernota 2027.

22. Wegverhardingen

Meer kleine asfaltreparaties en herstelwerkzaamheden aan wegmarkeringen.

23. Mobiliteitsplan 24. Riolering

We stelden het mobiliteitsplan en uitvoeringsprogramma "Samen onderweg naar 2040" vast. Bĳstelling rioolrechten op basis van de werkelĳke geïnde bedragen door de Belastingsamenwerking West Brabant. In 2026 verhogen we de tarieven rioolheffing niet.

25. Overig

Meerdere afwĳkingen, uitgebreidere specificatie in de programma's.

Begroting 2026 - CONCEPT

Ontwikkeling algemene reserves We actualiseren de meerjarenbegroting 2025-2029 en brengen het verloop van de algemene reserve in de komende jaren in beeld. Het overzicht van alle reserves en voorzieningen staat hier. In de grafiek staat het verloop van de algemene reserve vanaf 2014 tot en met 2029. In 2022 voegden we € 8,2 miljoen aan de algemene reserve toe. In 2023 was dit € 3,8 miljoen en in 2024 € 6,7 miljoen. Dat waren de positieve resultaten in die jaren. We houden nog geen rekening met het jaarlĳkse rekeningresultaat. Bĳ een positief resultaat stĳgt de reserve. Bĳ een negatief resultaat (of bĳ inzet van de reserve voor dekking van lasten) daalt de reserve. 25.000

20.000

15.000

10.000

Stand Algemene reserve Rekeningresultaat

5.000

Begroting 2026 - CONCEPT

21 20 22 20 23 20 24 20 25 20 26 20 27 20 28 20 29

20 20

20 1

7 20 18

20 1

16 20

15 20

-5.000

Mutaties reserves Reserve nog uit te voeren werkzaamheden Bĳ de tweede bestuursrapportage 2025 beoordelen we of we de geplande werkzaamheden daadwerkelĳk in 2025 uitvoeren. Het is mogelĳk dat we werkzaamheden moeten uitstellen naar 2026. Wanneer dat zo is, verlagen we de budgetten voor 2025 en reserveren we dit bedrag. Voor 2026 doen we juist het tegenovergestelde: we onttrekken aan de reserve en vergroten het budget. We gebruiken hiervoor de reserve: Nog uit te voeren werkzaamheden. In deze bestuursrapportage verlagen we de budgetten in 2025 met € 3.007.000. In de programma's lichten we deze posten ook toe. (bedragen x € 1.000) 1. Subsidies duurzaamheid

programma 5

2025

2026

2027

2028

1.800

-1.800

2. Toekomst bestendig energiebeleid

-46

3. Herstelkosten noodopvang vluchtelingen

4. Onderwĳsagenda

514 647

-514 -647

0 0

3.007

-3.007

Reserve nog uit te voeren werkzaamheden

Mutaties reserves 2025 Bĳ de programma’s geven we deze mutaties bruto weer: uitgaven die we betalen uit een reserve laten we apart zien. De gemeenteraad krĳgt hierdoor inzicht in deze mutaties. De totale reservemutaties in 2025 zĳn: (bedragen x € 1.000)

2025

Stortingen in reserves

118

Onttrekkingen aan reserves

-840

Saldo

-722

Toelichting: De belangrĳkste reservemutaties in de tweede bestuursrapportage 2025 zĳn:

Stortingen: • Reserve Realisatie Omgevingsvisie: toevoeging storting € 450.000 door winstneming Nobelaer, de Streek en Vosdonk-Zuid; • Reserve Realisatie Omgevingsvisie: verlaging storting € 332.000 door geen winstneming Haansberg Oost welke voor 2025 wel was begroot.

Onttrekkingen • Algemene Reserve: toevoeging onttrekking € 65.000 voor uitvoeren Solid Collective en TeamNL Sport Experience; • Reserve Automatisering: verhoging onttrekking € 3.000 eind 2025 op te heffen;

Begroting 2026 - CONCEPT

• Reserve Realisatie Omgevingsvisie: toevoeging onttrekking € 772.000 om de verliesvoorziening van Vosdonk-Noord aan te vullen. Een toelichting op de mutaties met reserves staat bĳ de programma's.

Toelichting reserves Onderwerp

Toelichting

1. Subsidies duurzaamheid

Voor duurzaamheid zĳn subsidies beschikbaar tot 2028. Het bedrag dat we in 2025 nog niet gebruikt hebben nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden nemen mee naar 2026. We gebruiken de uitkering voor het maken van een toekomstbestendig energiebeleid in 2026 en nemen deze via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026 In de jaarrekening van 2024 namen we een resultaatbestemming op van € 514.000 voor toekomstige herstelkosten van de locaties waar Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen. Deze locaties zĳn nog steeds in gebruik en er zĳn tot nu toe geen herstelkosten gemaakt. Dit bedrag nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026.

