1. Jaarstukken 2025-29052026
Tekst van het document
Toeristisch-recreatief gebruik van het buitengebied stimuleren. Wat hebben we gemeten? De actuele cijfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap Dit doel is in 2024 afgerond. Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Omschrijving planning: Uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap Voor de uitvoering van de Omgevingsvisie stellen we een uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap op. 2025 70 Jaarstukken 2025-CONCEPT Risico's De belangrijkste risico's in dit programma zijn: Arbeidsmarktkrapte belemmert duurzame plaatsing en re-integratieresultaten De huidige arbeidsmarktdynamiek kan ertoe leiden dat het moeilijker wordt om geschikte en duurzame werkplekken te vinden voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hierdoor kunnen re-integratie- en participatiedoelstellingen niet volledig worden gerealiseerd, met mogelijk gevolg hogere uitkeringslasten en lagere uitstroomresultaten.
Armoedeval en sociaal vangnet Het voorkomen van armoedeval vereist nauwkeurige afstemming van financiële prikkels en sociaal vangnet. Zonder deze afstemming kan het stimuleren van werk leiden tot verlies van sociale voorzieningen, waardoor mensen terughoudend worden om (meer) te gaan werken. Samenwerking bij de ontwikkeling van de centrumvisie en uitvoering toekomstbestendige bedrijventerreinen Het is noodzakelijk om de samenwerking tussen enerzijds de ondernemers onderling en anderzijds die tussen de ondernemers met de gemeente te verbeteren en verder tot stand te brengen. Dit draagt bij aan een beter en aantrekkelijker centrumgebied, maar ook aan het uiteindelijk realiseren van een toekomstbestendig bedrijventerrein. 71Jaarstukken 2025-CONCEPT Verbonden partijen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma levert de volgende verbonden partij een bijdrage: • N.V. Rewin (Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Rewin West-Brabant). Wat kostte het? 4.
Economie en werk | Werkelijk | Begroting | Aangepaste | Werkelijk | Resultaat begroting (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 Lasten | -28.780 | -29.156 | -29.921 | -29.646 | 275 Baten | 14.162 | 15.076 | 15.782 | 15.789 | 7 Totaal saldo van baten en lasten | -14.618 | -14.081 | -14.139 | -13.858 | 282 programma Mutaties eigen vermogen: Toevoeging reserves | - | - | - | -108 | -108 Onttrekking reserves | 170 | - | - | - | - Resultaat programma | -14.448 | -14.081 | -14.139 | -13.966 | 174 Incidenteel Incidentele lasten | - | -108 Incidentele baten | 170 | - Resultaat structureel programma | -14.618 | -14.081 | -14.139 | -13.858 | 174 72 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Toelichting financieel resultaat We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat steeds over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) Bedrag 1. Werkplein organisatiekosten 130 2. Participatie - inkomen 102 3. Participatie - inkomensondersteuning -51 4. Project centrumvisie 108 5.
Reserve nog uit te voeren werkzaamheden -108 6. Overig -7 Resultaat programma 4 174 Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp Toelichting 1. Werkplein organisatiekosten De loonkosten zijn lager door het later invullen van vacatures. Het Werkplein huurt na de verbouwing van het stadskantoor Etten-Leur minder vierkante meters. Hierdoor zijn de huisvestingskosten lager. 2. Participatie - inkomen Het aantal uitkeringsgerechtigden was in 2025 lager dan opgenomen in de begroting van het Werkplein. Het gaat om kleine afwijkingen in de aantallen uitkeringsdossiers die bij elkaar zorgen voor deze besparing op een totale begroting van € 15 miljoen. 3. Participatie - inkomensondersteuning De kosten van verstrekte bijzondere bijstand zijn hoger omdat er meer individuele inkomenstoeslagen zijn toegekend dan in de begroting was opgenomen. Dit is het gevolg van de verhoging van de inkomensgrens voor de toeslag, er zijn ook meer toeslagen zonder ingediende aanvraag toegekend. 4. Project centrumvisie Het budget om de centrumvisie uit te voeren is voor meerdere jaren. Dit bedrag is voor een lopende opdracht die in 2026 wordt uitgevoerd. Via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden nemen we dit geld mee naar 2026. 5. Reserve nog uit te voeren werkzaamheden Het budget om de centrumvisie uit te voeren is voor meerdere jaren.
Dit bedrag is voor een lopende opdracht die in 2026 wordt uitgevoerd. Via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden nemen we dit geld mee naar 2026. 6. Overig Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000. 73Jaarstukken 2025-CONCEPT 5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Duurzaam denken en doen gaat om het vinden van evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen: we kijken naar de huidige behoeften die mensen hebben en hoe die in de toekomst ontwikkeld kunnen worden zonder dat de mensen, het milieu of de economie in gevaar komen. Het is dus een zeer breed begrip en raakt in veel opzichten ons leven en onze omgeving. Duurzaamheid is meer dan alleen energie duurzaam opwekken. Het gaat ook om klimaat, behoud van natuur, voorkomen en hergebruiken van afval, biodiversiteit en circulaire economie. Samen hebben we de opgave onze leefomgeving goed door te geven aan volgende generaties. Samen met inwoners, regiogemeenten en partners als woningcorporaties, waterschap, energieleveranciers, netbeheerders, landbouw- en natuurorganisaties en ontwikkelaars werken we aan duurzame oplossingen. 74 Jaarstukken 2025-CONCEPT 5.1 Duurzaam wonen Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil minimaal 3.000 woningen verduurzamen. Maatschappelijk effect • Woningen en wijken verduurzamen. Wat waren de doelen? 1. Minimaal 3.000 woningen verduurzamen. 2.
Integrale benadering van de aanpak bij voorbereiding en uitvoering. 3. Energiebesparing stimuleren en realiseren. 4. Aantal zonnepanelen bij particulieren. Doel 2030 (95.000) - 2022 (61.440). Wat hebben we gemeten? Indicator Laatste meting Vorige meting Laatste meting Aantal verduurzaamde woningen. Zie de toelichting. - - - Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Regionaal Plan Energiesysteem West Brabant Energie in Balans De grootschalige opwek van duurzame energie. Het Regionaal Plan Energiesysteem - West-Brabant Energie in Balans is vastgesteld. Klussendienst In totaal maakten 1.058 huishoudens gebruik van de klussendienst. De klussendienst zorgt voor werkgelegenheid voor mensen van onder andere het Werkplein. Er is een Social Return on Investment van 15 procent. Dat ligt ruim boven het minimum van 5 procent. Social Return on Investment is een methode om de extra-financiële waarde die door een organisatie of project gecreëerd wordt te meten. Denk daarbij aan de sociale, milieu- en economische effecten. Versnelling verduurzaming huurwoningen ALWEL Ondanks het stoppen van de salderingsregeling per 2027 blijven er aanvragen komen voor zonnepanelen. Er is 125 keer subsidie toegekend door de gemeente. Bij Alwel zijn 488 aanvragen gedaan voor zonnepanelen. Tot en met 2025 zijn er op 317 adressen panelen geplaatst.
De subsidie is per 1 januari 2026 verhoogd. Energiearmoede witgoedregeling De witgoedregeling is afgerond, dat is heel positief geweest. Warmteprogramma Etten-Leur Samen met gemeenten Halderberge en Rucphen doorliepen we een aanbesteding voor het Warmteprogramma dat we in 2026 willen laten vaststellen. Het eindresultaat is een lokaal gedragen, juridisch correct warmteprogramma. Daarmee kunnen we voor inwoners, bedrijven, corporaties en netbeheerders inzichtelijk maken hoe we op termijn aardgasvrij worden en wat dit voor de kosten betekent. Het verzamelen van data en informatiedocumenten stemmen we af met andere gemeenten in de regio. Het bovenlokale onderzoek naar een warmtenet loopt parallel aan het lokale warmteprogramma. Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. 75Jaarstukken 2025-CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Regionaal Plan Energiesysteem West Brabant Energie in Balans De drukte op het elektriciteitsnetwerk, verduurzaming van warmte en ruimtelijke inpassing van benodigde installaties in het energiesysteem. Onderzoek naar warmtenet vanuit Moerdijk naar Etten-Leur en omstreken. Klussendienst De klussendienst heeft ongeveer 52% van de doelgroep bereikt, waar het minimumpercentage voor bereik 55% was. Helaas had een grote groep inwoners geen interesse, of waren veel inwoners tot 4 keer niet thuis.
