Jaarstukken 2023 e240026976

Hiervoor zijn de gelden die via meldingen en vergunningverlening kabels en leidingen binnenkomen, eenmalig met € 70.000,00 verhoogd.

Ruimtelijke Ontwikkeling

Wat hebben we gedaan

17

In Ermelo is de afgelopen jaren een flink aantal ruimtelijke plannen opgestart, die zich allemaal in een verschillende fase bevinden. Voor de belangrijkste ontwikkelingen hebben we hieronder weergegeven wat hiermee in 2023 is gebeurd. Daarnaast wordt er, vaak op initiatief van de gemeente, gewerkt aan visievorming voor verschillende gebieden in Ermelo. Dit is vaak een proces dat langere tijd beslaat en waarvoor in 2023 ook stappen zijn gezet. Tot slot is in 2023 flink ingezet op de verdere implementatie van de Omgevingswet, vanwege de inwerkingtreding per 1 januari 2024. Ruimtelijke plannen Markt 2.0 Op basis van eerdere opmerkingen van de gemeenteraad is een nieuw inrichtingsplan opgesteld, waarbij de verschillende thema’s zoals parkeren, groen, klimaatadaptatie, routing verder zijn uitgewerkt. Hierbij is rekening gehouden met de wensen en eisen van verschillende betrokkenen. Tevens is de bijbehorende kostenraming opgesteld. De raad heeft op 8 november 2023 tijdens de bespreking enkele kanttekeningen geplaatst waarmee het plan is aangehouden. Daarnaast heeft de raad via een motie opdracht gegeven aan het college om in gesprek te gaan met de direct betrokkenen (Plus Vastgoed en Borghese/Aldi) om te onderzoeken hoe ver partijen naar elkaar toe kunnen bewegen. Dit gesprek heeft op 21 november 2023 plaatsgevonden waarbij o.a.

het uitgangspunt van 360 parkeerplaatsen is bijgesteld tot minimaal 338 parkeerplaatsen (conform het bestemmingsplan). Vervolgens is het inrichtingsplan met het nieuwe uitgangspunt geoptimaliseerd. Ook het belang van de standplaatshouders is op verzoek van de raad verwerkt in dit plan.

Veldwijk Het voormalig landgoed Veldwijk waar de zorginstelling van Ggz-Centraal is gevestigd wordt de komende jaren herontwikkeld. Het gedeelte waar het zorgpark vorm krijgt en waar de cliënten van Ggz-Centraal verblijven, is volop in ontwikkeling. Er is in 2023 gestart met de aanleg van het openbaar gebied (wegen, groen, riolering etc.) door Ggz-Centraal in nauw overleg met de gemeente. Na afronding wordt dit door de gemeente overgenomen. Ook hebben de plannen voor het gebied tussen de Klinkertlaan, Oude Nijkerkerweg en Horsterweg (deelgebied A) verder vorm gekregen. Er is een uitwerking van het Masterplan Veldwijk gemaakt in de vorm van een stedenbouwkundig plan. Dit is door de raad vastgesteld. Dit stedenbouwkundig plan is uitgewerkt in een ontwerpbestemmingsplan en dat plan is ter inzage gelegd. Daarnaast is er een plan gemaakt voor de beeldkwaliteit van het gebied.

Voormalige Calluna-terrein en Wethouder Balverszaal Er is onderzoek gedaan naar de huisvesting van onderwijs en woningbouw in geheel Ermelo ZuidWest. Het college heeft in juli 2023 een PID vastgesteld, waarin opdracht is gegeven om een programmatische verkenning uit te voeren naar de locaties Calluna, Wethouder Balverszaal, Pretoriusplein en Kerkdennen. Samen met een extern stedenbouwkundig bureau zijn er tekeningen gemaakt en is er een adviesrapport opgesteld, waarin meerdere scenario's zijn beschreven en afgewogen. In deze verkenning is ook de motie van de raad over de Wethouder Balverszaal meegenomen. De verkenning heeft geresulteerd in een voorkeursscenario dat nader wordt uitgewerkt. Het voorkeursscenario geeft richting aan waar onderwijs en wonen kan komen en borgt de onderlinge samenhang. De Enk De Enk bestaat uit meerdere deelprojecten. Eén van die deelprojecten wordt gerealiseerd door initiatiefnemer Fontes B.V. De bouw voor het deelproject is in 2023 verder gevorderd en in afrondende fase. Het andere deelproject is geïnitieerd door de franchisenemer van de Hema. Dit is een complex project waar meerdere partijen bij betrokken zijn. Denk onder andere aan Fontes B.V. zelf, de Hema, de supermarkt exploitant (Jumbo) en nog een derde partij. De gemeente heeft zich aanzienlijk ingespannen om de vergunningen van dit project op te starten.

Hiertoe hebben gesprekken plaatsgevonden met alle partijen om op hoofdlijnen overeenstemming te bereiken. Dit is bereikt in juni 2023. Verdere planontwikkeling ligt bij de initiatiefnemer.

Hart van Horst Er is gewerkt aan de stedenbouwkundige uitwerking van dit gebied. Gedurende het participatieproces is gebleken dat de aanvankelijke omstandigheden veranderd zijn. Hierdoor is de kans groot dat de stedenbouwkundige uitwerking niet uitvoerbaar is. Daarom is op basis van verkennende gesprekken met stakeholders en grondeigenaren gewerkt aan stedenbouwkundige uitwerking die wel uitvoerbaar is. Met een discussienota is een aantal scenario’s aan de raad voorgelegd. De raad heeft aangegeven, behoudens de opmerkingen en vragen, in te kunnen stemmen met scenario 1. Hierbij worden 62 woningen gerealiseerd in Hart van Horst en worden het veehandelsbedrijf en de materieelopslag met woning verplaatst. (Her)ontwikkeling Raadhuisplein In 2023 is onderzocht of er voldoende draagvlak was om het Centrum voor Jeugd en Gezin te huisvesten in de plint van het nog te realiseren gebouw. Vervolgens zijn de voorbereidingen gestart voor het uitzetten van een tender, waarmee wordt gestart met het proces richting ontwikkeling en verkoop van de panden en grond. Tijdens de voorbereidingen van de Tender bleek dat de taxatiewaarde afweek van de boekwaarde. Daarom heeft het college besloten om een aantal belangrijke door de raad geformuleerde uitgangspunten opnieuw voor te leggen aan de raad via een discussienota. De Boskamer

18

Er is in 2023 gewerkt aan de voorbereiding van de sanering. Hiervoor is een nader onderzoek Flora en Fauna uitgevoerd en is ontheffing Wet natuurbescherming bij de provincie aangevraagd. De bodemonderzoeken zijn afgerond, de provincie heeft het plan van aanpak goedgekeurd. De uitvoering van de bodemsanering kan opstarten nadat de ontheffing Wet natuurbescherming door de provincie is afgegeven. De verwachting is dat dit minstens een jaar duurt. Om het risico op asbestbrand op de gemeentelijke percelen uit te sluiten en om de sociale veiligheid in het gebied te verbeteren is eind 2023 gestart met de voorbereiding van de uitvoering van het verwijderen van de asbest dakplaten en de (gedeeltelijke) sloop van de gemeentelijke opstallen.

Nationaal Hippisch Centrum Voor het KNHS zijn in 2023 werkzaamheden uitgevoerd m.b.t. het opstellen en het in procedure brengen van een nieuw bestemmingsplan. Dit bestemmingsplan is in september 2023 onherroepelijk geworden waardoor de meeste lopende zaken zijn afgerond. In het verlengde van het nieuwe bestemmingsplan zijn in december ook de vergunningen verleend die het KNHS op basis van het bestemmingsplan heeft aangevraagd. Ruimtelijke visieontwikkeling Zoekzones grootschalige woningbouw Er is een onderzoeksrapport opgeleverd waarin mogelijke locaties voor woningbouw zijn beschreven. Op basis van deze resultaten is er in maart 2023 verdiepend onderzoek gestart naar enkele zones. Dit verdiepende onderzoek is eind 2023 afgerond en de resultaten zijn gepresenteerd aan de gemeenteraad.