2. Toekomst bestendig energiebeleid 3. Herstelkosten noodopvang vluchtelingen

4. Onderwĳsagenda

Begroting 2026 - CONCEPT

Het (voorlopig) niet benutte deel van het budget onderwĳsagenda nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026.

Structureel saldo begroting Voor een structureel evenwicht in de begroting is inzicht in de incidentele lasten en baten noodzakelĳk. In hoofdlĳn zĳn alle baten en lasten structureel. Of een bedrag incidenteel is, is afhankelĳk waarvoor dit bedrag bedoeld is. Ook moet er sprake zĳn van een duidelĳke einddatum. In de overzichten van de 'incidentele baten en lasten per programma’ leggen we uit welke incidentele lasten en baten we opnemen in de begroting. Het structureel resultaat ziet er als volgt uit: Structureel saldo begroting (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Lasten exclusief mutaties reserves

-189.483

-186.302

-188.342

-184.212

Baten exclusief mutaties reserves

189.714

190.407

189.451

185.347

231 -1.500

4.105 -1.500

1.109 -1.500

1.135 -1.500

Saldo van baten en lasten Toevoegingen reserves Onttrekkingen reserves

2.686

796

779

743

Resultaat Incidentele lasten (inclusief incidentele toevoegingen reserves)

1.416 1.875

3.401 1.650

388 1.650

378 1.513

Incidentele baten (inclusief incidentele onttrekkingen reserves)

-2.399

-509

-493

-456

892

4.542

1.545

1.435

Structureel resultaat

Uit deze tabel blĳkt dat er in de begroting 2026 meer incidentele baten dan incidentele lasten zĳn opgenomen. Het structurele resultaat is in 2026 en daarna positief. De provincie geeft in de richtlĳnen aan dat de gemeente in aanmerking komt voor het normale toezicht wanneer de begroting 2026 reëel en structureel in evenwicht of positief is. Dit wordt repressief toezicht genoemd. We verwachten dat we met het aanbieden van deze begroting voldoen aan de eis van de provincie.

PDF Klik op deze link om het Pdf bestand van begroting 2026 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de begroting ziet er niet optimaal uit. De digitale presentatie staat voorop.

Begroting 2026 - CONCEPT

Programma 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwĳs, ondernemers, andere overheden en maatschappelĳke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbĳ de menselĳke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtĳdig betrekken van inwoners en andere partĳen bĳ de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tĳdig met inwoners in gesprek over maatschappelĳke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelĳke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelĳk als bestuurlĳk als politiek.

Ontwikkelingen Bepaling in de Grondwet over het correctief referendum De Tweede Kamer stemde in met het invoeren van een correctief referendum over voorstellen van wet die door de Staten-Generaal zĳn aangenomen. Door deze wĳziging van de Grondwet wordt het voor de gemeenteraad mogelĳk om bĳ gemeentelĳke verordening te bepalen dat besluiten van de gemeenteraad aan een beslissend referendum worden onderworpen. Het Verhaal van Etten-Leur We informeerden de gemeenteraad in augustus 2025 over de visie en aanpak van “het Verhaal van Etten-Leur”. In het najaar werken we dit verder intern uit en de komende jaren dragen we de visie uit. Dat doen we met diverse lokale partĳen zoals bedrĳven, instanties en verenigingen zodat we samen Etten-Leur nog beter op de kaart zetten. Zo maken we Etten-Leur aantrekkelĳk voor iedereen. We komen hier in 2026 in de volgende bestuursrapportage op terug. Bedrĳfsvoering Ontwikkelingen op het gebied van informatiebeveiliging, leren en ontwikkelen, inkoop en kunstmatige intelligentie vragen om structurele versterking van de organisatiecapaciteit en een toekomstbestendige inrichting van de ondersteunende functies. We lossen dit zoveel mogelĳk intern op en komen bĳ de kadernota 2027 met een voorstel voor wat we niet zelf op kunnen vangen.

Digitaliseringsstrategie Met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) prioriteren Rĳksoverheid, provincies, gemeenten, waterschappen en publieke dienstverleners de onderwerpen waar de urgentie en impact het grootst is. Eén van de belangrĳkste prioriteiten is om de zelfstandigheid van de

Begroting 2026 - CONCEPT

overheden te vergroten als het gaat om digitale technologie en zorgen dat we minder afhankelĳk zĳn van een beperkt aantal leveranciers. De samenwerking tussen alle overheidsorganisaties vormt, samen met regie, de sleutel voor het succes. Onze regionale samenwerking draagt hier ook aan bĳ. Ondermĳning De afgelopen jaren werkten we aan het bewustzĳn rondom signalen van ondermĳning. Ook in 2026 zetten we deze inzet voort, met extra aandacht voor cybercriminaliteit. Door regionaal kennis te delen en samen te werken, bieden we jongeren en jongvolwassenen die uit de criminaliteit willen stappen een veilige uitweg. Avans Hogeschool doet een onderzoek naar online radicalisering onder jongeren. De inzichten uit dit onderzoek gebruiken we om gerichte acties in Etten-Leur op te zetten.

