CConstaterende datEtten-Leur
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Jaarstukken 2025-29052026

Raad besluit 29 juni 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Vaststellen Jaarrekening 202552.428 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 6

Een totaaloverzicht van alle garantstellingen staat hier. 104 Jaarstukken 2025-CONCEPT Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering De leidraad van de organisatie was het raadsprogramma 2022-2026 en het bijbehorende college-uitvoeringsprogramma. Het jaar 2025 stond in het teken van het uitvoeren daarvan samen met onze inwoners, ondernemers en (andere) maatschappelijke partners. Samenwerking, communicatie, participatie en menselijke maat zijn daarin belangrijke thema’s. Eind 2025 deden we verslag van alle behaalde resultaten van de raadsperiode tot dan toe in de vorm van een magazine. We zijn trots om te kunnen melden dat het merendeel van de geplande acties voor deze raadsperiode in gang zijn gezet, in uitvoering en deels ook afgerond zijn. De organisatie ontwikkelt zich continu om hieraan te (blijven) voldoen. De organisatieontwikkeling kent een aantal bouwstenen hiervoor. In 2023 heeft het management (managementteam en teamleiders) deze bouwstenen herijkt. De vernieuwde bouwstenen vormen vanaf 2024 onze leidraad voor de verdere ontwikkeling van de organisatie. De vijf bouwstenen van onze organisatieontwikkeling zijn: Etten-Leur maken we Samen Samenwerken, integraal werken, communicatie, participatie en de menselijke maat zijn daarin sleutelwoorden. We leren en experimenteren Door te experimenteren hebben we ruimte om te ontwikkelen, om te vernieuwen en te innoveren.

Als een leergierige en gedreven organisatie investeren we in onze kwaliteiten en talenten en in de verbinding tussen onze collega’s. We maken slim gebruik van digitale ontwikkelingen Dat vraagt om digitaal vaardige medewerkers die het belang begrijpen van digitaal en datagedreven werken, informatieveiligheid en digitale openheid en transparantie. We zorgen ervoor dat de digitale basis op orde is en dat we een slimme volger zijn bij digitale ontwikkelingen. We doen wat we zeggen Een betrouwbare overheid kunnen we alleen zijn door open, transparant en duidelijk te zijn. We doen wat we zeggen en we zeggen ook wat we doen. Elkaar kunnen en durven aanspreken, feedback geven en zelfreflectie vormen de basis voor een professionele werkhouding. We werken aan onze doelen en ambities We werken aan heldere doelen, nemen onze verantwoordelijkheid daarin, ieder vanuit zijn eigen rol. We zijn vernieuwend en innovatief, maar ook realistisch en pragmatisch. 105Jaarstukken 2025-CONCEPT Loonkosten De collectieve arbeidsovereenkomst (cao) heeft een looptijd tot 31 maart 2027. Risico's De belangrijkste risico's in de bedrijfsvoering zijn: Technologische ontwikkelingen en digitale vaardigheden Technologie ontwikkelt zich in hoog tempo, waardoor het voor de organisatie een uitdaging is om bij te blijven en tijdig te anticiperen op relevante innovaties.

Het niet tijdig invoeren van nieuwe technologieën kan leiden tot inefficiëntie, verhoogde kosten, verminderde dienstverlening en een achterstand ten opzichte van andere overheden, het bedrijfsleven en/of de samenleving. Bepaalde technologische ontwikkelingen, zoals AI, zorgen voor toenemende digitalisering van processen, communicatie en dienstverlening. Dit leidt tot hogere eisen aan digitale vaardigheden van onze medewerkers. Als deze vaardigheden onvoldoende aanwezig zijn kan dat leiden tot het uitblijven van de met deze ontwikkelingen gepaard gaande versnelling van de productiviteit. Maar ook tot verminderde inzetbaarheid van medewerkers, hogere opleidingskosten, meer kans op fouten, verhoogde afhankelijkheid van externen en verminderde continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening. Krapte op de arbeidsmarkt Door krapte op de arbeidsmarkt en de vergrijzing wordt het een uitdaging om goed gekwalificeerde medewerkers aan te trekken, te behouden en te ontwikkelen. Hierdoor bestaat het risico dat kennis verdwijnt, vacatures langer openstaan of slechts tegen hogere loonkosten kunnen worden ingevuld. Dit kan ertoe leiden dat we onze doelstellingen vertraagd of niet realiseren en dat we onze wettelijke taken niet voldoende kunnen uitvoeren.

Daarnaast kan dit leiden tot verhoogde werkdruk bij het resterende personeel, verhoogde inhuur van extern personeel en overschrijding van de personeelsbegroting. Tot slot kan onderbezetting de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening onder druk zetten. Onzekerheid rijksbeleid De algemene uitkering van het Rijk is onze grootste bron van inkomsten. Hiermee dekken we onder meer de uitgaven die we doen bij de uitvoering van taken die door het Rijk aan de gemeente zijn opgedragen. Het gaat onder andere om uitgaven van de Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdzorg, maar ook investeringen in onderwijshuisvesting en infrastructuur. Inmiddels is een nieuw kabinet aangetreden. Het risico bestaat dat er een andere financiële prioritering plaatsvindt waarbij gekort wordt op diverse rijksuitkeringen aan de gemeenten. Naast de financiële onzekerheid is het rijksbeleid ook qua inhoud verre van stabiel te noemen. Het risico is dat lange termijnplanning daardoor lastig is en we hiermee onze doelstellingen en ambities uit het raadsprogramma deels of niet kunnen waarmaken. 106 Jaarstukken 2025-CONCEPT Cyberincidenten De gemeente beheert veel gevoelige (persoons)gegevens.

Pogingen op het gebied van hacking of phishing, maar ook ransomware-aanvallen, datalekken, verstoringen van IT-netwerken en -diensten en andere cyberdreigingen kunnen leiden tot aanzienlijk gegevensverlies en diefstal van vertrouwelijke, medewerker- en klantinformatie. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de continuïteit van de bedrijfsvoering maar ook voor het imago van de gemeente Etten-Leur en het vertrouwen van de samenleving in de overheid. Ook de kosten die gepaard gaan met het terugkrijgen van gegevens en/of boetes zijn vaak hoog. Afhankelijkheid van externe partijen en individuen Er is sprake van een steeds groter wordende afhankelijkheid van externe partijen en individuen. Was deze afhankelijkheid in het verleden beperkt tot bijvoorbeeld gas, water, elektriciteit en de telefoonaansluiting. Inmiddels zijn we voor een belangrijk deel van onze dienstverlening afhankelijk van digitale systemen in ‘the cloud’ en beschikbaarheid van internet. Onze data is hiermee op externe locaties komen te staan. Oplopende spanningen in de wereld kan de beschikbaarheid van deze diensten en onze data bedreigen. Dit kan gevolgen hebben voor de continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening. Gegevensbescherming Voor gegevensbescherming en de bewustwording daarvan vonden in 2025 diverse activiteiten plaats. Het strategisch informatiebeveiligings- en privacybeleid is geïmplementeerd.

Dit beleid gaat over hoe we binnen de gemeente omgaan met informatie en privacy, inclusief persoonsgegevens, en geldt voor de komende jaren. Het biedt richtlijnen en afspraken om de veiligheid van informatie goed te waarborgen. In 2024 trad de Network Information Security directive (NIS2-richtlijn) in werking. Deze richtlijn is gericht op een versterking van de digitale en economische weerbaarheid van Europese lidstaten. De richtlijn wordt op dit moment omgezet naar de Nederlandse Cyberbeveiligingswet. Samen met een aantal regionale overheidsorganisaties hebben we ons in 2025 op deze wet voorbereid. We kunnen beveiligingsincidenten en datalekken nooit helemaal voorkomen. Ook in 2025 werden we hier diverse malen mee geconfronteerd. We leren continu van incidenten en scherpen waar nodig onze maatregelen en procedures verder aan. De jaarlijkse ENSIA-audit vond ook in 2025 weer plaats. ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. We voeren deze uit in de vorm van een zelfevaluatie en er werd een audit uitgevoerd door een externe partij op onze DigiD-aansluitingen. Voor onze DigiD- aansluitingen maakten we gebruik van de nieuwe verantwoordingsvorm 3000D. We sloten deze audit af met een positief resultaat. In het eerste kwartaal van 2026 vindt op diverse onderdelen nog een externe controle plaats.