Gebiedsvisie Buitengebied-Oost De buurtvereniging Speuld neemt het voortouw in de ontwikkeling van de gebiedsvisie. Het is een bottom-up project wat betekent dat het eigenaarschap van dit project in het gebied zelf ligt, bij een werkgroep. De gemeente faciliteert de werkgroep in de procesbegeleiding. Er is een structuur opgezet waarbij er frequent overleg is tussen de gemeente en de werkgroep. Voor dit proces hebben we een subsidieaanvraag gedaan bij de provincie Gelderland. Deze aanvraag is gehonoreerd, wat meer zekerheid geeft in het vervolgproces. Gebiedsvisie GEUS (Garderen - Elspeet - Uddel - Speuld) De gemeenten Apeldoorn, Barneveld, Nunspeet en Ermelo, Veluwe op 1, het waterschap Vallei en Veluwe en de provincie Gelderland willen gebiedsgericht samenwerken aan een visie en plan op hoofdlijnen voor een leefbaar en vitaal GEUS-gebied. Om te komen tot deze gebiedsgerichte samenwerking hebben de partijen in het 2e kwartaal van 2023 een startnotitie vastgesteld en een intentieovereenkomst getekend. Het proces om te komen tot de visie is bottomup georganiseerd. Er zijn werkgroepen samengesteld waarin bewoners en belanghebbenden vanuit het gebied aan verschillende thema’s hebben gewerkt. Eind 2023 is gestart met de integratie van de verschillende deelonderwerpen om zo te komen tot een gedragen visie.

Tevens is er in het kader van LEADER (Europese subsidie gericht op versterking van het landelijke gebied) in het 1e kwartaal 2023 een gezamenlijke aanvraag ingediend bij de provincie. Deze aanvraag is toegekend. Visie Zandkamp Uit verschillende (locatie)onderzoeken is gebleken dat de Zandkamp een geschikte locatie is voor de mogelijke totstandkoming van een nieuwe gemeentewerf. De huidige gemeentewerf voldoet niet meer aan landelijke eisen en bevindt zich op het industrieterrein Kerkdennen. In november 2023 zijn inwoners rondom de Zandkamp geïnformeerd over de mogelijke verhuizing van de gemeentewerf. Daarnaast hebben zij input gegeven over de schetsontwerpen, waarop deze zijn aangepast. Specifieke beleidsonderwerpen Omgevingswet Ter voorbereiding op de ingangsdatum van 1 januari 2024 zijn verschillende activiteiten uitgevoerd: De gemeente is aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Er is een nieuw VTH (Vergunningen Toezicht Handhaving)-zaaksysteem aangeschaft waarmee vergunningen worden verleend. De benodigde software is aangeschaft om het (tijdelijk) omgevingsplan te kunnen wijzigen en om vragenbomen (toepasbare regels) te kunnen maken. De Legesverordening 2024 is Omgevingswet proof gemaakt. De gemeentelijke website is Omgevingswet proof gemaakt.

Er is een omgevingstafel ingericht om het voorbereiden van vergunningaanvragen te stroomlijnen en integraal voor te bereiden. Er is geïnvesteerd in het scholen en opleiden van onze medewerkers. Er is gewerkt aan de pilot omgevingsplan voor het centrum Ermelo en de verblijfsterreinen. Op 1 januari 2032 moet de gemeente beschikken over een nieuw omgevingsplan voor de hele gemeente. Er is ook voorbereidend werk gedaan voor de aanpassing van de bruidsschat die onderdeel is van het (tijdelijk) omgevingsplan. De Omgevingswet kent verschillende procedures. Om duidelijk te maken welke procedure in welke situatie geldt, is een start gemaakt met het opstellen van de leidraad ‘Buitenplans afwijken’. Er is een start gemaakt met twee programma’s: recreatiegebieden in het buitengebied en de Visie buitengebied Oost.

Erfgoed De gemeentelijke subsidieregeling voor onderhoud en restauratie aan gemeentelijke monumenten is geactualiseerd en beter kenbaar gemaakt. Dit heeft geleid tot een sterke toename van het aantal aanvragen waardoor het beschikbare budget in zijn geheel is besteed.

19

We hebben hiermee bijgedragen aan het behoud en de herbestemming van meerdere gemeentelijke monumenten. De restauratie van de muziektent, een gemeentelijk monument in eigendom van de gemeente, is in 2023 afgerond.

Nota grondbeleid Het instrumentarium uit de nota grondbeleid is toegepast bij grondtransacties gedurende het jaar en bij het bepalen van de gewenste regierol van de gemeente in ruimtelijke projecten zoals de nieuwe gemeentewerf en de herontwikkeling van het Raadhuisplein. Vitale Vakantieparken Cluster Horst In 2023 is gewerkt aan de verdere transformatie van recreatiecluster Horst naar wonen. Van de veertien recreatieparken hebben er nu elf een woonbestemming gekregen. Voor twee parken is in december 2023 een ontwerpbestemmingsplan ter inzage gelegd. Het laatste park wenst de recreatieve functie te behouden. Hiermee is de transformatie van dit cluster grotendeels afgerond.

Omgevingsplan recreatieterreinen Er is gewerkt aan het opstellen van een plan met flexibele regels voor alle recreatieterreinen. De conceptregels zijn gedeeld met de betrokkenen en er is input door hen geleverd. Horsterhoeve Voor het recreatiepark De Horsterhoeve, dat transformeert naar een woonwijk met circa 265 woningen, is een bestemmingsplan opgesteld. Dit plan is op 6 december 2023 ter inzage gelegd. Beleid recreatieparken buitengebied In december 2023 is beleid vastgesteld voor circa 28 recreatieterreinen in het buitengebied. Dit beleid biedt kaders en randvoorwaarden voor een transformatie naar andere functies, waaronder wonen. Uitvoeringsstrategie Tonsel Voor het recreatiecluster Tonsel is verder gewerkt aan een plan voor het verbeteren van de (landschappelijke) kwaliteit in het gebied. Aan een ecologisch bureau is de opdracht verstrekt om een visieschets te maken met concrete maatregelen op het gebied van landschap en deels infrastructuur.

Kwaliteit Openbare Ruimte

Wat hebben we gedaan

Sport, spelen en bewegen De invloed van sport, spelen en bewegen binnen het Sociale Domein wordt alsmaar groter. Door meer integraal samen te werken op de verschillende beleidsterreinen vergroten we de impact op de maatschappelijke opgaven. De buitenruimte richten we in, zodat hij aansluit bij de wensen van de bewoners. We zijn gestart met pleinprogrammering en betrekken de bewoners actief bij herinrichtingsopgaven van de speelruimten. Op meerdere speelplekken zijn speeltoestellen vervangen nadat input is opgehaald bij de buurtbewoners. Bovengenoemde ontwikkelingen vanuit het sociaal domein, de behoefte aan een aantrekkelijk ingerichte buitenruimte en het laten aansluiten van de verschillende speelbehoeften vormen de basis van het toekomstige speelbeleid dat nu in ontwikkeling is en waar een start mee is gemaakt in 2023. Openbaar groen Er is een nieuw bestek omgevingsbeheer opgesteld voor de reguliere werkzaamheden van het onderhoud openbare ruimte door Team Wijkservice en Inclusiefgroep. Jaarlijks wordt een deel van de bomen in Ermelo gecontroleerd op boomveiligheid. De snoeiwerkzaamheden uit de boomveiligheidscontrole (BVC) uit 2022 zijn begin 2023 uitgevoerd. Uit o.a. de BVC 2022 en de jaarlijkse geïnspecteerde bomen bleek de noodzaak tot kap van zo’n 130 dode en slechte bomen en is uitgevoerd.

Bij de vele Amerikaanse eiken in Ermelo Noord is boomonderhoud naar voren gehaald. Ook is onderhoudssnoei gepleegd aan de monumentale beukenlaan aan de Chevallierlaan. Het kap- en snoeionderhoud aan bomen wordt op basis van een raambestek uitgevoerd. In 2022 is gestart met de renovatie van de Groenzone Zuid, hier zijn in 2023 nog eens 18 bomen geplant, ook werd nieuw gazon en kruidenmengsel ingezaaid en zijn er planten en struiken aangeplant. Bij 41 bestaande bomen is groeiplaatsverbetering toegepast. Vanuit beheer zijn verspreid door Ermelo in 2023 nog eens 115 bomen geplant. Ter voorbereiding op de invulling van de taakstelling is een kwaliteitsinspectie van het openbaar groen uitgevoerd. Hieruit blijkt dat een groot deel van het groenareaal in voldoende tot goede staat is.

