Meerjarenbegroting 2024-2027 gemeente Ermelo Boekwerk

49 kapitaalgoed (zoals bijvoorbeeld het betrekken van energie) vallen daarmee ook buiten het aandachtsgebied van deze paragraaf. Aandachtsgebieden Het onderhoud van kapitaalgoederen wordt, onderscheiden naar de aandachtsgebieden wegen, riolering en waterhuishouding, groen en gebouwen, kort samengevat. Per aandachtsgebied wordt aangegeven wat het beleidskader is, hoe het beheer wordt uitgevoerd en hoeveel financiële middelen daarmee zijn gemoeid. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten. Het onderhoud van kapitaalgoederen staat verspreid over de volgende programma's/paragrafen Programma Samen Werken voor Ermelo; Programma Samen Leven in Ermelo; Programma Samen Wonen in Ermelo; Programma Samen Ondernemen in Ermelo; Paragraaf Bedrijfsvoering (kostenplaatsen Bedrijfsvoering en Team Wijkservice).

Aandachtsgebied: Wegen

Algemene doelstelling onderhoud wegen De gemeente Ermelo beheert de verkeersinfrastructuur waarbij evenwicht is tussen bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefomgeving en kosten. Onder de categorie "wegen" wordt gerekend: Wegen (inclusief wegmeubilair en civieltechnische kunstwerken) Fietspaden Voetpaden Onverharde paden Openbare verlichting Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in : Omschrijving Wegenbeheersplan Ermelo 2018-2022 (Eind 2023 wordt het wegenbeheerplan geactualiseerd)

Vastgesteld in

Actueel

2018

nee

​2022 2021 2016 2016 2013 2018 2022

ja ja ​ja ​ja ​ja ​ja ja

Mobiliteitsvisie Ermelo 2021-2030 Beleidsplan Bewust verlichten 2021-2025 Parkeerbeleidsplan Beleidsnota onverharde wegen Kwaliteit fietsvoorzieningen Ermelo Notitie Gladheidsbestrijding MOP Civiele Kunstwerken Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Bij de vaststelling van het Wegenbeheersplan 2018-2022 is besloten de Ermelose wegen te onderhouden op kwaliteitsniveau B. Voor het centrumgebied wordt kwaliteitsniveau A gehanteerd. In het Wegenbeheersplan staan beleidskaders en nieuwe speerpunten met betrekking tot duurzaamheid, innovatie en klimaatbestendigheid.

In het kader van een nieuwe bezuinigingsronde is de raad tijdens de behandeling van de Kadernota 2024 akkoord gegaan met een budgetgestuurde inzet door te kiezen voor een bezuiniging van 10% op het bestaande budget. In de komende periode zal duidelijk gemaakt moeten worden wat dit betekent voor het beheer en welke keuzes gemaakt moeten worden. Eind 2023 wordt het wegenbeheerplan geactualiseerd. De gemeente Ermelo ambieert een kwalitatief goede en veilige woon- en leefomgeving als vitale, groene en zorgzame gemeente. Een goed functionerende openbare verlichting maakt daar onderdeel van uit. In het beleidsplan Bewust Verlichten 2021-2025 wordt beschreven op welke wijze de gemeente de komende jaren uitvoering wil geven aan het duurzaam, bewust en gericht verlichten van de openbare ruimte. De beleidsuitgangspunten zijn vervolgens vertaald naar een beheerplan. In dit beheerplan staan de huidige technische staat van het areaal, de beheersuitgangspunten en de benodigde onderhoudsmaatregelen ten behoeve van een goede instandhouding van het huidige areaal in de planperiode 2021-2025 (en een blik op de verdere toekomst) vermeld. Uitgangspunt voor het beheerplan is het handhaven van het huidige onderhoudsniveau.

Wat hebben wij er voor over: Omschrijving (bedragen x € 1.000,00) Verkeer Groot Onderhoud Regulier Onderhoud Schoon- en berijdbaar houden Wegmeubilair Openbare Verlichting Waterlossingen Taakstelling verkeer en vervoer conform Kadernota 2024

Jaarstukken 2022 138 877 270 256 42 25 14

Begroting 2023 32 877 274 254 40 75 17

Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 254 62 214 877 877 877 294 294 294 253 253 253 41 41 41 182 117 97 17 17 17

2027 162 877 294 253 41 97 17

-210

-420

-420

-420

50

Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Wegen

1.622

1.569

1.708

1.241

1.373

1.321

Aandachtsgebied: Riolering en waterhuishouding

Algemene doelstelling onderhoud riolering en waterhuishouding De gemeente Ermelo zorgt voor het in stand houden van een kwalitatief goede voorziening voor doelmatige inzameling en transport van afvalwater, welke bijdraagt aan een goede en duurzame bescherming van bodem en (oppervlakte)water ten behoeve van een leefbaar Ermelo. Onder de categorie "riolering en waterhuishouding" wordt gerekend: Voorziening voor het afvalwatertransport en de verwerking/zuivering van afvalwater; Overige waterhuishouding. Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Vastgesteld Actueel in

Omschrijving Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan (ZAP).( Actualisatie in 2023 in relatie met omgevingswet.) Verlengingsnotitie Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan BasisRioleringsPlan (BRP) (In 2023 wordt een nieuw BRP opgesteld onder de naam SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water)

2015

nee

2020

ja

​2012

​ja

Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 80 80 80 416 416 416

2027 80 416

496

496

Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Als gemeente hebben we de wettelijke zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Het waterschap heeft plichten voor het zuiveren van het afvalwater. Samen met de gemeenten Harderwijk, Putten en het waterschap zijn de rioleringsplannen gebundeld in het Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan (ZAP). Voor het stedelijk afvalwater is overeengekomen om de wettelijke verplichtingen als uitgangspunt te nemen. Duurzaamheid is daarbij een aandachtspunt. Voor de belangrijke relatie tussen de waterketen en het watersysteem wordt de draagkracht van het oppervlakte water centraal gesteld, waarop gezuiverd rioolwater en ongezuiverde riool-overstortingen wordt geloosd. Bij extreme regenval is het voorkomen van wateroverlast belangrijker dan de draagkracht. Voor het hemelwater is het de belangrijkste opgave om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. Dit doen we door aanpassingen van onze systemen en meer gebruik te maken van de openbare ruimte voor opvang en afvoer van hemelwater. Voor de periode van 2020 t/m 2023 is een verlengingsnotitie van het huidige Zap opgesteld en in 2023 is een nieuwe ZAP in voorbereiding.

Wat hebben wij er voor over : Omschrijving (bedragen x € 1.000,00) Specifieke GRP/ZAP-Maatregelen Onderhoud afval-, hemel- en grondwater Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Riolering en Waterhuishouding

Jaarstukken 2022 38 353

Begroting 2023 47 513

391

560

496

496

Aandachtsgebied: Groen

Algemene doelstelling onderhoud groen De gemeente Ermelo beheert de groene voorzieningen in de openbare ruimte. Deze leveren een positieve bijdrage aan een groen Ermelo, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Onder de categorie "groen" wordt gerekend: Stedelijk groen (inclusief speelvoorzieningen) Landschap Begraafplaatsen Bossen Heide Natuurterreinen (inclusief Leemputten) Cultuurhistorische/archeologische elementen (onder andere grafheuvels en Romeins Marskamp) Beleids-​ en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in : Omschrijving

Natuurterreinen:

Vastgesteld Actueel in

51

Omschrijving Lange termijnvisie bossen Ermelo (maakt onderdeel uit van de Groenvisie) Faunabeleidsnota (maakt onderdeel uit van de in 2017 opgesteld Groenvisie) Heidevisie gemeente Ermelo (komt in 2023 in de raad)

Vastgesteld Actueel in 2017 ​ja 2017 ja 2011 nee

Speelruimte: Speelruimte in Ermelo deel 1 (In 2023 wordt een nieuw speelruimteplan opgesteld en eind 2023 / begin 2024 aan de raad voorgelegd.

2012

nee

Begraafplaatsen: Visie Begraafplaats Notitie Opties kosten en baten Analyse Begraafplaatsexploitatie Evaluatie exploitatie Algemene begraafplaats Koningsvaren

2012 2014 2014 2018

ja ja ja ja

Landschap: LandschapsOntwikkelingsPlan (LOP) Beheersplan landschapselementen 2018-2028 (betreft kleine bosjes, houtwallen e.d.)

