Programmabegroting 2024 - 2027
Tekst van het document
Voorbeelden hiervan zijn de energietransitie, klimaatadaptatie, woningbouw, invoering Omgevingswet en de inzet van gemeenten ten gevolge van diverse crisissen zoals de oorlog in Oekraïne en corona. Deze ontwikkelingen volgen elkaar ook nog eens in hoog tempo op. Dit betekent dat de organisatie gemeente Epe flexibel en wendbaar moet zijn, waarbij zij moet inspelen op een continu veranderende vraag. Organisatieontwikkeling Om goed te kunnen inspelen op de veranderende klantvraag en om de dienstverlening aan onze inwoners te verbeteren zijn we vorig jaar gestart met een doorontwikkeling van onze organisatie. Dit doen we volgens de uitgangspunten van ‘Werken vanuit de bedoeling’. Inmiddels hebben we ook de diverse andere rapporten, onderzoeken en visies die we al beschikbaar hadden samengebracht en geordend in één totaaloverzicht met doelen en acties voor de komende tijd. Daarin onderscheiden we vier sporen:
70
1. Inhoudelijke taken die we doen voor de raad en de samenleving: raadsakkoord, begroting, Centrale PlanningsLijst 2. Regulier inhoudelijk werk: teamplannen 3. Hoe doen we nu zaken: hoe leveren we dienstverlening met een menselijke maat, hoe betrekken we de samenleving 4. Hoe richten we de organisatie goed in en zorgen we dat onze medewerkers goed zijn toegerust om te kunnen doen wat nodig is en verwacht wordt Meer concreet werken we binnen de vier sporen momenteel onder andere aan de verbetering van onze telefonische dienstverlening. Ook zijn we met onze medewerkers in gesprek over werken vanuit de bedoeling (wat is het, wat betekent het voor je werk, wat zou je anders kunnen doen, wat heb je daarvoor nodig). We krijgen meer en beter inzicht in onze medewerkers, de kwaliteiten die we in huis hebben, hoe we die goed kunnen inzetten en waar we ontwikkeling en aanvulling op nodig hebben door te gaan werken met een strategische personeelsplanning (SPP) en betere gesprekken te voeren over ontwikkelwensen en -mogelijkheden. Ook werken we aan een flexibelere, betere en eenvoudigere interne dienstverlening. De voortgang op de diverse acties monitoren we en delen we regelmatig met onze medewerkers.
Bij de begrotingsbehandeling 2023-2026 zijn er naast veel middelen om te investeren in onze gemeenschap, ook veel middelen beschikbaar gesteld voor de organisatie gemeente Epe in de vorm van menskracht en in ondersteunende middelen. Deze combinatie stelt ons in staat om de komende jaren èn onze dienstverlening te verbeteren èn onze uitdagingen aan te pakken. Met deze investering in mens en middelen herstellen we de balans tussen inhuur en vaste formatie. Het afgelopen jaar heeft laten zien dat de krapte op de arbeidsmarkt een vertragende factor is voor dit herstel. Om goed te kunnen inspelen op deze krapte hebben we diverse acties ingezet. Daar gaan we de komende tijd mee verder. Dit budget is voor nu toereikend en zal voor komend jaar weer worden gevraagd. Recruitment is opgezet en we hebben betere strategieën en werkwijzen om de arbeidsmarkt te benaderen en ontwikkelen. We zetten bijvoorbeeld meer en specifiekere wervingskanalen in dan voorheen. We hebben een betere verhouding tussen personeel dat we inhuren en in dienst hebben. Zo zijn alle leidinggevende functies weer vast ingevuld. Toch zien we dat we nog steeds ook veel personeel moeten inhuren. We kijken wel kritischer en bewuster naar wat er echt nodig is. Op bepaalde functies, zoals nieuwe functies in het ruimtelijk domein en ondersteunende adviseursfuncties, zijn geen geschikte kandidaten te vinden.
Waar mogelijk kiezen we ervoor onervaren kandidaten aan te nemen en zelf op te leiden. Dit leidt soms tot tijdelijk extra inhuur voor een goede begeleiding van de nieuwe medewerker en het leidt tot extra opleidingskosten. Het is echter een investering die zich naar verwachting later terugbetaald. We investeren in het binden en boeien van personeel. Dat gaan we doen door het aanbieden van een breed opleidingsaanbod (doorontwikkeling van de Eper academie). We zetten ook steeds meer in op talentontwikkeling. Volgend jaar werken we aan een breed intern opleidingsaanbod voor persoonlijke ontwikkeling. Daarnaast werken we aan aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. De reiskostenvergoeding is er daar één van en we onderzoeken andere opties zoals een bredere bestedingsmogelijkheid van het individueel keuzebudget. Dit doen we in samenhang met een visie op werkgeluk en vitaliteit. 5.3.2 Communicatie Inwonerparticipatie en actieve communicatie In 2023 is gewerkt aan een visie op de positie van de gemeente in de Eper samenleving (met een focus op dienstverlening, communicatie en participatie) die begin 2024 wordt voorgelegd aan de gemeenteraad voor besluitvorming. Na vaststelling wordt uitvoering gegeven aan de verschillende onderdelen van de visie.
Vooruitlopend daarop werken we al vanuit het gedachtegoed van de visie waarbij bouwen aan vertrouwen en samenwerking met de samenleving centraal staan. Dat vraagt om het blijvend aandacht houden voor en het werken aan bewustwording op deze onderdelen en verdere inbedding van het omgevingsbewust en inwonergericht werken. Daarbij wordt onder andere in alle stappen van het proces nog bewuster gekeken naar de rollen en mate van betrokkenheid van inwoners, bestuur en ambtelijke organisatie. Zo wordt de communicatie- en participatieaanpak integraal onderdeel van beleids- of projectvoorstellen en daarmee ook van de besluitvorming.