Bos en Heide In 2023 is de langetermijnvisie heideterreinen voorgelegd voor politieke besluitvorming. De eerste beeldvormende tafels hebben in 2023 plaatsgevonden. In 2024 gaat de besluitvorming verder. Er is een nieuwe begrazingsovereenkomst voor de Ermelosche heide aanbesteed, deze is weer gegund aan Stichting Schapedrift. Het hiervoor benodigde budget is in de begroting opgenomen. Samen met de Veiligheidsregio zijn we volop aan de slag gegaan met een aantal sporen qua brandveiligheid bij natuurbranden. We werken buiten aan het realiseren van 20

brandcompartimenten door gericht te dunnen. Daarnaast zijn we aangesloten bij de regionale projectgroep van grotere terreinbeherende organisaties om in kaart te brengen welke routes in onze natuurgebieden berijdbaar zijn in geval van een natuurbrand. Er is een provinciale subsidie aanvraag voorbereid, ingediend en toegekend voor bosrevitalisatie. Uitvoering hiervan start in 2024. Ook is samen met de provincie Gelderland en Geldersch Landschap een Landschaps Ecologische Systeem Analyse (LESA) opgesteld voor de Leemputten en vertaald naar uitvoeringsmaatregelen. Deze LESA brengt in kaart hoe de hydrologische en bodemprocessen in het gebied lopen en hoe deze geoptimaliseerd kunnen worden. De grafheuvels op de Groevenbeekse heide hebben een grote herstelronde gehad. Begraafplaats Beheer Naast het reguliere onderhoud van de begraafplaats, zoals het onkruidvrij houden en onderhoud van de grafmonumenten, zijn in 2023 diverse groenvakken gerenoveerd. De renovatie bestond uit het verwijderen van de oude beplanting, het aanbrengen van nieuwe grond en beplanting.

Capaciteit In 2023 zijn 95 algemene graven geruimd en zijn twee verzamelgrafkelders aangelegd, daarmee is een start gemaakt met de begraafcyclus. De administratieve voorbereiding van de tweede serie ruimingen, ongeveer 250 graven, is uitgevoerd. Gestart is met de voorbereiding van de uitbreiding van de capaciteit met ruim 1.100 graven door een ontwerpplan te laten maken inclusief kostenraming, bomeninventarisatie, bomenbalans en natuurtoets en de extra beheer- en onderhoudskosten te laten berekenen.

Wonen

Wat hebben we gedaan

Doorvertaling rijksbeleid We hebben uitvoering gegeven aan nieuwe nationale wet- en regelgeving. Er is een meldpunt ingericht in het kader van de Wet goed verhuurderschap. Ook hebben we de nieuwe mogelijkheden binnen de aangepaste Huisvestingswet in kaart gebracht. Een deel van de aangekondigde wetswijzigingen is uitgesteld, mede vanwege de demissionaire status van het Kabinet. Woondeal We hebben uitvoering gegeven aan de regionale woondeal die op 8 maart 2023 is ondertekend. In 2023 zijn er meer dan 200 nieuwe woningen gerealiseerd door nieuwbouw en transformatie van recreatie naar wonen. Het merendeel hiervan is gerealiseerd binnen de projecten De Hooge Riet en Cluster Horst. Er is tevens ingezet op het versnellen van de planvorming binnen grootschalige projecten die onderdeel uitmaken van de regionale woondeal, waaronder Veldwijk A en De Horsterhoeve Lokaal woonbeleid We hebben uitvoering gegeven aan het beleid afweging woningbouwplannen door twee keer in het jaar een afwegingsronde te laten plaatsvinden. De geactualiseerde verordening en beleidsnotitie sociale woningbouw zijn toegepast op nieuwe woningbouwinitiatieven. De wijzigingen, waaronder de nieuwe sociale koopprijzen, zijn actief gecommuniceerd naar de bekende initiatiefnemers. Huisvestingsverordening In 2023 is er in regionaal verband gewerkt aan het opstellen van een nieuwe huisvestingsverordening.

Er is een start gemaakt met het in kaart brengen van nieuwe mogelijkheden, actuele ontwikkelingen en potentiële verbeterpunten. Het proces heeft meer tijd in beslag genomen dan aanvankelijk werd gedacht en wordt in 2024 verder uitgevoerd. Dit heeft geleid tot een eenmalige verlenging van de bestaande huisvestingsverordening. Prestatieafspraken woningcorporaties Samen met UWOON en huurdersorganisatie De Groene Draad zijn de jaarafspraken 2022-2023 in het 2e kwartaal van 2023 geëvalueerd. In het 4e kwartaal van 2023 zijn vervolgens nieuwe jaarafspraken vastgesteld waar in 2024 en 2025 uitvoering aan wordt gegeven. De jaarafspraken zijn opgesteld op basis van uitgangspunten uit eerder vastgesteld beleid. Tijdelijke huisvesting Er is samen met de regiogemeenten in de Noord-Veluwe een onderzoeksopdracht geformuleerd om de mogelijkheden rondom flexwonen te verkennen. Deze verkenning is in het 4e kwartaal van 2023 gestart. Er is daarnaast met de raad gesproken over de mogelijkheden rondom het invoeren van beleid voor tijdelijke huisvesting in bestaande (bij)gebouwen. Dit wordt meegenomen bij het opstellen van nieuwe beleidsregels. Woonzorgvisie In 2023 is er nog geen start gemaakt met het opstellen van de woonzorgvisie. Dit is een gevolg van een tekort aan medewerkers met expertise op het gebied van wonen.

Ook zijn er vanuit het Rijk nog geen kaders zijn vastgesteld over de verplichte aandachtsgroepen die hierin moeten terugkomen.

Duurzaamheid en Milieu

21

Wat hebben we gedaan

Milieu Riolering en waterzuivering We hebben het regulier beheer en onderhoud overeenkomstig ons beheerplan Riolering uitgevoerd. Ook zijn er diverse investeringen uitgevoerd, zoals de renovatie van 2 hoofdgemalen, maatregelen op Veldzicht om wateroverlast in de toekomst te beperken en er is in samenwerking met Harderwijk en het waterschap een belangrijke transportleiding gerenoveerd. Op het gebied van planvorming zijn de volgende acties in gang gezet: Er is (in samenwerking met Harderwijk) een nieuwe beheersystematiek ingevoerd waardoor we ons rioolstelsel meer proactief op een risico-gestuurde manier gaan beheren en onderhouden. Er is een groot deel van het nieuwe Programma Water en Riolering geschreven. Dit programma wordt de opvolger van ons huidige beleidsplan Riolering (ZAP). Het daarbij behorende kostendekkingsplan is geactualiseerd. Op basis van dit kostendekkingsplan wordt de rioolheffing bepaald. In samenwerking met het waterschap, Harderwijk en Putten zijn we gestart met het proces om te komen tot een nieuw SSW (Systeemoverzicht stedelijk water). In het SSW wordt het gehele (afval)watersysteem hydraulisch doorgerekend. Doel is om meer grip te krijgen op het functioneren van ons systeem als onderbouwing voor kapitaalintensieve maatregelen.

Afvalbeleid Op het gebied van afval zijn verschillende activiteiten uitgevoerd: De campagne ‘jouw afval heeft toekomst’ is in de regio Noord-Veluwe uitgevoerd. Er is een E-waste Race Noord-Veluwe uitgevoerd waar tien basisscholen de strijd met elkaar aan gingen om zoveel mogelijk oude elektronische apparaten in te zamelen. Er is een Textiel Race Noord-Veluwe geweest. Hierbij gingen tien basisscholen de strijd aan tegen oud/kapot textiel. Er is gewerkt aan de voorbereiding om toe te treden tot Fryslân Milieu. Het doel hiervan is het wegnemen van de kwetsbaarheid van de gemeenten en het realiseren van een duurzame efficiënte samenwerking. De raad is gevraagd om kennis te nemen van de toetreding en eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Sanering stortplaats Zanderij Adviesbureau TAUW heeft een variantenstudie ten behoeve van de herinrichting van de voormalige stortplaats Zanderij uitgevoerd. Het uitgangspunt is het voorkomen van contact (wegnemen van risico's) met de aanwezige bodemverontreiniging, inclusief asbest. De raad heeft besloten om inrichtingsvariant 3 te realiseren: het plaatsen van een stevig hek in combinatie met het deels openstellen van het gebied om te wandelen. Duurzaamheid Windpark Horst en Telgt In maart 2023 heeft Gedeputeerde Staten het voorkeursalternatief en het voorstel voor de lokale normen vastgesteld.