Via de ENSIA-tool legden we verantwoording af over: 107Jaarstukken 2025-CONCEPT • Basisregistratie Personen (BRP); • Paspoortuitvoeringsregeling (PUN); • Digitale persoonsidentificatie (DigiD); • Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG); • Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT); • Basisregistratie Onderhoud (BRO); • Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet). CO2‑prestatieladder In 2025 implementeerden we trede 1 van de CO2‑Prestatieladder. Dit instrument helpt ons om de CO2‑uitstoot van de gemeentelijke organisatie structureel inzichtelijk te maken en te verlagen. Daarbij berekenden we de CO2‑voetafdruk over de jaren 2024 en 2025. Deze voetafdruk laat de uitstoot zien van scope 1 (directe uitstoot) en scope 2 (uitstoot door ingekochte energie). We hebben de uitstoot verdeeld over de thema’s mobiliteit, vastgoed en openbare ruimte. Op basis van deze inzichten stelden we reductiedoelstellingen vast om de CO2-uitstoot en energieverbruik te verlagen. Ook bepaalden we welke maatregelen nodig zijn. Die maatregelen richten zich onder andere op verduurzaming van het wagenpark, energiebesparing in gemeentelijke gebouwen en vermindering van het energieverbruik in de openbare ruimte. De voortgang monitoren we via het ingerichte CO2‑managementsysteem.

Medio februari 2026 ontvingen we het certificaat voor de implementatie van de CO2‑Prestatieladder en de cijfers over 2024. De cijfers over de CO2‑uitstoot en het energieverbruik over 2025 zijn nog voorlopig van aard. Definitieve vaststelling vindt plaats na afronding van de externe audit van de CO2‑Prestatieladder over 2025, die begin 2027 wordt uitgevoerd. Informatie over de CO2‑voetafdruk, de reductiedoelstellingen en de bijbehorende maatregelen publiceren we op onze website ‘Etten-Leur maken we samen’. 108 Jaarstukken 2025-CONCEPT Indicatoren Het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten verplicht gemeenten een aantal beleidsindicatoren op te nemen. Indicatoren | waardeeenheid Formatie Fte | 2025 | Etten-Leur | 7,5 per 1.000 inwoners Bezetting Fte | 2025 | Etten-Leur | 7,3 per 1.000 inwoners Apparaatskosten | 2025 | Etten-Leur | € 768 per inwoner Externe inhuur | 2025 | Etten-Leur | 9,9% | kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen Overhead | 2025 | Etten-Leur | 8,9% | kosten overhead als % van de totale lasten Jaarstukken 2025-CONCEPT | 109 Rechtmatigheid Vanaf boekjaar 2023 is het wettelijk verplicht dat het college zelf verantwoording aflegt over de rechtmatigheid. Deze verantwoording vindt u in de jaarrekening. Het juridische begrip rechtmatigheid heeft betrekking op alle geldende wetten en regels.

Rechtmatigheid is dan het handelen in overeenstemming met alle wetten en regels. In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording spreken we over financiële rechtmatigheid. Er moet immers worden verantwoord dat baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het gaat dus om de financiële beheershandelingen. Door wijzigingen in landelijke wet- en regelgeving geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording dat de verantwoordingsgrens met ingang van 2025 maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag bedragen. In 2023 en 2024 was dit nog maximaal 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves. In Etten-Leur hanteerden we 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves. De spelregels met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording liggen vast in onze financiële verordening (212). Deze verordening is naar aanleiding van de landelijke wijzigingen aangepast en op 1 december 2025 door de Raad vastgesteld. Ten behoeve van onze rechtmatigheidsverantwoording zijn de belangrijkste wijzigingen: • De verantwoordingsgrens gaat naar 2% (voorheen 1%). Daarmee houden we het percentage gelijk aan het gewijzigde percentage dat de accountant hanteert voor de berekening van de goedkeuringstolerantie vanaf 2025.

• Overschrijdingen van lasten op programmaniveau die binnen bestaand beleid vallen, zijn acceptabel als ze niet meer dan 10% van de begrote lasten, op programmaniveau, bedragen. Om onrechtmatigheden te voorkomen en ontdekken maken we gebruik van het drie-lijnenmodel. Daarbij worden onrechtmatigheden door middel van beheersmaatregelen binnen de processen zoveel mogelijk voorkomen (de eerste lijn). Aan de hand van kwaliteitscontroles stellen we vast dat de beheersmaatregelen binnen de processen hebben gewerkt (de tweede lijn). De derde lijn controleert achteraf steekproefsgewijs de werking van de eerste en tweede lijn. Hiermee onderzoekt en verbetert de organisatie continu de rechtmatigheid van het eigen handelen. Met de bevindingen uit de organisatie stelt het college de verantwoording op. Op basis van de bevindingen komt het college tot het oordeel dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens van 2% (€ 3.484.000). Deze norm is formeel door de raad bepaald door middel van een raadsbesluit op 1 december 2025. Hieronder volgen de bevindingen die boven de rapportagegrens (€ 174.000) komen. We gebruiken daarbij de drie criteria voor rechtmatigheid: begroting, voorwaarden en misbruik en oneigenlijk gebruik.

110 Jaarstukken 2025-CONCEPT Begrotingscriterium Begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de Raad is geautoriseerd, zijnde de programma’s en kredieten. Vanuit de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV is in de volgende situaties sprake van een begrotingsonrechtmatigheid: 1. Een overschrijding van lasten en kredieten, ontstaan na de laatste begrotingswijziging; 2. Een reservemutatie die niet door de Raad is geautoriseerd; 3. Het niet tijdig melden van een overschrijding van baten, onderschrijding van baten en onderschrijding van lasten. Begrotingsonrechtmatigheden door een overschrijding van lasten of kredieten en niet geautoriseerde reservemutaties (ad 1 en 2) Een overschrijding van lasten of kredieten die niet door de Raad is geautoriseerd is onrechtmatig. Ook niet geautoriseerde reservemutaties zijn onrechtmatig. Deze begrotingsonrechtmatigheden kunnen als acceptabel of niet-acceptabel worden aangemerkt. Of een begrotingsonrechtmatigheid acceptabel of niet-acceptabel is, is afhankelijk van het kader dat de Raad heeft vastgesteld in de Financiële verordening (gemeentewet 212) Gemeente Etten-Leur 2025.

In deze verordening is in artikel 9 lid 5 afgesproken dat de volgende begrotingsonrechtmatigheden acceptabel zijn: • Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren; • Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling; • De overschrijding is het gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving; • De overschrijding past binnen bestaand beleid van de raad, met dien verstande dat de overschrijding niet meer is dan 10% van de totale lasten van het programma waarbinnen de overschrijding is ontstaan. Begrotingsonrechtmatigheden door het niet-tijdig melden van overschrijding van baten, onderschrijding van baten of onderschrijding van lasten (ad 3) Op basis van de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV is een overschrijding van baten, onderschrijding van baten of onderschrijding van lasten onrechtmatig als deze niet tijdig is gemeld aan de Raad. Wat tijdig melden betekent, is vastgelegd in artikel 9 lid 4 van de Financiële verordening (gemeentewet 212) Gemeente Etten-Leur 2025. Hieruit blijkt dat het uitgangspunt voor tijdigheid is dat dergelijke begrotingsafwijkingen worden gemeld en toegelicht in de eerstvolgende bestuursrapportage. Afwijkingen die ontstaan na de tweede bestuursrapportage worden gemeld en toegelicht in de jaarrekening.

Geconstateerde begrotingsonrechtmatigheden In de rechtmatigheidsverantwoording is een bedrag van € 4.403.000 als begrotingsonrechtmatigheid opgenomen. Dit bedrag bestaat uit de volgende categorieën: 111Jaarstukken 2025-CONCEPT (bedragen x € 1.000) Overschrijding lasten programma’s | 1.744 Ongeautoriseerde reservemutaties | 2.581 Overschrijding kredieten | 78 Totaal begrotingsonrechtmatigheden | 4.403 Waarvan acceptabel | 4.403 Toelichting en conclusie Onderstaand lichten we overschrijdingen van lasten op programmaniveau en de ongeautoriseerde reservemutaties toe: (bedragen x € 1.000) | Begroting 2025 na | Jaarrekening 2025 | Begrotingsafwijking Lastenoverschrijding wijziging Programma | Lasten | Baten | Saldo Lasten | Baten | Saldo Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten 1. Eigentijds bestuur en | -23.040 119.274 96.235 -24.056 120.710 96.654 | -1.016 | 1.436 | 420 | -1.016 dienstverlening 2. Sociaal | -65.581 10.914 -54.667 -64.338 10.949 -53.389 | 1.242 | 35 | 1.278 3. Ruimte voor wonen en leven | -46.893 31.671 -15.222 -42.446 30.057 -12.389 | 4.447 | -1.614 | 2.833 4. Economie en werk | -29.921 15.782 -14.139 -29.646 15.789 -13.858 | 275 | 7 | 282 5.