71
5.3.3 Informatievoorziening en Automatisering In 2023 is het informatiebeleid van de gemeente Epe geactualiseerd. Een actueel informatiebeleid is van essentieel belang voor een gemeente om efficiënte dienstverlening te kunnen bieden, goede toekomstbestendige beslissingen te kunnen nemen, gegevens te beschermen en samen te werken met andere instanties. Het vormt een basis voor effectieve planning en innovatie binnen de gemeente. Informatiebeleid In het informatiebeleid zijn interne en externe ontwikkelingen en behoeften vertaald in thema`s en daarbij behorende richtinggevende principes. De thema`s geven weer, waar de komende 4 jaar de focus komt te liggen. Het gaat hier met name om dienstverlening, regie bij de inwoner, transparantie, samenwerking met inwoners, een robuuste en toch flexibele informatiehuishouding en datagedreven werken. De richtinggevende principes helpen ons om de juiste keuzes te maken en prioriteiten te stellen. Omdat de technologische ontwikkelingen zo snel gaan, is voor richtinggevende principes gekozen. Nieuwe kansen en uitdagingen worden hieraan getoetst. Hiermee kunnen we sneller inspelen op dat wat op dat moment mogelijk en nodig is. In 2024 worden een aantal zeer bedrijfskritische applicaties vervangen en processen anders ondersteund.
Dit zijn omvangrijke trajecten en tegelijkertijd een kans om het gebruik en de kwaliteit van onze gegevens te verbeteren. Daarnaast wordt verdere invulling gegeven aan enkele informatie gerelateerde wetten zoals de Wet Open Overheid en de wet Modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Wetten die onze inwoners meer ruimte en service moeten gaan bieden. Intern zal verder worden gewerkt aan een professionele IT-organisatie. Hiervoor zal verdieping worden gebracht in onderdelen als leveranciersmanagement, portfoliomanagement en architectuur, data-analyse, interne accountmanagement, data-ethiek en veiligheid, contract, gegevens en functioneel beheer. Tot slot zal worden aangehaakt op het streekarchief waarmee al onze archiefwaardige stukken een digitale en professioneel beheerde bewaarplaats krijgen. Informatieveiligheid De landelijke norm voor de inrichting van de informatieveiligheid is de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO). De baseline is een Nederlandse vertaling van internationale normen (ISO 27001/27002). Wij hebben deze baseline de basis van ons strategisch informatieveiligheidsbeleid gemaakt. Op basis van de Baseline Informatieveiligheid Overheid worden maatregelen geïmplementeerd en vindt er continu verbetering plaats. We monitoren dreigingen en daaraan gekoppelde risico's en vertalen dit (indien nodig) naar aanpassingen van de maatregelen.
Wij gebruiken hiervoor o.a. informatie van het Nationaal Cyber Security Centrum(NCSC) en de InformatieBeveiligingsdienst Gemeenten(IBD). Aandachtpunten voor 2024 vanuit informatieveiligheid zijn het verder implementeren van multi-factor authenticatie en het voorbereiden de zogenaamde zero-trust filosofie ‘never trust, always verify’: we nemen niet iets aan, maar verifiëren. Daarnaast is toegang tot data gelimiteerd op een need-to-know basis. Op basis van inzicht in data en verkeersstromen is het netwerk – en de beveiliging ervan – ‘van binnen naar buiten’ ingericht en wordt alle verkeer binnen het netwerk geïnspecteerd en gelogd. Daarnaast wordt aandacht besteed aan het verder door ontwikkelen van het beheren van mobiele apparaten en de applicaties. Via een landelijke systematiek “Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA)”legt ons college jaarlijks verantwoording af aan uw raad en landelijke toezichthouders. De verantwoording aan de raad bestaat uit een zelfevaluatie, een verklaring van het college van B&W over het gebruik van SUWI-net en DigiD, een onafhankelijke IT-audit over het gebruik van SUWI-net en DigiD en een passage over informatieveiligheid in het jaarverslag. Jaarlijks worden penetratietesten uitgevoerd op de technische infrastructuur.
Het doel van penetratietesten is het verkrijgen van onafhankelijk inzicht in de status en effectiviteit van de beveiligingsmaatregelen. Daarnaast maken de toegenomen externe dreigingen het noodzakelijk om continu te waken over informatieveiligheid. We houden structureel een campagne om de informatieveiligheidsbewustwording onder medewerkers te versterken. Dit onder de noemer [Veilig werken inbegrEPEn] Hierbij wordt ook aandacht besteed aan het privacy bewustzijn in het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Ander onderdeel is het juist gebruiken van zogenaamde basisgegevens uit de diverse basisregistraties zoals de Basisregistratie Personen(BRP), -Adressen en Gebouwen(BAG), Het Handelsregister etc.
72
ICT Dankzij goed werkende ICT voorzieningen kan de gemeente haar werk doen. De afhankelijkheid van deze voorzieningen neemt toe. Daarom willen we in regie zijn ten aanzien van goede ICT-oplossingen voor onze gemeente. We reduceren de kwetsbaarheid en dragen zorg voor de continuïteit van de infrastructuur en de beheersorganisatie. Nu onze ICT infrastructuur en digitale werkplek extern beheerd worden, ligt de nadruk op het continue verbeteren van onze samenwerking met onze ICTpartner. Onze regisserende rol richting deze partner is nieuw en zal steeds meer vorm krijgen. Goed opdrachtgeverschap en contractmanagement zijn hierin cruciaal. 5.3.4 Juridische Zaken De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is op 25 mei 2018 in werking getreden. De AVG verplicht om privacyrisico's in werkprocessen en applicaties/systemen inzichtelijk te maken en te documenteren. Dit gebeurt door het houden van Data Protection Impact Assessment (DPIA). Hierbij worden de risico's in beeld gebracht en worden de maatregelen om die risico's weg te nemen of te beperken, beschreven. Het houden van DPIA's wordt planmatig aangepakt voor nieuwe wetten en verwerkingen. Er wordt toegezien op de juiste uitvoering en de juridische kwaliteitszorg omtrent algemene persoonsgegevens en bijzondere persoonsgegevens. Kwetsbare groepen in de samenleving krijgen speciale aandacht.
Eind 2023 wordt er geëvalueerd en een nieuw jaarplan opgesteld omtrent werkzaamheden. In 2024 zal er een nieuw, breder beleid worden geschreven. Om Europese wettelijke ontwikkelingen en verwachte nieuwe wettelijke toetsingen in dit werkveld te vatten, zal dit niet opnieuw een specifiek privacybeleid worden, maar een strategisch gegevensbeschermingsbeleid. 5.3.5 Financiën In het kader van de rechtmatigheid worden de inkoopprocessen en financiële administratieve processen verder op elkaar aangesloten en afgestemd. 5.3.6 Planning en Control De ontwikkeling van de planning en control cyclus is een proces waarin mogelijkheden tot verbeteren continu worden benut. Dit gebeurt waar mogelijk in combinatie met de workflow applicatie van Pepperflow en door kritisch te kijken naar de procesmatige aanpak van het opstellen van de verschillende documenten. Via de website epe.begrotingonline.nl hebben de gebruikers via een webbased toepassing eenvoudig en snel toegang tot de documenten in de planning en control cyclus, zoals de begroting, de voortgangsrapportages en de jaarstukken. Het ligt in de bedoeling om met de gemeenteraad (via de commissie p&c) het bestuurlijke proces en de documenten in de p&c cyclus te evalueren.