Begroting 2026 - CONCEPT

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cĳfers op hoofdlĳnen. Dat betekent dat we afwĳkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zĳn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwĳkingen die kleiner zĳn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zĳn lichten we wel toe. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2025)

2.145

1.956

517

326

427

2. Budget indexeringen

-504

-771

1.009

1.010

3. Budget indexeringen Gemeenschappelĳke regelingen

627

687

-248

145

196

252

5. CAO 2025-2026

766

-288

-480

-502

-523

6. Personeelskosten

237

-76

-80

-85

-88

7. Loonkosten college en raad

-42

-28

-54

-84

-145

8. Taakmutaties Gemeentefonds

318

9. Onroerendezaakbelasting

185

10. Vergadercentrum

-370

-93

11. I-samenwerking

-130

12. Baroniesamenwerking

-40

-80

Actualisatie begroting 2025-2029

4. Gemeenschappelĳke regelingen

13. Huuropbrengst stadskantoor

-78

14. Huuropbrengst werkplekken

-60

15. Vrĳval reserve automatisering

16. Rente leningen

754

17. Rente en afschrĳving

185

18. Rente Grondbedrĳf

-65

892

1.046

716

495

20. Rentelasten

784

548

790

908

21. Rendabele uren

22. Overig

-43

-30

4.380

2.645

3.155

2.884

2.936

19. Investeringen

Totaal wĳzigingen

Begroting 2026 - CONCEPT

Toelichting afwĳkingen Onderwerp

Toelichting

1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2025) 2. Budget indexeringen

We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2025.

3. Budget indexeringen Gemeenschappelĳke regelingen

4. Gemeenschappelĳke regelingen

In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. In 2025 en 2026 zĳn de werkelĳke indexeringen hoger dan waar we in de kadernota rekening mee hielden. In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen bĳ gemeenschappelĳker regelingen. We verwerken de in juni 2025 vastgestelde begrotingen 2026 van de gemeenschappelĳke regelingen. Gemeenschappelĳke regelingen indexeren minder dan waar we in de kadernota rekening mee hebben gehouden. Op basis van de vastgestelde jaarrekening 2024 en begroting 2026 passen we de bĳdrage van de gemeenschappelĳke regelingen aan. Het gaat hier om: ICT West-Brabant West, Belastingsamenwerking West Brabant en de Regio West-Brabant.

5. CAO 2025-2026

De nieuwe CAO Gemeenten loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. De loonsverhogingen zĳn verspreid over vĳf momenten om de kosten te spreiden. Er zĳn procentuele loonsverhogingen en een loonsverhoging met een vast bedrag opgenomen. Daarmee groeien de lagere salarisschalen wat meer: in de looptĳd van de Cao van 24 maanden krĳgen de hogere salarisschalen ongeveer 7% erbĳ en de lagere salarisschalen tot ongeveer 8,5 %.

6. Personeelskosten

13. Huuropbrengst stadskantoor

Door latere invulling van vactures ontstaat er in 2025 een voordeel op de personeelskosten. Jaarlĳks herwaarderen we functies. De financiële gevolgen verwerkten we vanaf 2026. De loonkosten voor het college en de raad stĳgen met de percentages uit de laatste circulaire van de algemene uitkering. We ontvingen via het gemeentefonds geld voor diverse taken. De taken voeren we uit binnen de beschikbare budgetten. De ontvangen bedragen zĳn voor deze taken niet meer nodig. Hogere opbrengst onroerendezaakbelasting door een hogere waardeontwikkeling van nietwoningen. Deze waardeontwikkeling werd bekend na het vaststellen van de begroting 2025. We namen een taakstelling op bĳ het besluit voor de herinrichting van de begane grond. We besparen hiermee op diverse exploitatiebudgetten. De planning van de verkoop van het vergadercentrum (oude raadhuis) liep uit en staat nu gepland voor 1 april 2026. De geplande taakstelling ramen we tot dat moment af. Voor de samenwerking op het gebied van informatievoorziening wordt 2026 het overgangsjaar naar een structurele samenwerkingsvorm. Voor de verdere ontwikkeling van deze samenwerking is eenmalig geld nodig. De structurele kosten worden in 2026 duidelĳk. De Baronie is een samenwerkingsverband van tien gemeenten die al lange tĳd op natuurlĳke wĳze samenwerken, ook over gemeentegrenzen heen.