Duurzaam denken en doen | -13.035 | 8.334 | -4.701 -13.763 | 9.117 | -4.646 | -728 | 783 | 55 | -728 Totaal programma's | -178.470 185.975 | 7.506-174.249 186.622 12.372 | 4.220 | 646 | 4.866 -1.744 | 0 Mutaties reserves | -6.419 | 5.510 | -909 -14.580 10.220 | -4.360 -8.160 | 4.710 | -3.451 | -8.160 Totaal | -184.889 191.485 | 6.597-188.829 196.841 | 8.012 | -3.940 | 5.356 | 1.416 -9.905 | 0 Programma 1 Eigentijds bestuur en dienstverlening (€ 1.016.000) De overschrijding bij programma 1 wordt voor € 966.000 veroorzaakt door indirecte kosten die hoger waren dan begroot. Deze kosten betreffen onder andere de dotatie aan de voorziening Verlof Individueel Keuzebudget, dotatie aan de voorziening Regeling Vervroegde Uittreding, implementatiekosten HRM systeem en hogere ICT-exploitatiekosten. Programma 5 Duurzaam denken en doen in Etten-Leur (€ 728.000) De overschrijding op programma 5 is ontstaan door meerdere ontwikkelingen: • Er waren hogere indexeringen en extra inhuur van materieel voor het onderhoud van openbaar groen; • Voor afval was er extra personeelsinzet voor een project aan de Verschuurweg en waren er hogere kosten voor inzameling en verwerking door meer aangeboden hoeveelheden en hogere kosten voor verwerking; • Voor het nationaal isolatieprogramma waren de baten al wel opgenomen in de begroting, de kosten nog niet.

Ongeautoriseerde reservemutaties We voegden in totaal € 2.581.000 meer toe aan de reserves dan begroot. In het overzicht staat een mutatie van € 8.160.000. Het verschil van € 6.821.000 ontstaat door administratieve verwerkingen tussen reserves. Administratief leidde dit tot hogere lasten. Hier staan voor hetzelfde bedrag hogere baten tegenover waardoor de mutatie per saldo € 0 is. Om die reden is 112 | Jaarstukken 2025-CONCEPT een mutatie van € 6.821.000 niet als onrechtmatig aangemerkt. De overschrijding bestaat uit de volgende 3 dotaties: • Algemene reserve We voegden € 1.788.000 toe aan de algemene reserve. Dit betrof de vrijval van de voorziening Vosdonk-Noord waarvan de verwachting is dat deze niet langer verlieslatend is. Dit bedrag is ten gunste van de Algemene reserve gebracht. • Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden We voegden € 781.000 toe aan de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden, in overeenstemming met artikel 12 lid 1b van de Financiële verordening (gemeentewet 212) Gemeente Etten-Leur 2025. • Reserves Grondbedrijf Het restant betreft de hogere toevoegingen van € 12.000 aan de reserves Grondbedrijf. Volgens het bestaande beleid, zoals afgesproken in de kadernota, verrekenen we het resultaat van het Grondbedrijf met de reserves.

Voorwaardencriterium Aanbestedingsrechtmatigheid Met betrekking tot het naleven van wet- en regelgeving (voorwaardencriterium) zijn afwijkingen voor een totaalbedrag van € 991.000 geconstateerd. Voor een bedrag van € 865.000 betreffen dit fouten die betrekking hebben op inkopen en het gevolg waren van het ten onrechte niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Het restant van € 126.000 betreft een onduidelijkheid. Dat wil zeggen dat het college ondanks zorgvuldig onderzoek en na het inwinnen van advies niet kan vaststellen of iets wel of niet volgens de regels is gegaan. In dit geval ging het om een inkoop waarbij onduidelijkheid bestaat welke prijscomponenten meegenomen moeten worden bij de bepaling van de geraamde opdrachtwaarde. Om financiële onrechtmatigheden in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen, zetten we enerzijds in op het vergroten van kennis en bewustwording van de medewerkers. Hiervan lijken de eerste resultaten zichtbaar. De omvang van de financiële onrechtmatigheden rondom de inkopen zijn met ongeveer € 233.000 afgenomen ten opzichte van 2024. Anderzijds zijn we bezig om het inkoopproces waar mogelijk te vereenvoudigen. Onderdeel hiervan is welke maatregelen we als organisatie het beste kunnen nemen om medewerkers beter te ondersteunen bij de keuze van de juiste aanbestedingsprocedure en het monitoren van contracten.

De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in de tweede helft van 2026 zichtbaar worden. Bewuste afwijkingen wet- en regelgeving Het college heeft in enkele gevallen bewust de keuze gemaakt af te wijken van de wet- en regelgeving. Het gaat onder andere om de aanschaf van een aantal specifieke applicaties, de 113Jaarstukken 2025-CONCEPT inkoop van beveiligingsdiensten en de inzameling van herbruikbare producten. De omvang van deze financiële onrechtmatigheden bedraagt in 2025 € 117.000. Om de applicaties op dat moment op korte termijn te vervangen waren forse investeringen nodig. Ook had het vervangen van de applicaties grote gevolgen voor de bedrijfsvoering. Het oplossen van deze onrechtmatigheden vonden wij daarom op dat moment niet opwegen tegen de financiële en bedrijfsvoering aspecten. Inmiddels zijn de meeste van deze applicaties opnieuw aanbesteed waarmee de onrechtmatigheden grotendeels zijn opgelost. Ook de onrechtmatigheid van de beveiligingsdiensten is medio 2025 opgelost. Ultimo 2025 resteren twee gevallen waarvan het college bewust afwijkt van de wet- en regelgeving. Overige maatregelen Jaarlijks actualiseren we voor de financieel meest omvangrijke processen de risico’s, beheersmaatregelen en controleplannen en monitoren we actief het opvolgen van verbeteracties.

Op deze manier gebruiken we het lerend vermogen om te werken aan de ambitie om als gemeente Etten-Leur 'aantoonbaar financieel in control' te zijn en financiële onrechtmatigheden verder te beperken. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Een overkoepelend beleid ten behoeve van misbruik en oneigenlijk gebruik is in 2025 vastgesteld. Uitgangspunten van dit beleid zijn meegenomen bij de uitvoering van de werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording. Het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium is met name relevant bij verstrekte subsidies en uitkeringen. Vanuit de werkzaamheden rondom verstrekte subsidies is geen misbruik en oneigenlijk gebruik gebleken, er is geen sprake van verhaal geweest. Wat betreft uitkeringen steunen we op de werkzaamheden en rapportages van het Werkplein Hart van West-Brabant. Hier is eveneens geen misbruik of oneigenlijk gebruik gebleken. 114 Jaarstukken 2025-CONCEPT Verbonden partijen Verbonden partijen Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Bestuurlijk belang We spreken over bestuurlijk belang wanneer de gemeente een zetel heeft in het bestuur van die organisatie of wanneer de gemeente stemrecht heeft. De gemeente heeft op die manier zeggenschap in de organisatie.

Financieel belang We spreken over een financieel belang wanneer de gemeente de kosten draagt als de organisatie failliet gaat of als de organisatie haar verplichtingen niet nakomt. Of als de gemeente risico draagt over ingelegd kapitaal, zoals bij het bezit van aandelen. Algemene informatie over de verbonden partijen waarmee we samenwerken namen we op in de begroting 2026. Verantwoording Een uitgebreid verslag van de ontwikkelingen staat in de jaarverslagen 2025 van de betreffende verbonden partijen. Klik hiervoor op de door u gewenste verbonden partij. Financieel overzicht Voor de verbonden partijen zijn de volgende bedragen begroot en gerealiseerd.