Binnen de planning en control cyclus is continu aandacht voor het toepassen van de uitgangspunten van het financiële beleid, zoals risicobeheersing in relatie tot het weerstandsvermogen, het waar mogelijk beperken van de afhankelijkheid van externe financiering, de financieringsplanning en een sluitende begroting/meerjarenbegroting. Daarbij speelt de interne beheersing van de processen en de rechtmatigheid in de uitvoering (inclusief interne controle daarop) een belangrijke rol. De komende jaren is een belangrijke ontwikkeling de komst van de 'rechtmatigheidsverantwoording', waarmee het college met ingang van 2023 bij de jaarstukken verantwoording aflegt over het (financieel) rechtmatig handelen van de gemeente. In de aanloop daarnaartoe is onderzocht wat nodig is om de administratieve organisatie (de processen) zo in te richten, dat een zo goed mogelijke basis ontstaat voor het afgeven van de verantwoording. Op enkele 'formele' punten zal aan de raad nog besluitvorming worden gevraagd. Dit betreft met name een aanpassing van de financiële verordening en de vaststelling van het normenkader.
De doorlooptijd van het proces van opstellen en controle van de jaarstukken wordt de afgelopen jaren sterk beïnvloed door de impact van de verantwoording van het sociaal domein, het toenemend aantal specifieke regelingen waarover afzonderlijk verantwoording moet worden afgelegd (via de 'Sisamethodiek') en de verscherping van de accountantscontrole. De toenemende eisen leiden tot een langere doorlooptijd van het jaarrekeningproces dan gewenst. Ook in 2024 zal in de commissie Planning en Control enkele malen overleg worden gepland tussen vertegenwoordigers van gemeenteraad en college en vakspecialisten uit de gemeentelijke organisatie
73
over onderwerpen uit de planning en control cyclus en bedrijfsvoering aangelegenheden. Ook het overleg met de accountant vindt via die commissie plaats. Vanaf 2020 is een nieuw dienstverleningscontract gesloten voor de controle van de jaarrekening door de accountant, voor een periode van vier jaar.
74
6 | Verbonden partijen 6.1
Inleiding
De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de relaties en verbindingen van de gemeente met verbonden partijen. Van een ‘verbonden partij’ is sprake wanneer er vanuit de gemeente bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en wanneer er financiële belangen mee gemoeid zijn. • Onder bestuurlijk belang wordt verstaan het hebben van een zetel in het bestuur van de verbonden partij of het hebben van stemrecht. • Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld (en die ze is in geval van faillissement van de verbonden partij kwijt kan zijn) en/of in geval dat er financiële problemen ontstaan bij de verbonden partij er verhaal op de gemeente kan plaatsvinden.
6.2
Beleidskaders
Het beleid ten aanzien van de verbonden partij is vastgelegd in de Nota verbonden partijen (2023). 6.3
Beheersing risico’s
De verbonden partijen van de gemeente Epe lopen sterk uiteen in (financiële) omvang en vorm. Hierdoor variëren ook de gemeentelijke belangen en risico’s sterk. Op basis van de in de nota verbonden partijen 2023 opgenomen risico analysemodellen wordt per partij bezien hoeveel bestuurlijk (inhoudelijk) en financieel belang er is en hoeveel risico er wordt gelopen. Op basis van beide analyses wordt tweemaal per jaar het risicoprofiel bepaald. Hoe groter het bestuurlijk en/of financieel belang bij een verbonden partij, hoe intensiever de sturing. Er zijn drie risicoprofielen: Basis pakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een laag bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Basis pakket. De gemeenteraad wordt over verbonden partijen in dit pakket geïnformeerd bij de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Pluspakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een gemiddeld bestuurlijk of financieel risico loopt worden ingedeeld in het Pluspakket. Aanvullend op het Basis pakket wordt de gemeenteraad ook bij de voortgangsrapportage geïnformeerd over deze verbonden partijen, zo nodig ook met een informatienota. Daarnaast zal de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen hoger zijn dan bij de partijen in het basispakket. Tot slot worden deze verbonden partijen ook periodiek geagendeerd in het college.
Plusplus pakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een hoog bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Plusplus pakket. Aanvullend op het Pluspakket wordt het bestuurlijke en ambtelijke overleg nog verder geïntensiveerd met deze verbonden partijen. 6.4
Overzicht verbonden partijen
Op basis van regelgeving volgt hierna het overzicht van bestaande verbonden partijen. Daarin wordt per partij de voorgeschreven informatie verschaft. Bij de gemeenschappelijke regelingen die geen eigen vermogen hebben is het financieel belang van de gemeente gelegen in de verplichting om bij te springen als er financiële problemen ontstaan bij de verbonden partij. Omdat die op begrotingsbasis niet zijn in te schatten staat bij die gemeenschappelijke regelingen € 0 als financieel belang.
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Volledige naam
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Vestigingsplaats
Den Haag
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene Vergadering
Openbaar belang
Bank voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang
75
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) 1 januari 2022
31 december 2022
€ 152.000
€ 152.000
van de verbonden partij
€ 5.062 mln.
€ 4.615 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 143.995 mln.
€ 107.459 mln.
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
p.m.
p.m.
Financiële gemeentelijke bijdrage 2023
n.v.t.
Beleidsvoornemen 2022 van de verbonden partij
Niet bekend. BNG publiceert geen begroting. Daarom zijn de cijfers van 2021 opgenomen.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
2024
2025
2026
n.v.t
n.v.t.
n.v.t
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
. Circulus Volledige naam
Circulus B.V.
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Afvalverwijdering en straatreiniging
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen Vreemd vermogen
prognose
1 januari 2024
31 december 2024
€ 1 mln.
€ 1 mln.
van de verbonden partij
€ 16,9 mln.
€ 17,9 mln.
van de verbonden partij
€ 58,8 mln.
€ 56,4 mln.
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
(excl. deelnemingen)
€ 892.000.
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
Verwachte verplichting dienstverleningsovereenkomst: € 3,6 mln.