We kozen om de klussendienst via Energiebox stop te zetten en onderzoeken of DuurSaam Etten-Leur dit verder kan oppakken. Versnelling verduurzaming huurwoningen ALWEL Door het stoppen van de salderingsregeling per 2027 is het financieel minder voordelig om zonnepanelen te installeren. Daarnaast betalen steeds meer mensen een terugleververgoeding. Alwel installeerde voorheen standaard de maximale 6 panelen wanneer dit paste, echter bieden ze nu ook de mogelijkheid om minder zonnepanelen te installeren. Voor kleinere gezinnen is dat interessanter. We houden in de gaten hoe dit verloopt. Energiearmoede witgoedregeling - Warmteprogramma Etten-Leur Het betrekken van inwoners heeft voldoende aandacht nodig. We kiezen voor een andere communicatie strategie waardoor we meer inwoners bereiken. De planning, in samenwerking met Halderberge en Rucphen. We wachten het bovenlokale onderzoek naar een warmtenet uit Moerdijk. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project | Omschrijving | planning: Witgoedregeling voor bestrijden van | We bieden inwoners uit de doelgroep de mogelijkheid om een | 2025 | 2026 energiearmoede | oud witgoed apparaat om te ruilen voor een energiezuinige variant. Regionale Energie Strategie (RES) | Klimaatdoelstellingen voor 2030 en vervolgens 2050 halen. | 2025 | 2026 Focus vanuit RES ligt bij "zon op dak".
Transitievisie Warmte (TVW) | In 2050 is iedereen van het gas af. Start met | 2025 | 2026 verduurzamen van woningen. Deze raadsperiode 3.000 woningen verduurzamen, met name inzet op isoleren van oudere woningen. Klussendienst voor bestrijden van | Huishoudens die te maken hebben met energiearmoede | 2025 | 2026 energiearmoede | worden door een klussendienst benaderd en voorzien van kleine energiebesparende maatregelen en praktische tips om de energierekening structureel te verlagen. Gelijktijdig verduurzamen van huur- en | We werken samen met Alwel en enkele aannemers aan het | 2025 | 2026 koopwoningen | gelijktijdig verduurzamen van huur- en koopwoningen. Dit gaat vooral om woningen in dezelfde wijk of hetzelfde blok. Daardoor kunnen woningeigenaren en huurders op dezelfde wijze verduurzamen. 76 | Jaarstukken 2025-CONCEPT 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Een duurzame woon- en leefomgeving creëren en een duurzame gemeente zijn. Maatschappelijk effect • Duurzame woon- en leefomgeving creëren. • Duurzame gemeente zijn. Wat waren de doelen? 1. Hittestress, wateroverlast en droogte voorkomen. 2. We beheren de gemeentelijke riool- en watervoorziening doelmatig en duurzaam om het (afval)watersysteem toekomstbestendig te maken. 3. Gebruik van fiets en openbaar vervoer stimuleren. 4. De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld in duurzaamheid. 5.
De gemeentelijke panden zijn duurzaam. Wat hebben we gemeten? Indicator | Laatste | Vorige | Laatste meting | meting | meting Het duurzaamheidslabel van de gemeentelijke panden | - | - | - De huidige en toekomstige labels staan in het duurzaamheidsplan dat we in 2023 opstelden. Percentage oppervlakte van groen | 2021 | - | 44,5 % Percentage oppervlakte van bomen | 2021 | - | 20,0 % Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Project verduurzaming maatschappelijk vastgoed Dit project is afgerond in 2023. Uitvoering verduurzamingsplan Dit project is afgerond. Openbare verlichting vervangen door LED-verlichting in 3 fases Begin april 2026 gaat fase 2 van start. Voor fase 3 start begin 2026 de voorbereiding. De afronding van de vervanging naar LED is gepland voor eind 2026. Uitvoerings- programma Klimaatadaptatie Met de vaststelling van de verschillende beleidsplannen wordt klimaatadaptatie steeds beter meegenomen in de verschillende disciplines. Door op de juiste manier aanpassingen in onze openbare ruimte uit te voeren wordt deze steeds beter bestand tegen klimaatverandering. Ook lukt het steeds beter om met Vergroen Etten-Leur in te spelen op de behoeften van onze inwoners waardoor activiteiten succesvoller zijn. Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.
Jaarstukken 2025-CONCEPT | 77 Wat heeft aandacht nodig? Project verduurzaming maatschappelijk vastgoed - Uitvoering verduurzamingsplan - Openbare verlichting vervangen door LED-verlichting in 3 fases - Uitvoerings- programma Klimaatadaptatie Het uitvoeringsprogramma 2023-2025 liep in 2025 af. We bereiden daarom dit jaar een nieuw uitvoeringsprogramma voor 2026-2029 voor. Deze looptijd is gelijk aan de looptijd van de visie klimaatadaptatie. In de zomer vonden de evaluaties plaats met de collega's. Hierna werkten we aan de eerste conceptversie voor het nieuwe uitvoeringsprogramma. We verwachten het nieuwe uitvoeringsprogramma in januari 2026 vast te stellen. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Omschrijving planning: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering. Klimaatbestendig inrichten van het stedelijk en landelijk gebied met koppeling aan vergroten biodiversiteit en het vergroten van de hoeveelheid groen in de leefomgeving. 2025 2026 78 Jaarstukken 2025-CONCEPT 5.3 Duurzaam produceren Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil voorwaarden scheppen zodat bedrijven hun productieprocessen circulair in kunnen richten. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. Maatschappelijk effect • Mogelijk maken dat bedrijven hun productieprocessen circulair kunnen inrichten. • Verbindingen tussen bedrijfsleven onderling en onderwijs leggen.
• De gemeente werkt duurzaam (beleid, huisvesting, wagenpark, inkoop). Wat waren de doelen? 1. De gemeente stimuleert en faciliteert bedrijven en onderwijs in Etten-Leur die innovatieve oplossingen bieden. 2. De gemeente koopt duurzaam in. Wat hebben we gemeten? De actuele cijfers staan hier: Waarstaatjegemeente.nl/duurzame leefomgeving Waarstaatjegemeente.nl/energietransitie Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Circulair ambachtscentrum We informeerden de gemeenteraad op 23 juni 2025 over de uitwerking van een Circulair Ambachtscentrum met aanpassingen aan de milieustraat en nieuwbouw van de gemeentewerf. Dit voorstel is op basis van de kosten-baten analyse en eerder opgezette haalbaarheidsstudie. De gemeenteraad besloot 1) De gemeentewerf te verplaatsen naar de locatie op het beoogde perceel van het Fri-Jado terrein naast de milieustraat. Daarvoor een voorlopig ontwerp op te laten stellen en een krediet beschikbaar te stellen van € 225.000. De lasten te dekken uit de algemene middelen. 2) Voor het optimaliseren van de milieustraat een krediet beschikbaar te stellen van € 10.000 en de lasten te dekken uit de voorziening afval. De gemeentewerf wordt nu een bouwproject. Duurzaam inkopen beleid Dit project is afgerond in 2024.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. 79Jaarstukken 2025-CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Circulair ambachtscentrum De gemeenteraad besloot voor de ontwikkeling van het Circulair Ambachtscentrum de financiële businesscase en valuecase nader uit te werken. Daarvoor is een krediet beschikbaar van € 75.000. De lasten worden gedekt uit de voorziening afval. De resultaten hiervan verwachten we in 2026 te presenteren. In het verlengde hiervan optimaliseren we de milieustraat maar beperkt. De echte optimalisatie vindt pas plaats als we ook het Circulair Ambachtscentrum ontwikkelen. Duurzaam inkopen beleid - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project | Omschrijving | planning: Circulair Ambachtscentrum | We onderzoeken de mogelijkheden om te komen tot een | 2025 | 2026 circulair ambachtscentrum. Circulaire Economie | Aanpak en aanjagen van circulaire economie om de landelijke | 2025 | 2026 doelstelling volledig circulaire economie in 2050 en 50% in 2030 te realiseren. 80 | Jaarstukken 2025-CONCEPT 5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil bedrijventerreinen revitaliseren, herstructureren en vervolgens duurzaam inrichten om zo zuinig mogelijk met de beschikbare ruimte om te gaan. Maatschappelijk effect • Vitale en toekomstbestendige bedrijventerreinen met zuinig ruimtegebruik.
