Jaarstukken 2023 e240026976

Het advies is op 3 juni 2022 openbaar gemaakt en gepubliceerd naar aanleiding van een concreet verzoek op grond van de Wet open overheid. Zij merkt in haar advisering aan het Rijk op dat de gemeenten nog niet klaar zijn voor de invoering van dit zogenoemde woonplaatsbeginsel. Zij hebben de verantwoordelijkheid voor beschermd wonen in 2015 gekregen met een grote bezuiniging, en er zijn nu nog steeds grote tekorten en lange wachtlijsten. Als alle gemeenten beschermd wonen moeten aanbieden, is dat minder efficiënt en dus duurder, maar het Rijk geeft daar geen extra geld voor. Verder is beschermd wonen veelal zo specialistisch dat gemeenten dat alleen goed kunnen organiseren als ze regionaal en landelijk samenwerken. Die samenwerking is echter vrijwillig en komt niet overal van de grond. Btw en exploitatie sportaccommodaties Sinds 2019 is de btw op de investeringen en exploitatiekosten van de sportaccommodaties niet meer terug te vorderen en hoeft er geen btw afgedragen te worden over de inkomsten. Om het financiële nadeel voor de gemeente te compenseren is een specifieke uitkering in het leven geroepen. De specifieke uitkering is voor alle gemeenten gezamenlijk gemaximeerd. Over het jaar 2021 en 2022 is een aanvullende uitkering verleend tot 100% van het aangevraagde bedrag. Of de aanvraag over 2023 volledig wordt toegekend is nog niet bekend.

Dit is dus mede afhankelijk van het totaal aan aanvragen van alle gemeenten tezamen.

Risicoprofiel en benodigde weerstandscapaciteit

In deze Jaarrekening 2023 is het risicoprofiel geactualiseerd de huidige stand van zaken, waarbij risico's zijn vervallen, verlaagd alsmede de kans dat een risico zich voordoet opnieuw is ingeschat. Voorts zijn enkele nieuwe risico's toegevoegd. Tabel 1: De financiële risico's Risico Risico Gevolgen nummer De korting op het gemeentefonds Geld - De gemeente wordt na gaat ondanks de gemeentelijke R235 2027 geconfronteerd met een lobby in Den Haag na 2027 tot € 2,5 mln. oplopende korting. gewoon door. Niet alle vacatures kunnen Geld - de geraamde R236 worden vervuld waardoor meer inhuurkosten worden ingehuurd moet worden. overschreden. Mogelijke saneringskosten de Geld - Er ontstaat een nadeel in Zanderij op basis van minimale R222 de begroting. variant

31

Kans

Financieel gevolg

Invloed

50%

max. 60,10% € 2.500.000,00

30%

max. € 750.000,00

10,80%

30%

max. € 750.000,00

7,22%

R19

R191

R230

R139

R213

R231

R223

Geld - Het uitbetalen van wachtgeld, een Voortijdige functiebeëindiging van arbeidsongeschiktheidsuitkering een wethouder (óf wachtgelder). of een levenslang nabestaandenpensioen aan de achterblijvende partner. Bij een van de verbonden partijen treedt een of meerdere van de door de verbonden partij Geld - Met als gevolg dat er zich gesignaleerde risico's op welke een nadeel voordoet in de niet door de verbonden partij zelf begroting. binnen haar begroting kan worden gedekt. Als gevolg van gewijzigde btw wetgeving wordt voor sport Geld - Er treedt een nadeel op in onvoldoende compensatie de begroting. ontvangen Geld - Een beroep van Een instelling kan haar geldverstrekkers op de betalingsverplichting tot rente en gemeente Ermelo om de aflossing voor een door de betalingsverplichting van een gemeente Ermelo volledig instelling over te nemen ter gewaarborgde geldlening niet grootte van het bedrag waar de nakomen. gemeente garant voor staat. Het handelen van de Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Geld - Derden kunnen een claim Vakantieparken wordt als neerleggen. staatssteun aangemerkt. Bij een door de gemeente Geld - met als gevolg dat de gesubsidieerde partij treedt een gemeente een aanvullende calamiteit op welke niet door haar subsidie moet verstrekken wat binnen de eigen begroting kan leidt tot een nadeel in de worden opgevangen. gemeentebegroting.

Geld - Als aandeelhouder moet Er ontstaat een financieel tekort de gemeente een bijdrage bij de ontwikkelingsmaatschappij leveren wat leidt tot een Vitale Vakantieparken. ongedekt nadeel voor de begroting.

30%

max. € 480.000,00

5.79%

30%

max. € 500.000,00

5.28%

10%

max. 4.84% € 1.000.000,00

10%

max. € 588.000,00

2,83%

10%

max. € 300.000,00

1,43%

10%

max. € 250.000,00

1,18%

10%

max. € 100.000,00

0,53%

Totaal

€ 7.218.000,00

Deze tabel is als volgt te lezen: het totaal van de risico's bedraagt € 7.218.000,00. In de tabel staan deze risico's vermeld met daarbij de kans dat dit optreedt en de maximale financiële omvang dat het risico kan hebben. Op basis van de benoemde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. Deze risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van de risico's ad € 7.218.000,00 onnodig en ongewenst is. De risico’s zullen immers naar verwachting niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. In de laatste kolom van de tabel staat het op basis van deze simulatie de geschatte impact per risico weergeven. Voor deze simulatie wordt gebruik gemaakt van een zgn. Monte Carlo simulatie. Dit is een computergestuurde techniek waarbij een gebeurtenis niet één keer, maar vele malen wordt gesimuleerd. Deze simulatietechniek komt tot stand met berekeningen via het softwarepakket NARIS. De verkregen uitkomsten worden steeds weer opnieuw berekend, met telkens een andere reeks willekeurige waarden. Dat leidt uiteindelijk tot mogelijk duizenden herberekeningen en mogelijke uitkomstwaarden. Omdat de Monte Carlo simulatie dit tot wel duizenden keren uitvoert, leidt dit tot een waarschijnlijkheidsverdeling van de mogelijke uitkomsten. Zo ontstaat een zo volledig mogelijk beeld van de mogelijke risico’s.

De Monte Carlo simulatie eindigt met een enorm output aan geordende resultaten van de simulaties, die worden gepresenteerd in de vorm van kansverdelingen. Tabel 2 toont de resultaten van deze risicosimulatie nog eens overzichtelijk. Hieruit blijkt dat, met een zekerheidspercentage van 90%, de risico’s kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 2.197.000,00 (= benodigde weerstandscapaciteit). Tabel 2: Benodigde weerstandscapaciteit bij verschillende zekerheidspercentages Benodigde Zekerheidspercentage weerstandscapaciteit 70% € 1.504.000,00 75% €1.657.000,00 80% € 1.822.000,00 85% € 1.997.000,00 90% € 2.197.000,00 95% € 2.475.000,00 Uit de tabel volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 2.197.000,00 (benodigde weerstandscapaciteit). Volledigheid van benoemde risico's. Er is een aantal risico's bekend waaraan geen prijskaartje kan worden gehangen. Zo mogelijk

32

komt dit terug in de komende Meerjarenbegroting 2025-2028 en betreft de volgende risico's: diverse ontwikkelingen in het gemeentefonds waarover het kabinet nog een besluit moet nemen de verdere gevolgen van de oorlog in Oekraïne de wooncrisis de transitie inzake het klimaat.