2011 2019

ja ja

Stedelijk Groen: Groenvisie gemeente Ermelo 2017-2027

2017

ja

Flora & Fauna: Dierenwelzijnsbeleid 2018-2028

2019

ja

Groenbeheerplannen: 0-Uitgangspunten groenbeheerplannen 1-Beheerplan stedelijk groen 2-Beheerplan bomen 3-Beheerplan landschap 4-Beheerplan bossen 5-Beheerplan leemputten bij Staverden 6-Beheerplan flora en fauna 7-Beheerplan begraafplaats 8-Beheerplan heideterreinen

2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2020 2023

ja ja ja ja ja ja ja ja ja

Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Stedelijk Groen In 2017 is een nieuwe groenvisie ontwikkeld en vastgesteld (december 2017), als vervanging van de Groenstructuurvisie 2004. In 2019 zijn de Groenbeheerplannen vastgesteld en is hiervoor budget in de begroting opgenomen, ook voor het vervangen van (versleten) groen. Vanaf 2023 wordt gewerkt aan een update van de beheerplannen. Het beheerplan Bomen wordt als eerste vernieuwd. Beheerplannen zijn vigerend tot er een vervangend beheerplan is. Het beheer en onderhoud van het groen in de openbare buitenruimte wordt zowel in eigen beheer als door derden uitgevoerd. De uit te voeren reguliere werkzaamheden zijn voor een groot deel beschreven in het bestek omgevingsbeheer onderhoud openbare ruimte (2017-2020), de werking van dit bestek is verlengd. Het snoeionderhoud aan alle bomen wordt op basis van een raambestek uitgevoerd. De gemeente beschikt over een volledig nieuw geïntegreerd beheersysteem voor groen-, wegenen rioolbeheer (Gisib). Dit beheersysteem is geheel gekoppeld aan de nieuwe BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) van Ermelo. De uitbouw van data (schouwgegevens en beheergegevens) binnen Gisib blijft de komende tijd aandacht vragen. De groenstructuur is inmiddels ook in Gisib vastgelegd.

De nieuwe groenvisie gaat in op de 6 waarden van het groen: identiteit, gezondheid, biodiversiteit, klimaat & duurzaamheid, participatie & leefbaarheid en economie. De groenvisie geldt voor de volgende deelgebieden: stedelijk gebied (groen in de bebouwde kom), bomen, flora & fauna, buitengebied (landschap), natuurterreinen, waaronder de Leemputten bij Staverden en de bossen. Het beheer en onderhoud van dit groen is belangrijk en is met name gericht op instandhouding. Vanaf 2019 wordt het stedelijk groen in het centrum op “A”-niveau onderhouden en de rest op "B"-niveau. In 2023 is de Kadernota 2024 aangenomen, hierin is bepaald dat vanaf 2024 5% en vanaf 2026 10% wordt bezuinigd op het product 5.7. Deze bezuiniging moet nog worden uitgewerkt.

Begraafplaatsen In 2020 is een nieuw beheerplan opgesteld op basis waarvan het beheer en onderhoud ingevuld is. Voor de begraafplaats geldt kwaliteitsniveau ”A”. Speelvoorzieningen Spelen, sporten, bewegen en ontmoeten zijn van onschatbare waarde. Een goed gebruik van de openbare ruimte maakt Ermelo levendig en vitaal. Het draagt bij aan de ontwikkeling van Ermelo als een gezonde en aantrekkelijke plek om te wonen. Speeltuinen en sportplekken zijn dé plekken waar onze inwoners elkaar ontmoeten. We houden het huidige speelaanbod veilig, schoon en op kwalitatief niveau. In 2023 ontwikkelen

52 wij, in samenspraak met de inwoners, een speelvisie waarin we koers bepalen voor de komende jaren omtrent het openbaar spelen in Ermelo. Hierbij wordt breder gekeken dan enkel speeltoestellen. We kijken naar een bredere functie van speelplekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Ook is er oog voor de ontmoetingsplekken voor jongeren. De vervanging en het onderhoud van de speeltoestellen in de openbare ruimte wordt gecontinueerd waardoor we de veiligheid kunnen garanderen en speelplekken aantrekkelijk houden.

Landschap Het beheer van de buitengebieden is vastgelegd in het Landschap Ontwikkelings Plan (LOP). De doelstelling van het LOP is om met behulp van een consequente uitvoering van beleid de kwaliteit van het landschap te verbeteren. In 2019 is een beheerplan Landschap opgesteld. De visie op het landschap is voor een belangrijk deel opgenomen in de Omgevingsvisie Ermelo (2022). Het LOP geldt als achtergrond document bij de Omgevingsvisie. Bossen In de gemeentebossen wordt in het beheer gebruik gemaakt van natuurlijke processen, bijvoorbeeld natuurlijke verjonging (naast plantwerk op beperkte schaal). Door een extensievere wijze van beheer en onderhoud, waarbij bijvoorbeeld tak- en tophout en dode bomen in het bos achterblijven, is het uiterlijk van de bossen langzaam veranderd. Op langere termijn wordt daardoor de structuur van het bos gevarieerder en aantrekkelijker voor de natuur en de recreant. In 2018 is gestart met het opstellen van een nieuw beheerplan voor onze grotere boscomplexen (totaal circa 650 ha), deze is in 2019 vastgesteld. De basis voor dat plan wordt gevormd door Europees en rijksbeleid, alsmede provinciaal en eigen gemeentelijk beleid (onder andere de lange termijnvisie voor de bossen zoals geformuleerd in de inmiddels vastgestelde Groenvisie). Ook de beginselen van het Forest Stewardship Council (FSC) zijn er in meegenomen.

Het beheerplan schetst de kaders waarbinnen het beheer moet worden gevoerd (onder andere ten aanzien van houtoogst en natuur en verjonging vanwege de continuïteit). Heide Voor het beheer van de heidevelden (in totaal ± 1.000 ha) ligt de nadruk op een relatief intensief cyclisch patroonbeheer (maaien, kleinschalig plaggen), gecombineerd met procesbeheer (extensieve begrazing). Het uitgangspunt is dat de heide daadwerkelijk heide blijft en qua structuur en soortenrijkdom verder ontwikkeld wordt. Mede als gevolg van een doelstelling in het kader van een ontvangen SNL-subsidie om bepaalde dier- en plantensoorten te behouden, zijn hiertoe specifieke beheermaatregelen getroffen (in de vorm van maaien, kleinschalig plaggen, begrazing met schapen of koeien en het verwijderen van boompjes). Door calamiteiten in de laatste jaren (strenge late vorst, droogte en plagen van heidehaantje) alsmede door overmaat aan stikstof in de van nature schrale heidebodems (met als gevolg verzuring en vrijkomen van o.a. zware metalen) moet het heidebeheer op met name de Groevenbeekse heide tegen het licht worden gehouden. Wellicht zijn onorthodoxe maatregelen vereist, zoals bekalking met steenmeel en branden. Ondertussen wordt voor het heidebeheer steeds meer samenwerking met de gemeenschap gezocht in de vorm van de inzet van vrijwilligers. Hiervoor wordt o.a. samengewerkt in een pilot met een app.