• Bedrijven(-terreinen) betrekken bij energieopwekking. Wat waren de doelen? 1. De structuur van bedrijventerreinen voldoet aan de behoefte van daar gevestigde ondernemers. 2. De inrichting van bedrijventerreinen voldoet aan de duurzaamheidseisen. 3. De beschikbare ruimte wordt zuinig gebruikt. 4. Het bedrijventerrein draagt bij aan de verduurzaming van Etten-Leur. Wat hebben we gemeten? De actuele cijfers staan hier: Waarstaatjegemeente.nl/duurzame leefomgeving Waarstaatjegemeente.nl/energietransitie Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Grote Oogst Klimaatadaptatie: We werken aan verschillende projecten. De wandelroute Vosdonk is in voorbereiding. Ook is er een nieuwe subsidieregeling voor de groenscans van NL Greenlabel voor bedrijven op Vosdonk. Circulaire economie: het programma Vosdonk werkt circulair is afgerond. Hierin werkten 3 bedrijven succesvol aan een maatwerkplan om circulair te produceren en hoe de uitvoering daarvan mogelijk is. Nu loopt een project waarbij op basis van data gezocht wordt naar mogelijkheden om afval slimmer te verwerken en/of gezamenlijk op te halen. Dit project loopt in 2026 door. Energie: We hebben inzicht in de opzet van het elektriciteitsnetwerk van Vosdonk.
We onderzoeken de mogelijkheden voor samenwerking om het elektriciteitsnet te ontlasten en ruimte te maken voor bedrijven. We bieden individuele scans aan aan bedrijven waarmee zij hun energievoorziening kunnen optimaliseren. We volgen de ontwikkelingen rondom de aanleg van het waterstofnetwerk. Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. 81Jaarstukken 2025-CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Grote Oogst Klimaatadaptatie: Deelname van bedrijven aan klimaatadaptatie blijft een aandachtspunt. Circulaire economie: aandacht voor het thema binnen bedrijven, en daarmee deelname aan projecten, blijft een aandachtspunt. Energie: Toenemende drukte op het stroomnet met als gevolg dat bedrijven niet kunnen uitbreiden en/of verduurzamen. Het verkrijgen van aansluitingen voor nieuwbouw. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2025: Naam project Omschrijving planning: Grote Oogst Samen met bedrijven, provincie, VNO-NCW op industrieterrein Vosdonk mogelijkheden zoeken voor duurzame energie/ elektriciteit en verdere verduurzaming op andere milieuthema's (zie ook 4.2).
2025 2026 Risico's De belangrijkste risico's in dit programma zijn: Financiële en technische haalbaarheid van verduurzaming Het stimuleren van de verduurzaming van 3.000 woningen brengt risico's met zich mee, zoals hoge kosten, technische uitdagingen en mogelijke weerstand van bewoners. De energietransitie wordt bemoeilijkt doordat inwoners vaak niet over de financiële mogelijkheden beschikken om hun huis te verduurzamen. Veranderende wet- en regelgeving Inwoners vertrouwen niet (meer) in de aangeboden oplossingen voor verduurzaming. Een voorbeeld hiervan is schrappen van de salderingsregeling bij zonnepanelen. Inwoners zijn hierdoor niet bereid om verder te investeren in duurzaamheid. Complexiteit van de integrale aanpak van projecten Het streven bij het uitvoeren van projecten is dat de verschillende betrokken partijen samenwerken. In de praktijk blijkt dit soms erg complex te zijn, bijvoorbeeld als gevolg van verschillende belangen. Het risico wat dit met zich meebrengt, is dat dit leidt tot vertraging en inefficiëntie. Financiële middelen voor duurzaamheid en duurzaam (water)beheer Voor de duurzaamheidsopgave in brede zin en duurzaam (water)beheer zijn investeringen nodig. Het risico bestaat dat onvoldoende financiële middelen beschikbaar zijn voor het realiseren van de duurzaamheidsopgave en duurzaam (water)beheer.
Prijs en beschikbaarheid van duurzame producten en materieel Het duurzaam inkopen door de gemeente kan worden beïnvloed door de beschikbaarheid en de kosten van duurzame producten, waardoor het moeilijk kan zijn om aan duurzaamheidsdoelen te voldoen. Daarnaast is het de vraag of we altijd kunnen beschikken over voldoende elektrisch materieel. 82 Jaarstukken 2025-CONCEPT Verbonden partijen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: Gemeenschappelijke Regeling Nazorg Gesloten Stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen; Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB); N.V. Brabant Water. Wat kostte het? 5.
Duurzaam denken en doen | Werkelijk | Begroting | Aangepaste | Werkelijk | Resultaat begroting (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 Lasten | -12.772 | -12.837 | -13.035 | -13.763 | -728 Baten | 8.517 | 7.819 | 8.334 | 9.117 | 783 Totaal saldo van baten en lasten | -4.255 | -5.019 | -4.701 | -4.646 | 55 programma Mutaties eigen vermogen: Toevoeging reserves | -1.195 | - | -1.846 | -2.203 | -357 Onttrekking reserves | 1.128 | - | 1.177 | 1.177 | - Resultaat programma | -4.323 | -5.019 | -5.370 | -5.673 | -302 Incidenteel Incidentele lasten | -1.773 | -3.380 Incidentele baten | - | 1.406 Resultaat structureel programma | -2.550 | -5.019 | -5.370 | -3.699 | -302 Jaarstukken 2025-CONCEPT | 83 Toelichting financieel resultaat We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat steeds over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) | Bedrag 1. Afval | 202 2. Voorziening afval | -277 3. Openbaar groen | -180 4. Duurzaamheid | -125 5. Circulair Ambachtscentrum | 75 6.
Reserve nog uit te voeren werkzaamheden | -75 7. Duurzaamheid | 282 8. Reserve nog uit te voeren werkzaamheden | -282 9. Overig | 78 Resultaat programma 5 | -302 Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp | Toelichting 1. Afval | We ontvingen van het Rijk een uitkering voor het project Single Use Plastic over 2023 en 2024. Ook de vergoeding voor Plastic verpakkingen, Blik en Drinkpakken afval was hoger dan verwacht. 2. Voorziening afval | Door diverse voordelen onttrokken we minder uit de voorziening dan verwacht. 3. Openbaar groen | De kosten zijn hoger door: - Hogere indexeringen; - Voor de nieuwe groenploeg huren we ook materieel in. Deze kosten waren niet opgenomen in de begroting van het groenplan. De jaarlijks terugkerende kosten nemen we op in de tweede bestuursrapportage 2026 en de begroting 2027; - Extra veiligheidsnoei bomen na de vijfjaarlijkse boominspectie. 4. Duurzaamheid | Dit zijn de kosten van het nationaal isolatieprogramma. De opbrengsten hiervan namen we al eerder in de begroting op. 5. Circulair Ambachtscentrum | Het uitwerken van de businesscase voor het circulair ambachtscentrum start in 2026. 6. Reserve nog uit te voeren | Het budget voor het uitwerken van de businesscase voor het circulair ambachtscentrum nemen werkzaamheden | we via de reserve nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026. 7.