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
Verduurzamen, circulaire economie, hergebruik van hernieuwbare grondstoffen optimaliseren de hoeveelheid aangeboden huishoudelijk afval te minimaliseren en de reststromen van het huishoudelijk afval nog beter verwaarden.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
4,1 mln.
4,3 mln.
4,4 mln.
. GGD NOG Volledige naam
GGD Noord- en Oost Gelderland
Vestigingsplaats
Warnsveld
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Voorzitter dagelijks en algemeen bestuur
Openbaar belang
GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeenten die bij de GGD NOG zijn aangesloten. GGD NOG
1 jan. 2024
31 dec. 2024
Financieel belang
van de gemeente
€ 0,1 mln.
€ 0,1 mln.
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 2,2 mln.
€ 2,4 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 2,9 mln.
€ 2,6 mln. €0
Verwacht financieel resultaat van de verbonden partij Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
€ 683.165
Beleidsvoornemen 2024 van GGD NOG voert voor de gemeente Epe de jeugdgezondheid 4-19 uit. Daarnaast zijn er taken voor de de verbonden partij algemene gezondheid, onder andere infectieziektebestrijding.De GGD NOG biedt gemeenten inzicht in de gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeenten. Risicoprofiel Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
laag (basispakket) 2025
2026
2027
€ 707.690
€ 731.044
€ 755.169
.
76
Leisurelands Volledige naam
Leisurelands B.V.
Vestigingsplaats
Arnhem
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Openbare toegankelijkheid dagrecreatieterrein Kievitsveld Leisurelands heeft geen geprognosticeerde balans
1 januari 2022
31 december 2022
€ 6.705
€ 6.705
van de verbonden partij
€ 75,7 mln.
€ 79,4 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 12,7 mln.
€ 15 mln.
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
n.v.t.
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
Sterke uitgangspositie behouden, intensieve samenwerking met partners, ontwikkeling duurzame exploitatie.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
-
2025
2026
2027
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
. Lucrato Volledige naam
Werkbedrijf Lucrato
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid dagelijks bestuur
Openbaar belang
Het bieden van werkplekken voor inwoners met een arbeidshandicap, die niet zelfstandig kunnen werken (WSW) of alleen in een beschutte werkomgeving. En begeleiding naar werk (re-integratie) van mensen die onder de Participatiewet vallen met een afstand tot de arbeidsmarkt. 1 januari 2024
31 december 2024
Financieel belang
van de gemeente
€ 0,4 mln.
€ 0,4 mln.
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 2,8 mln.
€ 2,7 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 3,4 mln.
€ 3,3 mln.
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
prognose
€0
Financiële gemeentelijke € 203.000 bijdrage 2024 Beleidsvoornemen 2024 T.b.v. realiseren en vergroten uitstroomdoelstelling Participatiewet: - efficiënte inzet op begeleiden inwoners van de verbonden partij naar passende arbeidsplek. - Doorontwikkelen inzet PMC: hierbij expertise bieden voor de brede doelgroep die onder de participatiewet valt (maatwerk). De afgelopen jaren is de bijdrage substantieel lager uitgevallen van de verwachte bijdrage. Vanuit Cedris is er ook een brief gestuurd naar het ministerie om aandacht te vragen voor de financiële positie van werkleerbedrijven. Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
€ 203.000
€ 203.000
€ 203.000
. Omgevingsdienst OVIJ Volledige naam
Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ)
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid dagelijks bestuur
Openbaar belang
Uitvoering wettelijke milieutaken
Financieel belang
van de gemeente
€ 12.964
€ 10.235
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 190.000
€ 150.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.890.000
€ 1.480.000
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
prognose
1 januari 2024
31 december 2024
€0
77
Omgevingsdienst OVIJ € 995.000
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
Beleidsvoornemen 2024 van de De omgevingsdiensten OVIJ en ODNV gaan per 1 januari 2024 fuseren. Door de fusie wordt beoogd verbonden partij dat de kwetsbaarheid verkleind wordt, de kwaliteit wordt vergroot en er meer slagkracht komt op ontwikkelingen. Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
€ 10.004.808
€ 1.038.821
€ 1.074.062
. OMVV Volledige naam
Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.
Vestigingsplaats
Arnhem
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Revitalisering vakantieparken 1 januari 2024
31 december 2024
Financieel belang
van de gemeente
€ 1.565
€ 1.565
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 18.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.720.000
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
prognose
€ -213.000
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
-
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
De OMVV kan dankzij haar privaatrechtelijke karakter ondersteuning bieden waar de gemeente dat niet kan. Het investeren in vakantieparken (o.a. op basis van een lening) zodat vakantieparkhouders een kwaliteitsslag kunnen maken - vb. klimaatbestendigheid, duurzaamheid, bedrijfsvoering, inponding, uitbreidingen. Het opkopen vakantieparken om te transformeren
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
€ 17.200
€ 138.000
-
. Vervoerscentrale Stedendriehoek Volledige naam
Basismobiliteit
Vestigingsplaats
Lochem
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Voorzitter a.i. bestuur
Openbaar belang
Doelgroepen prettig en efficiënt vervoeren wanneer er geen vervoersalternatief is.
Financieel belang
van de gemeente
€ 40.367
€ 49.239
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 336.389
€ 370.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 4.124.488
€ 3.675.722
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
€ 1.703.543
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
In 2024 wordt de ingezette ontwikkeling van de afgelopen jaren voortgezet. Focus op het afronden van de taakstelling tot kostenreductie in personeelskosten, de interne organisatie stabieler maken en de kwaliteit van het vervoer verder verhogen.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
prognose
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
1 januari 2024
31 december 2024
€0
2025
2026
2027
€ 1.799.350
€ 1.906.568
€ 2.021.483
.
78
Regio Stedendriehoek Volledige naam
Gemeenschappelijke regeling regio Stedendriehoek
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid bestuur en lid regioraad
Openbaar belang
Belangenbehartiging op gebied van ruimtelijke ordening en landschapsontwikkeling, volkshuisvesting, sociaaleconomische ontwikkeling en arbeidsvoorziening, verkeer en vervoer, milieu, onderwijs en welzijn en recreatie.