Daarna is de formele plan- en vergunningenprocedure gestart. De mer is aangevuld en het financiële participatieplan is uitgewerkt door de initiatiefnemers in samenwerking met de overheden en klankbordgroep. Op basis van twee moties van de raad (15 februari en 9 maart) zijn er twee gesprekken gevoerd met de gedeputeerde van de provincie. De klankbordgroep is negen keer bij elkaar geweest, de themacommissie zes keer en er zijn twee bewonersbijeenkomsten geweest. Ook heeft er een gezamenlijk gesprek plaatsgevonden tussen de themacommissie en klankbordgroep. In december 2023 zijn het ontwerp Provinciaal Inpassingsplan en de ontwerp vergunningen door provincie Gelderland ter inzage gelegd. Hierin is sprake van vijf windmolens plus twee windmolens onder voorwaarden. Daarnaast is de anterieure overeenkomst Windpark Horst en Telgt vastgesteld en ondertekend.

Toekomstbestendig Veldzicht Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd naar de technische, juridische en organisatorische mogelijkheden van een op te richten Smart Energy Hub (SEH). Het doel van de SEH is om op een slimme manier elektriciteit met elkaar te delen door de elektriciteitsopwek, -opslag en -afgifte op elkaar af te stemmen. De bevindingen zijn gepresenteerd aan de ondernemers op 11 december 2023, waarna zij hebben besloten om een energiecoöperatie op te richten. Het is belangrijk dat de netbeheerders hiervoor een groepscontract mogelijk maken. Hiervoor werd op verschillende niveaus gelobbyd. De gemeente heeft advies ingewonnen om te verkennen of zij wil deelnemen aan de coöperatie. Voor het uitvoeren van de verschillende onderzoeken en het oprichten van parkmanagement door de bedrijvenkring Ermelo is er een subsidie door provincie Gelderland verstrekt. Voor het opzetten van parkmanagement en het uitvoeren van verschillende onderzoeken heeft bedrijvenkring Ermelo een subsidie toegekend gekregen van gemeente Ermelo. Visie Duurzaamheid en uitvoeringsplan duurzaamheid & klimaatadaptatie Op 10 mei 2023 heeft gemeenteraad Ermelo het PID herijking ambities en doelstellingen duurzaamheid en uitvoeringsprogramma duurzaamheid en klimaat vastgesteld. Daarna is gestart met de analysefase waarin bewoners, stakeholders en ambtenaren werden gevraagd om mee te denken.

Op 25 mei 2023 is de gemeenteraad bijgepraat tijdens een diverse avond over de richting en mogelijke kaders van de visie Duurzaamheid. Op 21 november 2023 is het hoofdlijnen document door de raad vastgesteld. Hiermee zijn de kaders en de reikwijdte van de op te stellen visie bepaald. Daarna is gestart met de feitelijke uitwerking van de visie en uitvoeringsprogramma’s klimaat. Klimaat bewust handelen

22

In 2023 zijn drie keer themapagina’s duurzaamheid geplaatst in het Ermelo's Weekblad. Daarnaast zijn de gemeentelijke kanalen ingezet voor informatie over duurzaam handelen. In de gemeente Ermelo heeft het hoogste aantal energie- en tuincoach-gesprekken van de NoordVeluwe gehaald.

Duurzaamheidsloket Sinds 1 maart 2023 vervult het Regionaal EnergieLoket (REL) de duurzaamheidsloket werkzaamheden in onze regio onder de naam Regionaal duurzaamheidsloket Noord-Veluwe. Er is een nieuwe telefonische helpdesk en een website in het leven geroepen waar bewoners terecht kunnen met hun vragen over het verduurzamen van hun huis en (woon)omgeving. De primaire toetsing van subsidieaanvragen klimaatadaptatie is eveneens bij het duurzaamheidsloket belegd. Regionale energiestrategie (RES) In mei 2023 is het voortgangsdocument RES Noord-Veluwe 2023 vastgesteld. Hierin wordt bekeken of we op koers liggen met het regionale bod voor 2030. Hoewel er flinke vooruitgang is geboekt, moeten we nog stappen zetten om de doelstelling van 0,53 TWh duurzaam opgewekte elektriciteit te realiseren. De netcongestie heeft op bestuurlijk en ambtelijk niveau de nodige inzet gevraagd gericht op de uitbreiding onderstation Harderwijk, bijdragen in het regio arrangement en de (tussentijdse) bevindingen congestiemanagementonderzoek van Liander en Tennet. Wijk van de Toekomst Er hebben verschillende activiteiten voor bewoners plaatsgevonden, zoals het delen van kennis tussen bewoners op de drie energiemarktplaatsen. Daarnaast zijn er twee cursussen georganiseerd om bewoners te ondersteunen bij de keuze van een juiste warmtepomp.

Er zijn voor zowel isolatie als voor warmtepompen subsidies verstrekt, waarbij er een duidelijke toename is van het aantal mensen dat subsidie aanvraagt voor een warmtepomp. Transitievisie warmte De activiteiten in de Wijk van de Toekomst maken deel uit van de Transitievisiewarmte. Aanvullend zijn er 483 energieboxen met energiebesparende maatregelen verstrekt en 1.000 warmtescans van woningen gemaakt met een daaraan gekoppeld isolatieadvies. Ook heeft de gemeente in oktober 2023 een isolatieplan ingediend voor het isoleren van particuliere woningen met label D en slechter tot de gemiddelde WOZ-waarde in Ermelo. De gemeente heeft hier goedkeuring voor gekregen en een specifieke uitkering voor de uitvoering van een lokale aanpak isolatie kan worden ingezet. Lokaal hitteplan In 2023 is er een concept-Hitteplan opgesteld. Dit concept plan voorziet in het informeren en instrueren van relevante partijen binnen Ermelo over hoe te handelen als er extreme hitte wordt voorspeld en in geval zich situaties van extreme hitte voordoen. Het conceptplan wordt nog intern getoetst en wordt daarna definitief gemaakt. Leningen toekomstbestendig wonen Er zijn via SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten) 48 leningen Toekomstbestendig wonen verstrekt. Het gemiddelde leenbedrag is ongeveer € 18.000,00 en het totaalbedrag aan verstrekte leningen is ongeveer € 863.000,00.

Rente en aflossing vloeien terug naar een revolverend fonds waar weer nieuwe leningen uit worden verstrekt. Stimuleringsleningen Er is via SVn 1 stimuleringslening verstrekt aan een Vereniging van Eigenaren om woningen te verduurzamen. De lening had een hoogte van € 90.000,00. Rente en aflossing vloeien terug naar een revolverend fonds waar weer nieuwe leningen uit worden verstrekt. Afweegkader energieopwek In februari 2023 heeft het college het PID grootschalige en kleinschalige duurzame energieopwek en -opslag vastgesteld. Het beoogde resultaat is om te komen tot een kaderstellende beleidsnota voor grootschalige en kleinschalige duurzame energieopwek- en -opslag in gemeente Ermelo. Op 31 mei 2023 is aan de hand van een presentatie een eerste inhoudelijke uitwerking toegelicht aan de raad. Om de raad vervolgens actief te betrekken bij de totstandkoming van het afwegingskader is een discussienota met meerdere thema’s en varianten aan de raad voorgelegd.

Indicatoren

Indicator

Eenheid

Periode

Ermelo

Nederland Bron

Aantal inwoners

Aantallen

2023

27.496

17.947.684 CBS - Bevolkingsstatistiek

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2022

7,9

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

2022

149

9,3 Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research 148 CBS statistiek Huishoudelijk afval

Hernieuwbare elektriciteit

%

2021

14,5

33,1 berekening

Demografische druk

%

2023

82,8

70,3 CBS - Bevolkingsstatistiek

bron: waarstaatjegemeente.nl (5 maart 2024)

Verbonden partijen

Bij de uitvoering van het programma Samen Wonen in Ermelo zijn de volgende verbonden

23

partijen betrokken: Afvalsturing Friesland N.V.