In 2021 is gestart met het opstellen van een nieuw beheerplan voor de heideterreinen. De maatregelen die hierin opgenomen worden en op geld zijn gezet zijn o.a. een vertaling van de Natura-2000 doelstellingen. De uitvoering hiervan zal starten in 2023. De heidevisie wordt geactualiseerd. Natuurterreinen Voor het staatsnatuurmonument De Leemputten (totaal ca. 30 ha) is het afzonderlijk Beheerplan De Leemputten 2018-2028 opgesteld (vastgesteld in 2019). Het is een gebied met een bijzondere wettelijke status waarvoor een specifiek beheerregime geldt. Het beheren van bossen, heidevelden, overige natuurterreinen en fauna is geen exacte wetenschap. Het heeft alles te maken met léven, met organische processen. Alles wat we plannen of bedenken valt of staat met o.a. klimatologische omstandigheden. De jaren 2018, 2019 en 2020 waren extreem droog en warm. Door deze extremen is de houtoogst aanzienlijk lager dan gebruikelijk en staat het bos er matig bij. Er sterven steeds meer bomen, ook boomsoorten die eerder nooit problemen opleverden. Op de heide zijn kale plekken te bespeuren en er verdwijnen planten- en diersoorten. De stikstofproblematiek maakt het er niet beter op. Wat hebben wij er voor over : Omschrijving (bedragen x € 1.000,00) Begraafplaats Openbaar Groen Speelvoorzieningen Bossen, heide en natuurterreinen

Jaarstukken 2022 142 1.116 27 192

Begroting 2023 149 904 29 184

1.477

1.266

Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Groen

Aandachtsgebied: Gebouwen

Algemene doelstelling onderhoud gebouwen

Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 175 175 175 1.033 789 666 29 30 30 245 192 176

2027 175 666 30 192

1.482

1.063

1.186

1.047

53 De gemeente Ermelo wil een doelmatig, duurzaam en adequaat beheer van de gemeentelijke gebouwen alsmede enkele private en semi-publieke gebouwen en accommodaties teneinde de toegankelijkheid en veiligheid van die gebouwen en accommodaties te garanderen. De gemeente streeft daarbij naar toegankelijkheid van alle gebouwen ook en juist voor burgers met een beperking, conform de visie "Ermelo, Onbelemmerd en Zorgzaam" en de daarmee samenhangende BTB-gedachte. Onder de categorie "gebouwen" wordt gerekend: Gebouwen (inclusief daarbij behorende terreinen) Installaties Monumentenzorg Buitensportaccommodaties Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Omschrijving Meerjarenonderhoudsplan gemeentelijk vastgoed 2021-2030 Meerjarenonderhoudsplan voor de sportaccommodaties en private accommodaties Strategisch Beleidskader Gemeentelijke Vastgoedportefeuille Uitwerking Accommodatiebeleid

Vastgesteld in Actueel 2020 ja 2023 ja 2019 ja 2022 ja

Door de Commissie BBV is in 2020 de notitie Materiële Vaste Activa uitgebracht. De notitie gaat over het activeren, waarderen, onderhouden en afschrijven van investeringen/kapitaalgoederen. Ten aanzien van het vormen van voorzieningen ​voor het onderhoud van kapitaalgoederen is het volgende in de notitie opgenomen: Lasten van groot onderhoud kunnen alleen dan ten laste van een gevormde voorziening worden gebracht indien er een recent beheerplan van het kapitaalgoed aanwezig is. Onder recent wordt een beheerplan verstaan van maximaal vijf jaar oud ten opzichte van het verslagleggingsjaar. Deze vijf jaar dient te worden gehanteerd als richttermijn waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. Een gemotiveerde afwijking houdt in dat deze motivatie is geautoriseerd door de raad en verantwoord is in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ van de begroting en de jaarstukken. In de motivatie moet tevens worden aangegeven welke maatregelen er worden genomen om achterstallig onderhoud te voorkomen. Op 20 oktober 2020 is het college akkoord gegaan met het advies actualisatie MJOP’s voor gemeentelijk vastgoed. In dit advies is het volgende opgenomen: "De objecten Gemeentehuis, Gemeentewerf, Dialoog, Stationsstraat 118, Pinel en Plaza zijn niet meegenomen vanwege actuele ontwikkelingen en/of een renovatie. Voor deze objecten gelden voorlopig de budgetten uit de oude MJOP’s.

Voor de strategische aankoop Dokter Holtropstraat 169 is in overleg met Meerinzicht een forfaitair bedrag opgenomen gezien de verwachte beperkte tijd in exploitatie. Voor de Parasol geldt dat deze op termijn gesloopt zal worden dus ook daar is een forfaitair bedrag opgenomen." In de 2e Bestuursrapportage 2022, door de raad vastgesteld op 15 juni 2022, is dit voorstel budgettair verwerkt. Tevens is hierin een link opgenomen naar het advies. Ten aanzien van de meerjaren onderhoudsvoorzieningen zijn naar aanleiding van het collegebesluit (21e0002995) de onderhoudsvoorzieningen voor Wethouder Balvers en Calluna opgeheven. Onderhoud voor beide objecten zal niet meer door de gemeente worden uitgevoerd, maar gaat mee in de bijdrage aan Interactie. Op basis van de Financiële verordening 2020 Ermelo kan enkel de raad hiertoe besluiten, vanwege het autorisatieniveau m.b.t. reserves en voorzieningen. Het doel van deze voorzieningen is komen te vervallen. Tevens zijn de onderhoudsvoorzieningen voor gemeentehuis, gemeentewerf, brandweergarage, dienstgebouw begraafplaats, pakhuis, Pinel/Plaza, private accommodaties en de Dialoog in 2022 doorgelicht Er is gekeken in hoeverre het nog noodzakelijk is om per object een aparte onderhoudsvoorziening te hanteren. Er is besloten om de onderhoudsvoorzieningen samen te voegen en/of op te laten heffen.

In de 2e Bestuursrapportage 2022 is de samenvoeging van de onderhoudsvoorzieningen verwerkt. In 2022 zijn 3 nieuwe voorzieningen MJOP in het leven geroepen te weten: Patrijzenhof, Patrijzenhof sanitaire units en hertenkamp. Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Voor nagenoeg alle gemeentelijke en tevens een aantal private en semi-publieke gebouwen wordt één keer in de 3 á 4 jaar een meerjarenonderhoudsplan (MOP) opgesteld. Het opstellen van een meerjarenonderhoudsplan voor het voortgezet, bijzonder en openbaar onderwijs vindt in eigen beheer plaats door het schoolbestuur. De verantwoordelijkheid voor de daadwerkelijke uitvoering van het onderhoud ligt bij de scholen zelf. Ieder jaar wordt namens de gemeente een inspectie verricht of geplande werkzaamheden zijn uitgevoerd. Uitgangspunt is dat de (gemeentelijke) gebouwen op een adequate wijze worden onderhouden. De jaarlijkse kosten van onderhoud en groot onderhoud zijn op basis van het meerjarenonderhoudsplan in de programmabegroting verwerkt. Wat hebben wij er voor over: Omschrijving (bedragen x € 1.000,00) Muziektent

Jaarstukken Begroting 2022 2023 1 11

Meerjarenbegroting 2024 2025 2026 5 5 5

2027 5

54 Toren Oude Kerk Patrijzenhof Sanitaire units Gemeentelijke Gebouwen Overige gebouwen

14 6 12 586 28

14 6 38 253 128

11 23 2 282 34

Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied 647 450 357 Gebouwen **deze onderhoudsvoorzieningen zijn samengevoegd in de Onderhoudsvoorziening Gemeentelijke Gebouwen

11 12 6 277 32

11 12 6 277 32

11 12 6 277 32

343

343

343

Paragraaf Financiering

Inleiding

De paragraaf Financiering gaat over de manier waarop gemeente Ermelo haar activiteiten en projecten financiert en haar liquiditeiten beheert. Ambitie Gemeente Ermelo streeft naar regie op de gemeentelijke uitgaven en inkomsten resulterend in een optimale financiering (op korte en lange termijn) in geldstromen. Daarbij wordt geopereerd binnen de wettelijke en gemeentelijke vastgestelde kaders. Om de treasuryfunctie goed uit te voeren, wordt gekeken naar de meerjarige liquiditeitsontwikkeling van de gemeente en de renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt in Nederland. De treasuryfunctie wordt financieel risicomijdend uitgevoerd. Gemeente Ermelo geeft waar het kan invulling aan duurzaam (ethisch) bankieren. Op het gebied van reputatie en imago stelt gemeente Ermelo eisen aan de organisaties en instellingen, waarmee het zaken doet. Gemeente Ermelo stelt bij de treasuryfunctie bestuurlijke en ambtelijke integriteit voorop. Doelstellingen De doelstellingen van gemeente Ermelo op het gebied van treasury luiden: regie hebben op de gemeentelijke uitgaven en inkomsten, duurzaam toegang hebben tot de financiële markten, tijdig kunnen beschikken over voldoende financieringsmiddelen, beheersen van risico’s, streven naar rente-optimalisatie en beperken van verwerkingskosten bij het beheren van geldstromen en financiële posities.