Bijdrage | Bijdrage | Eigen | Vreemd | Totaal deelnemers | Etten-Leur | vermogen | vermogen | Resultaat (bedragen x € 1.000) | 2025 | 2025 | 31-12-2025 | 31-12-2025 | 2025 Regio West-Brabant (RWB) | 3.905 | 241 | 1.643 | 6.541 | 579 Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) | 20.354 | 993 | 813 | 9.467 | 613 ICT West Brabant-West | 9.354 | 2.175 | 0 | 3.885 | -242 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant | 77.736 | 2.744 | 6.419 | 54.659 | -1.045 Schoolverzuim en VSV regio West-Brabant | 2.806 | 119 | 0 | 1.160 | 192 West-Brabants Archief (WBA) | 3.062 | 182 | 439 | 24 | 94 Werkvoorzieningsschap West Noord-Brabant (WVS) | 71.802 | 6.811 | 8.176 | 19.306 | 830 Werkplein Hart van West-Brabant | 17.801 | 3.238 | 1.178 | 22.588 | 1.178 Nazorg Gesloten Stortplaatsen Bavel-Dorst-Zevenbergen | 663 | 63 | 1.264 | 24.840 | 256 Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) | 47.218 | 732 | 8.652 | 6.361 | 4.519 Gemeentelijke Gezondheidsdienst West-Brabant (GGD) | 27.825 | 2.090 | 8.995 | 14.561 | 1.071 Regionale ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord | 0 | 0 | 17.073 | 20.841 | 1.093 (RAV) Totaal | 282.527 | 19.388 | 54.652 | 184.232 | 9.138 Jaarstukken 2025-CONCEPT | 115 Deelnemingen | Eigen | Vreemd (bedragen x € 1.000) | vermogen | vermogen | Resultaat 31-12-2025 | 31-12-2025 | 2025 N.V.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) | 9.828 aandelen | 4.863.000 110.701.000 | 172.000 Stichting inkoopbureau West-Brabant | - | - | - | - N.V. Rewin West-Brabant | 20.000 aandelen | - | - | - N.V. Brabant Water | 55.211 aandelen | - | - | - Totaal | 4.863.000 110.701.000 | 172.000 Overig | Contributie (bedragen x € 1.000) | 2025 Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg) | 2 Cooperatie Parkeerbeheer Zuidwest Nederland UA | 3 Totaal | 5 Verbonden partijen Voor een uitgebreid verslag van de ontwikkelingen bij de verbonden partijen in 2025 verwijzen wij u naar de jaarverslagen 2025 van de betreffende verbonden partijen. Klik hiervoor op de door u gewenste verbonden partij. Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB) De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijk Regeling ICT West-Brabant-West De jaarcijfers staan hier. NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) De jaarcijfers staan hier. Stichting Inkoopbureau West-Brabant De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar. Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg) De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden en West-Brabant De jaarcijfers staan hier. Cooperatie Parkeerbeheer Zuidwest Nederland UA De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar.

116 | Jaarstukken 2025-CONCEPT NV Rewin (Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Rewin West-Brabant) De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar. Gemeenschappelijke Regeling schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten regio West- Brabant De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling West-Brabants Archief (WBA) De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningsschap Noord-Brabant (WVS) De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling Intergemeentelijke Sociale Dienst Werkplein Hart van West-Brabant De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling voor Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg West-Brabant De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar. Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen regio Breda De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar. Gemeenschappelijke Regeling Nazorg Gesloten Stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) West Brabant De jaarcijfers staan hier. Gemeenschappelijke Regeling Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West- Noord (RAV) De jaarcijfers staan hier. N.V. Brabant Water De jaarcijfers 2025 zijn niet beschikbaar.

117Jaarstukken 2025-CONCEPT Grondbeleid Grondbeleid Volgens het Besluit begroting en verantwoording (BBV) moet in de jaarstukken worden vermeld wat er in het afgelopen jaar is bereikt ten opzichte van de gestelde doelen. Zo kan de gemeenteraad zijn controlerende taak goed uitvoeren. Volgens artikel 16 BBV moet de paragraaf grondbeleid ten minste bevatten: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de doelen; • hoe de gemeente het grondbeleid uitvoert; • een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; • een onderbouwing van de geraamde winstneming; • de beleidsuitgangspunten over de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico's van de grondzaken. Tenzij deze onderdelen al in een actuele nota grondbeleid staan. Visie op het grondbeleid In 2024 stelde de gemeenteraad twee belangrijke documenten vastgesteld: de nota Grondbeleid en de nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen. De nota Grondbeleid beschrijft de manier waarop de doelstellingen van het ruimtelijk beleid worden gerealiseerd. De nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen regelt hoe de kosten voor de verbetering van de fysieke leefomgeving, zoals infrastructuur en andere voorzieningen, toegerekend worden aan personen, bedrijven en organisaties.

In 2025 werd het Beleid circulaire economie Etten-Leur vastgesteld. In dit beleid zijn de landelijke doelstellingen van 50% reductie in 2030 en 100% reductie in 2050 opgenomen. Algemene ontwikkelingen De omgevingsvisie geeft een beeld van de veranderingen in het bestaand stedelijk gebied en van de toekomstige uitbreiding daarvan tot 2040. Duurzame ambities Het omgevingsprogramma is één van de zes kerninstrumenten van de Omgevingswet. Het bevat concrete maatregelen voor bescherming, beheer, gebruik en ontwikkeling van de leefomgeving. Het omgevingsprogramma duurzaamheid bevat onder andere maatregelen voor klimaatadaptatie, energie en circulaire economie. Hiermee beschermen we onze inwoners, ondernemers en organisaties tegen de gevolgen van het veranderende klimaat. Dit kost ruimte. Vanuit de klimaatvisie 2023-2030 zoeken we naar oplossingen en ruimte om de juiste maatregelen te treffen. Ook zoeken we ruimte en mogelijkheden om de energietransitie te ondersteunen en te versnellen. In het beleid circulaire economie 2025-2030 Etten-Leur staat dat we de nationale doelstellingen voor circulaire economie volgen.

Voor het grondbeleid betekent dit dat we kijken naar minder 118 Jaarstukken 2025-CONCEPT en slimmer grondgebruik (zoals compacter en multifunctioneel), het stimuleren van de inzet van hergebruikte en biobased materialen voor de bebouwing en het stimuleren van circulaire bedrijvigheid (zoals reparatie, herstel, tweedehands) met uitgiftevoorwaarden of omgevingsplan. Wonen Gemeenten in de woonmarktregio's Breda en Tilburg deden samen met de provincies de rijksoverheid via de Woondeal van maart 2023 een aanbod om samen tot 2040 een deel van het landelijk woningtekort op te lossen. Etten-Leur doet daaraan mee. De provinciale bevolkings- en woningbouwbehoefteprognoses vormen getalsmatig de basis voor de afspraken in de regionale Woondeal. Programmering Voor de periode 2022 tot en met 2026 bedraagt de minimale opgave 1.118 woningen. De gemeenteraad en het college besloten daarom om voor deze jaren een doel van minimaal 1.200 woningen vast te stellen. Van 2022 tot en met 2025 zijn hiervan 1.171 woningen opgeleverd. Hierdoor is de opgave van 1.118 woningen behaald en is de gemeentelijke doelstelling van 1.200 woningen tot en met 2026 binnen handbereik. Woningcategorieën Bij het ontwikkelen van de verschillende locaties houden we er waar mogelijk rekening mee dat er minimaal 30% sociale huur en 40% betaalbare koop/middeldure huur wordt gerealiseerd.

Het resterende deel wordt ingevuld met dure woningen. Een gedetailleerd overzicht van het gerealiseerde woningbouwprogramma 2022-2025: woningbouw realisatie 2022-2025 | aantallen percentage sociale huur | 517 | 44,2% middeldure huur | 66 | 5,6% dure huur | 3 | 0,3% betaalbare koop | 218 | 18,6% dure koop | 351 | 30,0% bouwkavels | 16 | 1,4% Totaal | 1.171 | 100,0% Locaties In 2025 bouwden we de meeste woningen op diverse binnenstedelijke locaties. Een overzicht van de totale voorraad van het woningbouwprogramma binnen het Grondbedrijf staat in het overzicht woningbouw 2025-2040 in m2. Voor 2025 waren de onderstaande verkopen begroot, gerealiseerd en in optie uitgegeven: Jaarstukken 2025-CONCEPT | 119 Uitgifte woningbouw | aantal | gerealiseerd | aantal begroot m2 | woningen | m2 | woningen Gemeentelijke gronden | 0 | 70 | 75 | 47 Derden | 0 | 177 | 0 | 71 We leverden op gemeentelijke gronden 23 woningen minder op dan begroot. Deze woningen zijn nog in 2024 opgeleverd. Ook andere organisaties haalden het begrote aantal woningen niet. Zij bouwden 106 woningen minder dan verwacht. Met name de oplevering van de woningbouw op het Withof en het Van Bergenpark liepen vertraging op. In het overzicht woningbouw 2025-2040 oplevering staan de opgeleverde woningen en de verwachte aantallen woningen, ingedeeld per categorie.