Stedendriehoek heeft geen geprognosticeerde balans
1 januari 2022
31 december 2022
Financieel belang
van de gemeente
€ 11.333
€ 10.899
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 152.515
€ 146.672
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.169.774
€ 608.883
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
€ 291.080
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
Het belang van het regionale groeit. Een regio met een duidelijk doel. Vanaf 1 januari 2024 is de regionale werkorganisatie volledig georganiseerd langs de lijnen van de uitvoeringsagenda. De Strategische Board en de Regio Stedendriehoek gaan verder als een werkorganisatie en een bestuur.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
-
2025
2026
2027
€ 306.223
€ 322.160
€ 338.933
. Streekarchief Volledige naam
Streekarchief Epe, Hattem en Heerde
Vestigingsplaats
Epe
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: centrumgemeente
Wijze van belang
Voorzitter commissie en plaatsvervangend lid
Openbaar belang
Het beheer van de oude openbare archieven en het toezicht op het beheer van de nieuwe archieven. 1 januari 2024
31 december 2024
Financieel belang
van de gemeente
€0
€0
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
€ 100.218
prognose
€0
Beleidsvoornemen 2024 van Het beheer van de oude openbare archieven en het toezicht op het beheer van de nieuwe archieven. de verbonden partij Het onderzoeken / realiseren van een voorziening voor het duurzaam beheren van electronische informatie mogelijk is i.s.m. Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe. Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
€ 105.392
€ 108.581
€ 111.565
. Tribuut Volledige naam
Tribuut belastingsamenwerking
Vestigingsplaats
Epe
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Vice voorzitter bestuur
Openbaar belang
Het uitvoeren van de gemeentelijke belastingen en Wet waardering onroerende zaken.
Financieel belang
van de gemeente
€ 21.000
€ 1.964
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 200.000
€ 19.642
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
prognose
1 januari 2024
31 december 2024
€0
79
Tribuut Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
€ 705.000
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
Verder inzetten op automatisering, robotisering en kunstmatige intelligentie. Duidelijker en eenvoudiger communiceren met de burger. Verder inrichten van samenhangende object registratie. Nieuw telefoonsysteem implementeren
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
€ 741.000
€ 765.000
€ 790.000
. Veiligheidsregio Volledige naam
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid algemeen bestuur
Openbaar belang
De VNOG werkt samen met de gemeenten aan veiligheid, door zich sterk te maken voor de kwaliteit en efficiency van de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, bevolkingszorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding. Dit alles met als doel: veilig en gezond, wonen, werken en recreëren.
Financieel belang
van de gemeente
€ 574.182
€ 515.015
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 14,1 mln.
€ 12,7 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 44,1 mln
€ 56,6 mln.
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
prognose
1 januari 2024
31 december 2024
€0
Financiële gemeentelijke € 2.162.000 bijdrage 2024 Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
De VNOG gaat de komende jaren verder aan het realiseren van de opdrachten uit de Toekomstvisie van de VNOG uit 2020. De incidentbestrijding en crisisorganisatie staan ook in 2024 altijd paraat. Om ervoor te zorgen dat iedereen in onze regio veilig kan wonen, werken en recreëren is de uitvoering van onze activiteiten gebaseerd op de regionale risico’s en de (mogelijke) effecten daarvan.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
2025
2026
2027
€ 2.165.000
€ 2.280.000
€ 2.364.000
.
Vitens Volledige naam
Vitens N.V.
Vestigingsplaats
Zwolle
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Het beschikbaar stellen van voldoende betrouwbaar drinkwater.
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
prognose
1 januari 2024
31 december 2024
€ 35.000
€ 35.000
van de verbonden partij
€ 684,8 mln.
€ 724,1 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1537 mln.
€ 1682,2 mln.
Verwacht financieel resultaat
van de verbonden partij
Financiële gemeentelijke bijdrage 2024
n.v.t.
Beleidsvoornemen 2024 van de verbonden partij
Vitens heeft de ambitie om in 2030 een duurzaam drinkwaterbedrijf te zijn, wat zij vertaald heeft in de strategie 'Elke Druppel Duurzaam'. Om dit te realiseren heeft Vitens de volgende drie hoofdlijnen van prioriteiten gesteld als basis voor het realiseren van haar lange termijn ambities: 1. Water voor nu en later, 2. SAP en Transformatie en 3. Aantrekkelijk Werkgeverschap.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan verbonden partij
€ 35,8 mln.
2025
2026
2027
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
80
7 | Grondbeleid 7.1
Beleidskaders
Het grondbeleid is vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2013. 7.2
Grondbeleid in Epe
Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van het collegeakkoord en de volgende programma’s in de programmabegroting: • Ruimte en wonen (programma 5) • Bedrijvigheid (programma 9). De gemeente Epe voert een facilitair grondbeleid. Daarbij volgt de gemeente de ontwikkelingen eerder dan dat ze die initieert. De gemeente speelt in op particuliere initiatieven, zonder zelf de beschikking te verkrijgen over de grond. Hierbij heeft de gemeente een voorwaardenscheppende rol door middel van de Omgevingsvisie, Woonagenda en het bestemmingsplan. Marktpartijen verwerven en exploiteren de grond. De risico's voor de gemeente bij facilitair grondbeleid zijn minimaal; de gemeente koopt geen grond en het ontwikkelrisico ligt bij een private partij. De gemeente Epe beschikt over een voorraad aan (eigen) grond die kan worden ontwikkeld. Dit is ontstaan door (actief) verwerven of doordat de grond (historisch) al in eigendom bij de gemeente was. Een deel van deze gronden zijn opgenomen in grondexploitaties en zullen nadat ze bouwrijp zijn gemaakt, als bouwterrein worden uitgegeven door verkoop. Daarnaast geldt voor een deel van de gronden dat de ontwikkelingen nog in voorbereiding zijn.
7.3 Grondexploitaties 7.3.1 Voortgang van de exploitaties Kweekweg VI Epe De verwachting is de bouwgrondexploitatie aan het einde van het jaar wordt afgesloten. De Pirk-Noord Vaassen Van de 74 geplande woningen in dit plan zijn er 66 opgeleverd. De grond voor de laatste woningen is eind 2022 geleverd, bouw gestart in juni 2023. Hoge Weerd Epe De realisatie van de sociale huurwoningen start in 2022. Huurwoningen worden najaar 2023 opgeleverd. De fase van woonrijp maken is gestart. Klaarbeek Epe Er zullen nog werkzaamheden plaatsvinden in het openbaar gebied. De verwachting is dat het eind 2023 afgesloten gaat worden. Oosterhof-Zuid Het plan is onherroepelijk en er is een bouwgrondexploitatie geopend. De verwachting is dat de realisatie start in 2024. Aankomende exploitaties • Het plan Griseeweg (woningbouw) bevindt zich in de fase van ruimtelijke procedure. • Het plan ’t Slath (woningbouw) is in voorbereiding. Het plan Eekterveld IV (bedrijventerrein) is in voorbereiding. • Het plan Kloosterhof Oene (woningbouw) is in voorbereiding. • Voor de plannen Kerkenland en Zuukerenk (woningbouw) wordt gewerkt aan een intentieovereenkomsten met de ontwikkelaars.