Regelgeving De Wet Financiering Decentrale Overheden is kader stellend voor de treasuryfunctie van gemeenten. Gemeenten worden verplicht tot een transparant en inzichtelijk lokaal treasurybeleid en -beheer. Het actuele beleidskader voor de gemeentelijke financiering is het op 1 februari 2023 door de raad vastgestelde Treasurystatuut gemeente Ermelo 2023. Ontwikkelingen Marktontwikkelingen Renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt zijn voor de gemeente belangrijk om te kunnen sturen op de financiële risico’s. Ontwikkelingen die van buiten komen kunnen niet beïnvloed worden. De renteontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd door gebruik te maken van informatie van met name de BNG en het Schatkistbankieren. De oorlog in Oekraïne heeft in 2022 de financiële markten behoorlijk verstoord. De inflatie is met ongekende percentages sterk gestegen. De ECB verhoogt de rente in stappen om de inflatie te beteugelen. Na de renteverhogingen in 2023 is het de verwachting dat de rente in 2024 stabiliseert. Rentevisie Aantrekken geld De renteverhogingen door de ECB hebben tot gevolg dat de rente momenteel voor kortere looptijden hoger is dan voor de langere termijn. Hieruit lijkt de verwachting van de kapitaalmarkt van een tijdelijke stijgende rente te spreken. De rentevisie voor 2024 wordt nu bepaald op 3,75%, voor 2025 en verder wordt gerekend met 3,5%.

Beleggen in Schatkist Door de hogere rente stijgt ook de opbrengst in de Schatkist. Voor de lopende rekening in de Schatkist wordt een renteopbrengst verwacht van 3,5% in 2024, vervolgens vanaf 2025 dalend met 0,5% per jaar tot 2,0% in 2027.

Liquiditeit

Schatkistbankieren Om de staatsschuld en beleggingsrisico’s te beperken zijn decentrale overheden verplicht om hun overtollige geldmiddelen aan te houden in ’s Rijks schatkist. Daarnaast mogen alleen leningen verstrekt worden aan medeoverheden. Het bedrag, dat Ermelo zelf mag aanhouden op haar eigen bankrekeningen, is maximaal gelijk aan het drempelbedrag schatkistbankieren. Per kwartaal wordt het gemiddelde bedrag per dag aan geldmiddelen berekend. Het Rijk heeft voor de buiten de Schatkist aan te houden liquide middelen een normpercentage ingesteld. Sinds 1 juli 2021 bedraagt dit percentage 2% van het begrotingstotaal. Voor 2024 is het drempelbedrag voor Ermelo € 1.927.000,00. Dit is gelijk aan 2% van het totaal van de begrote lasten vóór bestemming, € 96.362.000,00. Gemeente Ermelo heeft op de lopende rekening bij de BNG een plafond ingesteld van

55 € 400.000,00. Aan het eind van elke dag wordt het saldo boven dit plafond automatisch afgeroomd naar de Schatkist. Wekelijks wordt aan de hand van de betalingen die gedaan moeten worden, ingeschat welk bedrag van de Schatkist teruggestort moet worden op de lopende rekening bij de BNG. Financieringspositie Gemeente Ermelo is bezig met een omvangrijk investeringsprogramma, zoals het Sportcentrum Zanderij en onderwijshuisvesting. Vooruitlopend daarop is daarvoor in 2022 al een lening afgesloten. Op basis van de liquiditeitsplanning moet er in 2025 opnieuw een lening afgesloten worden. De tijdelijke financieringsoverschotten worden in de Rijks Schatkist gestald. ​tabel Financieringspositie 2024 (bedragen x € 1.000,00) ​Ultimo boekjaar ​2024 2025​ 2026​ 2027​ Financieringsbehoefte Boekwaarde vaste activa 119.149 124.915 125.260 118.188 Voorraden, waaronder bouwgronden in exploitatie 800 1.600 1.610 1.620 Vorderingen 9.631 9.631 9.631 9.631 ​Totaal Financieringsbehoeften 129.580 136.146 136.501 129.439 ​Financieringsmiddelen Reserves Voorzieningen Waarborgsommen en aangegane langlopende leningen Totaal Financieringsmiddelen Financieringsoverschot Financiering ​Liquide middelen Schatkist Geïnduceerd vermogen (crediteuren+overlopende passiva-overlopende activa) Totaal financiering

47.443 46.405 43.016 39.330 15.919 16.604 17.232 17.658 59.501 62.501 57.626 52.751 122.863 125.510 117.874 109.739 -6.717 -10.636 -18.627 -19.700

404 1.328

404 3.641

404 947

404 3.127

-8.449 -14.681 -19.978 -23.231 -6.717 -10.636 -18.627 -19.700

Financieringsbehoefte korte en lange termijn Periodiek wordt de liquiditeitsplanning geactualiseerd, waardoor inzicht verkregen wordt in de financieringspositie van gemeente Ermelo voor de komende jaren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het aflossingsschema van de afgesloten geldleningen, de meest actuele grondexploitaties en de meerjareninvesteringsplanning. Waar nodig wordt rekening gehouden met actuele ontwikkelingen. Op basis van de liquiditeitsplanning en de rentevisie wordt de strategie bepaald. Het is de verwachting dat gemeente Ermelo in 2025 een nieuwe langlopende lening gaat afsluiten. ​liquiditeitsplanning (bedragen x € 1.000,00) ​Ultimo jaar ​2024 2025​ 2026​ Liquide middelen​ 6.867 1.732 4.045 Algemene Dienst​ -3.856 -1.187 2.181 Grondexploitatie​ -229 ​Aflossingen langlopende leningen -5.050 -4.500 -4.875 Aflossingen uitgezette leningen 4.000 500 Kasgeldleningen​ Af te sluiten langlopende leningen 7.500 Financieringspositie​ 1.732 4.045 1.351

Risico's

Koersrisico De doelstelling van het koersrisicobeheer is het beheersen van de risico's die voortvloeien uit de mogelijkheid dat de financiële activa van de gemeente in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. In het Treasurystatuut 2023 is dit risico op uitzettingen beperkt door uitsluitend schatkistbankieren en onderhandse leningen te hanteren. Tegelijkertijd worden valutarisico’s uitgesloten door alleen financieringen en uitzettingen aan te gaan in euro’s. Kredietrisico Deelnemingen Deelnemingen worden alleen aangegaan in het kader van de uitoefening van de publieke taak, passend binnen het gemeentelijk beleid. Ermelo bezit vanuit de publieke taak in enkele ondernemingen aandelen, waaronder Alliander, Vitens, de BNG, Inclusief Groep, Afvalsturing, Interactie en Recreatie Gemeenschap Veluwe Holding.

Verstrekte leningen Hierbij gaat het om startersleningen, duurzaamheidsleningen, renteloze leningen woningbouw, toekomstbestendig wonen, een overbruggingskrediet onderwijs en een verstrekte lening aan netbeheerder Alliander. Deze laatste lening kan door Alliander alleen onder strikte voorwaarden worden omgezet in gewone aandelen (deelneming). Gewaarborgde geldleningen Borgstellingen kunnen via directe borgstelling of via achtervang plaatsvinden. Betrokkenheid van waarborgfondsen betekent dat de borgstelling en hiermee ook het risico wordt gedeeld. In dat

2027​ 1.351 7.055 -4.875

3.531

56 geval is het netto geborgde bedrag, dus het werkelijke procentuele deel waarover Ermelo risico loopt, lager dan de restant hoofdsom van de gewaarborgde leningen. Ermelo kent zowel directe als indirecte garant- en borgstellingen.

Debiteurenrisico Met betrekking tot debiteuren die niet aan hun betalingsverplichtingen voldoen, wordt een actief invorderingsbeleid gevoerd. Op deze wijze worden de (financiële) risico's die voortvloeien uit de mogelijkheid van een waardedaling van onze vorderingspositie op debiteuren voorkomen. De inbaarheid van de debiteuren wordt continu nauwlettend gemonitord. Intern liquiditeitenrisico De doelstelling van het intern liquiditeitenbeheer is het beheersen van de risico's van mogelijke wijzigingen in de liquiditeitsplanning en Meerjareninvesteringsplanning waardoor als gevolg daarvan de financieringskosten hoger kunnen uitvallen. Ermelo beperkt haar interne liquiditeitenrisico door haar financieringsactiviteiten te baseren op een actuele liquiditeitsplanning in meerjarenperspectief. Renterisico Renterisico over de vlottende schuld Kasgeldlimiet De rentepercentages voor kortlopende financiering (looptijd < 1 jaar) kunnen sterk fluctueren, waardoor ook de rentelasten sterk meebewegen. Daarom heeft het Rijk met betrekking tot het financieren met kortlopende middelen wettelijke voorschriften vastgesteld. De maximale gemiddelde omvang waarvoor gemeenten kortlopende leningen en schulden in rekening courant mogen aangaan, wordt bepaald door de kasgeldlimiet.