Woningbouw 2025-2040 in m2 verkopen woningbouw in m2 | Prognose | Realisatie | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose gemeentelijke locaties | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | > 2029 | Totaal Schoenmakershoek-Oost | 75 | 4.300 | 22.400 | 26.775 Haansberg deelgebied 1 | - | 19.900 | 14.300 | 34.200 Haansberg deelgebied 2 | - | - | - | 23.500 | 23.500 | 115.250 | 162.250 Haansberg deelgebied 3 | 2.000 | 3.600 | 5.600 Haansberg deelgebied 5 | 139.225 | 139.225 Totaal | 0 | 75 | 24.200 | 38.700 | 27.100 | 23.500 | 254.475 | 368.050 120 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Woningbouw 2025-2040 Oplevering in aantallen: Prognose | Realisatie | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose gemeentelijke locaties | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | > 2029 | Totaal Totaal | 70 | 47 | 0 | 153 | 128 | 226 | 2.707 | 3.261 Prognose | Realisatie | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose locaties derden | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | > 2029 | Totaal Totaal | 177 | 71 | 103 | 425 | 345 | 97 | 287 | 1.328 Totaal aantal woningen | 247 | 118 | 103 | 578 | 473 | 323 | 2.994 | 4.589 Oplevering per woningbouwcategorie: Jaarstukken 2025-CONCEPT | 121 Prognose | Realisatie | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose per categorie | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | > 2029 | Totaal sociale huur grondgebonden | - | - | 29 | 8 | 14 |

216 | 267 sociale huur appartementen | 88 | 30 | - | 178 | 197 | 57 | 673 | 1.135 Totaal sociale huur | 88 | 30 | - | 207 | 205 | 71 | 889 | 1.402 middeldure huur grondgebonden | - | - | - | 10 | 3 | 5 | 76 | 94 middeldure huur appartementen | 20 | - | 3 | 53 | 11 | 33 | 218 | 318 Totaal middeldure huur | 20 | - | 3 | 63 | 14 | 38 | 294 | 412 dure huur grondgebonden | - | - | - | - | - | - | - | - dure huur appartementen | 3 | - | 1 | - | - | - | - | 1 Totaal dure huur | 3 | - | 1 | - | - | - | - | 1 betaalbaar < € 270.000 koopwoningen | - | 3 | - | 29 | 12 | 21 | 334 | 399 koopappartementen | 12 | 12 | 32 | 55 | 16 | 13 | 66 | 194 Totaal betaalbare koop < € 270.000 | 12 | 15 | 32 | 84 | 28 | 34 | 400 | 593 betaalbaar < € 355.000 koopwoningen | 4 | 4 | - | 38 | 13 | 23 | 229 | 307 koopappartementen | - | - | - | 11 | 59 | 13 | 35 | 118 Totaal betaalbare koop < € 355.000 | 4 | 4 | - | 49 | 72 | 36 | 264 | 425 betaalbaar < € 390.000 dure koopwoningen | - | 1 | - | 41 | 24 | 23 | 226 | 315 dure koop appartementen | - | - | 4 | 6 | 21 | 13 | 13 | 57 Totaal betaalbare koop < € 390.000 | - | 1 | 4 | 47 | 45 | 36 | 239 | 372 dure koopwoningen | 79 | 27 | 55 | 94 | 47 | 52 | 776 | 1.051 dure koop appartementen | 41 | 41 | 3 | 44 | 38 | 49 | 175 Totaal dure koop | 120 | 68 | 58 | 94 | 91 | 90 | 825 | 1.226 bouwkavels | - | 5 | 34 | 18 | 18 | 83 | 158 bouwkavels CPO* | - Totaal

bouwkavels | - | - | 5 | 34 | 18 | 18 | 83 | 158 Totaal | 247 | 118 | 103 | 578 | 473 | 323 | 2.994 | 4.589 *CPO: Collectief Particulier Opdrachtgeverschap 122 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Bedrijventerreinen In de loop van 2023 maakten de gemeenten en provincie nieuwe afspraken over bedrijventerreinen die lopen tot 2030. Hergebruik heeft de hoogste prioriteit. Programmering De huidige voorraad bedrijfsgronden op Vosdonk-Munnikenhei en Vosdonk-Noord is voldoende. Door de aankoop van het te ontwikkelen gebied van Saicaflex kan de gemeente hiermee tot 2029 voldoen aan de vraag naar kleinschalige bedrijfspercelen tot 1 hectare. Een uitzondering daarop vormt de reservering van ongeveer 1,85 hectare voor de realisatie van het Circulair Ambachtscentrum. Locaties Etten-Leur wil vooral via herontwikkeling van bestaand bedrijventerrein aan de vraag voldoen. Door het ontbreken van geschikte en rendabele locaties gaan we niet over tot de aanleg van nieuw bedrijventerrein. In de omgevingsvisie namen we daarover een besluit. Een overzicht van de totale voorraad bedrijfskavels binnen het Grondbedrijf staat in het overzicht bedrijventerreinen 2025-2029. Ten opzichte van de begroting verkochten we 4.606 m2 minder dan gepland. Op het bedrijventerrein Vosdonk-Munnikenhei verkochten we 2.770 m2 meer, omdat een in 2024 verwachte verkoop pas in 2025 plaatsvond.

Op bedrijventerrein Vosdonk-Noord vonden geen verkopen plaats terwijl we 7.376 m2 verwacht hadden. Op 31 december 2025 staat er op Vosdonk-Munnikenhei 4.650 m2  in optie. Op Vosdonk-Noord is voorlopig 18.700 m2 gereserveerd voor een mogelijk circulair ambachtscentrum. In vergelijking met de prognose blijkt dat de bestaande voorraad bedrijfskavels voor kleinschalige ontwikkelingen tot 2029 voldoende is. Eind 2025 is gestart met de inschrijving voor gronden op Vosdonk-Noord. De uitgifte aan bedrijventerreinen in 2025 was: Uitgifte bedrijventerreinen | gerealiseerd begroot m2 | m2 | opties m2 Herstructureringslocaties | 7.376 | 0 | 18.700 Nieuw bedrijventerrein | 2.970 | 5.740 | 4.650 Jaarstukken 2025-CONCEPT | 123 Bedrijventerreinen 2025-2029 Prognose | Realisatie | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose | Prognose bedrijventerreinen in m2 | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | > 2029 | Totaal Kavel zonder woning (€185) | 2.970 | 5.190 | 5.190 Kavel met woning (€214) | 550 | 4.650 | 5.200 Vosdonk-Zuid | 2.970 | 5.740 | 4.650 | 0 | 0 | 0 | 0 | 10.390 - milieustraat | 18.700 | 18.700 - percelen | 7.376 | 35.040 | 7.070 | 19.740 | 61.850 Vosdonk-Noord | 7.376 | 0 | 53.740 | 7.070 | 19.740 | 0 | 0 | 80.550 Totaal | 10.346 | 5.740 | 58.390 | 7.070 | 19.740 | 0 | 0 | 90.940 Winstnemingen Etten-Leur past de regels van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)

toe bij de grondexploitaties. Dit zijn de regels over onder andere de (tussentijdse) winstneming, de verliesafdekking, de rente, de disconteringsvoet, de prijsstijgingen en de looptijd. Winst nemen is een belangrijk aspect van het realisatiebeginsel, maar wordt beheerst door het voorzichtigheidsbeginsel. Positieve resultaten worden pas in de jaarrekening verwerkt als zij met voldoende zekerheid vaststaan en zijn gerealiseerd. Het voorzichtigheidsbeginsel krijgt concrete invulling met de Percentage of Completion (POC) methode. Zo berekenen we volgens de POC- methode wat we aan winst uit de exploitatie moeten halen en toevoegen aan de reserves. In het volgende overzicht staat per grondexploitatie het verwachte totaal resultaat, het percentage aan gemaakte kosten en gerealiseerde opbrengsten.