Wat heeft het gekost

Meerjaren begroting 2023

Budgetten

Programma Samen Wonen in Ermelo

Begroting 2023 (na wijzigingen)

Jaarstukken 2023

Saldo Jaarstukken t.o.v. Begroting

lasten

18.759.000

1.488.000

20.247.000

19.943.063

303.937

baten

-9.344.000

-2.383.000

-11.727.000

-13.711.036

1.984.036

9.415.000

-895.000

8.520.000

6.232.027

2.287.973

Mutaties 2023

Restant krediet

17.417.592

Saldo

Beschikbaar gesteld krediet t.m. 2023

Investeringen

Programma Samen Wonen in Ermelo

Begrotings wijzigingen 2023

Mutaties t.m. 2022

lasten

29.328.043

6.338.720

5.571.733

baten

-3.709.649

-1.475.341

-635.634

-1.598.675

25.618.394

4.863.379

4.936.099

15.818.917

Saldo

Het gedetailleerde investeringsoverzicht (van de door te schuiven kredieten) is opgenomen in onderstaand overzicht:

Investeringsplan Samen Wonen in Ermelo

Programma Samen Ondernemen in Ermelo Technische verklaring over de opbouw van de teksten

Conform het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) verwijzen wij in de onderstaande verantwoording allereerst naar plannen zoals deze in de Meerjarenbegroting 2023 door de voorgaande raad zijn vastgesteld. Het betreft hier de vragen: Wat willen we bereiken? en wat gaan we daarvoor doen? Vervolgens rapporteren wij hetgeen wij hebben gedaan in 2023.

Wat willen we bereiken

We geven bedrijven de ruimte Een nieuw bedrijventerrein met directe aansluiting naar de A28 bedoeld voor bedrijven die op hun huidige locatie in Ermelo niet verder kunnen groeien. Het nieuwe bedrijventerrein moet een aantrekkelijk alternatief zijn voor bedrijven die op Kerkdennen zijn gevestigd of voor bedrijven die zich op Veldzicht niet verder kunnen ontwikkelen. Het vrachtverkeer door de bebouwde kom van Ermelo beperken door Kerkdennen uiterlijk in 2050 als bedrijventerrein te sluiten. Een nieuw bedrijventerrein dat verduurzaming van bedrijven mogelijk maakt, energie neutraal is en optimaal verankerd is in het omliggende landschap. Dit wordt door de BKE ook wel ‘Ecopark’ genoemd.

Wat gaan we daarvoor doen

We geven bedrijven de ruimte Starten met het maken van een plan voor een nieuw bedrijventerrein in de directe omgeving van de A28. Dit in samenspraak met directbetrokkenen, zoals de omwonenden, de BKE, de bedrijven die onder meer zijn gevestigd op Veldzicht en Kerkdennen en de Buurtvereniging Horst en Telgt. Het plan houdt rekening met de problematiek op korte termijn (ruimtebehoefte vanuit Veldzicht) en de langere termijn (verandering van Kerkdennen). Het plan is in 2024 klaar en bevat een paragraaf met de financiële consequenties voor de gemeente Ermelo. Door de verhuizing van bedrijven komen deze locaties vrij en worden, met uitzondering van de locatie Veldzicht, bij voorkeur ingezet voor woningbouw. Vrijkomende ruimte op Veldzicht kan worden benut voor startups. Waarbij innovatieve concepten, al dan niet in samenspraak met het (MBO) onderwijs, een kans krijgen. We gaan een projectwethouder aanwijzen die dit vanuit het college van B&W als eerstverantwoordelijke wethouder integraal aanpakt.

Economie

Wat hebben we gedaan

Bedrijventerrein A28 Op 14 februari 2023 heeft het college het Project Initiatie Document (PID) Verkenning bedrijventerrein vastgesteld. Met dit PID is opdracht gegeven tot het uitvoeren van een verkenning die op hoofdlijnen beschrijft hoe het proces om te komen tot een nieuwe bedrijventerrein langs de A28 eruit kan zien, wat daar globaal voor nodig is in tijd, geld en capaciteit en wat vervolgens de eerste stap is om te gaan zetten. De verkenning heeft de vorm van een rapportage met daaraan gekoppeld een routekaart. Het externe bureau dat voor het

24

opstellen van het rapport is ingehuurd heeft de rapportage eind 2023 afgerond en naar de raad gestuurd.

Regionaal programma werken De eerste stappen om te komen tot een nieuw Regionaal Programma Werklocaties (RPW) zijn gezet. Elke vier jaar wordt dit programma in opdracht van de provincie Gelderland door Ermelo, Harderwijk en Putten opgesteld. Gedeputeerde Staten stelt het RPW vast. Voor het komende RPW is nu ook Zeewolde aangesloten. In 2023 zijn basisafspraken gemaakt en is er een strategische en inhoudelijke opzet voor het nieuwe RPW gemaakt. Als inhoudelijke onderleggen voor de economische ruimte vraag is er een opdracht verstrekt aan een extern bureau om hier onderzoek naar te doen. De oplevering van het nieuwe RPW vindt in 2024 plaats.

Toerisme en Recreatie

Wat hebben we gedaan

Visie toerisme en recreatie In 2022 heeft de gemeente Ermelo haar omgevingsvisie vastgesteld, waarin ontspannen verblijven en recreëren als één van de zes kernthema’s van de gemeente is opgenomen. Voor het vrijetijdsdomein is gewerkt aan een beleidsnota toerisme en recreatie die een gewenste richting van het vrijetijdslandschap in Ermelo (visie) en handvatten om deze richting in de praktijk te brengen (uitvoeringsprogramma). Aan een adviesbureau is de opdracht verstrekt om de gemeente hierin te ondersteunen en te schrijven aan een beleidsnota met een ambitie, speerpunten en concrete projectlijnen op het gebied van toerisme en recreatie. Hierbij is een uitgebreid participatietraject opgezet, waarbij in de eerste fase ondernemers, inwoners, samenwerkingspartijen en andere belanghebbenden actief betrokken zijn en hun input hebben kunnen geven voor het kaderstellende deel.

Bedrijvigheid

Wat hebben we gedaan

Deelname aan Samenwerkingsverband Toerisme & Recreatie Noord-Veluwe Er is meegedaan aan de projecten Icoonjaar Hanze en Joodse geschiedenis. Voor het project Icoonjaar Hanze, zijn verschillende interactieve Hanzestories routes ontwikkeld tussen de Hanzesteden en het ommeland, waaronder Putten-Ermelo. Het project is daarmee grotendeels afgerond. Daarnaast is gewerkt aan het projectplan Joodse geschiedenis in het kader van Veluwe Remembers. In dit projectplan hebben we uitgewerkt hoe we gaan toewerken naar het vergroten van de zichtbaarheid van de geschiedenis van Joodse families op de Noord-Veluwe richting de viering van 80 jaar vrijheid. Daarnaast is er gestart met de verkenning van een uitvoeringsstrategie voor belevingsgebied Veluwse Kust. Dit hebben we samen met Leisurelands, Gastvrije Randmeren en andere belanghebbenden gedaan.

Indicatoren

Indicator

Eenheid

Periode

Ermelo

Nederland Bron

2022

877,7

825,4

Netto arbeidsparticipatie

per 1.000 inwoners van 1564 jaar %

2022

73,6

CBS Bevolkingsstatistiek / LISA bewerking ABF Research 72,2 CBS - Arbeidsdeelname

Vestigingen (van bedrijven)

per 1.000 inw.15 t/m 64jr

2022

166,1

174,1 LISA

Functiemenging

%

2022

56

Banen

53,8

CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research

bron: waarstaatjegemeente.nl (5 maart 2024)

Verbonden partijen

Bij de uitvoering van het programma Samen Ondernemen in Ermelo zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Leisurelands Ontwikkelmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V. Coörperatie Gastvrije Randmeren

Wat heeft het gekost

Meerjaren begroting 2023

Budgetten

Begrotings wijzigingen 2023

Begroting 2023 (na wijzigingen)

Jaarstukken 2023

Saldo Jaarstukken t.o.v. Begroting

Programma Samen Ondernemen in Ermelolasten

1.227.000

521.000

1.748.000

1.401.204

baten

-144.000

-145.000

-289.000

-266.121

-22.879

1.083.000

376.000

1.459.000

1.135.083

323.917

Mutaties 2023

Restant krediet

Saldo Investeringen

Beschikbaar gesteld krediet t.m. 2023

Mutaties t.m. 2022

25

346.796

Programma Samen Ondernemen in Ermelolasten

668.345

448.581

32.243

baten

-261.367

-232.544

-12.800

-16.023

406.978

216.037

19.443

171.498

Saldo

187.521

Het gedetailleerde investeringsoverzicht (van de door te schuiven kredieten) is opgenomen in onderstaand overzicht:

Investeringsplan Programma Samen Ondernemen in Ermelo

Jaarverslag: Paragrafenverantwoording Paragraaf Lokale heffingen

Algemene informatie

In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de belastingtarieven en rechten 2023. De gemeentelijke belastingen en rechten zijn een belangrijke inkomstenbron voor onze gemeente. De Onroerend Zaak Belasting (OZB), Toeristenbelasting, Forensenbelasting en Reclamebelasting worden als algemene belastingen gezien.