81
7.3.2 Parameters grondexploitatiebegrotingen Bij de actualisatie van de grondexploitatiebegrotingen per 30 juni 2023 van de plannen van het grondbedrijf zijn de volgende parameters gehanteerd: • Kostenstijging = 5% per jaar • Opbrengstenstijging - bedrijfsterrein: 0% per jaar - bouwterrein voor woningen: 0% • Rekenrente = 0,49% per jaar 7.3.3 Tussentijdse winst- en verliesnemingen Met zekerheid in de plannen gerealiseerde winsten moeten (op grond van voorschriften) tussentijds worden overgeboekt naar de reserve bouwgrondexploitatie. Op 30 juni 2023 zijn de volgende tussentijdse winsten overgeboekt naar de reserve bouwgrondexploitatie: Plan
Winstneming
Hoge Weerd
€ 36.891
De Pirk-Noord
€ 29.837
Kweekweg VI
€ 16.668
Als uit een grondexploitatiebegroting blijkt, dat er een verlies op een plan ontstaat, wordt dit verlies direct ten laste van de reserve bouwgrondexploitatie gebracht. In dit kader is op basis van de geactualiseerde grondexploitatiebegrotingen per 30 juni 2023 zijn er geen verliezen genomen. 7.3.4. Cijfers geactualiseerde grondexploitatiebegrotingen In onderstaande tabel zijn de belangrijkste cijfers weergegeven van de grondexploitatiebegrotingen per 30 juni 2023. Plan
boekwaarde verwacht eind30-6-2023* resultaat grexen*
Hoge Weerd
+ € 556.097
+ € 221.297
2025
De Pirk-Noord
+ € 49.350
+ € 27.715
2024
Kweekweg VI
+ € 26.884
+ € 20.113
2023
Klaarbeek
+ € 2.521
- € 1.683
2023
-
-
2025
Oosterhof Zuid
jaar afsluiting plan
* - = nadelig; + = voordelig
De grondexploitatiebegrotingen worden gebruikt voor het berekenen van de benodigde reserve bouwgrondexploitatie.
7.4 Reserve bouwgrondexploitatie Voor het afdekken van de risico’s van de bouwgrondexploitatie is een reserve bouwgrondexploitatie gevormd. Het te hanteren model voor het berekenen van de reserve bouwgrondexploitatie is opgenomen in de Nota Grondbeleid 2013. De benodigde reserve bouwgrondexploitatie bedraagt per 1 juli 2023 € 1.919.192. De werkelijke stand van de reserve bouwgrondexploitatie bedraagt per 1 juli 2023 € 2.687.049 en is dus voldoende voor het afdekken van de risico’s van de bouwgrondexploitatie. In de begroting 2023 is een vrijval opgenomen van de reserve € 337.000. In deze begroting wordt een surplus van € 451.000 ingezet.
82
8 | Open Overheid Inleiding Per 1 mei 2022 is de Woo (wet open overheid) ingegaan als vervanging van de Wob (wet openbaarheid bestuur). Epe heeft er voor gezorgd dat per 1 mei de Woo-verzoeken ingediend kunnen worden (ook digitaal). Via een aanwijzingsbesluit zijn de Woo-coördinatoren in de gemeente benoemd. Passieve publicatie Na de invoeringsdatum zijn er 31 van dergelijke verzoeken ontvangen in 2022. Op basis daarvan verwachten we op jaarbasis ongeveer 40-60 Woo-verzoeken te ontvangen. In het eerste deel van de wet wordt dit de passieve publicatie genoemd. Actieve publicatie Het tweede deel van de wet gaat over de actieve publicatie van bepaalde soorten documenten. In de wet zijn daarvoor 11 informatiecategorieën genoemd. Daarvan zijn er 4 bepaald die als eerste aan de beurt komen (daaronder de beantwoorde Woo-verzoeken, convenanten en raadsinformatie). De publicatie daarvan op de eigen website (direct of indirect) is grotendeels gereed. Dit is wettelijk nog niet verplicht maar past bij het collegebesluit om als ambitieniveau “Medium” aan te houden. Dit niveau is door de VNG als volgt omschreven: De gemeente voldoet aan het wettelijk minimum (basisniveau). Daarnaast maakt de gemeente al een aantal extra stukken actief openbaar waarvoor openbaarmaking (nog) niet wettelijk is verplicht.
Omdat deze publicatie deels handmatige acties vereist, zijn we bezig om deze documenten vanuit het zaaksysteem automatisch te publiceren op de website. Die gaan we daarna ook koppelen aan de zogenaamde Woo-index (het verplichte overheidsplatform). Dat is nu nog in ontwikkeling en zal begin 2024 beschikbaar komen. We zorgen dat we daarvoor klaar zijn. Daarna komen de resterende 7 informatiecategorieën aan bod. Deze worden gefaseerd wettelijk verplicht gesteld. In 2024 zullen we deze ook aan gaan pakken. Informatiehuishouding op orde Een derde deel van de wet heet “Informatiehuishouding op orde”. Er wordt nu gewerkt aan een verbeterplan om te zorgen dat we op alle 7 thema’s, die door de VNG zijn benoemd, gaan voldoen aan de eisen. Voor dit deel is een invoeringstermijn genoemd van 7 jaar. In 2024 zullen de eerste verbeteringen opgepakt worden.
83
Financiële begroting
84
A. Overzicht van baten en lasten in de begroting Het overzicht van baten en lasten in de begroting bevat: de baten, de lasten en het saldo per programma. 1. de algemene dekkingsmiddelen. 2. de kosten van de overhead. 3. verwachte heffing voor de vennootschapsbelasting. 4. het bedrag voor onvoorzien. 5. het totaal saldo van baten en lasten. 6. toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma. 7. het geraamde resultaat.