Door hun krachten te bundelen, kunnen ze regionale uitdagingen zoals woningbouw, mobiliteit, duurzaamheid en veiligheid effectiever aanpakken. De gezamenlĳke kernagenda richt zich op een sterke, veerkrachtige en toekomstbestendige regio. Voor 2026 is een ontwerpbegroting opgesteld om deze samenwerking te ondersteunen. Deze bevat kosten voor organisatie, huisvesting, personeel van het Baroniebureau, een beperkt werkbudget en uitgaven voor gezamenlĳke thema’s. De kosten worden verdeeld over de gemeenten op basis van hun inwonertal van het jaar voorafgaand aan de bĳdrage. We verhuren minder ruimtes in 2025. In 2026 wordt de mutatie voor alle huurders opgenomen.

14. Huuropbrengst werkplekken

We verhuren minder werkplekken.

15. Vrĳval reserve automatisering

We besteden een deel van de reserve automatisering. We heffen deze reserve eind 2025 op.

16. Rente leningen

De uitgaven verlopen trager dan we vorig jaar dachten. Extra langlopende leningen aantrekken is op dit moment niet nodig. Daarom zĳn in 2025 de rentekosten lager.

17. Rente en afschrĳving

Voor de vervanging van de hardware op de werkplek was een krediet beschikbaar van € 850.000. Bĳ de begroting 2025 is dit krediet met € 600.000 verlaagd. Dit zien we terug in de verlaging van rente en afschrĳving. Door lagere boekwaarde berekenen we minder rente door aan het Grondbedrĳf dan begroot.

7. Loonkosten college en raad 8. Taakmutaties Gemeentefonds 9. Onroerendezaakbelasting 10. Vergadercentrum

11. I-samenwerking

12. Baroniesamenwerking

18. Rente Grondbedrĳf 19. Investeringen

20. Rentelasten

21. Rendabele uren 22. Overig

Voor we de begroting opstellen beoordelen we al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? Uit de actualisatie blĳkt dat diverse projecten later gerealiseerd worden dan verwacht. De kapitaallasten schuiven naar latere jaren. Voor de begroting 2026 brachten we onze financieringsbehoefte in beeld. Voor toekomstige financieringen gaan we nu uit van een rente van 3,0%. Omdat investeringen doorschuiven naar latere jaren is het financieringstekort kleiner dan we dachten. Hierdoor ontstaat een voordeel op de rentelasten. Bĳ het opstellen van de begroting schatten we in hoeveel uren we besteden aan rendabele producten (grondexploitaties, afval, riolering, investeringen en voorzieningen). Eén of meerdere afwĳkingen, kleiner dan € 50.000.

Begroting 2026 - CONCEPT

1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zĳ weten waar ze aan toe zĳn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn. Maatschappelĳk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners krĳgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur. • De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners meer en beter bĳ wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat zĳn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners weten altĳd wie hun contactpersoon is bĳ de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelĳke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelĳke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bĳ de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners die met de gemeente willen spreken. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Alle inspanningen van de gemeente waarderen inwoners tenminste met een 6,4. (waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,3 en waarstaatjegemeente cĳfer 2025 is 6,3). Het opkomstpercentage voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is hoger dan 46,3% (de opkomst in 2022 was 46,3%).

Begroting 2026 - CONCEPT

Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Afstemming met maatschappelĳke partners Op 24 maart 2025 vond het eerste overleg van 2025 plaats. Onderwerp van bespreking was slimmer samenwerken op het gebied van Wmo en jeugdzorg. De opbrengst van het overleg wordt verwerkt in het rapport over de beheersing van de kosten voor de Wmo en de jeugdzorg. Bureau HHM stelt dit rapport op. Op 1 september vond het eerste wĳkbezoek plaats in wĳk "de Grauwe Polder". Inwoners informeerden de raad over actuele onderwerpen in de wĳk. Terugkoppeling vindt plaats aan de raad door de griffie middels een overzicht van de zaken die zĳn besproken en zetten dit overzicht ambtelĳk uit voor eventuele vervolgacties. Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen Het raadscommunicatieplan voeren we uit. Wanneer een nieuw onderdeel uit het plan ter hand wordt genomen, vindt dit in afstemming met de raadswerkgroep participatie plaats. De nieuwe website van de gemeenteraad ging eind 2024 live. De verbouwing van de begane grond van het Stadskantoor, waarin ook de nieuwe raadzaal wordt gerealiseerd, loopt volgens planning. Project Raadszaal en Herindeling Publiekshal De opdracht bouw en techniek is gegund. Op 1 januari 2025 zĳn de werkzaamheden gestart. Bouwfase A is eind juli 2025 afgerond. Bouwfase B, waarin onder andere de nieuwe raadszaal gerealiseerd wordt, is eind juli 2025 gestart.