Risico's versus weerstandsvermogen

Beschikbare Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de gemeente Ermelo beschikbaar heeft om de risico’s in financiële zin af te dekken. Tabel 3: Beschikbare weerstandscapaciteit Onderverdeling weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000,00) Weerstandscapaciteit exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit OZB Rioolheffing * Afvalstoffenheffing * Onbenutte deel leges en andere heffingen Onvoorzien (incl. volume-ontwikkelingen, prijsontwikkelingen exploitatie en Sociaal domein) Begrotingsruimte ** Kostenreductie mogelijkheden Nadere ombuigingsmogelijkheden totaal Weerstandscapaciteit exploitatie

Ultimo 2023 0 0 0 0 0 900 0 0 0 900

Weerstandscapaciteit vermogen Algemene reserve vrij besteedbaar Algemene reserve weerstandscapaciteit Vrij aanwendbare deel bestemmingsreserves

6.580 1.828 6.469

Weerstandscapaciteit grondexploitatie

4.099 totaal Weerstandscapaciteit vermogen

18.976

Totaal Weerstandscapaciteit

19.876

Benodigde weerstandscapaciteit

2.197

Ratio weerstandsvermogen

9,05

* De Rioolheffing en de Afvalstoffenheffing maken formeel onderdeel uit van het theoretische kader waarbinnen het weerstandsvermogen berekend wordt. Aangezien zowel de Rioolheffing als de Afvalstoffenheffing van de gemeente Ermelo 100% kostendekkend zijn, dienen deze onderdelen bij de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beschouwing te blijven. ** Als begrotingsruimte is aangemerkt het nog niet ingevulde structurele deel van de stelpost circulaires. Bij de bepaling van de weerstandscapaciteit vermogen zijn met ingang van de Jaarstukken 2018 de beklemde bestemmingsreserves buiten beschouwing gelaten. Deze beklemde bestemmingsreserves zijn ingezet ter dekking van toekomstige kapitaallasten van investeringen. De mogelijkheid om (een deel van) deze middelen alsnog aan te wenden als weerstandscapaciteit hangt af van het feit of investeringen nog gerealiseerd moeten te worden en heroverweging nog mogelijk is. Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio weerstandsvermogen. ​Ratio weerstandsvermogen =

​Beschikbare weerstandscapaciteit ​Benodigde weerstandscapaciteit

Onderstaande normtabel (tabel 4) is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van de berekende ratio weerstandsvermogen. Tabel 4: Waarderingsklassen Waarderingsklasse Ratio A > 2.0 B 1.4 - 2.0 C 1.0 - 1.4

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende

33

D E F

0.8 - 1.0 0.6 - 0.8 < 0.6

Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Tabel 5: Verloop ratio weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen Programmabegroting​ 2019-2022 5,29 Jaarstukken 2018 12,00 Programmabegroting​ 2020-2023 3,32 Jaarstukken 2019 4,74 Programmabegroting 2021-2024 1,92 Jaarstukken 2020 3,92 Meerjarenbegroting 2022-2025 3,13 Jaarstukken 2021 10,73 Meerjarenbegroting 2023-2026 16,46 Jaarstukken 2022 14,68 Meerjarenbegroting 2024-2027 21,33 Jaarstukken 2023 9,05 Moment van berekening

Bovenstaande tabel geeft het verloop van de weerstandsratio van de gemeente Ermelo. Schommelingen van de ratio worden zowel veroorzaakt door mutaties in de aanwezige weerstandscapaciteit als ook door veranderingen in het risicoprofiel. In 2023 is een nieuwe nota Risicomanagement en weerstandsvermogen aan de raad aangeboden. Nadere implementatie van deze nota leidt tot intensievere aandacht voor risicomanagement in de gehele organisatie. Omvang Algemene Risicoreserve Bij de vaststelling van de Kadernota 2018 is bepaald dat voor de specifieke aangehouden Algemene Risicoreserve geldt dat de omvang hiervan gelijk is aan factor 1 van het bedrag dat benodigd is om de risico's af te dekken met een zekerheid van 90%. Hierdoor hoeven afzonderlijke bestemmingsreserves niet langer indirect beschikbaar te blijven voor het op peil houden van het weerstandsvermogen. Overigens is bestaand beleid dat bij het optreden van een of meer risico's in beginsel dekking dient te worden gevonden binnen de lopende begroting. Pas indien dit niet mogelijk blijkt kan voor incidentele dekking van het optredende nadeel aanspraak worden gedaan op de Algemene Risicoreserve. Op grond van de in deze paragraaf berekende weerstandscapaciteit is het momenteel in de risicoreserve aanwezige bedrag meer dan toereikend.

Algemene financiële kengetallen

Algemene informatie Met de financiële kengetallen wordt beoogd gemakkelijker inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een provincie of gemeente. De kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële)ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of op te kunnen vangen. Zij geven inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. Financiële kengetallen De algemene financiële kengetallen voor Ermelo zien er als volgt uit: Jaarstukken Kengetallen 2021 Netto schuldquote 4,5% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte 4,5% leningen Solvabiliteitsratio 42,2% Grondexploitatie 0,38% Structurele exploitatieruimte 8,33% Belastingcapaciteit 104,9%

Jaarstukken 2021 18,7%

Begroting 2023 54,9%

Jaarstukken 2023 23,6% A

18,7%

56,7%

23,6% A

35,6% 0,99% 5,06% 145,9%

30,3% 0% 2,4% 145,7%

40,9% B 1,30% A 2,77% A 121,3% C

De provincie Gelderland hanteert categorieën voor de waarde van de kengetallen, conform onderstaande tabel. Categorie A is daarbij het minst risicovol en categorie C het meest. Kengetallen Categorie A Categorie B Categorie C Netto schuldquote < 90% 90% - 130% > 130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen < 90% 90% - 130% > 130% Solvabiliteitsratio > 50% 20% - 50% < 20% Grondexploitatie < 20% 20% - 35% > 35% Structurele exploitatieruimte > 0% 0% < 0% Belastingcapaciteit < 95% 95% - 105% > 105% Uitkomsten Per einde 2023 scoren we relatief goed als gemeente (zoals te zien aan de letters achter de waarde in de bovenste tabel). Vier keer een 'A', één 'B' en één 'C'. De laatste is als gevolg van de

34

relatief hoge belastingdruk in Ermelo, waardoor er geen tot weinig ruimte is om de belasting te verhogen. Dit zijn we ook geenszins van plan. We streven juist naar een lagere belastingdruk en hanteren daarom het uitgangspunt dat de OZB-opbrengst niet meer mag stijgen dan met het inflatiepercentage. .

Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen

Algemene informatie

Wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, water, sportvoorzieningen, gemeentegebouwen en onderwijsgebouwen worden tezamen als kapitaalgoederen aangeduid. Zij vormen het gezicht van de gemeente. Het onderhouden van kapitaalgoederen is van belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op het terrein van veiligheid, vervoer, recreatie, onderwijs en overige gemeentelijke diensten. Ook de gemeente Ermelo heeft veel in kapitaalgoederen geïnvesteerd. Kapitaalgoederen dienen zo lang mogelijk een bijdrage te leveren aan het doel waarvoor zij zijn aangeschaft of vervaardigd. Om het kapitaalgoed te kunnen blijven gebruiken waarvoor het bedoeld is, dient het derhalve te worden onderhouden. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goede beoordeling van de financiële positie op de korte en de langere termijn. Teneinde de raad van voldoende inzicht te voorzien, wordt het onderhoud van kapitaalgoederen – een onderwerp dat versnipperd in de begroting staat – in deze paragraaf gebundeld in een kort overzicht. Deze paragraaf geeft daarmee een dwarsdoorsnede van de begroting voor het onderdeel onderhoud kapitaalgoederen.

Beleidsmatige uitgangspunten, voorgenomen acties voor beheer en onderhoud en de daarmee samenhangende uitgaven komen immers in diverse programma's voor. Nadere definitie van het begrip "onderhoud" Voor een juist begrip van onder meer de financiële gegevens in deze paragraaf is het van belang te weten wat in deze paragraaf onder het begrip "onderhoud" wordt verstaan. Overeenkomstig de toelichting op het BBV wordt uitgegaan van regulier onderhoud (normaal en zogenaamd groot onderhoud). Dat is het plegen van preventieve dan wel correctieve maatregelen. Vervangingsinvesteringen en de uit investeringen voortvloeiende kapitaallasten worden daar uitdrukkelijk niet toe gerekend. Overige zaken voor het gebruik, niet zijnde onderhoud van een kapitaalgoed (zoals bijvoorbeeld het betrekken van energie) vallen daarmee ook buiten het aandachtsgebied van deze paragraaf. Aandachtsgebieden Het onderhoud van kapitaalgoederen wordt onderscheiden naar de aandachtsgebieden wegen, riolering en waterhuishouding, groen en gebouwen kort samengevat. Per aandachtsgebied wordt aangegeven wat het beleidskader is, hoe het beheer wordt uitgevoerd en hoeveel financiële middelen daarmee zijn gemoeid. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.

Het onderhoud van kapitaalgoederen staat verspreid over de volgende programma's/paragrafen Programma Samen Werken voor Ermelo Programma Samen Leven in Ermelo Programma Samen Wonen in Ermelo Programma Samen Ondernemen in Ermelo Paragraaf Bedrijfsvoering (kostenplaatsen Bestuursdienst en Team Wijkservice).