De gerealiseerde inkomsten

Een vergelijking tussen de Jaarstukken 2023 en de Jaarstukken 2022 geeft het navolgende beeld van de opbrengsten uit belastingen en heffingen: Het totaal van de ontvangen belastingen en leges stijgt met € 420.000,00 (+2,1%). Naam heffing of leges

Jaarstukken 2023 x € 1.000,00

​OZB eigenaar (woning) OZB eigenaar (niet woning) OZB gebruiker (niet woning) ​Hondenbelasting ​Toeristenbelasting ​Forensenbelasting Precariobelasting Baten reclamebelasting subtotaal ​

​in % Jaarstukken 2022 x € 1.000,00

​in %

6.898 2.355 1.577

34% 11% 8%

7.218 2.207 1.480

36% 11% 7%

573 1.338

3% 7%

531 1.355

3% 7%

50 12.791

0% 63%

50 12.841

0% 64%

Verbrede rioolheffing Afvalstoffenheffing Begraafrechten Leges vergunningen en kabels Leges omgevingsvergunningen/welstand Leges burgerzaken Marktgelden Leges woonruimteverdeling Leges openbare orde en veiligheid subtotaal

2.950 2.376 706 132 1.003 349 6

14% 12% 3% 1% 5% 2% 0%

2.937 2.352 491 109 803 335 7

15% 12% 2% 1% 4% 2% 0%

36 7.558

0% 37%

54 7.088

0% 36%

Totaal

20.349

100%

19.929

100%

Beleid inzake lokale belastingen en heffingen

Landelijk Beleid Maatstaf OZB: WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven In de Meicirculaire 2022 is de jaarlijkse aanpassing van de gewichten van de verdeelmaatstaf OZB voor het jaar 2023 doorgevoerd. De uitkomst van de verdeelmaatstaf OZB wordt bepaald door de omvang van de WOZ-waarde en een daaraan gekoppeld gewicht, het zogenaamde rekentarief. Er worden drie WOZ-waarden onderscheiden: voor eigenaren woningen, eigenaren niet-woningen en gebruikers niet-woningen. Er zijn daarom ook drie rekentarieven. Door marktontwikkelingen kan de WOZ-waarde sterk fluctueren. Het is staand beleid van het Rijk om voor dat effect te corrigeren, door middel van een aanpassing van de rekentarieven. De correctie is dus op nationaal niveau. Regionale en lokale marktontwikkelingen die afwijken van de landelijke ontwikkelingen werken wel door in de uitkomst van de maatstaf. Op 1 januari 2023 is een nieuw WOZ-tijdvak begonnen met waardepeildatum 1 januari 2022. Bij de aanpassing van de rekentarieven is door het Rijk de vaste werkwijze toegepast. Het rekentarief wordt naar beneden (of naar boven) bijgesteld om de stijging (of daling) van de OZBmaatstaf als gevolg van de stijging (of daling) van de WOZ-waarde van woningen en nietwoningen ongedaan te maken. De maatstaf groeit wel met de inflatie mee (prijs Nationale Bestedingen, pNB).

De marktontwikkeling tussen 1 januari 2021 en 1 januari 2022 bij woningen werd, op basis van informatie van de Waarderingskamer, geschat op 19,38%. Voor niet-woningen werd de waardeontwikkeling over dezelfde periode geschat op 1%. De inflatie (pNB) in die periode bedroeg volgens de ramingen van het CPB 1,8%.

26

Benchmark woonlasten Overleg tussen het Rijk en de VNG heeft geleid tot de publicatie van de benchmarkwoonlasten in de Atlas van de lokale lasten 2023 van het COELO. De benchmark is ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Hiermee is afgestapt van de afspraak dat de ontwikkeling van de lokale lasten jaarlijks wordt gemonitord met de macronorm OnroerendeZaakBelasting. De benchmark betreft een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten (OZB, Riool- en Afvalstoffenheffing) en de gemeentelijke tariefontwikkeling binnen een provincie. Ook de landelijke en provinciale gemiddelden worden vergeleken. Het overzicht vergelijkt binnen de provincie de tariefswijzigingen per gemeente en het cumulatief bedrag van de drie heffingen per gemeente. De benchmark geeft gemeenten meer inzicht in het eigen beleid ten opzichte van het beleid van andere gemeenten. Deze informatie kan benut worden om het eigen beleid verder vorm te geven. Hieronder vindt u de grafische weergave van de benchmark voor de provincie Gelderland. In het bovenste deel van de figuur is de mutatie van de woonlasten van 2022 op 2023 weergegeven. In de onderste figuur de hoogte van de woonlasten. Hierbij is ieder balkje opgesplitst in het bedrag dat gemiddeld wordt betaald voor Onroerende Zaak Belasting, Rioolheffing en Afvalstoffenheffing.

De doorgetrokken rode lijn geeft in beide onderdelen het landelijke gemiddelde weer, de gestippelde rode lijn het provinciale gemiddelde.

Conclusie: De conclusie is dat gemeente Ermelo in 2023 de hoogste woonlasten van de provincie Gelderland had. Kadernota 2022 Basis voor de stijgingen van de belastingen 2023 is de besluitvorming van de raad inzake de Programmabegroting 2020-2023 met betrekking tot de belastingstijgingen 2020 tot en met 2023. In de door de raad vastgestelde Kadernota 2022 is bepaald dat voor het begrotingsjaar 2022 de volgende percentages zijn aangehouden. Nadere verwerking van deze uitgangspunten heeft plaatsgevonden in het raadsbesluit belastingmaatregelen 2022. Onroerende Zaak Belasting woningen: De OZB is in 2023 verhoogd met een inflatiecorrectie van 3%. De compensatie stijging/daling WOZ-waarde in de tarieven voor de woningen is weer ingevoerd. De compensatie in de tarieven van 1% opgenomen voor de WOZ-korting op de Algemene uitkering is afgeschaft. Inclusief de vastgestelde verhogingen van nieuw beleid en compensatie van het wegvallen van de Precariobelasting is de totale verhoging 3%. In onderstaande tabel is uiteengezet hoe de tariefstijging van de OZB woningen in de Programmabegroting 2020-2023 is verwerkt. Omschrijving 2023 Inflatiecompensatie 3% Totaal 3% Onroerende Zaak Belasting niet-woningen: Het bij de begroting genomen besluit om de belastingstijging niet-woningen conform de categorie woningen toe te passen is geëffectueerd. Dit betekent een stijging van 3,12%.

Afvalstoffenheffing: De kosten van afvalinzameling zijn in 2023 volledig kostendekkend, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de btw en met de stand van de voorziening Afvalstoffen. De tarieven Afvalstoffenheffing 2023 zijn gelijk gebleven. Rioolheffing: De Rioolheffing is gebaseerd op de het Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan. De riolering is 100% kostendekkend. Voor- en nadelen verlopen budgettair neutraal door middel van de voorziening Egalisatie riolering. tarief Klasse-indeling 2023 in € 0 - 100 m3 195,00 100 - 250 m3 220,00 250 - 500 m3 245,00 500 - 1.000 m3 495,00 1.000 - 2.000 m3 745,00 2.000 - 5.000 m3 1.495,00 5.000 - 10.000 m3 2.245,00 10.000 - 25.000 m3 4.495,00 25.000 - 50.000 m3 8.995,00 50.000 m3 en meer 17.995,00 Toeristenbelasting: Op basis van de notitie Toeristen- en Forensenbelasting is de Toeristenbelasting verhoogt met een inflatiecorrectie van 3%, € 1,55 per overnachting voor campings en € 2,06 per overnachting voor B&B en hotels. Forensenbelasting: Met ingang van 2019 is de heffing van de Forensenbelasting gewijzigd van een vast bedrag per object naar een heffing op basis van de WOZ-waarde van het recreatieobject. tarief Klasse-indeling 2023 in € 0 - € 50.000 340​,00 € 50.000 - € 100.000 515,00 ​€ 100.000 - € 200.000 690​,00 € 200.000 en hoger 1.03​5,00 Begraafrechten:

27

De tarieven begraafplaats 2023 zijn verhoogd met een inflatiecorrectie van 3%. Overige legestarieven: De algemene lijn is volledige kostendekkend, tenzij nadrukkelijk anders is besloten. Vastgesteld beleid inzake lokale belastingen en heffingen Onderstaand een volledig overzicht van het vastgesteld beleid met betrekking tot de lokale belastingen en heffingen. Rapport Gemeentelijke Tarieven "Van kostprijs naar tarieven" (2002) Nota Recreatieve Heffingen Toeristen en Forensenbelasting (2003) Tariefdifferentiatie Afvalstoffenheffing Belastingverordeningen (jaarlijks) Notitie Lokale Lastenverlichting (2008) Raadsbrief Tariefontwikkeling OZB-niet woningen (28 juni 2012) Basis RioleringsPlan (2012) Analyse Begraafplaatsexploitatie (2014) Notitie Opties Kosten en Baten (2014) Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan (ZAP (2015) incl verlengingsnotitie ZAP (november 2020) Notitie rentebeleid kostendekkende tarieven (2017) Rentebeleid (2023)

Kostendekkendheid tarieven

Als onderdeel van de BBV 2017 is het voor de paragraaf Lokale heffingen verplicht een overzicht op hoofdlijnen op te nemen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk gemaakt wordt: Hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen. Hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd. Voor de cijfermatige berekening van de kostendekkendheid van de heffingen wordt aangesloten bij de in de "notitie overhead" van de commissie BBV opgenomen tabel. Deze berekening moet vervolgens worden aangevuld met een inhoudelijke toelichting over de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Een beleidskeuze die ten grondslag ligt aan de tarieven is dat in principe een kostendekkendheid van 100% wordt nagestreefd. Voor de leges burgerzaken zijn de diverse tarieven gemaximeerd vanuit het Rijk, wat impact heeft op de kostendekkendheid. De kostendekkendheid van de marktgelden wordt nog nader onderzocht. Tegelijkertijd wordt de marktverordening herzien. Door wijzigingen in de BBV heeft gemeente Ermelo de notitie rentebeleid kostendekkende tarieven opgesteld en vastgesteld bij de Kadernota 2018.

Aanleiding hiervoor is de gewijzigde verslagtechnische toerekening van rente aan taakvelden en producten. De notitie rentebeleid kostendekkende tarieven wordt betrokken bij de berekening van de tarieven met ingang van 2018. In 2023 is de notitie Rentebeleid ingetrokken. Dit is gedaan omdat het BBV aanvullende regels heeft gesteld en andere punten uit het rentebeleid in andere beleidsstukken zijn geregeld. Derhalve was de notitie Rentebeleid overbodig geworden. De kostendekkendheid van de tarieven wordt berekend door het totaal van de netto-kosten per taakveld (exclusief omslagrente) en de toegerekende overhead, inclusief omslagrente en de toegerekende rente op basis van de visie rentetoerekening af te zetten tegen de opbrengst van de heffingen per taakveld. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid in beeld gebracht voor afvalstoffen, riolering, begraafplaats, bouwen, marktgelden, burgeraangelegenheden alsmede openbare orde en veiligheid: Berekening van kostendekkendheid van OmgevingsOpenbare orde Afvalstoffen Riolering Begraven MarktgeldenBurgerzaken een heffing: vergunningen en veiligheid (bedragen x € 1.000,00) Kosten 2.376 3.007 741 622 80 678 52 Opbrengst heffingen

2.376

2.993

706

1.003

6

283

36

Dekkingspercentage

100%

100%

95%

161%

8%

42%

69%

Uitgangspunten: Voor Afvalstoffenheffing betreft dit de heffing inzake het vastrecht en verzamelcontainers, alsmede de Afvalstoffenheffing variabel (Diftar). Voor de brede Rioolheffing betreft dit de heffing bij woningen alsmede de niet-woningen. Voor de begraafplaats betreft dit de leges lijkbezorging, reiniging graven en instandhouding graven. Conform het raadsbesluit wordt bij het onderdeel inkomsten taakvelden begraafplaats rekening gehouden met de fictieve bespaarde rente op de voorzieningen (€ 21.000,00). Conclusies: De kostendekkendheid voor zowel afvalstoffen als riolering is 100%. Dat zijn de enige percentages uit deze tabel die met zekerheid gezegd kunnen worden. Voor de andere percentages geldt dat de huidige berekeningen van de legestarieven welke ten grondslag liggen aan de legesverordening aan een herziening toe zijn. Middels extra comptabele berekeningen wordt dit, zo goed als mogelijk is, ondervangen waarmee toch de richting van de kostendekkendheid bepaald kan worden, de percentages zelf zijn niet hard.

28

De kostendekkendheid van de markt wordt nader onderzocht. Dit is geen onderdeel geweest van het onderzoek in het kader van de legesverordening. In de berekening is extra comptabel rekening gehouden met de kosten van marktmeester, schoonhouden, plaatsen en weghalen van hekken etc.

Lokale lastendruk

Jaarlijks wordt de COELO Atlas van de lokale lasten opgesteld. Dit betreft een jaarlijkse monitor van de ontwikkeling van de lokale lasten op macro- en microniveau. Voor onderstaande gegevens is gebruik gemaakt van de COELO Atlas van de lokale lasten 2023. De gegevens hebben betrekking op 2023 Landelijk beeld In 2023 is voor de Onroerende Zaak Belastingen (OZB) de WOZ-waarde in peiljaar 2022 als grondslag gebruikt. De waarde van een gemiddelde woning steeg in deze periode 17%. Dit betekent echter niet dat huishoudens ook 17% meer kwijt zijn aan de OZB. Gemeenten verlagen namelijk hun tarief. Dit jaar verlaagden zij het tarief voor woningen met gemiddeld 3,1%. Gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling ligt het gemiddelde OZB-tarief voor woningen 3,4% hoger dan vorig jaar. De gemiddelde Afvalstoffenheffing voor huishoudens stijgt dit jaar met 4,5%. De gemiddelde Rioolheffing voor huishoudens stijgt dit jaar met 3,7%. 89% van alle gemeenten heft Toeristenbelasting. Het tarief van de Toeristenbelasting is in 2023 (gemiddeld in alle gemeenten) met 24,7% omhoog gegaan. Woonlasten per gemeente Woonlasten zijn betalingen die huishoudens doen in verband met wonen. De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de Onroerende Zaak Belasting (OZB), de Rioolheffing en de Afvalstoffenheffing. Een eventuele heffingskorting wordt hiervan afgetrokken.

De gemeentelijke woonlasten bestaan voor huishoudens met een huurwoning uit de Afvalstoffenheffing en soms Rioolheffing. Eigenaar-bewoners betalen daarnaast ook OZB. In enkele gemeenten wordt van deze bedragen een heffingskorting afgehaald. In Ermelo bedroegen voor 2023 de woonlasten voor een éénpersoonshuishouden (eigenaarbewoner) € 1.057,00 en voor meerpersoonshuishouden (eigenaar-bewoner) € 1.143,00. Ter vergelijking in Gelderland bedraagt dit gemiddeld € 860,00 resp. € 914,00. Landelijk bedragen voor 2023 de woonlasten gemiddeld € 944,00 voor een meerpersoonshuishouden, waarbij het de hoogste lasten € 1.874,00 (Bloemendaal) bedragen en de laagste € 652,00 (Aalten).

Bijlage Woonlasten per gemeente (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing; woning met gemiddelde waarde; na aftrek heffingskorting; euro per jaar per huishouden)

Het is niet altijd zo dat gemeenten met hoge woonlasten ook veel geld overhouden aan de belastingen die zij van huishoudens innen. Dat komt doordat gemeenten met relatief waardevol onroerend goed binnen hun grenzen een lagere algemene uitkering van het Rijk ontvangen dan andere gemeenten. Gemeenten die binnen hun grenzen veel hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een relatief lage uitkering. Zij hebben dus hogere woonlasten, of minder bestedingsruimte. De netto woonlasten geven een indicatie van het bedrag dat een gemeente per huishouden van de woonlasten overhoudt. Deze netto woonlasten zijn gedefinieerd als de woonlasten die er zouden zijn als de belastingcapaciteit niet zou worden verevend. De extra OZB-opbrengst die gemeenten met dure woningen nu nodig hebben om de lagere algemene uitkering te compenseren is van de woonlasten afgetrokken. Bij gemeenten met lage woningwaarden is het profijt van de verevening bij de woonlasten opgeteld. Aalten heeft de laagste netto woonlasten (€ 652,00), de hoogste netto woonlasten heeft Bloemendaal (€ 1.874,00). Het gemiddelde in Nederland bedraagt € 944,00.