We verwachten dat de heringerichte begane grond in februari 2026 in zĳn geheel in gebruik wordt genomen. Wat heeft aandacht nodig? Afstemming met maatschappelĳke partners Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen Project Raadszaal en Herindeling Publiekshal -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Afstemming met maatschappelĳke partners

planning: Omschrĳving Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de 2025 begroting) een bĳeenkomst organiseren met maatschappelĳke partners om antwoord te krĳgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zĳn er eventueel bĳstellingen nodig gegeven maatschappelĳke ontwikkelingen?'

Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen

De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn.

2025

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelĳke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bĳ de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Naam project Afstemming met maatschappelĳke partners

planning: Omschrĳving Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de 2026 begroting) een bĳeenkomst organiseren met maatschappelĳke partners om antwoord te krĳgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zĳn er eventueel bĳstellingen nodig gegeven maatschappelĳke ontwikkelingen?'

Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen

De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn.

2026

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelĳke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bĳ de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

1.2 Communicatie en participatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners beter begrĳpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelĳke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bĳ de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners meer invloed op wat de gemeente doet. Inwoners moeten meer regie krĳgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelĳkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlĳk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners moet duidelĳk zĳn welke informatie zĳ waar kunnen vinden en met wie zĳ contact kunnen opnemen. Maatschappelĳk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners begrĳpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners weten, zowel persoonlĳk als digitaal, waar en waarvoor ze bĳ de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving.

Wat zĳn de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altĳd, maar in het bĳzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners communiceren). 2. We zĳn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrĳpelĳk. 3. We leggen altĳd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners actief bĳ (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5. De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Begroting 2026 - CONCEPT

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Samenwerking met inwoners waarderen inwoners tenminste met een 6,0. (waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 5,7 en waarstaatjegemeente cĳfer 2025 is 5,8). Het gemiddelde cĳfer dat inwoners geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente is tenminste een 6,5. (waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,0 en waarstaatjegemeente cĳfer 2025 is 6,1).

Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Online participatie/communicatiestrategie In 2024 is de online strategie participatie / communicatie vastgesteld door het college en is de gemeenteraad geïnformeerd. Evaluatie wĳkgericht werken Evaluatie wĳkgericht werken is begin 2025 afgerond. Een projectleider is gestart om de aanbevelingen uit de evaluatie door te voeren in het wĳkgericht werken. Wat heeft aandacht nodig? Online participatie/communicatiestrategie Evaluatie wĳkgericht werken -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Evaluatie wĳkgericht werken

Omschrĳving Wĳkgericht werken als methodiek en de positionering van de wĳkmanager evalueren.

planning:

Omschrĳving Wĳkgericht werken als methodiek en de positionering van de wĳkmanager evalueren.

planning:

2025

2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Naam project Evaluatie wĳkgericht werken

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

1.3 Dienstverlening en menselĳke maat Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelĳkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrĳf, de vereniging of de maatschappelĳke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelĳke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelĳk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelĳke dienstverlening, zowel persoonlĳk als digitaal, duidelĳk vindbaar, toegankelĳk, betrouwbaar en begrĳpelĳk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaalvaardig zĳn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelĳke dienstverlening als eerlĳk en begripvol. Wat zĳn de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlĳker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. 2. De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zĳn duidelĳk vormgegeven en goed toegankelĳk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zĳn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bĳ ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4.

Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tĳdsbelasting en vlotte afhandeling. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/klantbeleving Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Inwoners waarderen de directe dienstverlening tenminste met een 6,6. (waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,55 en waarstaatjegemeente cĳfer 2025 is 6,6). Tenminste 61,9% van de inwoners is (zeer) tevreden over hostmanship van de gemeente. (waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 61,9% (zeer) tevreden en waarstaatjegemeente cĳfer 2025 is 63,8% (zeer) tevreden).

Begroting 2026 - CONCEPT

Inwoners waarderen de digitale dienstverlening tenminste met een 6,7. (waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,47 en waarstaatjegemeente cĳfer 2025 is 6,81). Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Inclusieve gemeente en menselĳke maat We werken aan onze uitvoeringsagenda dienstverlening: In 2024 voerden we diverse trainingen heldere taal uit. Op 1 september 2025 vond een werkbĳeenkomst MT en teamleiders plaats om tot een actieplan hostmanship en menselĳke maat te komen. Dit actieplan wordt nu uitgevoerd. We geven hostmanship en menselĳke maat een plek in ons inwerkprogramma en leer- en ontwikkelplatform. Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat Op 1 september 2025 vond een werkbĳeenkomst MT en teamleiders plaats om tot een actieplan hostmanship en menselĳke maat te komen. Het actieplan wordt nu uitgevoerd. We geven hostmanship en menselĳke maat een plek in ons inwerkprogramma en leer en ontwikkelplatform. Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen We voerden het cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2023 uit. De resultaten deelden we met de gemeenteraad. De resultaten van de kwaliteit van onze dienstverlening en de kwaliteit van de ondersteuning waren goed. De werkgroep indicatoren raadsprogramma heeft voor de programma's 1 en 2 mogelĳke indicatoren beschreven.