Aandachtsgebied: Wegen

Algemene doelstelling onderhoud wegen De gemeente Ermelo beheert de verkeersinfrastructuur waarbij evenwicht is tussen bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefomgeving en kosten. Onder de categorie "wegen" wordt gerekend Wegen (inclusief wegmeubilair en civieltechnische kunstwerken) Fietspaden Voetpaden Onverharde paden Openbare verlichting. Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Omschrijving Wegenbeheersplan Ermelo 2018-2022 (de geldigheidsduur van het wegenbeheerplan is door de raad op 13 februari 2024 verlengd tot en met 2025 (e24000296) Mobiliteitsvisie 2021-2030 Beleidsplan Bewust verlichten 2021-2025 Parkeerbeleidsplan Beleidsnota onverharde wegen Kwaliteit fietsvoorzieningen Ermelo Notitie Gladheidsbestrijding MOP Civiele Kunstwerken (2022-2025) Uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie (2024-2032)

35

Vastgesteld in

Actueel

2018

ja

2022 2021 2016 2016 2013 2018 2022 2023

ja ja ​ja ​ja ​ja ​ja ja ja

Omschrijving

Vastgesteld in

Actueel

2022

ja

Wegenlegger (Wacht nog definitieve akkoord Provincie)

Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Bij de vaststelling van het Wegenbeheersplan 2018-2022 is besloten de Ermelose wegen te onderhouden op kwaliteitsniveau B. Voor het centrumgebied wordt kwaliteitsniveau A gehanteerd. In het Wegenbeheersplan staan beleidskaders en speerpunten met betrekking tot duurzaamheid, innovatie en klimaatbestendigheid. Het was de bedoeling dat eind 2023 het wegenbeheerplan geactualiseerd was en ter besluitvorming voorgelegd aan het college. De benodigde voorbereidingen en inspecties zijn in 2022 in gang gezet maar zijn door ziekte en aansluitend gebrek aan capaciteit niet volbracht. Bij de uitwerking zal de opgelegde taakstelling een plek moeten krijgen. Bij de uitwerking is de toegenomen energieprijs een belangrijk item. De hogere energieprijs heeft een extreem prijseffect op het produceren van asfalt en beton met stijgingen tot wel 40%. De gemeente Ermelo ambieert een kwalitatief goede en veilige woon- en leefomgeving als vitale, groene en zorgzame gemeente. Een goed functionerende openbare verlichting maakt daar onderdeel van uit. In het beleidsplan Bewust Verlichten 2021-2025 wordt beschreven op welke wijze de gemeente de komende jaren uitvoering wil geven aan het duurzaam, bewust en gericht verlichten van de openbare ruimte. De beleidsuitgangspunten zijn vervolgens vertaald naar een beheerplan.

In dit beheerplan staan de huidige technische staat van het areaal, de beheersuitgangspunten en de benodigde onderhoudsmaatregelen ten behoeve van een goede instandhouding van het huidige areaal in de planperiode 2021-2025 (en een blik op de verdere toekomst) vermeld. Uitgangspunt voor het beheerplan is het handhaven van het huidige onderhoudsniveau. Wat heeft het gekost: Omschrijving

Verkeer Groot Onderhoud Regulier Onderhoud Schoon- en bereidbaar houden Wegmeubilair Openbare Verlichting Waterlossingen Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Wegen

Jaarstukken Primitieve Begrotings- Begroting Jaarstukken Saldo 2023 2022 begroting wijzigingen 2023 2023 2023 2023 na wijziging 138 32 50 82 49 -33 877 877 0 877 877 0 270 274 0 274 301 27 256 254 0 254 266 12 42 40 5 45 44 -1 25 75 0 75 26 -49 14 17 0 17 21 4 1.622

1.569

55

1.624

1.584

-40

Aandachtsgebied: Riolering en waterhuishouding

Algemene doelstelling onderhoud riolering en waterhuishouding De gemeente Ermelo zorgt voor het in stand houden van een kwalitatief goede voorziening voor doelmatige inzameling en transport van afvalwater, welke bijdraagt aan een goede en duurzame bescherming van bodem en (oppervlakte)water ten behoeve van een leefbaar Ermelo. Onder de categorie "riolering en waterhuishouding" wordt gerekend Voorziening voor het afvalwatertransport en de verwerking/zuivering van afvalwater Overige waterhuishouding. Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Omschrijving

Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan (ZAP) Verlengingsnotitie Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan (In Q1 2024 wordt in het kader van de omgevingswet een Programma Water en Riolering vastgesteld als opvolger van het ZAP.)

36

Vastgesteld in

Actueel

2015

nee

2020

ja

Omschrijving

Vastgesteld in

Actueel

​2012

​ja

BasisRioleringsPlan (BRP) (In 2024 wordt een nieuw BRP opgesteld onder de naam SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water)

Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Als gemeente hebben we de wettelijke zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Het waterschap heeft plichten voor het zuiveren van het afvalwater. Samen met de gemeenten Harderwijk, Putten en het waterschap zijn de rioleringsplannen gebundeld in het Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan (ZAP). Voor het stedelijk afvalwater is overeengekomen om de wettelijke verplichtingen als uitgangspunt te nemen. Duurzaamheid is daarbij een aandachtspunt. Voor de belangrijke relatie tussen de waterketen en het watersysteem wordt de draagkracht van het oppervlakte water centraal gesteld, waarop gezuiverd rioolwater en ongezuiverde riool-overstortingen wordt geloosd. Bij extreme regenval is het voorkomen van wateroverlast belangrijker dan de draagkracht. Voor het hemelwater is het de belangrijkste opgave om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. Dit doen we door aanpassingen van onze systemen en meer gebruik te maken van de openbare ruimte voor opvang, berging en afvoer van hemelwater. Voor de periode van 2020 t/m 2023 is een verlengingsnotitie van het huidige Zap opgesteld. In 2023 is gestart met het opstellen van een programma Water en Riolering (PWR), in het kader van de omgevingswet en als opvolger van het ZAP.

In dit PWR geeft gemeente Ermelo aan hoe ze invulling geeft aan de wettelijke gemeentelijke watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Dit PWR wordt in Q1 van 2024 vastgesteld door de raad, inclusief het daarbij horende kostendekkingsplan waarop de rRoolheffing is gebaseerd. Samen met de gemeente Harderwijk is in 2012 een Basisrioleringsplan (BRP) opgesteld. De looptijd van dit plan is 10 jaar. Als opvolger van het BRP zal in 2024 een nieuw BRP worden opgesteld echter dan onder de naam SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water). Dit SSW wordt in samenwerking met Harderwijk, Putten en het waterschap opgesteld. De voorbereidingen hiervoor zijn al gestart in 2023. Wat heeft het gekost: Omschrijving Specifieke GRP/ZAP-Maatregelen Onderhoud afval-, hemel- en grondwater Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Riolering en Waterhuishouding

Jaarstukken Primitieve Begrotings- Begroting Jaarstukken Saldo 2023 2022 begroting wijzigingen 2023 2023 2023 2023 na wijziging 38 47 33 80 70 -10 353

513

50

563

415

-148

391

560

83

643

485

-158

Aandachtsgebied: Groen

Algemene doelstelling onderhoud groen De gemeente Ermelo beheert de groene voorzieningen in de openbare ruimte. Deze leveren een positieve bijdrage aan een groen Ermelo, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Onder de categorie "groen" wordt gerekend Stedelijk groen (inclusief speelvoorzieningen) Landschap Begraafplaatsen Bossen Heide Natuurterreinen (inclusief De Leemputten) Cultuurhistorische/archeologische elementen (onder andere grafheuvels en Romeins Marskamp). Beleids-​ en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Omschrijving Natuurterreinen: Lange termijnvisie bossen Ermelo (maakt onderdeel uit van de Groenvisie) Faunabeleidsnota (maakt onderdeel uit van de in 2017 opgesteld Groenvisie) Heidevisie gemeente Ermelo (Er is een nieuwe heidevisie opgesteld. Deze wordt in 2024 door de raad vastgesteld)

37

Vastgesteld in

Actueel

2017

​ja

2017

ja

2011

nee

Omschrijving

Vastgesteld in

Actueel

2012

ja

2012 2014 2014 2018

ja ja ja ja

2011

ja

2019

ja

Stedelijk Groen: Groenvisie gemeente Ermelo 2017-2027

2017

ja

Flora & Fauna: Dierenwelzijnsbeleid 2018-2028

2019

ja

2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2020

ja ja ja ja ja ja ja ja

2011

nee

Speelruimte: Speelruimte in Ermelo (In 2023 is gestart met het opstellen van een nieuw speelruimteplan dat in 2024 wordt opgeleverd.) Begraafplaatsen: Visie Begraafplaats Notitie Opties kosten en baten Analyse Begraafplaatsexploitatie Evaluatie exploitatie Algemene begraafplaats Koningsvaren Landschap: LandschapsOntwikkelingsPlan Ermelo Putten (LOP) Beheersplan landschapselementen 2018-2028 (betreft kleine bosjes, houtwallen e.d.)