Duurzaamheid | Voor duurzaamheid zijn subsidies beschikbaar tot 2028. Het bedrag dat we in 2025 nog niet gebruikt hebben nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026. 8. Reserve nog uit te voeren | Voor duurzaamheid zijn subsidies beschikbaar tot 2028. Het bedrag dat we in 2025 nog niet werkzaamheden | gebruikt hebben nemen we via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden mee naar 2026. 9. Overig | Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000. 84 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Paragrafen De paragrafen geven inzicht in de beheersmatige aspecten en risico’s van een aantal onderdelen die dwars door alle programma’s heen lopen. Vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) moeten we een aantal verplichte paragrafen bij de begroting en het jaarverslag opnemen, dit zijn: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen en Grondbeleid. Naast deze verplichte onderdelen nemen we ook een paragraaf Investeringen op. 85Jaarstukken 2025-CONCEPT Lokale heffingen Lokale heffingen Bij lokale heffingen gaat het om inkomsten die de gemeente ontvangt van inwoners en bedrijven. We maken onderscheid tussen belastingen en rechten. Belastingen zijn geldbedragen die inwoners en bedrijven betalen, zonder dat de gemeente daarvoor een directe tegenprestatie levert.
Onroerendezaakbelasting is een voorbeeld. Rechten betalen inwoners en bedrijven om kosten die de gemeente maakt te dekken. Dit zijn bijvoorbeeld rioolheffing en leges. Kwijtscheldingsbeleid Onder bepaalde voorwaarden verlenen we kwijtschelding voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Deze kwijtschelding geldt alleen voor inwoners met een inkomen van minder dan 100% van de bijstandsnorm. In dit overzicht staan de verleende bedragen aan kwijtschelding. (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 Kwijtschelding | -390 | -350 Begrote en werkelijke opbrengst 2025 In dit overzicht staan de begrote opbrengst en de werkelijke opbrengst van de belastingen en rechten in 2025. We nemen voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag.
Lokale heffingen | Begrote | Werkelijke opbrengst | opbrengst (bedragen x € 1.000) | 2025 | 2025 | Verschil Onroerendezaakbelasting | 10.816 | 10.841 | 24 Reinigingsheffingen | 5.803 | 5.902 | 99 Rioolheffingen | 3.013 | 3.012 | -1 Overige leges | 1.301 | 1.310 | 9 Leges omgevingsvergunningen | 921 | 1.032 | 110 Parkeergelden | 2.668 | 2.707 | 39 Hondenbelasting | 167 | 165 | -1 Lijkbezorgingsrechten | 97 | 137 | 41 Toeristenbelasting | 84 | 81 | -3 Precariobelasting | 48 | 40 | -8 Marktgelden | 35 | 29 | -6 Totaal | 24.952 | 25.255 | 303 86 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Kostendekkendheid tarieven We maakten een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen. Dit is verplicht volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). We laten zien hoe we er voor zorgen dat de tarieven niet hoger dan kostendekkend zijn. Kostendekkend betekent dat de verwachte opbrengsten niet hoger zijn dan de verwachte kosten. De gemeente houdt er dus niets aan over. Overhead Bij de kosten houden we rekening met een opslag van 69% voor overhead op de salariskosten en de kosten van inhuur derden. Compensabele BTW Voor overheidstaken kunnen gemeenten de BTW die ze moeten betalen declareren bij het BTW- compensatiefonds. Denk hierbij aan afvalinzameling of rioolwerkzaamheden. Hierdoor is de BTW per saldo geen kostenpost voor de gemeente. Het BTW-compensatiefonds wordt echter gevoed door gemeenten zelf.
Hiervoor zijn gemeenten gekort op de uitkering vanuit het Gemeentefonds. Door deze korting op het Gemeentefonds is het toegestaan om het BTW-bedrag in de berekening van het tarief mee te nemen. Marktgeld Omdat de weekmarkt een maatschappelijke en sociale functie heeft streven we hierbij niet naar 100% kostendekkendheid. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Aangepaste (bedragen x € 1.000) | Begroting 2025 Begroting 2025 Werkelijk 2025 Resultaat 2025 Kosten | -53 | -53 | -46 | 7 Overhead | -24 | -24 | -24 | 0 Totale kosten | -77 | -77 | -71 Opbrengst | 35 | 35 | 29 | -6 Dekkingspercentage | 45% | 45% | 41% Lijkbezorgingsrechten We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. Aangepaste (bedragen x € 1.000) | Begroting 2025 Begroting 2025 Werkelijk 2025 Resultaat 2025 Beheer begraafplaats | -134 | -134 | -152 | -17 Overhead | -30 | -30 | -30 | 0 Totale kosten | -164 | -165 | -182 Opbrengst | 97 | 97 | 138 | 41 Dekkingspercentage | 59% | 59% | 76% Jaarstukken 2025-CONCEPT | 87 Reinigingsheffingen Voor de afvalstoffenheffing geldt als uitgangspunt dat deze 100% kostendekkend is. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
Aangepaste (bedragen x € 1.000) | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Werkelijk 2025 | Resultaat 2025 Kosten reiniging | -5.848 | -5.901 | -6.451 | -550 Inkomsten reiniging (exclusief afvalstoffenheffing) | 1.186 | 1.203 | 1.956 | 770 Netto kosten | -4.662 | -4.697 | -4.495 | 220 Overhead | -815 | -815 | -815 | 0 BTW | -690 | -690 | -888 | -198 Inzet voorziening | 172 | 455 | 0 | -455 Totale kosten | -5.995 | -5.747 | -6.198 | -433 Opbrengst heffingen | 5.979 | 5.786 | 5.867 | 81 Dekkingspercentage voor storting in voorziening | 100% | 102% | 95% Storting voorziening (resultaat afval) | 0 | 0 | 275 | 275 Dekkingspercentage na storting in voorziening | 100% | 101% | 99% Rioolheffing Het huidige Gemeentelijk Waterplan (GWP) is de basis voor de rioolheffing. Het uitgangspunt is dat deze 100% kostendekkend is. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
Aangepaste (bedragen x € 1.000) | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Werkelijk 2025 | Resultaat 2025 Kosten riool | -2.548 | -2.366 | -2.475 | -109 Overhead | -336 | -336 | -336 | 0 BTW | -311 | -311 | -295 | 16 Inzet voorziening | - | -45 | - | -45 Totale kosten | -3.195 | -3.058 | -3.106 | -138 Opbrengst heffingen | 3.195 | 3.013 | 3.012 | -1 Dekkingspercentage voor storting in voorziening | 100% | 99% | 97% Storting voorziening (resultaat riolering) | - | - | 91 | 91 Dekkingspercentage na storting in voorziening | 100% | 99% | 100% 88 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Leges De gemeente brengt voor een aantal diensten de kosten in rekening bij de aanvrager. Deze kosten noemen we leges. In de volgende tabel geven we per hoofdstuk van de tarieventabel inzicht in de mate van kostendekkendheid.
kosten | kosten | opbrengst | opbrengst | % (bedragen x € 1.000) | Begroting | Werkelijk | Begroting | Werkelijk 2025 | 2025 | 2025 | 2025 Algemene dienstverlening | -1.490 | -1.457 | 1.263 | 1.248 | 86% Omgevingsvergunningen | -2.263 | -2.341 | 1.053 | 1.306 | 56% Dienstverlening onder Europese dienstenrichtlijn | -259 | -274 | 5 | 8 | 3% Totaal | -4.012 | -4.072 | 2.321 | 2.562 | 63% Jaarstukken 2025-CONCEPT | 89 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen.Het gaat hierbij om de verhouding tussen: • de risico’s waarvoor we bewust geen maatregelen nemen, en • de weerstandscapaciteit: de middelen en mogelijkheden die de gemeente beschikbaar heeft om onverwachte kosten op te vangen. Deze paragraaf laat zien in hoeverre de gemeente Etten-Leur financiële risico’s kan dragen zonder dat we direct het beleid hoeven aan te passen. Door risico’s goed in beeld te brengen en de beschikbare middelen daarop af te stemmen, voorkomen we dat elke financiële tegenvaller meteen leidt tot bezuinigingen of hogere lasten voor inwoners. Onderdelen risicomanagement Het risicomanagement is erop gericht om de raad een inzicht te geven in de belangrijkste risico’s die van invloed kunnen zijn op het realiseren van de doelstellingen uit het raadsprogramma.