Deze limiet wordt volgens de Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal per 1 januari. Als onderdeel van de treasuryfunctie wordt de afweging kort- of langlopend financieren gemaakt op basis van de actuele liquiditeitsplanning. Als de kasgeldlimiet structureel overschreden dreigt te worden, is de gemeente verplicht om de vlottende financiering (korter dan 1 jaar) om te zetten in vaste financiering. In het kader van de Wet Fido heeft de provincie een toezichthoudende rol. ​Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000,00) ​Begroting 2024 2025 2026 Omvang begroting per 1 januari 2024 96.362 98.381 95.520

2027 95.699

(1) Toegestane kasgeldlimiet In procenten in €

8,5 8.120

8,5 8.130

Renterisico over de vaste schuld Renterisiconorm In de Wet Fido is ook voor langlopende financieringen (looptijd langer dan 1 jaar) een norm gesteld om in meerjarenperspectief een stabiele rentelast in de begroting te bewerkstelligen. Hierbij geldt een limiet van maximaal 20% per jaar over het begrotingstotaal. Met de berekening van de renterisiconorm wordt inzichtelijk gemaakt hoeveel risico de gemeente in elk jaar loopt ten aanzien van de rentelast van dat jaar. Simpel gezegd worden de aflossingen en de renteherzieningen gerelateerd aan het begrotingstotaal (na wijzigingen). Hierdoor is het renterisico direct gerelateerd aan het budgettaire risico. Hoe meer de aflossing van de schuld in tijd gespreid wordt, hoe minder gevoelig de begroting is voor renteschokken bij herfinanciering. Evenals bij de kasgeldlimiet heeft de provincie in het kader van de Wet Fido ook hier een toezichthoudende rol. De toetsing vindt plaats via de paragraaf Financiering in de begroting (vooraf) en de jaarstukken (achteraf). Deze norm bepaalt bij de treasuryfunctie naast onder andere rentepercentages mede de looptijd van nieuw af te sluiten leningen. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000,00) ​Begroting ​2024 2025​ 2026​ ​Grondslag voor de norm: totaal van de begrote lasten op jaarbasis 96.362 98.381 95.520

2027 95.699

Drempelbedrag volgens wet Fido 20% van de begrote lasten op jaarbasis

8,5 8.190

8,5 8.360

Gemeente Ermelo zal op basis van de liquiditeitsplanning de komende jaren geen gebruik maken van kasgeldleningen. De financieringsbehoefte wordt ingevuld met een langlopende geldlening.

​Renteherzieningen Aflossingen Risicobedrag (renteherzieningen+aflossingen) Ruimte (+) of overschrijding (-) ten opzichte van het drempelbedrag risiconorm Wordt voldaan aan de norm?

19.270

19.670

19.100

19.140

5.050 5.050

4.500 4.500

4.875 4.875

4.875 4.875

14.220

15.170

14.225

14.265

ja

ja

ja

ja

Gemeente Ermelo blijft ruimschoots binnen de renterisiconorm. Dit komt doordat de leningen een lange looptijd hebben, waardoor de jaarlijkse aflossingen relatief laag zijn. Het risico van renteschommelingen door herfinanciering en aflossing van leningen in de begroting is beperkt. Opgenomen langlopende geldleningen

57 De portefeuille van langlopende geldleningen bevat vijf leningen. De omvang van de leningen bedraagt begin 2024 € 64,6 miljoen. ​Leningportefeuille (bedragen x € 1.000,00) Bedrag Bedrag ​Rente ​Geldverstrekker 1-1-2024 31-12-2024​ percentage ​N.V. Bank Nederlandse Gemeenten ​300 0​ 4,325%​ ​N.V. Bank Nederlandse Gemeenten 250 ​0 3,820%​ ​N.V. Bank Nederlandse Gemeenten 9.000 7.500 0,278%​ NWB Bank​ 17.000 16.000 0,015%​ NWB Bank​ 38.000 36.000​ ​2,591% Totaal​ 64.550 59.500​

​Einddatum 01-04-2024​ 15-12-2024​ 04-04-2029 02-11-2040 01-07-2042​

Rente

Renteschema In de notitie rente 2017 heeft de Commissie BBV de aanbeveling gedaan het renteschema op te nemen om het inzicht te vergroten in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Dit renteschema is in onderstaand schema weergegeven. Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000,00) ​Begroting 2024 ​1.004 ​-381 623​ -2​ 0​ 621 ​0 0​ 621​ -627​ 31​ 25​

​Externe rentelasten over de korte en lange termijn ​Externe rentebaten Totaal door te berekenen externe rente Doorberekende rente aan de grondexploitatie Rente van projectfinanciering aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) ​Toerekening rente aan begraafplaats Resultaat op taakveld treasury Rentetoerekening grondexploitatie Gemeente Ermelo heeft voor de grondexploitatie twee actieve complexen, waar rente aan toe gerekend wordt. Het betreft Het Trefpunt en Veldzicht Noord 4e fase.

Rente-omslagpercentage De notitie rente 2017 van de Commissie BBV schrijft voor hoe gemeenten de doorberekening van de rente dienen te verantwoorden. Het te hanteren renteomslag-percentage dient door alle gemeenten op een éénduidige wijze berekend te worden, zodat onderlinge vergelijkbaarheid toeneemt en beter aansluit bij de werkelijke rentekosten. Ermelo heeft over 2024 per saldo een rentelast van € 621.000,00. Over genoemd bedrag wordt het rente-omslagpercentage berekend. Voor 2024 komt het rente-omslagpercentage uit op 0,37%. Renteresultaat Het renteresultaat na doorbelasting van rente aan de producten bedraagt € 25.000,00.

Samenvatting

Effectindicatoren financiering ​Effectindicatoren ​2024

​Begroting 2025​ 2026​

2027​

Renterisiconorm: Wettelijke norm ​Percentage Ermelo

​20,0% ​6,0%

20,0%​ 5,1%​

20,0%​ 5,0%

20,0%​ 4,9%​

Kasgeldlimiet: ​Wettelijke norm Percentage Ermelo

​8,5% 0,0%​

​8,5% 0,0%

​8,5% 0,0%

​8,5% 0,0%

Drempelbedrag schatkistbankieren: ​Wettelijke norm Percentage Ermelo

​2,0% n.v.t.​

​2,0% n.v.t.

​2,0% n.v.t.

​2,0% n.v.t.

Financieringspositie: Financierings-overschot/-tekort (x € 1.000,00)

-6.717 -10.636 -18.627 -19.700

Op basis van de in deze paragraaf opgenomen liquiditeitsplanning heeft de gemeente Ermelo in 2024 nog een financieringsoverschot. Ermelo heeft echter een omvangrijk investeringsschema. Gemeente Ermelo zal daarom in 2025 een langlopende lening aantrekken om de financieringsbehoefte af te dekken. In de Meerjarenbegroting 2024-2027 is op basis van de liquiditeitsplanning en de rentevisie uit deze paragraaf de rentelast in de begroting bijgesteld. Daarbij is rekening gehouden met de stijgende rente op de geldmarkten, zowel voor aan te

58 trekken kapitaal als de rentevergoeding bij het Schatkistbankieren. Gemeente Ermelo blijft ruim onder de gestelde rentenormen. Afgezien van het renterisico is het risicoprofiel van Ermelo op het gebied van financiering laag.