Groene Beheerplannen: 0-Uitgangspunten groenbeheerplannen 1-Beheerplan groen 2-Beheerplan bomen 3-Beheerplan landschap 4-Beheerplan bossen 5-Beheerplan leemputten bij Staverden 6-Beheerplan flora en fauna 7-Beheerplan begraafplaats Beheerplan heideterreinen (2011-2021) (In 2023 is een nieuw heidevisie en heidebeheerplan opgesteld, deze zal in 2024 worden vastgesteld)

Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Stedelijk Groen In 2017 is een groenvisie ontwikkeld en vastgesteld (december 2017). In 2019 zijn de Groenbeheerplannen vastgesteld en is hiervoor budget in de begroting opgenomen, ook voor het vervangen van (versleten) groen. Het beheer en onderhoud van het groen in de openbare buitenruimte wordt zowel in eigen beheer als door derden uitgevoerd. De uit te voeren reguliere werkzaamheden zijn voor een groot deel beschreven in het bestek omgevingsbeheer onderhoud openbare ruimte, in 2023 is een nieuw bestek opgesteld. Jaarlijks wordt een deel van de bomen in Ermelo gecontroleerd op boomveiligheid. De snoeiwerkzaamheden uit de boomveiligheidscontrole (BVC) uit 2022 zijn begin 2023 uitgevoerd. Uit o.a. de BVC 2022 en de jaarlijkse geïnspecteerde bomen bleek de noodzaak tot kap van zo’n 130 dode en slechte bomen, herplant en snoei volgt in 2024. Bij de vele Amerikaanse eiken in Ermelo Noord is boomonderhoud naar voren gehaald. Ook is onderhoudssnoei gepleegd aan de monumentale beukenlaan aan de Chevallierlaan. Het kap- en snoeionderhoud aan bomen wordt op basis van een raambestek uitgevoerd. In 2022 is gestart met de renovatie van de Groenzone Zuid, hier zijn in 2023 nog eens 18 bomen geplant, ook werd nieuw gazon en kruidenmengsel ingezaaid en zijn er planten en struiken aangeplant.

Bij 41 bestaande bomen is groeiplaatsverbetering toegepast. Vanuit beheer zijn verspreid door Ermelo in 2023 nog eens 115 bomen geplant. De gemeente beschikt over een volledig geïntegreerd beheersysteem voor groen-, wegen- en rioolbeheer (Gisib). Dit beheersysteem is gekoppeld aan de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) van Ermelo. Het actueel houden van de areaal data is een continue proces. Ook zijn hierin schouwgegevens en beheergegevens opgenomen. De Groenvisie gaat in op de 6 waarden van het groen: identiteit, gezondheid, biodiversiteit, klimaat & duurzaamheid, participatie & leefbaarheid en economie. De groenvisie geldt voor de volgende deelgebieden: stedelijk gebied (groen in de bebouwde kom), bomen, flora & fauna, buitengebied (landschap), natuurterreinen, waaronder de Leemputten bij Staverden en de bossen. Het beheer en onderhoud van dit groen is belangrijk en is met name gericht op instandhouding. Vanaf 2019 wordt het stedelijk groen in het centrum op “A”-niveau onderhouden en de rest op "B"-niveau. In 2023 is besloten € 120.000,00 vanaf 2024 en vanaf 2026 € 240.000,00 te bezuinigen op het beheer van het openbaar groen. Deze bezuiniging moet structureel nog worden uitgewerkt.

Begraafplaatsen In 2020 is het beheerplan opgesteld op basis waarvan het beheer en onderhoud ingevuld gaat worden. Voor de begraafplaats geldt kwaliteitsniveau”A”. In 2023 is vervolg gegeven aan het renoveren van groenvakken op de begraafplaats inclusief het vervangen van dode en slechte

38

bomen.

Speelvoorzieningen Het onderhoud van speelplaatsen en –toestellen is gebaseerd op het speelruimteplan "Speelruimte in Ermelo deel 1". Het gaat hierbij om cyclisch onderhoud en structurele vervanging, herinrichten van bestaande speelvoorzieningen en aanleggen van nieuwe speelvoorzieningen in nieuwe woongebieden. Hierbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de aspecten schoon, heel en veilig. Wij zijn gestart met een nieuw beleidsplan. Dit nieuwe plan zal aansluiten bij hetgeen dat nu goed gaat en tevens oog hebben voor andere domeinen zoals sport en welzijn. Door deze verbindingen actief te leggen, willen we spelen een breder perspectief geven, namelijk: Spelen nodigt uit tot meer beweging op latere leeftijd. Landschap Het beheer van de buitengebieden is vastgelegd in het Landschap Ontwikkelings Plan (LOP). De doelstelling van het LOP is om met behulp van een consequente uitvoering van beleid de kwaliteit van het landschap te verbeteren. In 2019 is een beheerplan Landschap opgesteld. De visie op het landschap is voor een belangrijk deel opgenomen in de nieuwe omgevingsvisie die in 2021 is opgesteld en in 2022 door de raad is vastgesteld. Bossen In de gemeentebossen wordt in het beheer gebruik gemaakt van natuurlijke processen, bijvoorbeeld natuurlijke verjonging (naast plantwerk op beperkte schaal).

Door een extensievere wijze van beheer en onderhoud, waarbij bijvoorbeeld tak- en tophout en dode bomen in het bos achterblijven, is het uiterlijk van de bossen langzaam veranderd. Op langere termijn wordt daardoor de structuur van het bos gevarieerder en aantrekkelijker voor de natuur en de recreant. In 2018 is gestart met het opstellen van een nieuw beheerplan voor onze grotere boscomplexen (totaal circa 650 ha), deze is in 2019 vastgesteld. De basis voor dat plan wordt gevormd door Europees en rijksbeleid, alsmede provinciaal en eigen gemeentelijk beleid (onder andere de lange termijnvisie voor de bossen zoals geformuleerd in de Groenvisie). Ook de beginselen van het Forest Stewardship Council (FSC) zijn er in meegenomen. Het beheerplan schetst de kaders waarbinnen het beheer moet worden gevoerd (onder andere ten aanzien van houtoogst en natuur en verjonging vanwege de continuïteit). Heide Voor het beheer van de heidevelden (in totaal ± 1.000 ha) ligt de nadruk op een relatief intensief cyclisch patroonbeheer (maaien, kleinschalig plaggen), gecombineerd met procesbeheer (extensieve begrazing). Het uitgangspunt is dat de heide daadwerkelijk heide blijft en qua structuur en soortenrijkdom verder ontwikkeld wordt.

Mede als gevolg van een doelstelling in het kader van een ontvangen SNL-subsidie om bepaalde dier- en plantensoorten te behouden, zijn hiertoe specifieke beheermaatregelen getroffen (in de vorm van maaien, kleinschalig plaggen, begrazing met schapen of koeien en het verwijderen van boompjes). De laatste jaren wordt met name de heide geplaagd door een veelvoud van invloeden die de natuurwaarden ernstig onder druk zetten. Dit zijn o.a. weersextremen (droogte, strenge late vorsten), een overmaat aan stikstof in de van nature schrale heidebodems (met als gevolg verzuring en vrijkomen van o.a. zware metalen) en calamiteiten zoals plagen van het heidehaantje. Hierdoor moet het heidebeheer op met name de Groevenbeekse heide tegen het licht worden gehouden. In het nieuwe heidebeheerplan worden daarom voor Ermelo nieuwe onorthodoxe maatregelen voorgesteld, zoals bekalking met steenmeel en branden. Ondertussen wordt voor het heidebeheer steeds meer samenwerking met de gemeenschap gezocht in de vorm van de inzet van vrijwilligers. In 2021 is gestart met het opstellen van een nieuw beheerplan voor de heideterreinen. De maatregelen die hierin opgenomen worden en op geld worden gezet zijn o.a. een vertaling van de Natura-2000 doelstellingen. De uitvoering hiervan zal starten in 2024. Natuurterreinen Voor het staatsnatuurmonument De Leemputten (totaal ca.