Naast het inzicht in de risico's dient het benodigde weerstandsvermogen bepaald te worden. Dit is het bedrag dat minimaal beschikbaar moet zijn om tegenvallers op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit baseren we op het gemiddelde van: 1. 6,5% van de totale lasten 2. € 175 per inwoner De benodigde weerstandscapaciteit van het Grondbedrijf baseren we op het gemiddelde van: 1. € 15 per m2 grond; 2. € 25% van de boekwaarde van de grond. De berekening staat hier. Risico's Ondermijning Bij ondermijning gaat het om vermenging van de onder- en bovenwereld. Ondermijnende criminaliteit is vooral een politiek- en imago risico. Het risico is dat we signalen onvoldoende oppakken, hiermee ondermijning van de samenleving onvoldoende aanpakken en de gemeente Etten-Leur imagoschade lijdt. Inwoners voelen zich mogelijk niet veilig, ondernemingen willen zich hier niet vestigen en het leefklimaat gaat achteruit. Een tweede risico op het gebied van ondermijning is dat de onderwereld onze eigen organisatie binnendringt, bijvoorbeeld door het invullen van vacatures. Hierbij kan de (informatie)veiligheid in het geding komen. Ook het risico op fraude en corruptie neemt hiermee toe. 90 Jaarstukken 2025-CONCEPT Beheersing kosten jeugdzorg en Wmo Het onderzoek beheersing kosten jeugdzorg en Wmo is afgerond.
Het plan van aanpak voor de korte termijn is opgesteld; het plan van aanpak voor de middellange en lange termijn wordt momenteel uitgewerkt. Er zijn maatregelen aan de gemeenteraad voorgelegd met als doel te komen tot stabilisatie dan wel krimp van de kosten in het sociaal domein. Daarbij dient te worden onderkend dat deze maatregelen naar verwachting bijdragen aan kostenbeheersing en mogelijk kostenkrimp, maar dat dit op voorhand niet met zekerheid kan worden vastgesteld. Capaciteit en snelheid van bouwprocessen Het bouwen van 300 woningen per jaar, onder andere in de nieuwe wijk Haansberg, kan vertraging oplopen door bijvoorbeeld een tekort aan bouwmaterialen, arbeidskrachten en problemen bij de uitgifte van bouwvergunningen. Verder kan de huidige stikstofproblematiek vertraging opleveren. Vertraging in dit proces kan tot forse rentelasten leiden. Overbelasting elektra netwerk Door toenemende belasting op het elektra netwerk, kan het bouwen van woningen, uitbreiding van industriegebieden en het realiseren van maatschappelijke voorzieningen, lastiger, later of veel later plaatsvinden. Vervangingsopgave van riolering en verhardingen De komende jaren voorzien we een grote vervangingsopgave van de riolering en verharding. Het wordt steeds moeilijker om vakbekwame medewerkers te vinden en de instroom van nieuwe studenten in de opleidingen is laag.
Hierdoor wordt het lastiger om de gewenste kwaliteit te behouden. Dit kan leiden tot ongewenste situaties zoals slechtere wegen, kapotte riolering, enzovoorts. Technologische ontwikkelingen en digitale vaardigheden Technologie ontwikkelt zich in hoog tempo, waardoor het voor de organisatie een uitdaging is om bij te blijven en tijdig te anticiperen op relevante innovaties. Het niet tijdig invoeren van nieuwe technologieën kan leiden tot inefficiëntie, verhoogde kosten, verminderde dienstverlening en een achterstand ten opzichte van andere overheden, het bedrijfsleven en/of de samenleving. Bepaalde technologische ontwikkelingen, zoals AI, zorgen voor toenemende digitalisering van processen, communicatie en dienstverlening. Dit leidt tot hogere eisen aan digitale vaardigheden van onze medewerkers. Als deze vaardigheden onvoldoende aanwezig zijn kan dat leiden tot het uitblijven van de met deze ontwikkelingen gepaard gaande versnelling van de productiviteit. Maar ook tot verminderde inzetbaarheid van medewerkers, hogere opleidingskosten, meer kans op fouten, verhoogde afhankelijkheid van externen en verminderde continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening. Krapte op de arbeidsmarkt Door krapte op de arbeidsmarkt en de vergrijzing wordt het een uitdaging om goed gekwalificeerde medewerkers aan te trekken, te behouden en te ontwikkelen.
Hierdoor bestaat 91Jaarstukken 2025-CONCEPT het risico dat kennis verdwijnt, vacatures langer openstaan of slechts tegen hogere loonkosten kunnen worden ingevuld. Dit kan ertoe leiden dat we onze doelstellingen vertraagd of niet realiseren en dat we onze wettelijke taken niet voldoende kunnen uitvoeren. Daarnaast kan dit leiden tot verhoogde werkdruk bij het resterende personeel, verhoogde inhuur van extern personeel en overschrijding van de personeelsbegroting. Tot slot kan onderbezetting de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening onder druk zetten. Onzekerheid rijksbeleid De algemene uitkering van het Rijk is onze grootste bron van inkomsten. Hiermee dekken we onder meer de uitgaven die we doen bij de uitvoering van taken die door het Rijk aan de gemeente zijn opgedragen. Het gaat onder andere om uitgaven van de Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdzorg, maar ook investeringen in onderwijshuisvesting en infrastructuur. Inmiddels is een nieuw kabinet aangetreden. Het risico bestaat dat er een andere financiële prioritering plaatsvindt waarbij gekort wordt op diverse rijksuitkeringen aan de gemeenten. Naast de financiële onzekerheid is het rijksbeleid ook qua inhoud verre van stabiel te noemen. Het risico is dat lange termijnplanning daardoor lastig is en we hiermee onze doelstellingen en ambities uit het raadsprogramma deels of niet kunnen waarmaken.
Cyberincidenten De gemeente beheert veel gevoelige (persoons)gegevens. Pogingen op het gebied van hacking of phishing, maar ook ransomware-aanvallen, datalekken, verstoringen van IT-netwerken en -diensten en andere cyberdreigingen kunnen leiden tot aanzienlijk gegevensverlies en diefstal van vertrouwelijke, medewerker- en klantinformatie. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de continuïteit van de bedrijfsvoering maar ook voor het imago van de gemeente Etten-Leur en het vertrouwen van de samenleving in de overheid. Ook de kosten die gepaard gaan met het terugkrijgen van gegevens en/of boetes zijn vaak hoog. Afhankelijkheid van externe partijen en individuen Er is sprake van een steeds groter wordende afhankelijkheid van externe partijen en individuen. Was deze afhankelijkheid in het verleden beperkt tot bijvoorbeeld gas, water, elektriciteit en de telefoonaansluiting. Inmiddels zijn we voor een belangrijk deel van onze dienstverlening afhankelijk van digitale systemen in ‘the cloud’ en beschikbaarheid van internet. Onze data is hiermee op externe locaties komen te staan. Oplopende spanningen in de wereld kan de beschikbaarheid van deze diensten en onze data bedreigen. Dit kan gevolgen hebben voor de continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening.
92 Jaarstukken 2025-CONCEPT Weerstandsvermogen De weerstandscapaciteit bestaat uit de mogelijkheden en de middelen die de gemeente heeft om onvoorziene kosten op te vangen. Beschikbare weerstandscapaciteit In de tabel staat de weerstandscapaciteit die de gemeente beschikbaar heeft. weerstandcapaciteit Saldo rekening | 8.012 Voorgestelde resultaatbestemmingen | -1.013 Algemene reserve (*) | 27.490 Reserve exploitatierisico’s (*) | 17.240 Post onvoorzien | 150 Stille reserves | p.m. Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | 51.879 (*) Uitgangspunt voor de bepaling van dit bedrag is de stand van de reserve op 31 december 2025 waarbij we rekening houden met eventuele onttrekkingen aan deze reserve in de toekomst. Benodigde weerstandscapaciteit Het bedrag dat minimaal beschikbaar moet zijn om tegenvallers op te kunnen vangen. Voor de algemene dienst is dit het gemiddelde van het percentage van de totale lasten en een bedrag per inwoner.