85
(bedragen x € 1.000) X Programma’s 1. Opgroeien in Epe
2024
X
2025
X
2026
X
2027
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
842
18.103
-17.261
842
17.282
-16.440
815
17.517
-16.702
815
17.533
-16.718
2. Actief in Epe
997
5.466
-4.469
993
5.229
-4.236
961
5.047
-4.086
906
4.991
-4.086
3. Zorg en opvang
1.106
15.308
-14.202
1.110
15.589
-14.479
1.534
15.647
-14.113
1.527
15.763
-14.236
4. Leefbaar en veilig
64
3.716
-3.652
64
3.752
-3.688
64
3.801
-3.737
64
3.750
-3.687
5. Ruimte en wonen
3.079
4.508
-1.429
3.069
4.246
-1.177
3.018
4.213
-1.196
2.993
4.217
-1.224
6. Epe op orde
1.313
9.666
-8.353
1.313
9.713
-8.400
1.313
9.848
-8.535
1.313
9.901
-8.588
7. Duurzaamheid
9.250
9.810
-560
9.050
9.662
-612
9.050
9.682
-632
9.050
9.682
-632
8. Toezicht en handhaving
85
716
-631
85
716
-631
85
716
-631
85
716
-631
9. Bedrijvigheid
114
1.257
-1.143
114
1.141
-1.027
114
1.114
-1.000
114
1.114
-1.000
8.207
17.293
-9.086
8.207
17.162
-8.955
8.207
17.062
-8.855
8.207
16.956
-8.749
627
3.820
-3.193
629
5.170
-4.541
665
5.537
-4.872
653
7.151
-6.498
25.686
89.664
-63.978
25.478
89.663
-64.185
25.826
90.185
-64.359
25.727
91.776
-66.049
- Lokale heffingen
8.474
476
7.998
8.731
464
8.267
8.882
462
8.420
9.044
461
8.583
- Algemene uitkering
66.228
142
66.086
69.342
158
69.184
66.125
158
65.967
67.517
103
67.414
10. Weer aan het werk 11. Bestuur en organisatie Subtotaal saldo programma's Algemene dekkingsmiddelen:
- Dividend - Saldo financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Overheadkosten
135
11
124
135
11
124
135
11
124
135
11
124
2.192
-824
3.016
2.192
-824
3.016
2.192
-824
3.016
2.192
-824
3.016
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
77.028
-196
77.224
80.399
-192
802
15.134
-14.332
783
14.224
77.333
-194
77.527
78.887
-250
79.137
-13.442
80.591 -
771
13.862
-13.092
771
13.797
-13.026
Heffing Vennootschapsbelasting
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Onvoorzien
-
117
-117
-
117
-117
-
117
-117
-
117
-117
103.516
104.719
-1.203 -
106.660
103.812
103.930
103.971
-41
105.385
105.440
-55
92
2.772
-2.680
93
3.730
-3.637
94
1.743
-1.649
55
443
-389
-
13
-13
-
13
-13
-
13
-13
-
13
-13
1.005
980
25
211
283
-71
1.187
283
904
1.311
283
1.028
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
2.848 -
Mutaties in reserves: 1: Opgroeien in Epe 2: Actief in Epe 3: Zorg en opvang 4: Leefbaar en veilig
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
5: Ruimte en wonen
656
171
485
188
172
16
183
173
11
187
174
13
6: Epe op orde
58
1.085
-1.027
59
500
-442
60
507
-447
61
513
-453
7: Duurzaamheid
114
11
103
114
11
103
114
11
103
114
11
103
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
8: Toezicht en handhaving
86
(bedragen x € 1.000) X Programma’s 9: Bedrijvigheid 10: Weer aan het werk 11: Bestuur en organisatie 12: Algemene dekkingsmiddelen Overhead Totaal mutaties in reserves Geraamde resultaat
2024
X
2025
X
2026
X
2027
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Saldo -
297
593
-295
32
593
-561
-
593
-593
-
593
-593
4.388
777
3.610
2.666
777
1.888
2.989
778
2.212
1.524
778
746
292
156
137
99
156
-56
86
156
-70
86
156
-70
1.553
686
867
648
714
-66
336
743
-407
339
647
-307
8.455
7.244
1.211
4.110
6.949
-2.839
5.049
4.998
51
3.676
3.610
66
111.971
111.963
8
110.770
110.762
9
108.979
108.969
10
109.061
109.049
11
87
B. Toelichting op het overzicht baten en lasten De toelichting op het overzicht van baten en lasten bevat: 1. Toelichting op de mutaties per programma. 2. Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen: lokale heffingen. 3. Inzicht in de gehanteerde prijzen, lonen en rentepercentages. 4. Het overzicht van de incidentele baten en lasten en de structurele ruimte met toelichting. 5. Het overzicht van de structurele mutaties in de reserves met toelichting 1. Toelichting op de mutatie per programma Hierin geven we inzicht in de baten en lasten per afzonderlijk programma en een analyse van de verschillen tussen de begrote bedragen in de vorige en huidige begroting. Dit betreffen de baten en lasten, uitgaande van het bestaande beleid. De ‘budgetaanpassingen’ als gevolg van de voortzetting van bestaand beleid zijn in de verschillende plannen per programma per pijler toegelicht. Bijlage 5 geeft inzicht in de lasten en baten per taakveld. 2. Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen: lokale heffingen Dit overzicht bevat de belastingen die we vrij mogen besteden en de kosten die we daarvoor maken. Een toelichting op de belastingopbrengsten staat in de paragraaf lokale heffingen. bedragen x € 1.000 Onderwerp Onroerendezaakbelasting
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027 7.558
6.184
6.572
6.988
7.245
7.396
Precariobelasting
59
92
89
89
89
89
Forensenbelasting
351
372
393
393
393
393
Toeristenbelasting
919
840
955
955
955
955
Opbrengst algemeen
-700
47
49
49
49
49
Totaal bruto opbrengst
6.813
7.923
8.474
8.731
8.882
9.044
438
441
476
464
462
461
Totaal netto opbrengst
6.375
7.482
7.998
8.267
8.420
8.583
Kosten
3. Het inzicht in de gehanteerde prijzen, lonen en rentepercentage Bij het opstellen van deze (meerjaren)begroting zijn onderstaande percentages gehanteerd. De percentages van de autonome loon- en prijsstijgingen zijn gebaseerd op de meicirculaire 2022. Aanvullend hierop is een correctie toegepast op basis van het geactualiseerde percentage voor het lopende begrotingsjaar. Voor de prijsstijging wordt het imoc (inflatie materiële overheidsconsumptie)percentage gehanteerd. Het Rijk hanteert dat namelijk ook bij de rijksbegroting en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor het rentepercentage gebruiken we de rentevisie van De Nederlandse Bank (DNB) uit juni 2022. Uit voorzichtigheid houden we voor de lange termijn het rentepercentage structureel tussen de 1,5 en 2% boven de verwachting van DNB. Het rentepercentage voor 2023 en 2024 houden we 0,3% boven de verwachting van DNB. Component