Kwijtschelding

Particulieren die aan bepaalde voorwaarden voldoen kunnen, afhankelijk van de persoonlijke financiële omstandigheden, in aanmerking komen voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Geen kwijtschelding wordt echter verleend voor de leges.

29

Bij de invoering van Diftar is besloten om personen, die medisch afval hebben (bijvoorbeeld: incontinentie-, stoma of dialysemateriaal), tegemoet te komen in de Afvalstoffenheffing. Hiervoor dient een schriftelijk verzoek te worden ingediend, voorzien van een medische verklaring van bijvoorbeeld de huisarts, of een rekening waaruit blijkt dat medisch materiaal gebruikt wordt. In de jaarrekening wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over het aantal verleende kwijtscheldingen. Om de armoedeval voor alleenstaande ouders met een relatief laag inkomen te verminderen, is per 1 januari 2012 voor gemeenten en waterschappen de mogelijkheid gecreëerd om bij de kwijtschelding van lokale belastingen rekening te houden met de kosten van formele kinderopvang. Dit vermindert de armoedeval en maakt werken lonender. Om gemeenten en waterschappen te ondersteunen bij het uitvoeren van deze maatregel is per 2013 structureel € 8 miljoen binnen het gemeentefonds beschikbaar gesteld. De raad heeft hiervoor besloten, raadsbesluit corsanr. 12080968, om met ingang van 1 januari 2013 over te gaan tot het toepassen van de mogelijkheid om de noodzakelijke kosten voor kinderopvang in aansluiting op de Wet kinderopvang aan te merken als uitgave bij de beoordeling van verzoeken om kwijtschelding. In de jaarstukken wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over het aantal verleende kwijtscheldingen.

De kwijtschelding wordt verleend op Afvalstoffen- en Rioolheffing. Kwijtschelding 2018 2019 2020 2021 Categoriaal (=medisch afval) 14 17 14 14 Geautomatiseerde kwijtschelding 382 374 389 382 Overige verzoeken 124 134 124 123 Totaal 520 525 527 519

2022 14 368 195 577

2023 15 371 203 589

In deze tabel zit ook de tegemoetkoming medisch afval verwerkt. Onderstaand staan de verleende bedragen aan kwijtschelding, onderverdeeld naar soort. Kwijtschelding (uitgaven x € 1,00) 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Rioolheffing​ 100.927 105.790 107.771 95.948 103.905 89.675 Afvalstoffenheffing vastrecht + 50.695 53.330 53.541 55.252 63.596 53.826 verzamelcontainer Afvalstoffenheffing variabel Diftar 23.018 24.522 32.387 18.341 21.100 34.154 Totaal 174.640 183.642 193.699 169.541 188.601 177.655

Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

Algemene informatie

Kader De gemeente Ermelo onderkent het belang van risicomanagement. Wij achten het daarom wenselijk om risico’s (vroegtijdig) te identificeren en waar mogelijk beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico’s wordt de gemeente in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige uitgaven in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Hiertoe heeft de raad op 6 maart 2008 de notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement vastgesteld. De toegepaste systematiek van weerstandsvermogen en risicobeheersing is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement in samenwerking met de Universiteit Twente. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement bevat relevante informatie ten aanzien van risico's met een mogelijk grote impact op de financiële positie van de gemeente. Van dergelijke risico's wordt ingeschat hoe groot de kans is dat de gebeurtenis zich daadwerkelijk voordoet en het financiële gevolg dat dit met zich meebrengt. Waar mogelijk en voor zover dit ligt binnen de invloedsfeer van de gemeente wordt er naast het benoemen van de betreffende risico's vervolgens aandacht besteed aan een verlaging van de benoemde risico's door middel van het treffen van beheersingsmaatregelen om ofwel de kans van optreden ofwel de uiteindelijke impact van het risico te beperken.

Deze paragraaf rapporteert over de zogenoemde financiële risico's. Op basis van de geïnventariseerde risico’s met een financiële impact is de benodigde weerstandscapaciteit berekend. In deze paragraaf worden de tien risico’s gepresenteerd die de grootste invloed uitoefenen op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit. Indien een risico daadwerkelijk leidt tot budgettaire gevolgen, dan zijn daarvoor in de huidige begroting in beginsel geen directe dekkingsmiddelen beschikbaar. Dit betekent dat bij het zich voordoen van een risico in eerste instantie dekking gevonden moet worden binnen andere posten van de lopende begroting. Mocht dit laatste niet mogelijk zijn, dan vormt de Algemene Risicoreserve de eerste buffer om de financiële gevolgen op te vangen. Het optreden van een risico kan ook structurele financiële gevolgen met zich meebrengen. Afhankelijk van de omvang van de financiële consequenties van een zich voordoend risico kan ter dekking van een structureel nadeel nodig zijn om beleid te herzien dan wel te heroverwegen. Een belangrijke indicator van de algehele risicopositie en de mate waarin deze door de beschikbare weerstandscapaciteit is afgedekt komt tot uitdrukking in de weerstandsratio. Indien de berekende ratio onder de door uw raad (bij de Kadernota 2018 gewijzigde) vastgestelde norm (1,0) komt te liggen, wordt een kritieke grens gepasseerd.

Deze paragraaf sluit daarom af met een beoordeling van de weerstandsratio en een advies om het weerstandsvermogen op voldoende niveau te brengen indien de weerstandsratio te laag blijkt.

30

Vastgesteld beleid inzake Weerstandsvermogen Notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2023) Nota reserves en voorzieningen gemeente Ermelo (2023) Financiële Verordening (2023) Strategisch financieel beleid, onderdeel Kadernota (2018) De gemeente is voornemens om dit jaar het risicobeleid in de gemeente te verbeteren. Daarbij zal aandacht besteed worden aan het beter in beeld brengen van de risico's zelf, maar ook aan implementeren van risicobeheersing. Landelijke ontwikkelingen en trends Omgevingswet De Omgevingswet is per 1-1-2024 in werking getreden, waarmee 26 bestaande wetten worden gebundeld en gemoderniseerd. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De invoering van de Omgevingswet heeft gevolgen voor alle gemeenten en is de grootste wetgevingsoperatie sinds decennia. In de Programmabegroting 2020-2022 is op grond van het door de VNG opgezette "financieel dialoogmodel" bij de pijplijnonderwerpen aangegeven welke kosten de implementatie en het werken met de Omgevingswet naar verwachting met zich meebrengt. De bedragen zijn vervolgens verwerkt in de begroting, en zijn voor de komende jaren voor zover we nu kunnen overzien toereikend.

Algemene uitkering Gemeentefonds Een ontwikkeling met risico’s voor de meerjarige ontwikkeling van de algemene uitkering betreft de “Herijking verdeelstelsel Gemeentefonds”. Zoals bekend is de gemeente Ermelo nadeelgemeente. Op dit moment is in de meerjarenbegroting rekening gehouden met een nadeel overeenkomstig het zgn. ingroeipad. Het nadeel loopt daarbij op tot € 37,50 per inwoner in 2025. Het becijferde nadeel bedraagt echter ruim € 4,1 miljoen, of wel € 153,00 per inwoner. Vanaf 2026 zal er wederom sprake zijn van een nieuw verdeelmodel. Het ligt in de lijn der verwachting dat dan voortgeborduurd wordt op dit nadeel. De raad heeft dan ook besloten om jaarlijks vanaf 2026 rekening te houden met een cumulatief oplopend nadeel van € 15,00 per inwoner per jaar. Beschermd wonen De Rijksoverheid en gemeenten werken nu aan de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dat houdt in dat alle gemeenten verantwoordelijk worden voor beschermd wonen van hun inwoners. Nu zijn dit de 43 centrumgemeenten. De Rijksoverheid, gemeenten en aanbieders kijken nu of en hoe dit het best georganiseerd kan worden. Het is op dit moment niet aan te geven wat dit in financiële zin voor de gemeente gaat betekenen. De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 28 april 2021 advies uitgebracht over het wetsvoorstel.