Bij het Grondbedrijf is dit het gemiddelde van een bedrag per m2 en een percentage van de boekwaarde van de complexen: weerstandcapaciteit | lasten / (bedragen x € 1.000) | inwoners | benodigd 6,5% van de totale lasten | € 174.249 | € 11.000 | 50% | € 5.500 € 175 per inwoner | 46.117 | € 8.070 | 50% | € 4.040 weerstandscapaciteit | € 9.540 weerstandcapaciteit Grondbedrijf | m2 / (bedragen x € 1.000) | boekwaarde | benodigd Grond € 15 per m2 | 1.124.655 | € 16.870 | 50% | € 8.430 Boekwaarde grond 25% | € 70.490 | € 17.620 | 50% | € 8.810 € 17.240 Voorziening exploitatietekorten | € 0 weerstandscapaciteit | € 17.240 weerstandcapaciteit Totaal benodigde weerstandscapaciteit | € 26.780 Conclusie: De beschikbare weerstandcapaciteit is voldoende om onverwachte tegenvallers op te vangen. Jaarstukken 2025-CONCEPT | 93 Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies bepaalt dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing vijf kengetallen worden opgenomen. Met behulp van de kengetallen geven we inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente. De kengetallen geven alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld van de financiële positie van de gemeente. In de tabel staan de kengetallen voor de rekening 2025.
Door ook de kengetallen uit de rekening 2023 en 2024 en de begroting 2025 op te nemen, krijgen we een beeld van het verloop van de kengetallen. Rekening | Rekening | Begroting | Rekening | Minst | Meest risicovol ** | Neutraal risicovol ** Categorie | 2023 | 2024 | 2025 | 2025 | ** 1. Netto schuldquote | < 90% | 90-130 % | > 130 % zonder * | A | 53% | 49% | 88% | 59% 1. Netto schuldquote met | < 90% | 90-130 % | > 130 % * | A | 53% | 49% | 87% | 59% 2. Solvabiliteitsratio | B | 29% | 30% | 22% | 30% | > 50% | 20-50 % | < 20 % 3. Grondexploitatie | B | 10% | 10% | 34% | 35% | < 20 % | 20-35 % | > 35 % 4. Structurele | > 0% | 0% | < 0% exploitatieruimte | A | 2% | 4% | 1% | 7% 5. Belastingcapaciteit | A | 82% | 79% | 77% | 76% | < 95% | 95-105 % | > 105 % * correctie doorgeleende gelden ** signaalwaarden provincie Als we de kengetallen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding beoordelen zien we een stabiele financiële positie. We lichten de kengetallen kort toe: 1.De gemeente lost af op de door haar afgesloten geldleningen maar sluit ook nieuwe leningen af om investeringen mogelijk te maken. In 2025 steeg het bedrag aan leningen van € 92 miljoen naar € 105 miljoen. Hierdoor stijgt de netto schuldquote. 2.Met name door de positieve jaarresultaten in de afgelopen jaren steeg de solvabiliteit. We verwachten dat die de komende jaren op dit niveau zal blijven.
3.Door het vaststellen van de grondexploitaties voor de nieuwe woonwijk Haansberg hevelen we de aankopen over van de materiële activa naar de bouwgronden in exploitatie. Het kengetal grondexploitatie stijgt hierdoor. 4.Het rekeningsaldo is in 2025 positief voor een groot gedeelte door de stijging van de algemene uitkering. Daardoor stijgt dit kengetal. 5.Het kengetal belastingcapaciteit daalt licht in 2025. Dit betekent dat in vergelijking met het landelijke gemiddelde onze woonlasten minder hard stijgen. 94 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Om ervoor te zorgen dat kapitaalgoederen, bijvoorbeeld gebouwen en wegen, lang mee gaan is onderhoud nodig. In deze paragraaf beschrijven we het beleid over het onderhoud van kapitaalgoederen. Ook geven we informatie over de uitgaven voor dit onderhoud. De kapitaalgoederen verdelen we in: • kapitaalgoederen openbaar gebied; • kapitaalgoederen gebouwen; • kapitaalgoederen sportaccommodaties. Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 De kapitaalgoederen in het openbaar gebied zijn: • wegen; • groen; • verlichting; • speel- en beweegtoestellen; • riolering, sloten en waterpartijen; • begraafplaatsen; • parkeermeters; • afvalinzameling. De ontwikkelingen in 2025 lichten we toe.
Onderhoud openbaar gebied Voor het onderhoud van de openbare ruimte legden we de kwaliteitsniveaus vast en hoeveel geld daarvoor nodig is. De kwaliteitsniveaus van het kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur CROW vertaalden we naar de situatie in Etten-Leur. We maken hiervoor gebruik van de letters A+ (5) tot en met D (1). Aanleg gebeurt altijd op niveau A+/A. Het beheer vindt plaats op niveau A (4) of C (2). Met de cijfers tussen haakjes kunnen we het gemeten niveau beoordelen. We gebruiken niveau A+ (uitmuntend) en niveau D (onacceptabel) niet voor beheer en onderhoud. Niveau A+ is te kostbaar en niveau D mag niet voorkomen. Het onderhoud van het openbaar groen is gericht op het vergroenen van de openbare ruimte, vergroten van de biodiversiteit en versterken van het groene netwerk. Er wordt rekening gehouden met de beeldkwaliteit maar dit is ondergeschikt aan de andere uitgangspunten. 95Jaarstukken 2025-CONCEPT Integrale projecten Integrale projecten zijn projecten met riolering, verharding, openbaar groen en verlichting. In 2025 voerden we een aantal grootschalige integrale onderhoudsprojecten uit. Voorbeelden hiervan zijn: Bruininkhuizen, Papenstraat en de Cimbaalhofpleintjes. Wegbeheer De raad stelde in 2025 een nieuw verhardingenplan vast.
Hiermee voldoen we aan de vereisten van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en kunnen we de huidige voorziening blijven gebruiken. We pakten de verharding aan in de volgende projecten: Plantijnlaan, Zeedijk, Meerkoet en Wintertaling. Groenbeheer Los van de integrale projecten vond er in 2025 geen grootschalig onderhoud plaats aan het openbaar groen. Zoals gebruikelijk voerden we de jaarlijkse inboet uit. Dit is het opnieuw inplanten op plaatsen waar andere planten zijn weggevallen. In het groenplan uit 2024 is meer aandacht voor openbaar groen in relatie tot klimaatadaptatie, duurzaamheid en biodiversiteit. Deze uitgangspunten zijn vertaald in de groenonderhoudscontracten die in 2025 zijn aanbesteed. Openbare verlichting en verkeersregelinstallaties In 2019 startten we met het per wijk vervangen van de verlichting door energiezuinige LED- verlichting. Met de vervanging naar LED leveren we een bijdrage aan de CO2-reductie. De LED- aanbesteding startte in 2024 en kreeg in 2025 een vervolg. We verwachten dat we de laatste fase eind 2026 realiseren. Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Riolering In 2025 voerden we diverse integrale projecten uit. Sloten en waterlopen In 2025 ging de nieuwe samenwerkingsovereenkomst (2025-2028) met andere gemeenten en het Waterschap voor het maaien van de sloten van start.