30 ha) is het afzonderlijk Beheerplan De Leemputten 2018-2028 opgesteld (vastgesteld in 2019). Het is een gebied met een bijzondere wettelijke status waarvoor een specifiek beheerregime geldt. Het beheren van bossen, heidevelden, overige natuurterreinen en fauna is geen exacte wetenschap. Het heeft alles te maken met léven, met organische processen. Alles wat we plannen of bedenken valt of staat met o.a. klimatologische omstandigheden. De laatste jaren nemen de klimaatextremen toe, vooral de combinatie van hitte en droogte. Dit betekent een verminderde bijgroei van bomen en ook de noodzaak om het bosklimaat te beschermen door minder bomen te kappen. Daardoor is de houtoogst aanzienlijk lager dan gebruikelijk en staat het bos er matig bij. Er sterven steeds meer bomen, ook boomsoorten die eerder nooit problemen opleverden. Op de heide zijn kale plekken te bespeuren en er verdwijnen planten- en diersoorten. De stikstofproblematiek maakt het er niet beter op. De provincie Gelderland is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de natuur in de Natura2000 gebieden. Vanwege de achteruitgang in kwaliteit is de provincie gestart met een aantal herstelprogramma’s die naar verwachting in de komende jaren ook effect zullen hebben voor de natuurterreinen in ons beheer. Wat heeft het gekost: Omschrijving

Jaarstukken Primitieve Begrotings- Begroting Jaarstukken Saldo 2023 2022 begroting wijzigingen 2023 2023 2023 2023 na wijziging

39

Begraafplaats Openbaar Groen Speelvoorzieningen Bossen, heide en natuurterreinen

142 1.116 27 192

149 904 29 184

0 4 0 34

149 908 29 218

150 943 21 211

1 35 -8 -7

Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Groen

1.477

1.266

38

1.304

1.325

21

Aandachtsgebied: Gebouwen

Algemene doelstelling onderhoud gebouwen De gemeente Ermelo wil een doelmatig, duurzaam en adequaat beheer van de gemeentelijke gebouwen alsmede enkele private en semi-publieke gebouwen en accommodaties teneinde de toegankelijkheid en veiligheid van die gebouwen en accommodaties te garanderen. De gemeente streeft daarbij naar toegankelijkheid van alle gebouwen ook en juist voor burgers met een beperking, conform de visie "Ermelo, Onbelemmerd en Zorgzaam" en de daarmee samenhangende BTB-gedachte. Onder de categorie "gebouwen" wordt gerekend Gebouwen (inclusief daarbij behorende terreinen) Installaties Monumentenzorg Buitensportaccommodaties. Beleid en beheersmatige uitgangspunten zijn vastgelegd in: Omschrijving

Meerjarenonderhoudsplan gemeentelijk vastgoed 2021-2030 Een nieuw meerjarenonderhoudsplan voor de sportaccommodaties en private gebouwen is in 2023 opgesteld en wordt in 2024 vastgesteld Strategisch Beleidskader Gemeentelijke Vastgoedportefeuille Uitwerking Accommodatiebeleid

Vastgesteld in

Actueel

2020

ja

2019 2022

ja ja

Door de Commissie BBV is in januari 2020 de notitie Materiële Vaste Activa uitgebracht. De notitie gaat over het activeren, waarderen, onderhouden en afschrijven van investeringen/kapitaalgoederen. Ten aanzien van het vormen van voorzieningen ​voor het onderhoud van kapitaalgoederen is het volgende in de notitie opgenomen: Lasten van groot onderhoud kunnen alleen dan ten laste van een gevormde voorziening worden gebracht indien er een recent beheerplan van het kapitaalgoed aanwezig is. Onder recent wordt een beheerplan verstaan van maximaal vijf jaar oud ten opzichte van het verslagleggingsjaar. Deze vijf jaar dient te worden gehanteerd als richttermijn waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. Een gemotiveerde afwijking houdt in dat deze motivatie is geautoriseerd door de raad en verantwoord is in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ van de begroting en de jaarstukken. In de motivatie moet tevens worden aangegeven welke maatregelen er worden genomen om achterstallig onderhoud te voorkomen. Op 20 oktober 2020 is het college akkoord gegaan met het advies actualisatie MJOP’s voor gemeentelijk vastgoed, corsanr e200040600. In dit advies is het volgende opgenomen: "De objecten Gemeentehuis, Gemeentewerf, Dialoog, Stationsstraat 118, Pinel en Plaza zijn niet meegenomen vanwege actuele ontwikkelingen en/of een renovatie.

Voor deze objecten gelden voorlopig de budgetten uit de oude MJOP’s. Voor de strategische aankoop Dokter Holtropstraat 169 is in overleg met Meerinzicht een forfaitair bedrag opgenomen gezien de verwachte beperkte tijd in exploitatie. Voor de Parasol geldt dat deze op termijn gesloopt zal worden dus ook daar is een forfaitair bedrag opgenomen." In de 2e Bestuursrapportage 2022, door de raad vastgesteld op 15 juni 2022, is dit voorstel budgettair verwerkt. Tevens is hierin een link opgenomen naar het advies. Ten aanzien van de meerjaren onderhoudsvoorzieningen zijn naar aanleiding van het collegebesluit (21e0002995) de onderhoudsvoorzieningen voor Wethouder Balvers en Calluna opgeheven. Onderhoud voor beide objecten zal niet meer door de gemeente worden uitgevoerd, maar gaat mee in de bijdrage aan Interactie. Op basis van de financiële verordening 2020 Ermelo kan enkel de raad hiertoe besluiten, vanwege het autorisatieniveau m.b.t. reserves en voorzieningen. Het doel van deze voorzieningen is komen te vervallen. Tevens zijn de onderhoudsvoorzieningen voor gemeentehuis, gemeentewerf, brandweergarage, dienstgebouw begraafplaats, pakhuis, Pinel/Plaza, private accommodaties en de Dialoog in 2022 doorgelicht. Er is gekeken in hoeverre het nog noodzakelijk is om per object een aparte onderhoudsvoorziening te hanteren (e210050724).

40

Er is besloten om de onderhoudsvoorzieningen samen te voegen en/of op te laten heffen. In de 2e Bestuursrapportage 2022 is de samenvoeging van de onderhoudsvoorzieningen verwerkt. Er zijn 3 nieuwe voorzieningen MJOP in het leven geroepen te weten: Patrijzenhof, Patrijzenhof sanitaire units en hertenkamp. Deze zijn door de raad ingesteld bij de 2e en 4e Bestuursrapportage 2022. Zoals in bovenstaande tabel is te lezen is het meerjarenonderhoudsplan voor de sportaccommodaties en private gebouwen niet actueel. De MJOP’s hiervoor zijn in concept gereed en deze zullen begin 2024 aan het college worden aangeboden ter vaststelling. Het Huis van Ermelo (met daarin het gemeentehuis en de voormalige Dialoog) is eind 2022 formeel opgeleverd. Daarna is er een onderhouds- en garantieperiode geweest. Een nieuw MJOP is in concept gereed en wordt begin 2024 aan het college aangeboden ter vaststelling. De overige gemeentelijke objecten worden in 2024 opgenomen en later in dat jaar aan het college aangeboden ter vaststelling. Samenvatting van de wijze waarop het wordt uitgevoerd Voor nagenoeg alle gemeentelijke en tevens een aantal private en semi-publieke gebouwen wordt één keer in de vier jaar een meerjarenonderhoudsplan (MOP) opgesteld. Het opstellen van een meerjarenonderhoudsplan voor het voortgezet, bijzonder en openbaar onderwijs vindt in eigen beheer plaats door het schoolbestuur.