Onderzocht wordt of de gevraagde gegevens zonder al te grote inspanningen geleverd kunnen worden. Er wordt gewerkt aan een gedragslĳn dienstverlening (waaronder hostmanship en menselĳke maat). Bereikbaarheid gemeente bevorderen We werken aan onze uitvoeringsagenda dienstverlening: Er startte een werkgroep om de integrale vraagbenadering binnen de toegangen van Wmo, Jeugd en Werkplein te verbeteren. Ontwikkelingen uit andere opgaves zoals sterke lokale teams volgens het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming nemen we hierin mee. Er wordt gewerkt aan een gedragslĳn dienstverlening (waaronder bereikbaarheid). Verbeteren digitale dienstverlening Wet modernisering elektronisch bestuurlĳk verkeer: deze wet regelt dat burgers en bedrĳven hun zaken met de overheid digitaal kunnen afhandelen. Alle teams zĳn bezig met de benodigde aanpassingen. Hoewel inwerkingtreding van de wet is uitgesteld tot 1 januari 2026 gaan we wel verder met de implementatie. Wat heeft aandacht nodig? Inclusieve gemeente en menselĳke maat Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen Het in beeld brengen welke van de indicatoren zonder al te grote inspanningen geleverd kunnen worden. Daarna afstemmen met de raadswerkgroep of de indicator daadwerkelĳk inzicht geeft in de mate waarin een effect is bereikt.

Er zĳn voor programma 1 en 2 indicatoren opgesteld. Deze gebruiken we tot en met het vaststellen van het nieuwe raadsprogramma. Bereikbaarheid gemeente bevorderen Verbeteren digitale dienstverlening Voortgang projecten en acties digitale overheid is sterk afhankelĳk van landelĳk te realiseren randvoorwaarden. Zoals wetgeving en digitale infrastructuur. De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is nu een belangrĳk kader voor alle overheden.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025:

Begroting 2026 - CONCEPT

Naam project Inclusieve gemeente en de menselĳke maat

Omschrĳving We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelĳk is en dat iedereen kan meedoen. In de wĳze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlĳke mogelĳkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbĳ.

planning:

Bereikbaarheid gemeente bevorderen

We zetten in op moderne communicatiemiddelen om bereikbaarheid van de gemeente meetbaar en voor iedereen toegankelĳk te maken. Daarnaast investeren we in het gedrag van onze medewerkers. Afhankelĳk van het onderzoek rond communicatie (zie onderzoek behoefte communicatie en bereikbaarheid) nemen we concrete maatregelen.

2025

Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen

Verkennen hoe we beter (integraal) inzicht kunnen krĳgen in de interactie tussen mensen, ondernemers, instellingen en gemeente. Zodat we op basis van dit inzicht de mens, ondernemer of instelling centraal kunnen stellen in onze dienstverlening en onze dienstverlening kunnen ontwikkelen.

2025

Verbeteren digitale dienstverlening

Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelĳke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners.

2025

Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat

We investeren in houding en gedrag van onze medewerkers. Hostmanship moet in alle geledingen van de organisatie voelbaar worden. We monitoren voortdurend wat landelĳk ontwikkeld en beschikbaar gesteld wordt en sluiten daarbĳ aan als het onze gemeente voordelen geeft in verbetering van onze dienstverlening.

2025

Naam project Inclusieve gemeente en de menselĳke maat

planning:

Verbeteren digitale dienstverlening

2026

2025

2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

Begroting 2026 - CONCEPT

2026

1.4 Ondermĳnende criminaliteit Wat wil de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermĳnende criminaliteit zo effectief mogelĳk aanpakken. Er wordt blĳvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermĳnende criminaliteit en (woon-) fraude. Bĳ constateren van ondermĳnende criminaliteit wordt hierbĳ ook door de gezamenlĳke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelĳkheden liggen. Maatschappelĳk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat zĳn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bĳ een vermoeden van ondermĳnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: Dashboard - Openbare orde en veiligheid - Etten-Leur (waarstaatjegemeente.nl) Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken in 2025? Wat gaat goed? Ondermĳning Continue aandacht voor bewustwording. In oktober 2025 in de week van de veiligheid informeren we inwoners over verschillende thema's op het gebied van ondermĳning.