De werkzaamheden werden conform bestek uitgevoerd. Het Waterschap voerde toezicht en directie uit. In 2025 is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met het Waterschap voor het binnenstedelijk baggeren. Deze werkzaamheden vinden in 2026 en 2027 plaats. In 2025 voerde het Waterschap geen baggerwerkzaamheden uit in Etten-Leur. Leurse Haven We reserveren al enkele jaren budget voor het vervangen van de oeverbescherming in de kom van de Leurse Haven. In 2023 gingen we in overleg met de Provincie en Waterschap Brabantse Delta over wie de vaarwegbeheerder wordt van de Leurse Haven. Deze gesprekken lopen nog 96 Jaarstukken 2025-CONCEPT steeds. In 2026 volgt een nulmeting van de huidige onderhoudstoestand. Deze nulmeting wordt uitgevoerd in samenwerking met het Waterschap. Zodra we samen met de Provincie hebben bepaald wie de vaarwegbeheerder wordt, bereiden we het noodzakelijke onderhoud voor. Daarna kunnen we de uitvoering aanbesteden. De verwachting is dat in de loop van 2026 hierover meer duidelijkheid komt. Westpolderplas In 2020 startte het blauwalgenonderzoek in de Westpolderplas. Het onderzoek liep vertraging op omdat het veldonderzoek door de coronacrisis later begon. In 2023 legden we de resultaten van dit onderzoek aan de raad voor. In 2024 is de meest geschikte maatregel uitgewerkt in een werkplan met kostenraming.
In september 2025 informeerden we de werkgroep Fysiek Domein van de gemeenteraad over de resultaten van de onderzoeken. Hierbij heeft de werkgroep duidelijk aangegeven welke oplossingen wel en niet gewenst zijn. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt en daarna voorgelegd aan de gemeenteraad. Begraafplaats Naast het reguliere onderhoud zijn er in 2025 geen bijzondere onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. In 2025 waren er 65 gebeurtenissen. Een gebeurtenis betreft bijvoorbeeld een begraving, een plaatsing van een urn en het verstrooien van as. Parkeermeters De parkeerautomaten op straat zijn in 2025 volgens het reguliere programma onderhouden. Een automaat kent af en toe een storing, waarna we zelf het dagelijks onderhoud uitvoeren. Bij grotere storingen schakelen we de leverancier in. Aanschaf van nieuwe automaten is een investering van ongeveer € 400.000. Op dit moment is het niet noodzakelijk die investering uit te voeren. Speel- en beweegtoestellen Het speel- en beweegbeleid vormt de basis voor de speelplannen per wijk en vervanging van bovenwijkse voorzieningen. Iedere wijk is eens per 7 á 10 jaar aan de beurt voor een Speel- en Beweegplan. Op dat moment bekijken we de gehele inrichting van de wijk of deze voldoende uitnodigt om te spelen, bewegen en elkaar te ontmoeten. Het budget hiervoor namen we op in het investeringsplan.
In 2025 werden de geplande projecten gerealiseerd: de vervanging van 3 kunstgrasvelden aan de Grijsoord, van ’t Hoffstraat en Karnsberg. Speel- en beweegplan Baai is afgerond. Een grote wens vanuit inwoners in Etten-Leur was een crossbaan. Deze is aangelegd aan de Van Rooylaan in deze wijk. Nieuwe toestellen volgen in april 2026. Daarnaast is gestart met speelplannen Centrum Oost en West. ‘Bureau Speelplan’ is gestart met de grootste wijk: Hooghuis. Dit loopt door in 2026. Het onderhoud van speeltoestellen en de bijbehorende ondergronden gebeurt secuur. Drie keer per jaar voert de eigen dienst een operationele veiligheidsinspectie uit. Een keer per jaar gebeurt 97Jaarstukken 2025-CONCEPT dat door een erkend inspectiebedrijf. Voor verbeteringen uit deze inspecties gebruiken we het beschikbare onderhoudsbudget. Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 3 Afvalinzameling We baseren de afvalinzameling op het Grondstoffen Beleidsplan 2026-2030. We volgen hierin de landelijk richtlijn “Van afval naar grondstof”. We voerden een geslaagde proef uit met AI technologie op een voertuig voor de inzameling van groente-, fruit- en tuinafval (GFT). We konden een goede eerste analyse maken op vervuiling in het aangeboden GFT. Met deze techniek werken we in de toekomst verder aan de optimalisatie van de kwaliteit van reststromen zoals GFT afval.
In 2025 bleven we opnieuw onder de richtlijn van maximaal 100 kilogram restafval per inwoner. We zamelden 63 kilogram fijn restafval per inwoner in. Bezoekers aan de milieustraat brachten ongeveer 23 kilogram per inwoner grof restafval. Het totaal ingezamelde restafval in 2025 kwam uit op 86 kilogram per inwoner. Opnieuw een prima resultaat dat we samen met onze inwoners realiseerden. Vanaf 1 juli 2021 werken we voor de afvalinzameling aan huis en in de wijk samen met Afvalservice van de gemeente Breda. Deze samenwerking verliep ook in 2025 goed. We startten met de voorbereiding om deze samenwerking na 1 juli 2027 voort te zetten. Alle ondergrondse persen voor Plastic, Blik en Drankverpakkingen (PBD) kregen een upgrade in hardware waarmee deze gelijk ook gereed zijn voor communicatie via 5G. We startten een proef met een ander type ondergrondse perscontainer voor PBD aan de Trompetlaan. Deze proef loopt in februari 2026 af. We plaatsten 4 nieuwe ondergrondse en 2 semi ondergrondsecontainers voor oud papier en restafval en 6 nieuwe bovengrondse behuizingen voor GFT op nieuwbouwlocaties.
Voor de afvalinzameling gebruiken we 3 kraakperswagens voor de huis aan huis inzameling, 1 kraanwagen om de ondergrondse containers te ledigen, 86 ondergrondse containers voor restafval, 86 voor papier, 13 voor textiel, 35 voor glas, 28 voor PBD en 161 behuizingen voor GFT bij hoogbouw en de milieustraat. Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Het college stelt elk jaar de onderhoudsplanning vast voor alle gemeentelijke gebouwen. Hierin maken we ook een inschatting voor de onderhoudswerkzaamheden voor de volgende tien jaren. Dit heet de meerjarenonderhoudsplanning. Gebouwen die we behouden worden ‘goed’ onderhouden. Aan panden die we in de toekomst afstoten, plegen we alleen noodzakelijk 98 Jaarstukken 2025-CONCEPT onderhoud. Door de werkzaamheden goed af te stemmen en te faseren, proberen we zo efficiënt als mogelijk binnen het beschikbare budget te werken. Onderhoud kapitaalgoederen elektrische installaties gemeentelijke objecten In 2025 volgden nieuwe medewerkers veiligheidscursussen. We voerden controles uit bij markten en projecten. Ook controleerden we op veilig werken aan elektrische installaties. Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Buitensportaccommodaties Bij atletiekvereniging A.R.V. Achilles zijn de maaitegels rondom de rondbaan en aanloopstroken herstraat en is de lekkage in de steeple chase waterbak hersteld.
Bij alle zandbakken zijn rondom nieuwe zandvangers aangebracht en nieuwe dekzeilen met afstandmeters geplaatst. De kogelstootsector is vergroot, voorzien van nieuwe banden en aangevuld met granulaat. De hercoating en herbelijning van de atletiekbaan vond niet plaats. In 2026 wordt hiervoor een nieuwe aanbesteding opgestart. Naast het reguliere dagelijkse en groot onderhoud op alle sportvelden, zijn kunstgrasveld 4 van Unitas en kunstgrasveld 6 van Internos gekeurd. Deze keuring is uitgevoerd door Kiwa ISA Sport volgens de voorschriften van NOC*NSF en de reglementen van de KNVB. Deze velden voldoen betreffende sportfunctionaliteit en bruikbaarheid. Er vond een oriëntatie plaats voor de vervanging van de beregeningsinstallatie op sportpark de Hoge Neer. Gezien de hoeveelheid storingen en leeftijd van het systeem is een vervanging in 2026 wenselijk. Grootschalig onderhoud gymlokalen In 2025 vond geen grootschalig onderhoud plaats aan de gymlokalen. Onderhoud inventaris gymlokalen Jaarlijks worden alle gymtoestellen gekeurd en wordt hierop een meerjarenonderhoudsplanning gemaakt. In 2025 werden geen toestellen vervangen. 99Jaarstukken 2025-CONCEPT Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen In de tabel leest u de kosten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen.