resultaat (inclusief (bedragen x € 1.000) | winstnemingen) | kosten | opbrengsten | winst Schoenmakershoek-Oost | 64 | 94,0% | 79,1% | 74,3% Spoorzone Juvenaat | 198 | 100,0% | 100,0% | 100,0% De Streek | 6.446 | 100,0% | 100,0% | 100,0% Haansberg deelgebied 1 (Oost) | 3.469 | 49,9% | 9,6% | 4,8% Haansberg deelgebied 2 (Zuid) | 35 | 29,6% | 0,0% | 0,0% Haansberg deelgebied 3 (Zuid-West) | 173 | 79,8% | 9,6% | 7,7% Haansberg deelgebied 5 (Noord) | 6.735 | 14,4% | 0,0% | 0,0% Nobelaer | 327 | 94,2% | 100,0% | 94,2% Vosdonk-Zuid | 6.503 | 95,8% | 97,0% | 92,9% Vosdonk-Noord | 212 | 84,8% | 23,2% | 19,7% Een gemeente kan de (tussentijdse) winstneming niet duurzaam inzetten voor het opvangen van structurele lasten in de begroting. 124 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Kostenverhaal en financiële bijdragen De hoofdregel is dat de gemeente bij iedere nieuw aangewezen activiteit haar kosten verhaalt en dat de financiële vergoeding bijdraagt aan de investeringsopgave van de gemeente. In uitzonderlijke gevallen kan het college hiervan afwijken. Dit gebeurt als een gebiedsontwikkeling een maatschappelijke meerwaarde heeft voor de gemeente. De initiatiefnemer moet met een deskundige onderbouwing aantonen dat de ontwikkeling financieel niet haalbaar is als er kosten en bijdragen betaald moeten worden. Het college moet tot dezelfde conclusie komen.

In zulke gevallen kan het college besluiten om minder of geen kosten te verhalen en een lagere of geen financiële bijdragen te vragen. Dit is een uitzondering en vereist een goed gemotiveerd besluit van het college. Kostenverhaal Gemeenten zijn verplicht de kosten die ze maken bij bepaalde bouwactiviteiten te verhalen. Deze kosten moeten in verhouding staan tot de activiteiten. Als dat niet zo is, mag het college afwijken van de bijdrage. In de nota grondbeleid staat dat we bij voorkeur de kosten verhalen via een anterieure overeenkomst. Als het om minder dan 5 woningen gaat, doen we dit op basis van de legesverordening. In een anterieure overeenkomst maken we afspraken over de kostenverdeling, financiële verantwoordelijkheden, planning, infrastructuurvereisten en milieuvoorschriften. anterieure afwijkende overeenkomsten Legesverordening besluiten 6 0 0 In 2025 sloten we 6 anterieure overeenkomsten af. Er zijn 29 aanvragen behandeld volgens de legesverordening. In 2025 waren er geen uitzonderingen op het kostenverhaal. Financiële bijdragen Gemeenten mogen een financiële bijdrage vragen en verhalen voor de verbetering van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Dit is geen wettelijke verplichting, maar een gemeentelijke keuze. Bij het opleggen van een financiële bijdrage mag het college gemotiveerd afwijken van de opgelegde bijdrage.

De aanvrager moet dan (onafhankelijk) aantonen dat het project anders financieel niet haalbaar is. De gemeente moet dit toetsen en bevestigen. anterieure afwijkende overeenkomsten Legesverordening besluiten 1 0 0 Er zijn 3 aanvragen behandeld volgens de legesverordening. In 2025 waren er geen uitzonderingen op de financiële bijdragen. 125Jaarstukken 2025-CONCEPT Kwaliteitsverbetering landschap Gemeenten moeten zich bij de ruimtelijke ordening houden aan de provinciale Omgevingsverordening. In de Omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant staan onder andere regels over het versterken van omgevingskwaliteit. Het gaat hier om de regeling ‘Kwaliteitsverbetering landschap’.  De gemeente moet de ontvangen bijdragen gebruiken voor de doelen in het buitengebied die in de provinciale Omgevingsverordening staan. De gemeente moet regelmatig aan de provincie rapporteren over hoe de Reserve Kwaliteitsverbetering landschap wordt besteed. Op dit moment kunnen we het volgende melden: • Voor de inrichting en verbetering van een parkeervoorziening langs de Strijpenseweg is geen gemeentelijke bijdrage meer nodig. Voor de eerder ingediende aanvraag was € 8.750 toegezegd. De post ‘parkeervoorzieningen wandelgebieden’ blijft actueel. • De wandelvoorzieningen in Kelsdonk/Zwermlaken zijn in 2025 aangelegd. De bijdrage van € 40.000 is gebruikt om extra vlonderpaden aan te leggen.

Daarmee blijven de wandelmogelijkheden behouden en zijn er vernieuwende en veilige wandelpaden in Kelsdonk/ Zwermlaken. Verder zijn bijbehorende voorzieningen zoals bewegwijzering, informatiepanelen en een vogelkijkscherm aangebracht of voorzien. • Alle bovenstaande uitgaven maken deel uit van het natuurontwikkelingsproject Noordrand Midden. De voorzieningen zorgen ervoor dat mensen op een rustige, recreatieve manier kunnen genieten van de bestaande en nieuw gecreëerde natuur van dit bijzondere landschap. Dit vergroot ook de steun voor dit soort projecten. • In 2018 sloten de gemeente en het Waterschap Brabantse Delta een samenwerkingsovereenkomst om de aanleg van ecologische verbindingszones mogelijk te maken. Deze samenwerkingsovereenkomst loopt nog tot 1 januari 2028. Deze wordt mogelijk verlengd om de resterende opgave te realiseren. De doelstelling is om in Etten-Leur ongeveer 30 kilometer ecologische verbindingszones te realiseren. Tot en met 2025 hebben we ongeveer 17 kilometer gerealiseerd en blijft er nog een restopgave van ongeveer 13 kilometer (ongeveer 32 hectare, namelijk 13 kilometer van gemiddeld 25 meter breed). Momenteel worden in het kader van deze samenwerking plannen uitgewerkt voor de aanleg van enkele ecologische verbindingszones langs de Kibbelvaart. Deze verbindingszones worden naar verwachting eind 2026/begin 2027 aangelegd.

126 Jaarstukken 2025-CONCEPT Landelijk gebied | status | oplevering | exploitant | raminguitgaven (bedragen x € 1.000) | t/m 2025 wandelvoorziening Kelsdonk/Zwermlaken | in uitvoering | 2025gemeente Etten-Leur / Staatsbosbeheer | 40 | 40 Stichting MEC Noordrand Midden overig | in uitvoering | 2026gemeente Etten-Leur / Staatsbosbeheer | 8 Stichting MEC / waterschap ecologische verbindingszones | in uitvoering | 2031gemeente en waterschap | 1.070 | 539 ontsnipperingsmaatregelen | in voorbereiding | 2031gemeente en waterschap | 38 stedelijk uitloopgebied Haansberg | in voorbereiding | 2033gemeente | 2.007 parkeervoorzieningen wandelgebieden | in voorbereiding wildpassages Leurse Haven | in voorbereiding aanleg bloemen-kruidenrijke bermen | in voorbereiding Totaal | 3.163 | 579 Risico's Aan het uitvoeren van grondbeleid zijn risico’s verbonden. Deze risico’s beheersen we door risicomanagement. Naast het voorkomen en beperken van risico’s, bestaat dit ook uit het vormen van reserves (weerstandscapaciteit) om eventuele nadelige gevolgen op te kunnen vangen wanneer risico’s zich toch voordoen. De financiële bedrijfsvoering van het Grondbedrijf is zo opgezet dat we risico’s opvangen zonder dat we een beroep doen op de algemene dienst van de gemeente.