De verantwoordelijkheid voor de daadwerkelijke uitvoering van het onderhoud ligt bij de scholen zelf. Ieder jaar wordt namens de gemeente een inspectie verricht of geplande werkzaamheden zijn uitgevoerd. Uitgangspunt is dat de (gemeentelijke) gebouwen op een adequate wijze worden onderhouden. De jaarlijkse kosten van onderhoud en groot onderhoud zijn op basis van het meerjarenonderhoudsplan in de programmabegroting verwerkt. Wat heeft het gekost: Jaarstukken Primitieve Begrotings- Begroting Jaarstukken Saldo 2022 begroting wijzigingen 2023 2023 2023 Omschrijving 2023 2023 na wijziging Gebouwen begraafplaats 0 2 0 2 0 -2 Muziektent 1 11 0 11 1 -10 Toren Oude Kerk 14 14 0 14 7 -7 Gebouwen onderwijs 3 10 0 10 10 0 Private accommodaties 0 68 0 68 2 -66 Diverse tijdelijk in bezit zijnde gebouwen 0 22 68 90 67 -23 Gebouwen: algemeen 21 26 -14 12 1 -11 Hertenkamp 4 17 0 17 17 0 Patrijzenhof 6 6 0 6 6 0 Sanitaire units 12 38 0 38 38 0 Gemeentelijke Gebouwen 586 253 0 253 253 0 Totaal onderhoudslasten aandachtsgebied Gebouwen

647

467

54

521

402 -119

Paragraaf Financiering

Inleiding

De paragraaf Financiering gaat over de manier waarop gemeente Ermelo haar activiteiten en projecten financiert en haar liquiditeiten beheert. Ambitie Gemeente Ermelo streeft naar regie op de gemeentelijke uitgaven en inkomsten resulterend in een optimale financiering (op korte en lange termijn) in geldstromen. Daarbij wordt geopereerd binnen de wettelijke en gemeentelijke vastgestelde kaders. Om de treasuryfunctie goed uit te voeren, wordt gekeken naar de meerjarige liquiditeitsontwikkeling van de gemeente en de renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt in Nederland. De treasuryfunctie wordt financieel risicomijdend uitgevoerd. Gemeente Ermelo geeft waar het kan invulling aan duurzaam (ethisch) bankieren. Op het gebied van reputatie en imago stelt gemeente Ermelo eisen aan de organisaties en instellingen, waarmee het zaken doet. Gemeente Ermelo stelt bij de treasuryfunctie bestuurlijke en ambtelijke integriteit voorop. Doelstellingen De doelstellingen van gemeente Ermelo op het gebied van treasury luiden: regie hebben op de gemeentelijke uitgaven en inkomsten, duurzaam toegang hebben tot de financiële markten, tijdig kunnen beschikken over voldoende financieringsmiddelen, beheersen van risico’s, streven naar rente-optimalisatie en beperken van verwerkingskosten bij het beheren van geldstromen en financiële posities. Regelgeving

41

De Wet Financiering Decentrale Overheden is kader stellend voor de treasuryfunctie van gemeenten. Gemeenten worden verplicht tot een transparant en inzichtelijk lokaal treasurybeleid en -beheer. Het actuele beleidskader voor de gemeentelijke financiering is het op 1 februari 2023 door de raad vastgestelde Treasurystatuut gemeente Ermelo 2023. Ontwikkelingen Marktontwikkelingen Renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt zijn voor de gemeente belangrijk om te kunnen sturen op de financiële risico’s. Ontwikkelingen die van buiten komen kunnen niet beïnvloed worden. De renteontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd door gebruik te maken van informatie van met name de BNG en het Schatkistbankieren. Na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne begin 2022 is de inflatie sterk gestegen. Om de inflatie te beteugelen heeft de ECB tot medio 2023 de rente in stappen verhoogd. Deze ingreep van de ECB lijkt effectief, de inflatie is inmiddels gedaald. De rente is ook gestabiliseerd. De verwachting is dat de rente in de loop van 2024 zal gaan dalen. Rentevisie De rentevisie 2024 is bij de Begroting 2024 opgesteld. Bij de Jaarrekening 2023 is een bijstelling van die visie nog niet nodig.

Aantrekken geld De rentevisie in de Begroting 2024 is gebaseerd op de verwachting een tijdelijke stijging van de rente op de kapitaalmarkt. De rentevisie is in de begroting voor 2024 bepaald op 3,75%. Voor 2025 en verder wordt gerekend met 3,50%. Beleggen in Schatkist De rentevisie in de Begroting 2024 voor de lopende rekening in de Schatkist verwacht een renteopbrengst van 3,50% in 2024. Vervolgens wordt vanaf 2025 een daling verwacht van 0,50% per jaar tot 2% in 2027.

Liquiditeit

Schatkistbankieren Om de staatsschuld en beleggingsrisico’s te beperken zijn decentrale overheden verplicht om hun overtollige geldmiddelen aan te houden in ’s Rijks schatkist. Daarnaast mogen alleen leningen verstrekt worden aan medeoverheden. Het bedrag, dat Ermelo zelf mag aanhouden op haar eigen bankrekeningen, is maximaal gelijk aan het drempelbedrag schatkistbankieren. Per kwartaal wordt het gemiddelde bedrag per dag aan geldmiddelen berekend. Het Rijk heeft voor het buiten de Schatkist aan te houden liquide middelen een normpercentage ingesteld. Het actuele percentage bedraagt 2% van het begrotingstotaal. Voor 2023 is het drempelbedrag voor Ermelo € 1.764.000,00. Dit is gelijk aan 2% van het totaal van de begrote lasten vóór bestemming, € 88.223.000,00. De tabel laat voor 2023 per kwartaal het gemiddelde bedrag op eigen bankrekeningen zien ten opzichte van het drempelbedrag schatkistbankieren en de ruimte daartussen. De gemeente Ermelo heeft op de lopende rekening bij de BNG een plafond ingesteld van € 400.000,00. Aan het eind van elke dag wordt het saldo boven dit plafond automatisch afgeroomd naar de Schatkist. Wekelijks wordt aan de hand van de betalingen die gedaan moeten worden, ingeschat welk bedrag van de Schatkist teruggestort moet worden op de lopende rekening bij de BNG.

​Drempelbedrag schatkistbankieren ​Kwartaal ​Kwartaal ​Kwartaal ​Kwartaal (bedragen x € 1.000,00)​ 1 2 3 4 ​Grondslag voor de norm: totaal van de begrote lasten op jaarbasis​ 88.223 88.223 88.223 88.223 ​Drempelbedrag volgens wet Fido, 2% van de begrote lasten op jaarbasis 1.764 1.764 1.764 1.764 ​Gemiddeld buiten 's Rijks schatkist aangehouden geldmiddelen 392 373 387 405 ​Ruimte (+) of overschrijding (-) ten opzichte van het drempelbedrag 1.372 1.391 1.377 1.359 schatkistbankieren ​Wordt voldaan aan de norm? ja ja ja ja Financieringspositie Gemeente Ermelo is bezig met een omvangrijk investeringsprogramma, zoals het onlangs geopende Sportcentrum Zanderij en onderwijshuisvesting. Vooruitlopend daarop is daarvoor in 2022 al een lening afgesloten. Door de investeringen in 2023 is het financieringsoverschot eind 2023 lager dan 2022. Het financieringsoverschot is tijdelijk in de Rijks Schatkist gestald. ​Tabel Financieringspositie 2023 (bedragen x € 1.000,00) ​Ultimo boekjaar ​2023 ​2022 ​Financieringsbehoefte ​Boekwaarde vaste activa 114.702 96.926 ​Voorraden, waaronder bouwgronden in exploitatie 1.351 940 ​Vorderingen 8.915 9.631​ ​Totaal Financieringsbehoeften 124.968 107.497 ​Financieringsmiddelen ​Reserves ​Voorzieningen ​Waarborgsommen en aangegane langlopende leningen ​Totaal Financieringsmiddelen

65.450 54.752 15.399 14.649 64.551 70.101 145.400 139.502

42

​Financieringsoverschot

20.432

32.005

​Financiering ​Liquide middelen ​Schatkist ​Geïnduceerd vermogen (crediteuren+overlopende passiva-overlopende activa) ​Totaal Financiering

407 27.683 -7.658 20.432

404​ 39.113 -7.512 32.005

Financieringsbehoefte korte en lange termijn Periodiek wordt de liquiditeitsplanning geactualiseerd, waardoor inzicht verkregen wordt in de financieringspositie van gemeente Ermelo voor de komende jaren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het aflossingsschema van de afgesloten geldleningen, de meest actuele grondexploitaties en de meerjareninvesteringsplanning. Waar nodig wordt rekening gehouden met actuele ontwikkelingen. Op basis van de liquiditeitsplanning en de rentevisie wordt de strategie bepaald. Het is de verwachting dat gemeente Ermelo in 2025 een nieuwe langlopende lening gaat afsluiten.