(bedragen x € 1.000) | Werkelijk | Begroot | Werkelijk 2024 | 2025 | 2025 Wegbeheer | -3.585 | -3.966 | -3.604 Openbare verlichting | -37 | -37 | -37 Openbaar groen | -3.177 | -3.081 | -3.807 Sloten en waterlopen | -201 | -54 | -94 Afval | -98 | -86 | -149 Civieltechnische bouwwerken | -138 | -41 | -45 Riolering | -91 | -286 | -118 Gebouwen | -1.508 | -1.363 | -1.469 Sportaccommodaties | -967 | -940 | -1.595 Gymlokalen | -72 | -79 | -61 Totaal | -9.874 | -9.932 | -10.979 100 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Financiering Financiering Financiering is de manier waarop de gemeente geld aantrekt of geld (tijdelijk) belegt. Dit noemen we de financieringsfunctie. De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) vormt de basis voor het uitvoeren van de financieringsfunctie. Als we geld nodig hebben gaan we hiervoor een lening aan. Dat kan een kortlopende of langlopende lening zijn. We melden in deze paragraaf hoe we hier in 2025 gebruik van maakten. Ook beschrijven we de voorwaarden van de renterisiconorm en de kasgeldlimiet, die bij de kort- en langlopende leningen horen. We informeren u over de leningportefeuille en het schatkistbankieren. Financieringsbehoefte 2025 Langlopende financiering (looptijd langer dan 1 jaar) In 2025 losten we een lening van € 7 miljoen af. We sloten twee nieuwe leningen af. Een lening van € 10 miljoen voor 2 jaar met een rente van 2,03 %.
Een lening voor € 10 miljoen voor 3 jaar met een rente van 2,37%. In totaal steeg het bedrag van de langlopende geldleningen van € 92 miljoen naar € 105 miljoen. Kortlopende financiering (looptijd korter dan 1 jaar Om een tijdelijk tekort aan liquide middelen op te vangen trokken we in het hele jaar verschillende kortlopende geldleningen aan. We betaalden hiervoor een rente van gemiddeld 2,1%. Eind 2025 stond een kortlopende lening uit van € 13 miljoen. Kasgeldlimiet en renterisiconorm Kasgeldlimiet Financieringstekorten dekken we zoveel mogelijk met kortlopende leningen. Hierbij houden we rekening met de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet is het maximale bedrag waarmee we een financieringstekort met een kortlopende lening mogen financieren volgens de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). In 2025 bedroeg de kasgeldlimiet € 13,1 miljoen. In 2025 overschreden we de kasgeldlimiet niet. 101Jaarstukken 2025-CONCEPT Renterisiconorm Om te voorkomen dat er jaarlijks grote wijzigingen zijn in de rentelasten, schrijft de Wet financiering decentrale overheden de renterisiconorm voor. De jaarlijkse aflossingen en wijzigingen in de rente (bijvoorbeeld bij een rentevast periode) mogen, bij herfinanciering, niet meer dan 20% van het begrotingstotaal zijn. In 2025 was deze norm € 31,1 miljoen. We sloten in 2025 twee nieuwe leningen af voor in totaal € 20 miljoen.
We overschreden daarmee de renterisiconorm niet. Renteschema Het 'Besluit Begroting en Verantwoording' bevat de aanbeveling om onderstaand renteschema op te nemen. (bedragen x € 1.000) | Begroot | 2025 | Werkelijk | 2025 1. De externe rentelasten over korte en lange financiering | 1.962 | 1.961 2. De externe rentebaten | -31 | -80 Saldo rentelasten en rentebaten | 1.930 | 1.881 3. De rente die aan grondexploitatie moet worden doorberekend | -269 | -627 4. De rente van projectfinancieringen die aan het taakveld moet worden toegerekend | 0 | 0 -269 | -627 Aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.661 | 1.254 5. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) | -2.343 | -1.812 Renteresultaat op het taakveld treasury | -681 | -559 Aan onze investeringen en grondexploitaties rekenen we 1,25% aan rente toe. 102 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Verloop leningportefeuille Het verloop van de leningportefeuille staat deze grafiek. Door diverse investeringen namen de schulden afgelopen jaren toe. We verwachten dat deze stijging de komende jaren doorzet. Een specificatie van de geldleningen staat hier.
Opgenomen geldleningen (bedragen x € 1.000) | restant | renteOpgenomen | Aflossing | restant geldgever | datum | looptijdaflossing | rente | 1-1-2025 | 2025 | 2025 | 2025 | 31-12-2025 Bank Nederlandse Gemeenten | 19-12-2019 | 6 | 2025 0,000% | 7.000 | 0 | 7.000 | 0 Waterschapsbank | 28-03-2020 | 38 | 2058 2,530% | 10.000 | 253 | 10.000 Waarborgfonds voor de Zorgsector | 28-02-2020 | 15 | 2035 0,290% | 5.000 | 15 | 5.000 Waarborgfonds voor de Zorgsector | 19-03-2020 | 20 | 2040 0,160% | 5.000 | 8 | 5.000 Bank Nederlandse Gemeenten | 26-06-2020 | 10 | 2030 0,185% | 5.000 | 9 | 5.000 Bank Nederlandse Gemeenten | 15-02-2022 | 10 | 2032 0,695% | 10.000 | 70 | 10.000 Provincie Gelderland | 01-04-2022 | 15 | 2037 1,380% | 10.000 | 138 | 10.000 Bank Nederlandse Gemeenten | 01-06-2022 | 5 | 2027 1,310% | 5.000 | 66 | 5.000 Provincie Gelderland | 01-11-2023 | 3 | 2026 3,500% | 10.000 | 350 | 10.000 Provincie Gelderland | 01-11-2023 | 10 | 2033 3,580% | 5.000 | 179 | 5.000 Provincie Groningen | 01-03-2024 | 10 | 2034 2,990% | 10.000 | 299 | 10.000 Bank Nederlandse Gemeenten | 28-03-2024 | 5 | 2029 2,998% | 10.000 | 300 | 10.000 Bank Nederlandse Gemeenten | 28-10-2025 | 2 | 2027 2,030% | 0 | 34 | 10.000 | 10.000 Bank Nederlandse Gemeenten | 28-11-2025 | 3 | 2028 2,370% | 0 | 20 | 10.000 | 10.000 92.000 | 1.739 | 20.000 | 7.000 | 105.000 Jaarstukken 2025-CONCEPT | 103 Schatkistbankieren
Decentrale overheden zijn verplicht om geld wat over is tijdelijk te storten in de schatkist bij het Ministerie van Financiën. Op het moment dat we het geld nodig hebben nemen we dit weer op. Hierbij is sprake van een drempelwaarde: bedragen onder deze waarde mogen we buiten de schatkist houden. De drempelwaarde is 2,00% van het begrotingstotaal: € 3.105.000. We overschreden in 2025 de drempelwaarde niet. Meer informatie vindt u hier. Verstrekte leningen en garantstellingen Verstrekte leningen De gemeente neemt niet alleen geld op, maar verstrekte ook leningen. Het openstaande bedrag aan verstrekte leningen bedroeg op 31 december 2025 € 2,4 miljoen (€ 2,0 miljoen op 31 december 2024). Hiervan heeft € 0,3 miljoen betrekking op de hypotheken aan (voormalig) personeel. De overige € 2,1 miljoen zijn meerdere kleine leningen. Een toelichting vindt u bij de financiële vaste activa. Garantstellingen Een ander onderdeel van de financieringsfunctie is garantstelling. Bij een garantstelling nemen we de schulden over als een partij niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. Garantstellingen vinden alleen plaats voor de publieke taak. We stellen ons hier terughoudend bij op. Ook proberen we de garantstelling samen met andere partijen in te vullen. Bij sportverenigingen staat de gemeente bijvoorbeeld voor 50% garant. De Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) staat garant voor de andere 50%.