Paragraaf Bedrijfsvoering

Algemene informatie

De gemeente Ermelo realiseert en levert een scala van producten en diensten. Daarvoor is een goede bedrijfsvoering van belang. Meerinzicht is onze gezamenlijke uitvoeringsorganisatie voor de bedrijfsvoering voor de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. In deze paragraaf duiden wij de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering voor de gemeente Ermelo. Netwerkorganisatie Ermelo De samenleving verandert. Rollen veranderen. Informatie verspreidt zich sneller, inwoners zijn mondiger en er komen steeds meer initiatieven vanuit diezelfde inwoners, die zich in netwerken verenigen en van daaruit ook opereren. De wereld om ons heen lijkt alsmaar complexer te worden. De gemeente Ermelo wil zich aanpassen aan deze veranderende samenleving, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Door onze gemeentelijke organisatie te ontwikkelen naar een netwerkorganisatie werken we toe naar een organisatie die open en wendbaar is en zich aanpast aan deze veranderende samenleving. Voor een beter Ermelo, dat gericht is op het leveren van uitstekende dienstverlening aan ons bestuur, inwoners en bedrijven. Waarbij Ermelo zich blijft onderscheiden als een gemeente waar het beter wonen, werken en verblijven is. De afgelopen vijf jaar is door middel van het programma organisatieontwikkeling gewerkt aan de implementatie van de Ermelose manier van werken in onze netwerkorganisatie.

Het programma is begin 2023 afgerond en krijgt op een andere wijze vorm. Immers, het ontwikkelen van een organisatie is nooit ‘af’ en verdient de continue aandacht. In 2024 zal met name de uitvoering van opgavegericht werken ten uitvoer worden gebracht. Voor de medewerkers van onze organisatie zal rolontwikkeling zijn beslag gaan krijgen, zodat zij in verschillende contexten verschillende rollen kunnen hanteren. Tot slot werken we aan een beter ambtelijk-bestuurlijk samenspel. Ontwikkelingen In deze paragraaf staan wij stil bij een aantal (landelijke) ontwikkelingen die van grote invloed zijn op de inzet van onze capaciteit van de organisatie van Ermelo. Uiteraard daarbij ondersteund door onze uitvoeringsorganisatie Meerinzicht.

Financieel onzekere tijden De inkomsten vanuit het Rijk lopen de komende jaren fors terug, terwijl het (inmiddels demissionaire) Kabinet nog geen sluitend plan heeft hoe dat financiële gat gedicht moet worden. Vanaf 2026 worden oplopende tekorten verwacht. Om enige weerstand te bieden aan deze onzekere tijden werkt de organisatie aan de realisatie van ombuigingen, zoals opgenomen in de Kadernota 2024. Dit vraagt de nodige extra inspanningen van de organisatie van Ermelo. Organisatie onder druk In 2023 heeft een tevredenheidsonderzoek plaatsgevonden onder de medewerkers van Ermelo. De hoge werkdruk vormt hierin een significant aandachtspunt. Ook in vergelijking met de drie partnerorganisaties (Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht) waar dit onderzoek tegelijkertijd is uitgevoerd, wijkt Ermelo sterk af in negatieve zin. We nemen deze signalen serieus en hebben de knelpunten geïnventariseerd. Het is één van de redenen waarom in de Kadernota 2024 een voorstel voor structurele formatie-uitbreiding is opgenomen, welke is verwerkt in de Meerjarenbegroting 2024-2027. Een van de redenen van de oprichting van onze uitvoeringsorganisatie Meerinzicht is het verminderen van de kwetsbaarheid op het gebied van bedrijfsvoering geweest. De huidige (beleids)functies in de organisatie van Ermelo hebben deze kwetsbaarheid nog steeds. Het overgrote deel van onze functies zijn eenmansfuncties.

Dat betekent dat bij ziekte, vakantie of aanstaande pensionering geen directe collega het werk over kan nemen. Onze personeelsbudgetten hebben momenteel onvoldoende financiële flexibiliteit om deze kwetsbaarheden adequaat op te vangen. De druk op- en kwetsbaarheid van de organisatie kan niet eenvoudig worden verlicht. Zo loopt de spanning op de arbeidsmarkt nog steeds op en wordt momenteel landelijk ‘zeer krap’ genoemd, zeker in het openbaar bestuur. Als werkgever merken wij deze spanning ook. Het is zeer lastig, ondanks de inzet van externe recruitmentbureaus en het uitvoeren van een actueel arbeidsmarktbeleid, om medewerkers te vinden voor onze vacatures. Het werk moet wel doorgang vinden waardoor inhuur dan de enige mogelijkheid is. Als gevolg van de spanning op de arbeidsmarkt zijn ook de inhuurtarieven sterk verhoogd, soms zelfs verdubbeld. Ook de organisaties waarmee wij zeer nauw samenwerken hebben met deze trend te maken. Daarom werken wij samen als EHZM (Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht) om talent binnen te halen en te blijven binden aan onze organisaties. Wij willen in gezamenlijkheid als EHZM een positie innemen richting de arbeidsmarkt en de voordelen van onze samenwerking aan sollicitanten laten zien.

Daarbij past ook een gezamenlijk visie op het leren en ontwikkelen van onze medewerkers en een gezamenlijke academie waar opleidingen worden aangeboden aan onze medewerkers. Ook een gezamenlijke visie op hybride werken in onze gemeentehuizen mede als gevolg van de Coronaperiode past in onze visie als modern werkgever. Tot slot werken wij samen aan een boeiend traineeprogramma waarmee wij jonge talenten in onze organisaties binnenhalen en laten doorstromen naar vaste functies.

59

Rechtmatigheidsverklaring Met ingang van boekjaar 2023 moet elke gemeente zelf een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. In deze verantwoording worden ook de niet rechtmatige posten boven een ondergrens vermeld. Vervolgens beschrijft het college in de bedrijfsvoeringsparagraaf hoe zij deze onrechtmatigheden in de toekomst wil voorkomen. De controlerend extern accountant toetst vervolgens of de rechtmatigheidsverantwoording van het college van b&w juist en volledig is. Het is (en was eigenlijk altijd al) de verantwoordelijkheid van het college van b&w om aan te tonen dat zij rechtmatig heeft geopereerd. Het verschil met voorgaande jaren zit er met name in dat het college van b&w meer systematisch onderzoek moet doen op het rechtmatigheidsaspect en dat de "bewering" dat rechtmatig is gehandeld, nog beter moet worden gestaafd door vastleggingen. Dit stelt extra eisen aan de uitvoering van de (verbijzonderde) interne controle. In het kader van de rechtmatigheidsverklaring worden de beleidsstukken Misbruik & Oneigenlijk gebruik en Frauderisicobeleid eind 2023 vastgesteld door de het college van b&w. Meerinzicht Op het gebied van bedrijfsvoering werken wij samen met Harderwijk en Zeewolde in de gemeenschappelijke regeling Meerinzicht.

Steeds meer processen en systemen worden voor de vier organisaties gestandaardiseerd en geharmoniseerd om zowel enerzijds zo efficiënt mogelijk te werken als om een goede kwaliteit te kunnen blijven waarborgen. Meerinzicht ondersteunt de drie gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde dus op het gebied van bedrijfsvoering. Daarnaast voert Meerinzicht de uitvoeringstaken op het gebied van het sociaal domein uit. Het domein Sociaal van Meerinzicht wordt hierbij ook ondersteund door het domein Bedrijfsvoering van Meerinzicht. Van belang hierbij is ook de in de Kadernota 2024 Ermelo verwerkte ombuiging Optimalisering bedrijfsvoering ter grootte van € 2.000.000,00 met ingang van 2027 en de op 5 juli 2023 aangenomen motie Meerinzicht. Vastgesteld beleid voor dit programma Notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2008) Inkoopbeleid Versie: 8.1 (2018) Actieplan Gemeente Ermelo Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (​2019) Veranderplan organisatieontwikkeling (2021) Begroting 2024-2027 Meerinzicht

Wat hebben wij er voor over?