Risico's

Koersrisico De doelstelling van het koersrisicobeheer is het beheersen van de risico's die voortvloeien uit de mogelijkheid dat de financiële activa van de gemeente in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. In het Treasurystatuut 2023 is dit risico op uitzettingen beperkt door uitsluitend schatkistbankieren en onderhandse leningen te hanteren. Tegelijkertijd worden valutarisico’s uitgesloten door alleen financieringen en uitzettingen aan te gaan in euro’s. Kredietrisico Deelnemingen Deelnemingen worden alleen aangegaan in het kader van de uitoefening van de publieke taak, passend binnen het gemeentelijk beleid. Ermelo bezit vanuit de publieke taak in enkele ondernemingen aandelen, waaronder Alliander, Vitens, de Bank Nederlandse Gemeenten, Inclusief Groep, Afvalsturing, Recreatie Gemeenschap Veluwe Holding en RDC. Voor een overzicht van de deelnemingen wordt verwezen naar het onderdeel ‘Financiële vaste activa’ in het hoofdstuk ‘Toelichting op de balans’.

Verstrekte leningen Hierbij gaat om startersleningen, duurzaamheidsleningen, renteloze leningen woningbouw, hypothecaire lening woningbouw, toekomstbestendig wonen, een overbruggingskrediet onderwijs en een verstrekte lening aan netbeheerder Alliander. Deze laatste lening kan door Alliander alleen onder strikte voorwaarden worden omgezet in gewone aandelen (deelneming). Ook hier wordt verwezen naar het onderdeel ‘Financiële vaste activa’ in het hoofdstuk ‘Toelichting op de balans’. Gewaarborgde geldleningen Borgstellingen kunnen via directe borgstelling of via achtervang plaatsvinden. Betrokkenheid van waarborgfondsen betekent dat de borgstelling en hiermee ook het risico wordt gedeeld. In dat geval is het netto geborgde bedrag, dus het werkelijke procentuele deel waarover Ermelo risico loopt, lager dan de restant hoofdsom van de gewaarborgde leningen. Ermelo kent zowel directe als indirecte garant- en borgstellingen. Uit de ‘Niet uit de balans blijkende verplichtingen’ in het hoofdstuk ‘Toelichting op de balans’ blijkt, dat het ultimo 2023 voor Ermelo gaat om een totaal bedrag van € 107.090.000,00. Het risico op deze garantstellingen wordt als laag ingeschat. Debiteurenrisico Met betrekking tot debiteuren die niet aan hun betalingsverplichtingen voldoen, wordt een actief invorderingsbeleid gevoerd.

Op deze wijze worden de (financiële) risico's die voortvloeien uit de mogelijkheid van een waardedaling van onze vorderingspositie op debiteuren voorkomen. In 2023 zijn oninbare vorderingen ten laste gebracht van de voorziening dubieuze debiteuren. In onderstaande tabel is in kaart gebracht wat de totale omvang van de voorziening debiteuren is ten opzichte van het totale debiteurensaldo. ​Tabel debiteurenrisico 2023 (bedragen x € 1.000,00) ​2022 ​2023 Ultimo boekjaar ​Debiteuren Voorziening %​ Debiteuren​ Voorziening ​Debiteuren algemeen 1.250 120 10%​ 743 57 ​Debiteuren sociale zaken ​1.122 506 45%​ 861 388 ​Debiteuren belastingen ​589 0 0%​ 639 0 ​Totaal 2.961 626 21%​ 2.243 445 De inbaarheid van de debiteuren heeft onverminderd de aandacht en wordt structureel gemonitord. Intern liquiditeitenrisico De doelstelling van het intern liquiditeitenbeheer is het beheersen van de risico's van mogelijke wijzigingen in de liquiditeitsplanning en Meerjareninvesteringsplanning waardoor als gevolg daarvan de financieringskosten hoger kunnen uitvallen. Ermelo beperkt haar interne liquiditeitenrisico door haar financieringsactiviteiten te baseren op een actuele liquiditeitsplanning in meerjarenperspectief.

43

% 8% 45% 0% 20%

Renterisico Renterisico over de vlottende schuld Kasgeldlimiet De rentepercentages voor kortlopende financiering (looptijd < 1 jaar) kunnen sterk fluctueren, waardoor ook de rentelasten sterk meebewegen. Daarom heeft het Rijk met betrekking tot het financieren met kortlopende middelen wettelijke voorschriften vastgesteld. De maximale gemiddelde omvang waarvoor gemeenten kortlopende leningen en schulden in rekening courant mogen aangaan, wordt bepaald door de kasgeldlimiet. Deze limiet wordt volgens de Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal per 1 januari. Als onderdeel van de treasuryfunctie wordt de afweging kort- of langlopend financieren gemaakt op basis van de actuele liquiditeitsplanning. Als de kasgeldlimiet structureel overschreden dreigt te worden, is de gemeente verplicht om de vlottende financiering (korter dan 1 jaar) om te zetten in vaste financiering. In het kader van de Wet Fido heeft de provincie een toezichthoudende rol. ​Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000,00) ​2023 ​2022 Werkelijk Werkelijk Werkelijk Werkelijk ​Begroting ​Werkelijk 1e kwartaal​ 2e kwartaal​ 3e kwartaal​ 4e kwartaal​ ​Omvang begroting per 1 januari 101.380 101.380 101.380 101.380 101.380 99.207 ​(1) Toegestane kasgeldlimiet ​In procenten ​in €

8,5 8.617

8,5 8.617

8,5 8.617

8,5 8.617

8,5 8.617

8,5 8.433

0

0

0

0

0

0

​(3) Vlottende middelen

39.517

18.258

11.399

18.808

28.111

39.517

​(4) Netto vlottende schuld (2 - 3)

-39.517

-18.258

-11.399

-18.808

-28.111

-39.517

​(5) Toets kasgeldlimiet ​Toegestane kasgeldlimiet (1) ​Totaal netto vlottende schuld (4)

8.617 -39.517

8.617 -18.258

8.617 .11-399

8.617 -18.808

8.617 -28.111

8.433 -39.517

​Ruimte (-)/ overschrijding (+) (1)-(4) -48.134 -26.875 -20.016 -27.425 Gemeente Ermelo heeft in 2023 geen gebruik gemaakt van kasgeldleningen. De financieringsbehoefte is in 2022 voor de komende jaren ingevuld met een langlopende geldlening. Daardoor was er eind 2023 nog sprake van een substantiële ruimte onder de kasgeldlimiet.

-36.728

-47.950

​(2) Omvang vlottende korte schuld

Renterisico over de vaste schuld Renterisiconorm In de Wet Fido is ook voor langlopende financieringen (looptijd langer dan 1 jaar) een norm gesteld om in meerjarenperspectief een stabiele rentelast in de begroting te bewerkstelligen. Hierbij geldt een limiet van maximaal 20% per jaar over het begrotingstotaal. Met de berekening van de renterisiconorm wordt inzichtelijk gemaakt hoeveel risico de gemeente in elk jaar loopt ten aanzien van de rentelast van dat jaar. Simpel gezegd worden de aflossingen en de renteherzieningen gerelateerd aan het begrotingstotaal (na wijzigingen). Hierdoor is het renterisico direct gerelateerd aan het budgettaire risico. Hoe meer de aflossing van de schuld in tijd gespreid wordt, hoe minder gevoelig de begroting is voor renteschokken bij herfinanciering. Evenals bij de kasgeldlimiet heeft de provincie in het kader van de Wet Fido ook hier een toezichthoudende rol. De toetsing vindt plaats via de paragraaf Financiering in de begroting (vooraf) en de jaarstukken (achteraf). Deze norm bepaalt bij de treasuryfunctie naast onder andere rentepercentages mede de looptijd van nieuw af te sluiten leningen.