Wat heeft aandacht nodig? Ondermĳning -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Ondermĳning

Omschrĳving Ondermĳning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelĳk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan. Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan.

planning: 2025

2026

Begroting 2026 - CONCEPT

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Naam project Ondermĳning

Begroting 2026 - CONCEPT

planning: 2026

Risico's De belangrĳkste risico's in dit programma zĳn: Desinformatie We krĳgen in onze samenleving steeds meer te maken met desinformatie. Daarnaast is er een maatschappelĳke ontwikkeling gaande waarbĳ mensen steeds minder gevoelig zĳn voor feiten. Deze ontwikkelingen kunnen chaos veroorzaken, het vertrouwen in en imago van de overheid schaden en samenwerking bemoeilĳken. Ondermĳning Bĳ ondermĳning gaat het om vermenging van de onder- en bovenwereld. Ondermĳnende criminaliteit is vooral een politiek- en imago risico. Het risico is dat we signalen onvoldoende oppakken, hiermee ondermĳning van de samenleving onvoldoende aanpakken en de gemeente Etten-Leur imagoschade lĳdt. Inwoners voelen zich mogelĳk niet veilig, ondernemingen willen zich hier niet vestigen en het leefklimaat gaat achteruit. Een tweede risico op het gebied van ondermĳning is dat de onderwereld onze eigen organisatie binnendringt, bĳvoorbeeld door het invullen van vacatures. Hierbĳ kan de (informatie)veiligheid in het geding komen. Ook het risico op fraude en corruptie neemt hiermee toe.

Begroting 2026 - CONCEPT

Wat kost het? We nemen voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening

Werkelĳk

Raming

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten Baten

-25.572 112.584

-23.040 119.274

-25.824 121.745

-26.587 123.855

-30.234 125.015

-33.422 129.267

Totaal saldo van baten en lasten programma

87.012

96.235

95.921

97.268

94.781

95.844

Toevoeging reserves Onttrekking reserves

-978 2.404

-1.527 1.208

Resultaat programma

88.439

95.915

95.921

97.268

94.781

95.844

(bedragen x € 1.000)

Meerjarenraming

Mutaties eigen vermogen:

Incidenteel Incidentele lasten Incidentele baten

-1.179

-334

2.404

1.209

Resultaat structureel programma

87.214

95.040

95.921

97.268

94.781

95.844

Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen (taakvelden).

Welke activiteiten voeren we uit in programma 1? De activiteiten in programma 1 kosten in 2026 € 25,8 miljoen. Hieronder lichten we toe welke activiteiten we in dit programma uitvoeren. U ziet ook wat die activiteiten ons kosten.

150 762

1.420

1.079 3.053

Algemene kosten Bestuur 2.668

Burgerzaken Dienstverlening aan derden

1.257

Organisatiekosten OZB en overige belastingen Post onvoorzien

15.435

Stadskantoor

bedrag x € 1.000

Begroting 2026 - CONCEPT

Totaal

Begroting

Raming

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

Raming 2029

Algemene kosten

1.079

1.691

4.724

7.429

Bestuur

3.053

3.139

3.227

3.354

Burgerzaken

2.668

2.769

2.856

2.941

Dienstverlening aan derden

1.257

1.242

1.296

1.349

Organisatiekosten

15.435

15.170

15.535

15.727

OZB en overige belastingen

762

795

829

864

Post onvoorzien Stadskantoor

150

1.420

1.631

1.618

1.607

Totaal

25.824

26.587

30.234

33.422

Verbonden partĳen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partĳen een bĳdrage: • Gemeenschappelĳke Regeling Regio West-Brabant (RWB); • Gemeenschappelĳke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB); • Gemeenschappelĳke Regeling ICT West-Brabant-West; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG); • Stichting Inkoopbureau West-Brabant; • Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg); • Gemeenschappelĳke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Toelichting tekst (op website anders weergegeven) Onderdeel

Dienstverlening aan derden

Toelichting In de begroting nemen we diverse posten zoals indexeringen op die we tĳdelĳk parkeren op dit programma. Gedurende het jaar verdelen we deze budgetten naar de programma's waar dit budget nodig is. Dit zĳn alle kosten die samen hangen met het bestuur van de gemeente zoals kosten voor de gemeenteraad, de griffie, het college en kosten voor de accountant. Alle kosten die samenhangen met de officiële zaken rondom persoonsgegevens, zoals de registratie van geboortes, huwelĳken en overlĳdens, de uitgifte van reisdocumenten (paspoorten en identiteitskaarten) en rĳbewĳzen, en het bĳhouden van de Basisregistratie Personen (BRP). We voeren werkzaamheden uit voor de gemeente Zundert, de Regio West-Brabant en Werkplein Hart van West-Brabant. Tegenover deze kosten staat een opbrengst voor deze dienstverlening.