Omschrijving

Meerjarenbegroting

Lasten

2024 26.398.000

2025 26.039.000

2026 26.016.000

2027 23.802.000

Toegerekend aan exploitatie

-26.398.000

-26.039.000

-26.016.000

-23.802.000

0

0

0

0

Saldo

Paragraaf Verbonden Partijen

Algemene informatie

Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke (naamloze en besloten vennootschap, stichting, vereniging en coöperatie) of publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regeling) organisaties waarin de gemeente een belang heeft. Dit moet een bestuurlijk én financieel belang zijn. Vanwege bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen en mogelijk dito risico's is het gewenst dat in de begroting en rekening aandacht wordt besteed aan derde rechtspersonen, waarmee de gemeente een bestuurlijke én financiële band heeft. Het is dus niet de bedoeling van de wet om over alle partijen, waarmee de gemeente op enigerlei wijze verbonden is, in deze paragraaf te informeren. Het wettelijk criterium is gelegd bij die partijen waar de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang in heeft. Een "bestuurlijk belang" betekent dat de gemeente op enigerlei wijze zeggenschap heeft, hetzij omdat de gemeente een zetel in het bestuur heeft, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Met "financieel belang" wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die niet verhaalbaar zijn indien de verbonden partij failliet gaat, of waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

Onder "financiële informatie" staat soms in de kolommen Begroting 2023 en Begroting 2024 bij de regels Eigen vermogen, Vreemd vermogen en Resultaat n.v.t. In de meeste begrotingen van de verbonden partijen worden deze gegevens nog niet opgenomen of is er sprake van dat het positieve of negatieve resultaat ten gunste of laste komt van de deelnemende gemeenten. Het belang van deze paragraaf schuilt in het bijzonder in het feit dat een aantal van de verbonden partijen beleid uitvoert dat in principe ook door de gemeente zelf uitgevoerd kan worden. De gemeenteraad heeft daarbij een kaderstellende en controlerende taak op de kernvraag, namelijk of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds overeenkomen met de doelstellingen van de gemeente of dat de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen gerealiseerd worden. Het ligt voor de hand dat lokale overheden profijt hebben bij het uitbesteden van bepaalde taken. Zo beschikken verbonden partijen over de juiste kennis, deskundigheid en specialisatie om dergelijke taken effectief en efficiënt uit te voeren. Dit bevordert de kwaliteit van de uitbestede taken, waardoor kosten vaak kunnen worden

60 verminderd. Uiteraard dient de lokale overheid die een deel van haar taken uitbesteedt erop te kunnen vertrouwen dat de betreffende verbonden partij deze activiteiten goed en zorgvuldig beheerst. Immers, de betreffende lokale overheid blijft verantwoordelijk voor de taak die een verbonden partij uitoefent. Samenwerking met een verbonden partij kan de volgende voordelen opleveren: Risicospreiding: (financiële) risico's worden met andere partijen gedeeld; Efficiëntievoordeel: door samenwerking met bijvoorbeeld andere lokale overheden; Kennisvoordeel: de lokale overheid kan gebruik maken van kennis waarover zij zelf niet beschikt; Continuïteit: door meer schaalgrote te creëren, is de organisatie niet afhankelijk van de kennis van individuen; Katalysatorfunctie: activiteiten kunnen versneld op gang worden gebracht door samenwerking met publieke of private organisaties; Bestuurlijke kracht en effectiviteit: door samenwerking ontstaat een sterkere bestuurlijke kracht en grotere effectiviteit. Inzicht is daarbij nodig in het budgettaire beslag en de financiële risico's die de gemeente met verbonden partijen kan lopen. Deze vraag kan óf bij het desbetreffende raadsprogramma worden gesteld óf in het kader van de paragraaf Verbonden partijen. Gekozen is om dit te doen in deze paragraaf. Het rekenkamer onderzoeksrapport Verbonden Partijen is maart 2017 verschenen.

Op basis daarvan is de Notitie Verbonden Partijen geactualiseerd, waarbij ook aandacht is gegeven aan de rol en positie van de raad en bestuur ten aanzien van verbonden partijen. Verder wordt in deze paragraaf ieder jaar een beeld gegeven van onder andere te verwachten dividenden en andere belangrijke ontwikkelingen ten aanzien van de genoemde verbonden partijen. Door het college wordt ieder kwartaal een raadsbrief over verbonden partijen aan de raad verzonden. Naam verbonden partij Gemeenschappelijke regeling GGD Noord- en Oost- Gelderland (GGD NOG) Meerinzicht (MIZ) OmgevingsDienst Noord-Veluwe (ODNV) Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe Veiligheidsregio Noord en Oost Gelderland (VNOG) Vennootschappen (% belang) Interactie Alliander N.V. Afvalsturing Friesland N.V. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (N.V. BNG) Leisurelands Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V. Vitens N.V. Inclusief groep N.V. Coöperatie

Gevestigd

Coöperatie Gastvrije Randmeren

Harderwijk

Apeldoorn Ermelo Harderwijk Elburg Apeldoorn Ermelo Arnhem Leeuwarden Den Haag Arnhem Arnhem Arnhem N​unspeet

GGD Noord- en Oost- Gelderland (GGD NOG)

Verbonden partij:

GGD Noord- en Oost- Gelderland (GGD NOG)

Algemene informatie Vestigingsplaats en adres:

Apeldoorn, Rijksstraatweg 65, 7231 AC Warnsveld (kantoorlocatie)

Bestuurlijke vertegenwoordiger:

Wethouder dhr. S. Hamstra

Contactambtenaar:

Mevrouw P.A. Beelen-Mostert

Openbaar belang:

De GGD faciliteert gemeenten op basis van de Wet publieke gezondheid, Wet Kinderopvang, Wet Veiligheidsregio’s en op basis van autonome gemeentelijke taken, maar verzorgt ook taken in opdracht van derden zoals Rijk, politie en burgers. De GGD NOG werkt op basis van een Gemeenschappelijke regeling voor 22 gemeenten (Aalten, Apeldoorn, Berkelland, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Putten, Voorst, Winterswijk en Zutphen) in de provincie Gelderland. De GGD NOG heeft als doel de gemeenschappelijke belangen van de gemeenten te behartigen op het terrein van de publieke gezondheidszorg, toezicht kinderopvang en veiligheidsregio's. Het dagelijks en algemeen bestuur is samengesteld uit een afvaardiging van de 22 gemeenten. De dagelijkse leiding is in handen van directeur mevrouw J. Baardman.

61 Het bestuur van de GGDNOG heeft de GGD-taken ingedeeld in A-, B-, C- en Dtaken. Deze taken laat zien wat de verantwoordelijkheid is van de gemeenten voor de verschillende GGD taken. A. Wettelijke GGD taken die voor de gemeenten worden uitgevoerd: - Kerntaken Wet publieke gezondheid - Infectieziektebestrijding - Medische milieukunde - Technische hygiënezorg - Psychosociale hulp bij rampen - Beleidsadvisering Jeugdgezondheidszorg - Onderzoek gezondheidssituatie bevolking - Beleidsadvisering - Preventieprogramma’s en gezondheidsbevordering - Preventieve ouderengezondheidszorg - Toezicht kinderopvang op basis van de Wet kinderopvang - GGD taak in de Wet veiligheidsregio’s B. Wettelijke gemeentelijke taken vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling (B1) of op basis van subsidiëring en/of dienstverleningsovereenkomsten (B2): - Jeugdgezondheidszorg 4-19 jaar (B1 taak) - Kwaliteitstoezicht, toegang beschermd wonen en maatschappelijke zorg op basis van de Wmo 2015 (B2 taak) - Preventieve activiteiten op basis van de Jeugdwet (B2 taak) - Lijkschouw op basis van de Wet op de Lijkbezorging (B2 taak) - Rijksvaccinatieprogramma 4-19 jaar (B1-taak) C. Autonome gemeentelijke taken - (Extra) onderzoek door Academische Werkplaats AGORA. (samenwerking GGD NOG en Wageningen University & Research Centre - (Extra) Onderzoek en advies door Evaluatiebureau Publieke Gezondheid GGD NOG D.

Externe taken. De GGD voert ook externe taken uit in opdracht van derden zoals Rijk, politie of burgers: - Arrestantenzorg - Reizigersvaccinatie - Vergunningen tattooshops - Publieke gezondheidszorg asielzoekers - Aanvullende seksuele gezondheidszorg Aard:

Gemeenschappelijke regeling, openbaar lichaam op grond van Wet Gemeenschappelijke Regelingen (A en B1 taken). Subsidiering en/of dienstverleningsovereenkomst (B2, C en D taken).