​Renterisiconorm (bedragen x € 1.000,00) ​Jaarrekening Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 ​Grondslag voor de norm: totaal van de begrote lasten op 101.380 101.380 101.380 101.380 101.380 jaarbasis Drempelbedrag volgens wet Fido 20% van de begrote 20.276 17.922 18.214 17.856 17.713 lasten op jaarbasis ​Renteherzieningen Aflossingen​ 5.550 5.050 4.500 4.500 4.500 Risicobedrag (renteherzieningen+aflossingen) 5.550 5.050 4.500 4.500 4.500 Ruimte (+) of overschrijding (-) ten opzichte van het 14.726 12.872 13.714 13.356 13.213 drempelbedrag risiconorm Wordt voldaan aan de norm?​ ja ja ja ja ja Gemeente Ermelo blijft ruimschoots binnen de renterisiconorm. Daarbij komt dat de leningen een lange looptijd hebben. Het risico van renteschommelingen door herfinanciering en aflossing van leningen in de begroting is beperkt. Opgenomen langlopende geldleningen De portefeuille van langlopende geldleningen bevat een zestal leningen. Per ultimo 2023 bedraagt de omvang van de leningen een bedrag van € 64,55 miljoen. Leningportefeuille (bedragen x € 1.000,00) ​Geldverstrekker bedrag 01-01-2023 bedrag 31-12-2023 rentepercentage​ einddatum​

44

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Bank Nederlandse Gemeenten ​NWB Bank NWB Bank ​Totaal

500 600 500 10.500 18.000 40.000 70.100

300 250 9.000 17.000 38.000 64.550

4,415%​ 01-07-2023​ 4,325%​ 01-04-2024​ 3,82%​ 15-12-2024​ 0,278% 06-04-2029​ 0,015% 02-11-2040 2,591%​ 01-07-2042​

Rente

Renteschema In de notitie rente 2017 heeft de Commissie BBV de aanbeveling gedaan het renteschema op te nemen om het inzicht te vergroten in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Dit renteschema is in onderstaand schema weergegeven. ​Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000,00)

​Externe rentelasten over de korte en lange termijn ​Externe rentebaten ​Totaal door te berekenen externe rente ​Doorberekende rente aan de grondexploitatie ​Rente van projectfinanciering aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente​ ​Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen​ ​Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente ​De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Resultaat op taakveld treasury

​2023 ​Werkelijk Begroting​ 1.094 1.135 -1.114 -221 -20 914

-20

-914

-20 -20

-914 -460 454

Rentetoerekening grondexploitatie Gemeente Ermelo heeft voor de grondexploitatie twee complexen in exploitatie. Het betreffen Het Trefpunt en Veldzicht Noord 4e fase. Rente-omslagpercentage De notitie rente 2017 van de Commissie BBV schrijft voor hoe gemeenten de doorberekening van de rente dienen te verantwoorden. Het te hanteren renteomslag-percentage dient door alle gemeenten op een éénduidige wijze berekend te worden, zodat onderlinge vergelijkbaarheid toeneemt en beter aansluit bij de werkelijke rentekosten. Ermelo heeft over 2023 per saldo een renteopbrengst van € 20.000,00. Omdat het rentesaldo een opbrengst is wordt er op rekeningsbasis geen rentetoegerekend. Renteresultaat Het renteresultaat bedraagt over 2023 € 20.000,00 voordelig.

Samenvatting

Effectindicatoren financiering ​Effectindicatoren ​Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

​Renterisiconorm: ​Wettelijke norm ​Percentage Ermelo

20% 5,5%

20%​ 4,2%​

​Kasgeldlimiet: ​Wettelijke norm Percentage Ermelo*​

8,5% 0%

8,5%​ 0%​

​Drempelbedrag schatkistbankieren: ​Wettelijke norm Percentage Ermelo​

2,0% 0,5%

​2,0% 0,5%​

​Financieringspositie: ​Financieringsoverschot (x € 1.000,00) 20.432 * Omdat de ruimte onder de kasgeldlimiet groter is dan de kasgeldlimiet, komt er een negatief percentage uit. Daarom wordt dit percentage op nul gesteld. In de Jaarrekening 2023 heeft de gemeente Ermelo een financieringsoverschot. Ermelo heeft echter een omvangrijk investeringsschema. Naar verwachting zal in 2025 een langlopende lening aangetrokken worden om de financieringsbehoefte af te dekken. Bij de Meerjarenbegroting 20252028 zal op basis van de dan meest actuele liquiditeitsplanning en rentevisie de rentelast in de begroting opnieuw berekend worden. Door het liquiditeitsoverschot in 2023 blijft Ermelo ruim onder de gestelde rentenormen. Afgezien van het renterisico is het risicoprofiel van Ermelo op het gebied van financiering laag.

45

32.005

Paragraaf Bedrijfsvoering

Algemene informatie

Strategische doelstellingen De gemeente Ermelo realiseert en levert een scala van producten en diensten. Daarvoor is een goede bedrijfsvoering van belang. Meerinzicht is onze gezamenlijke uitvoeringsorganisatie voor de bedrijfsvoering voor de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. In deze paragraaf duiden wij de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering voor de gemeente Ermelo in 2023. Netwerkorganisatie Ermelo De samenleving verandert. Rollen veranderen. Informatie verspreidt zich sneller, inwoners zijn mondiger en er komen steeds meer initiatieven vanuit diezelfde inwoners, die zich in netwerken verenigen en van daaruit ook opereren. De wereld om ons heen lijkt alsmaar complexer te worden. De gemeente Ermelo positioneert zich daarom als een netwerkorganisatie: een organisatie die open en wendbaar is en zich aanpast aan deze veranderende samenleving. Voor een beter Ermelo, dat gericht is op het leveren van uitstekende dienstverlening aan ons bestuur, inwoners en bedrijven. Waarbij Ermelo zich blijft onderscheiden als een gemeente waar het beter wonen, werken en verblijven is. In 2023 heeft de organisatieontwikkeling op een andere wijze vorm gekregen, het ontwikkelen van een organisatie is immers nooit ‘af’ en verdient de continue aandacht. In de organisatieontwikkeling staan opgavegericht werken en rol-ontwikkeling centraal.

Meerinzicht Op het gebied van bedrijfsvoering werken wij samen met Harderwijk en Zeewolde in de gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Steeds meer processen en systemen worden voor de vier organisaties gestandaardiseerd en geharmoniseerd om zowel enerzijds zo efficiënt mogelijk te werken als om een goede kwaliteit te kunnen blijven waarborgen. Als EHZM werken wij samen om talent binnen te halen en te blijven binden aan onze organisaties. Eind 2022 heeft de netwerkdirectie ingestemd met het projectontwerp over aantrekkelijk werkgeverschap EHZM. Deze inzet is ook in 2023 doorgelopen. In 2023 is het EHZM traineeprogramma voortgezet. In september 2023 is de nieuwste lichting trainees van start gegaan, verspreid over de vier organisaties. Van belang hierbij is ook de in de Kadernota 2024 Ermelo verwerkte ombuiging Optimalisering bedrijfsvoering ter grootte van € 2.000.000,00 met ingang van 2027 en de op 5 juli 2023 aangenomen motie Meerinzicht. Tevens zijn in 2023 de aanbevelingen van het rekenkamerrapport Meerinzicht verder uitgewerkt. Hier is samen met raad, college, en ambtelijke organisatie (en Meerinzicht) gewerkt aan het opstellen van een reeks concept kritische prestatie-indicatoren. Bedrijfscontinuïteit In 2023 heeft het onderwerp bedrijfscontinuïteit een doorontwikkeling doorgemaakt.

Er is een kerngroep vanuit de EHZM samenwerking geformeerd in opdracht van de Netwerkdirectie EHZM. In deze kerngroep worden veel BCM onderwerpen die al onder de aandacht bij de partners zijn nu meer in samenhang uitgewerkt. Vanuit een BCM Beleidsnota is er een uitvoeringsnota geschreven met hierin uitgewerkt welke concrete acties meerjarig invulling geven aan dit beleid. Inhuurbeleid Inhuur van medewerkers heeft verschillende redenen. De ontwikkeling naar netwerkgemeente betekent dat de eigen vaste formatie voor een belangrijk deel zal bestaan uit proces- en projectmedewerkers, waar omheen vaste en deels tijdelijke expertise gegroepeerd wordt. De tijdelijke expertise is een beperkte flexibele schil rond de vaste formatie. De kosten van de inhuur van deze expertise komt ten laste van de projecten waarvoor de kennis wordt ingezet. Hoewel de inhuurtarieven over het algemeen hoger liggen dan de kosten van vast personeel is deze werkwijze toch goedkoper, omdat de in te zetten expertise steeds anders is en wij als organisatie te klein zijn om die kennis permanent in huis te hebben. Bovendien beperkt dit de continuïteitsrisico's. Ter overbrugging van vacatures wordt ingehuurd wanneer de continuïteit van het werk daarom vraagt. De kosten daarvan worden gedeeltelijk gedekt uit de vrijvallende vacaturegelden.