In de tabel geven we aan: • het actuele risicoprofiel van de grondexploitaties; • het noodzakelijke weerstandsvermogen op basis van de risicoberekening; • de verwachte exploitatieresultaten; • het aantal m2 grond dat in eigendom is. Bruto benodigd | Prognose | voorraad (bedragen x € 1.000) | weerstandsvermogenvoorzieningen | resultaat | gronden m2 Grondexploitaties | 17.270 | 1.788 | 17.296 | 1.124.665 We werkten een gedetailleerd overzicht van de grondexploitaties uit. Daarin staat ook een totale berekening van het weerstandsvermogen dat nodig is. Op basis van de berekening van het weerstandsvermogen is de ‘Reserve exploitatie risico’s’ niet toereikend. Op concernniveau is dat echter wel het geval. Zie paragraaf Weerstandsvermogen. Scenario's Om schommelingen in de markt weer te geven werkten we naast de normale berekening twee scenario's uit.

Jaarstukken 2025-CONCEPT | 127 scenario 1 | scenario 2 Vertraging in de uitgifte | 1 jaar | 2 jaar Extra kostenstijging per jaar | 1% | 2% Opbrengstdaling | geen | 0,5% vanaf 2025 Rentestijging | tot 2% in 2029 | tot 2,5% in 2029 De uitkomst van deze scenario's is: Woningbouwlocaties | Prognoseresultaat (bedragen x € 1.000) | exploitatie | scenario 1 | scenario 2 Schoenmakershoek-Oost | 16 | -186 | -865 Spoorzone Juvenaat | 140 | 0 | 0 De Streek | 283 | 0 | 0 Haansberg deelgebied 1 (Oost) | 3.303 | 2.899 | 1.560 Haansberg deelgebied 2 (Zuid) | 26 | -8.068 | -24.913 Haansberg deelgebied 3 (Zuid-West) | 0 | -637 | -765 Haansberg deelgebied 5 (Noord) | 6.655 | -1.409 | -17.074 Nobelaer | 242 | 325 | 318 Woningbouwlocaties | 10.665 | -7.076 | -41.739 Bedrijventerreinen Vosdonk-Zuid | 6.503 | 6.474 | 6.414 Vosdonk Noord | 128 | -519 | -1.696 Bedrijventerreinen | 6.631 | 5.955 | 4.718 Totaal | 17.296 | -1.121 | -37.021 Risico's grondexploitatie per 31-12-2025 weerstandcapaciteit | m2 / (bedragen x € 1.000) | boekwaarde | benodigd Grond € 15 per m2 | 1.124.655 | € 16.870 | 50% | € 8.430 Boekwaarde grond 25% | € 70.490 | € 17.620 | 50% | € 8.810 Benodigde weerstandscapaciteit | € 17.240 Voorziening exploitatietekorten | € 0 Benodigde weerstandscapaciteit | € 17.240 Woningbouwlocaties (bedragen x € 1.000) | boekwaarde | m2 Nobelear | -242 | 0 Schoenmakershoek-Oost | 5.682 | 26.700

Haansberg deelgebied 1 (Oost) | 5.661 | 67.660 Haansberg deelgebied 2 (Zuid) | 31.377 | 360.180 Haansberg deelgebied 3 (Zuid-west) | 972 | 154.565 Haansberg deelgebied 5 (Noord) | 10.250 | 262.700 Woningbouwlocaties | 53.700 | 871.805 Bedrijventerreinen Vosdonk-Zuid | -592 | 4.650 Vosdonk Noord | 13.299 | 80.550 Bedrijventerreinen | 12.707 | 85.200 Totaal | 66.407 | 957.005 128 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Materiële vaste activa | boekwaarde | m2 Hilsebaan | 70 | 11.925 Haansberg deelgebied 4 (Noord-West) | 3.718 | 92.025 Meeuwisdijk | 295 | 63.700 Totaal | 4.083 | 167.650 Totaal | boekwaarde | m2 Totaal exploitatiegebieden | 70.490 | 1.124.655 Jaarstukken 2025-CONCEPT | 129 Investeringen Overzicht kredieten Om de gewenste maatschappelijke effecten binnen de programma’s te realiseren zijn investeringen nodig. In deze paragraaf staat het beleid en de ontwikkelingen van de investeringen. Het verloop van de investeringskredieten is in 2025 als volgt: Programma | Beschikbaar | Uitgaven | Uitgaven | Afgesloten Aanpassing Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | gesteld | t/m 2024 | 2025 | 2025 | 2026 | 2026 1. Eigentijds bestuur | 8.864 | -1.690 | -4.530 | -29 | 2.614 2. Sociaal | 20.932 | -18.969 | -269 | 1.693 3. Ruimte voor wonen | 90.658 | -13.412 | -11.970 | 20 | 65.295 5.

Duurzaam denken en doen | 1.121 | -170 | -92 | 1 | 860 Totaal | 121.574 | -34.241 | -16.862 | -8 | 0 | 70.462 De grootste investeringsuitgaven 2025: (bedragen x € 1.000) Stadskantoor | 4.216 Omgevingsvisie | 3.192 Investeringen verhardingen | 2.342 Gemeentelijk Waterplan | 2.157 Voorbereiding tunnel en randweg | 1.595 Herontwikkeling Oude Kerkstraat | 1.440 Diverse investeringen | 1.920 Totaal | 16.862 Afgesloten kredieten In 2025 sloten we 9 kredieten af. Bij deze kredieten gaven we € 8.000 minder uit dan verwacht. Dit bedrag valt vrij. Een overzicht van de kredieten die we afsloten staat hier. Aanpassing kredieten Voor de kredieten die we meenemen naar 2026 geldt dat het oorspronkelijke beschikbare budget gelijk blijft. We pasten geen kredieten aan. Beschikbare kredieten 130 | Jaarstukken 2025-CONCEPT (bedragen x € 1.000) Omgevingsvisie 37.891 Gemeentelijk Waterplan 11.025 Investeringen verhardingen 5.164 Flexibele woningen 1.808 Renovatie vloer parkeergarage 1.272 School de 4 Heemskinderen 1.223 Maatschappelijke accomodaties 1.214 Investeringen openbare verlichting 1.166 Diverse investeringen 9.699 Totaal 70.462 Een uitgebreide specificatie van deze kredieten staat hier. 131Jaarstukken 2025-CONCEPT Kredieten overgenomen naar 2026 Programma 1.

Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting Maatschappelijke accommodaties | 1.000 | 11 | 989 | Er is gestart met de voorbereidingen voor scouting Paulus (Kokkestraat) en de herontwikkeling van de Lambertusstraat. Vervanging wagenpark IP 2024 | 694 | 34 | 660 | De aanbesteding heeft onvoldoende wagens opgeleverd. De aanbesteding is opnieuw gestart en afgerond, maar de wagens zijn nog niet geleverd. Herinrichting begane grond | 5.266 | 4.670 | 596 | Project is nagenoeg afgerond Stadskantoor Nieuwbouw Gemeentewerf | 225 | 3 | 222 | Project is in voorbereiding. Vervanging werkplek | 250 | 138 | 112 | Project loopt. Vervanging wagenpark IP 2025 | 73 | 0 | 73 | Aanbesteding start in 2026. Aanbouwdelen tractor | 40 | 0 | 40 | De onderdelen zijn nog niet geleverd. Mobile devices | 60 | 90 | -31 | Dit krediet is voor de aanschaf van mobiele apparatuur voor 2025 en verder. Verduurzaming Stadskantoor | 700 | 747 | -47 | Project loopt samen op met herinrichting begane grond. Nagenoeg afgerond. Totaal | 8.308 | 5.693 | 2.614 Programma 2.

Sociaal Etten-Leur Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting School de 4 Heemskinderen (extra | 1.300 | 77 | 1.223 | De bouw van de extra lokalen wordt in 2026 afgerond. lokalen) Nieuwbouw Nobelaer | 19.273 | 18.955 | 317 | Nieuwbouw is gestart in tweede kwartaal 2020. Het gebouw werd 24 december 2021 opgeleverd. De openstaande verplichtingen lopen vertraging op. Waarschijnlijk worden deze pas in 2026 afgewerkt. Vervanging textielcontainers | 125 | 14 | 111 | Alle textielcontainers worden vervangen in 2026. Vervanging glascontainers | 134 | 28 | 106 | Alle glascontainers worden vervangen in 2026. MFA Haansberg | 100 | 163 | -63 | Project is in voorbereiding. TOTAAL | 20.932 | 19.237 | 1.694 Programma 3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting Omgevingsvisie | 40.000 | 3.591 | 36.409 | De uitbreidingsplannen volgens de Omgevingsvisie vergen uitbreiding van de bestaande hoofdwegenstrucuur. Voor de aanleg van onder andere een tunnel en randwegen zijn grootschalige grondverwervingen noodzakelijk. VGRP | 14.813 | 3.789 | 11.025 | Project is in voorbereiding. Investeringen verhardingen | 7.630 | 2.467 | 5.164 | Dit doorlopend krediet is bedoeld voor diverse civiele werken.