Beleidsinformatie Verbonden programma en subprogramma: Ontwikkelingen:

Programma Samen Leven in Ermelo, subprogramma Kansrijk Opgroeien De GGDNOG heeft in vervolg op de afgeronde kerntakendiscussie GGD Robuust ingezet op de aandachtpunten Beter inspelen op de vraag van gemeenten, Data (veiligheidsrisico's wegnemen) en gemeenten beter faciliteren met data, bedrijfsvoering communicatie en medische milieukunde. Alle middelen uit GGD Robuust zijn inmiddels ingezet. De GGDNOG verwacht hier in 2023 en volgende jaren in toenemende mate effecten van te zien. De samenwerkingsafspraken spitsen zich voor een aantal ondersteunende (bedrijfvoering) processen (preperatie crisisbeheer en publiekscommunicatie en verkennend huisvesting) toe op de samenwerking met de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) en met Het Service Centrum (HSC, samenwerkingsverband Brabantse GGD'en). Op de aandachtspunten vanuit partnerschap afspraken maken, arbeidsmarkt en infectieziektebestrijding zijn goede stappen gezet. In 2024 blijft scherpte nodig om op deze aandachspunten meer effect te bereiken en deze zichtbaar te maken. De nieuwe bestuursagenda GGDNOG 2023-2027 wordt in het najaar 2023 aan de raad voorgelegd voor een zienszwijze. De bestuursagenda is het strategisch koersdocument voor de GGDNOG voor de komende vier jaar. Medio 2022 is de Wet Gemeenschappelijke Regelingen gewijzigd met het doel de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad te versterken.

Een deel van de wet gericht op rechten aan volksvertegenwoordigers is al per 1 juli 2022 ingegaan. Een ander deel (aanpassingen en verplichtingen rond uittreding en evaluatie) wordt binnen twee jaar na deze datum geimplementeerd. De GGDNOG werkt een voorstel uit tot wijziging van de GR GGDNOG met nadere afspraken/maatregelen hiertoe die in 2024 in zullen gaan. Bij dit voorstel zijn de ingediende zienswijzen van de gemeenteraden van medio 2023 afgewogen. Het advies Verwey-Jonker (Versterking van de publieke gezondheid, juni 2021) is een voorbereiding geweest op landelijke afspraken rond de regionale preventieinfrastructuur. Na instemming eind 2022 door het AB van de VNG met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA), heeft in 2023 uitwerking van het eerste regiobeeld IZA plaatsgevonden. Op basis van het regiobeeld worden afspraken opgesteld of geactualiseerd in het regionale IZA plan. Dit plan moet uiterlijk 1 januari 2024 gereed zijn. Het Rijk faciliteert het mogelijk maken van de regionale afspraken/faciliteren van de regionale preventie infrastructuur met structureel budget via een mandaatgemeente per regio. Voor de regio Noord Veluwe + Zeewolde is dat de gemeente Elburg. De rol van de GGD binnen de regionale preventieinfrastructuur maakt onderdeel uit van de afspraken in het regioplan.

Berichten zijn bekend gemaakt over een nieuwe subvariant van het coronavirus (EG.5) Het Rijk heeft op advies van de gezondheidsraad met de GGD'en afspraken gemaakt voor een vaccinatieronde vanaf oktober 2023 (het najaar) voor mensen die een hoger risico lopen om ziek te worden van corona en voor zorgmedewerkers. Hier zijn goede financiele afspraken over gemaakt met de GGDén. De verwachting is dat het virus blijft circuleren ook in 2024, al worden mensen minder ziek in vergelijking met de eerste jaren van de pandemie. Op een later moment volgt een besluit over eventuele inrichting van een jaarlijks vaccinatieprogramma.

62 Risico:

De GGDNOG hanteert een methodiek voor het kwantificeren van risico's en rapporteert over de risico's via de bestuursrapportage. Al enige tijd is sprake van krapte op de arbeidsmarkt, dit speel met name binnen de jeugdgezondheidszorg. Dit is een landelijk probleem. De GGDNOG neemt risico's op basis van ontwikkelingen mee in de rapportages en neemt risicobeperkende maatregelen waar mogelijk/signaleert de risico's en gevolgen. Binnen de zienswijzecyclus op de begroting wordt de raad hier inzicht in geboden. Regioplan IZA:Het tijdpad voor het tot stand komen van het regiobeeld en regioplan is krap. Voorwaarden zijn gesteld rond verantwoording en afrekening van de hiervoor beschikbaar gestelde middelen. Randvoorwaarden zijn niet altijd tijdig bekend van rijkswege. De kans is aanwezig dat middelen teruggestort moeten worden, omdat niet tijdig aan de voorwaarden kan worden voldaan. De eventuele gevolgen zijn in dit stadium nog niet nader te duiden.

Financiële informatie Boekjaar:

Jaarstukken 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Eigen vermogen

€2.656.000,00

n.v.t.

€2.411.000,00

Vreemd vermogen

€8.787.000,00

n.v.t.

€2.629.000,00

Resultaat

(€487.000,00)

n.v.t.

€0,00

Begrote bijdrage

€442.000,00

€521.000,00

€577.579,00

Realisatie bijdrage

€457.551,00

n.n.b.

n.n.b.

Meerinzicht (MIZ)

Verbonden partij:

Meerinzicht (MIZ)

Algemene informatie Vestigingsplaats en adres:

Ermelo, Postbus 300, 3850 AH

Bestuurlijke vertegenwoordiger:

Wethouder dhr. H.C. Weidema

Contactambtenaar:

Mevrouw S. van Oene, adjunct-directeur

Openbaar belang:

Meerinzicht is een samenwerkingsverband op het gebied van uitvoeringstaken op het gebied van de bedrijfsvoering en het Sociaal Domein voor de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Het betreft de volgende uitvoeringstaken t.a.v. de bedrijfsvoering: - Informatisering en automatisering - Personeel en organisatie (hrm) - Facilitaire zaken/documentaire informatievoorziening/gebouwbeheer/inkoop - Belastingen, daaronder begrepen de heffing en invordering - Financiën & administratie - Juridische zaken - Communicatie - Geo-informatie

Aard: Beleidsinformatie

Verbonden programma en subprogramma: Ontwikkelingen:

Het betreft de volgende uitvoeringstaken t.a.v. het Sociaal Domein: - Participatiewet - Wmo - Jeugdwet - Leerlingwezen - Sociale recherche - Inkomensondersteuning Gemeenschappelijke regeling, bedrijfsvoeringsorganisatie op grond van Wet Gemeenschappelijke Regelingen. Meerinzicht, domein Bedrijfsvoering, faciliteert de bronorganisaties Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, maar ook het domein Sociaal, door advisering, uitvoering, beheer en administratie ten aanzien van genoemde bedrijfsvoeringstaken. Daarnaast voert Meerinzicht, domein Sociaal, het door het gemeentebestuur vastgestelde beleid uit op de genoemde taakvelden behorend tot het Sociaal Domein. De beleidsbepaling en -vaststelling is en blijft op beide domeinen voorbehouden aan het gemeentebestuur. Programma Samen Werken voor Ermelo, subprogramma Bestuur en Organisatie Bij de Kadernota 2024 is een voorstel gedaan te onderzoeken hoe er in 2027 2 miljoen euro bezuinigd kan worden op Meerinzicht door efficiënter en effectiever samen te werken. We zijn in gesprek hoe we de samenwerking beter kunnen vorm geven. Dit heeft voorlopig nog geen gevolgen voor de wijze waarop Meerinzicht georganiseerd is. In EHZ verband worden Kritieke Prestatie-Indicatoren voor Meerinzicht opgesteld.

Risico:

- Belangrijk is dat verbonden partijen in het algemeen, deze in het bijzonder, dicht bij de brongemeenten gehouden worden. Daardoor wordt het risico van "te ver op afstand geraken" voorkomen. - Het vormt mede de borging van de lokale autonomie ten aanzien van de beleidsbepaling en vaststelling door de brongemeenten. - Nieuw beleid leidt deels tot verhoging van programmakosten bij de brongemeenten en deels tot verhoging van de uitvoeringskosten bij Meerinzicht. - Autonome ontwikkelingen zullen invloed hebben op de hoogte van de overgedragen budgetten, dit geldt met name voor de gevolgen van CAOontwikkelingen, inflatiecorrectie en automatiseringskosten (met name licentiekosten die gekoppeld zijn aan inwonertal). - Omdat Meerinzicht geen reserves en voorzieningen mag aanhouden, leidt elke besluit met financiële gevolgen tot een begrotingswijziging.