Organisatiekosten

De kosten voor de ondersteunende en sturende functies die niet direct bĳ de hoofdtaken van de gemeente horen, zoals ICT, personeelszaken, financiële administratie, facilitaire zaken en algemeen management.

Algemene kosten Bestuur

Burgerzaken

OZB en overige belastingen Post onvoorzien Stadskantoor

We betalen aan de Belastingsamenwerking West-Brabant een bĳdrage omdat zĳ voor de gemeente de onroerendezaakbelasting en diverse andere belastingen uitvoeren. We zĳn wettelĳk verplicht een budget op te nemen voor onvoorziene kosten. Jaarlĳks reserveren we hier een bedrag van € 150.000 voor. Alle kosten voor het pand aan het Raadhuisplein. Denk hierbĳ aan kosten voor elektra, schoonmaak maar ook de afschrĳvingskosten.

Begroting 2026 - CONCEPT

2. Sociaal Etten-Leur Etten-Leur is een inclusieve gemeente waar iedereen alle kansen krĳgt om mee te doen. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in zĳn eigen leefomgeving. Samen zĳn we verantwoordelĳk voor schone en leefbare straten, buurten en wĳken. Voor iedereen in EttenLeur die dat nodig heeft moeten (sport)voorzieningen, zorg en ondersteuning toegankelĳk en beschikbaar zĳn. We denken vanuit het perspectief van mensen. Daarom spannen we ons in om zoveel als mogelĳk problemen te voorkomen en de zorgvragers vroegtĳdig te signaleren en te ondersteunen. We werken samen aan een gemeente waarin iedereen zelf regie voert over zĳn/ haar leven en de mogelĳkheid krĳgt om talenten en kwaliteiten te ontwikkelen en te benutten. Het beleid van de gemeente richt zich op alle doelgroepen, zogenaamd inclusief beleid. De komende jaren is er vanuit dit beleid wel extra aandacht voor de doelgroepen jongeren en ouderen.

Ontwikkelingen Huishoudelĳke Ondersteuning: regeling dienstverlening aan huis Zorgverleners op basis van een persoonsgebonden budget met een arbeidsovereenkomst van meer dan 4 dagen per week betalen al werkgeverslasten. Het kabinet wil nu deze regeling ook toepassen voor zorgverleners die minder dan 4 dagen per week werken. Daarmee wordt de specifieke Regeling dienstverlening aan huis (Wet Rdah) afgeschaft. De maatregel is het gevolg van een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep en heeft gevolgen voor zowel budgethouders als gemeenten. Het wetsvoorstel treedt op 1 januari 2026 in werking bĳ goedkeuring door de Staten-Generaal. Deze wĳziging betekent voor onze cliënten met een persoonsgebonden budget dat ze de verplichting krĳgen om werkgeverslasten af te dragen en bĳ ziekte moeten zorgen voor loondoorbetaling. De sociale verzekeringsbank zorgt voor de salarisadministratie. De gemeente blĳft verantwoordelĳk voor het vaststellen van toereikende tarieven. Dat betekent dat we de tarieven voor budgethouders moeten verhogen zodat zĳ met hun budget deze werkgeverslasten kunnen betalen. In Etten-Leur gaat het momenteel om 128 budgethouders die met deze aanpassing te maken gaan krĳgen. Het ministerie van VWS stelt hiervoor een compensatie beschikbaar. Op dit moment is voor ons onduidelĳk wat de financiële gevolgen hiervan zĳn.

We verwachten bĳ de eerste bestuursrapportage 2026 meer financieel inzicht te hebben. Huishoudelĳke Ondersteuning: maatregelen onderzoek Het onderzoek beheersing kosten Jeugdzorg en Wmo is afgerond. We leggen maatregelen aan de gemeenteraad voor om een stabilisatie dan wel een krimp in de kosten te realiseren. HO light is het verstrekken van eenmaal in de twee weken Huishoudelĳke Ondersteuning met een gemiddelde inzet van 2 tot 2,5 uur. Dus niet elke week. De gemeenteraad ging akkoord met de maatregelen, die op korte termĳn op de uitgaven van de Huishoudelĳke Ondersteuning te realiseren zĳn. Het gaat om het standaard invoeren van HO light, striktere indicatie HO met wasverzorging en zelfredzaamheid. Deze drie maatregelen leveren een totale besparing op van € 357.000 in 2026. De bedragen verwerkten we in de begroting 2026.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EttenLeur&id=597fd206-dfde-46b4-b796-8c6bc39b850f