Flexibele woningen | 3.500 | 1.692 | 1.808 | Het krediet voor de realisatie van 100 flexwoningen wordt in 2026 afgerond. Omgevingsvisie, verbetering wegenet | 1.304 | 18 | 1.286 | Voor de uitbreidingsplannen uit de Omgevingsvisie moet de bestaande hoofdwegenstrucuur aangepast worden. We bereiden deze uitbreidingen en aanpassingen voor. Renovatie vloer parkeergarage | 1.300 | 28 | 1.272 | Extra keuring is uitgevoerd. We wachten nog op een rapport om eventueel werkzaamheden te 132 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting combineren. Hierna wordt de aanbesteding opgestart. Werkzaamheden starten in 2026. Investeringen BON Openbare | 1.952 | 787 | 1.166 | In 2026 wordt de verledding van de openbare verlichting | verlichting in andere wijken opgepakt. Oeverbescherming Leurse Vaart | 875 | 0 | 875 | De voorbereiding van dit project wordt in 2026 opgestart. Rotonde Concordialaan / | 800 | 14 | 786 | Aanpassen rotonde Concordialaan en Hoevenseweg en Hoevenseweg / Oude Grind | aanleggen van een rotonde Hoevenseweg-Oude Grind voor nieuwe ontsluiting Haansberg. N640 rotonde, aansluiting, VRI's | 730 | 13 | 717 | Dit project voeren we samen uit met de Provincie. Project is uitgesteld. Voorbereiding aanleg | 2.500 | 1.901 | 599 | Project is in voorbereiding.

spooronderdoorgang en randweg Voorbereiding hoofdwegenstructuur | 750 | 172 | 578 | Voor de uitbreidingsplannen uit de Omgevingsvisie moet de bestaande hoofdwegenstructuur aangepast worden. Mobiliteitsplan | 469 | 40 | 429 | De bereikbaarheid en leefbaarheid worden verbeterd. Investeringen BON Speeltoestellen | 547 | 109 | 438 | Niet al het werk uitgevoerd. Restant overzetten naar krediet 2026. LED-verlichting parkeergarage | 450 | 54 | 396 | Project liep vertraging op, wordt afgerond in 2026. Herinrichting Omgang | 400 | 6 | 394 | Project is in voorbereiding. Herontwikkeling Oude Kerkstraat | 3.000 | 2.650 | 350 | Het voormalige Fri-Jado terrein wordt door het Grondbedrijf herontwikkeld. Voor de extra duurzaamheidswensen en civieltechnische aanpassingen wordt een bijdrage uit algemene middelen geleverd. Verlichting Liesbosweg en Bolwerk | 450 | 117 | 333 | Project is in voorbereiding. Herontwikkeling Markt 13 - parkeren | 812 | 483 | 329 | Het voormalige pand van de Aldi is gekocht en Dreef | gesloopt. Een gedeelte van het vrijkomende terrein is verkocht als bouwkavel. De aangrenzende kavel moet nog ontwikkeld worden. Vervanging automaten parkeergarage | 500 | 216 | 284 | Er komt nog een aanvulling op de automaten en nieuwe roldeuren. N389 (wegvakkentheorie) | 250 | 1 | 249 | Provincie Noord-Brabant voert dit project in 2027 uit. We betalen een bijdrage aan de provincie.

Oderkerkpark | 766 | 616 | 150 | Project is in uitvoering. Investeringen Westpolderplas | 150 | 11 | 139 | In 2026 wordt bekeken wat de maatregelen zijn om de Westpolderplas aan alle eisen te laten voldoen. Herontwikkeling Stationsomgeving | 3.371 | 3.276 | 95 | Vergroening van de omgeving moet nog plaatsvinden als de bouwwerkzaamheden klaar zijn. Dit is op zijn vroegst 2026. € 100.000 is hiervoor voldoende. Zwaaikom Leurse Haven | 56 | 1 | 55 | De voorbereiding van dit project wordt in 2026 opgestart. Vervanging schuurmachine | 52 | 0 | 52 | Schuurmachine wordt in 2026 gekocht. parkeergarage Vervanging VRI Europalaan-Parklaan | 32 | 0 | 32 | Project is in voorbereiding. Vervanging VRI Schoonhout - | 200 | 174 | 26 | Project is in uitvoering. Plantijnlaan Vervangen Slickbrug | 150 | 155 | -5 | Project is in uitvoering. TOTAAL | 87.809 | 22.381 | 65.431 Programma 5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Jaarstukken 2025-CONCEPT | 133 Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting Uitvoeringsprogramma | 526 | 24 | 502 | Projecten in de openbare ruimte worden klimaatadaptatie | klimaatadaptief gemaakt. Vervanging 1-2G naar 5G containers | 340 | 189 | 151 | De paslezers van de ondergrondse containers worden geupdate van 2G naar 5G. Het project wordt naar verwachting in 2026 afgerond.

Hekwerk hondenuitlaatterrein | 78 | 8 | 70 | Dit budget is bestemd voor het herstellen en aanleggen van de hondenuitlaaterreinen. TOTAAL | 944 | 221 | 723 OVERGENOMEN NAAR 2026 | 117.993 | 47.532 | 70.462 134 | Jaarstukken 2025-CONCEPT Kredieten beëindigd in 2025 Programma 1. Bestuur en dienstverlening Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting Vervanging materiaal verkiezingen | 25 | 0 | 25 | Project is afgerond en kan worden afgesloten. Aanpassing wanden en toegankelijkheid | 194 | 181 | 13 | Project is afgerond en kan worden afgesloten. Stadskantoor Vervanging gladheidsmaterieel | 338 | 347 | -9 Project is afgerond en kan worden afgesloten. TOTAAL | 557 | 528 | 29 Programma 3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting Investeringen verhardingen | 301 | 283 | 18 | Project is afgerond en kan worden afgesloten. Reconstructie Spoorlaan | 1.223 | 1.221 | 2 Project is afgerond en kan worden afgesloten. Uitbreiding project Van 't Hoffstraat | 280 | 280 | 0 Project is afgerond en kan worden afgesloten. VGRP | 1.078 | 1.097 | -19 | Project is afgerond en kan worden afgesloten. Oderkerkpark | 102 | 122 | -21 | Project is afgerond voor wat betreft sport- en speelvoorzieningen.

TOTAAL | 2.984 | 3.003 | -20 Programma 5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Investering | Gevoteerd | Uitgaven | Beschikbaar (bedragen x € 1.000) | krediet | t/m 2025 | 31-12-2025 | Toelichting Cameratoezicht bij afvalparkjes | 40 | 41 | -1 Project is afgerond en kan worden afgesloten. TOTAAL | 40 | 41 | -1 TOTAAL BEËINDIGD | 3.581 | 3.572 | 8 Jaarstukken 2025-CONCEPT | 135 Openbaarheid Openbaarheid Op 1 mei 2022 trad de Wet open overheid (Woo) in werking als opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur. De Woo richt zich op een transparante overheid: overheidsinformatie moet goed vindbaar, uitwisselbaar en eenvoudig te ontsluiten zijn. De Woo bestaat uit drie hoofdonderdelen: de passieve openbaarmaking, de actieve openbaarmaking en het op orde brengen en houden van de informatiehuishouding. In 2027 moet het deel actieve openbaarmaking volledig ingevoerd zijn en in 2030 moet het informatiebeheer op orde zijn. Passieve openbaarmaking Passieve openbaarmaking betekent dat de gemeente op verzoek informatie openbaar maakt. In 2025 namen we 53 Woo-verzoeken in behandeling. Actieve openbaarmaking Actieve openbaarmaking betekent dat de gemeente uit eigen beweging informatie openbaar maakt. De wet verplicht ons om 11 informatiecategorieën openbaar te maken. Zo proberen we onze inwoners, ondernemers en overige partners zo goed mogelijk te informeren over de bij ons beschikbare informatie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ettenleur.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/05d6a30b-a635-41cf-b300-8aaab6d3efde?agendaItemId=caf1fc79-2d0a-47bf-a317-849b45ded459