2024
2025
2026
2027
Prijsstijging
7,5%
1,6%
1,6%
1,6%
Loonstijging
9,4%
5,4%
4,5%
3,9%
Rente kort geld
3,5%
3,5%
3,5%
3,5%
Rente lang geld
3,0%
3,0%
3,0%
3,0%
88
4. Overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten en de structurele ruimte met toelichting Dit overzicht geeft inzicht in het structurele en reële evenwicht van de begroting op korte en langere termijn. - Structureel evenwicht: structurele lasten dekken we met structurele baten. - Reëel evenwicht: de geraamde bedragen zijn volledig, realistisch en haalbaar. Incidentele baten en lasten beïnvloeden het begrotingsresultaat. Dat is zichtbaar in onderstaand overzicht. De incidentele lasten zijn hoger dan de incidentele baten. Hieruit volgt dat we de structurele lasten dekken met structurele baten. En dat daarmee sprake is van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. bedragen x € 1.000 Programma
2024
2025
2026
2027
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
1. Opgroeien in Epe
130
-
100
-
100
-
2. Actief in Epe
480
197
351
193
96
82
16
-
3. Zorg en Opvang
63
-
-
-
-
-
-
-
4. Leefbaar en veilig
7
-
-
-
-
-
-
-
5. Ruimte en wonen
769
704
10
-
-
-
-
-
6. Epe op orde
80
-
5
-
-
-
-
-
7. Duurzaamheid
200
200
-
-
-
-
-
-
8. Toezicht en handhaving
17
17
17
17
-
-
-
-
9. Bedrijvigheid
120
-
4
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
11. Bestuur en Organisatie
50
-
50
-
-
-
-
-
Algemene dekkingsmiddelen
-
-
-
-
-
-
-
-
390
-
-
-
-
-
-
-
6.304
6.213
6.164
1.949
4.201
3.123
2.802
1.722
8.610
7.331
6.701
2.159
4.397
3.205
2.818
1.722
Structurele ruimte
2024
2025
2026
2027
Geraamde resultaat
8
9
10
11
1.279
4.542
1.192
1.096
1.287
4.551
1.202
1.107
10. Weer aan het werk
Overhead Resultaatbestemming Totaal
Lasten
Baten -
bedragen x € 1.000
Saldo eenmalige baten (+) / lasten (-) Gecorrigeerd saldo / structurele ruimte
Toelichting onder de tabel incidentele baten en lasten: Uit het overzicht blijkt dat het begrotingsresultaat wordt beïnvloed door incidentele baten en lasten. De structurele lasten worden gedekt door de structurele baten. Toelichting incidentele bedragen per programma ≥ € 50.000: Programma 1: · Begeleiding uitvoering IHP; € 100.000,- voor de jaren 2024, 2025 en 2026 Programma 2: · Uitwerking visie toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties; € 150.000 voor de jaren 2024 en 2025 · Uitvoering activiteiten Gezond en Actief Leven Akkoord (incidenteel gedeelte); € 197.000 (2024), € 193.000 (2025) en € 82.000 (2026) bestaande uit zowel baten (rijksmiddelen) als lasten Programma 3: · Incidenteel hogere uitgaven inburgering; € 63.000 voor het jaar 2024 Programma 5: · Bouwgrondexploitatie; € 704.000 aan lasten en baten over het jaar 2024
89
Programma 7: · Opstellen SoortenManagementPlan (SMP); € 200.000 voor het jaar 2024 bestaande uit zowel baten (rijksmiddelen) als lasten Programma 9: · Lokale economie; € 70.000 voor het jaar 2024 Programma 11: · Budget raadsinitiatieven; € 50.000 voor de jaren 2024 en 2025 Overhead: · Vervanging (digitale) centrale gegevensmagazijn; € 250.000 voor het jaar 2024 · Doorlichting begroting; € 80.000 voor het jaar 2024 · Accountmanager agrarische sector; € 60.000 voor het jaar 2024
5. Overzicht van de geraamde structurele mutaties in reserves met toelichting. Dit overzicht helpt bij de bepaling en de beoordeling van het structurele evenwicht in de begroting. bedragen x € 1.000 Naam reserve
2024
2025
2026
2027
Toev.
Onttr.
Toev.
Onttr.
Toev.
Ontr.
Toev.
Onttr.
ICT investeringen
223
539
227
534
230
288
233
317
Vervanging openbare verlichting
209
-
303
-
308
-
313
-
Onderhoud abri's
9
-
9
-
9
-
9
-
Vervanging bruggen
268
-
83
-
85
-
86
-
Verkoop 14 aandelen VNB (6%)
14
-
12
-
12
-
12
-
Afl. achtergestelde lening Nuon
57
57
30
30
30
30
30
30
Afl. achtergestelde lening Vitens
70
70
37
37
37
37
37
37
Meubilair gymlokalen
24
23
24
24
24
24
25
25
-
29
-
29
-
30
-
30
66
20
60
9
62
10
63
10
-
1.504
-
1.498
-
1.507
-
1.505
940
2.242
785
2.161
797
1.926
808
1.954
Huisvesting onderwijsvoorziening Starterslening Dekking kapitaallasten Totaal structureel
C. Uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting In de uiteenzetting van de financiële positie staan de gevolgen van het beleid dat in de begroting is opgenomen. De volgende onderwerpen komen aan de orde: 1. Financiële gevolgen van het bestaande beleid, voortzetting van beleid uit de vorige meerjarenbegroting en nieuw beleid, zoals in de programma’s opgenomen 2. Vrijkomende eenmalige middelen 3. Investeringen (economisch/maatschappelijk nut) en vervanging/uitbreiding 4. Financiering 5. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen 6. Geprognosticeerde begin- en eindbalans 7. EMU-Saldo 8. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
90
1. Financiële gevolgen bestaand beleid, voortzetting beleid vorige meerjarenbegroting, zoals in de programma’s opgenomen De uitkomst van de jaarlijkse afweging in het kader van het begrotingsproces is samengevat in het volgende overzicht. Daarin staat de cumulatieve ontwikkeling van lasten en baten. In de bijlagen bij deze begroting staan daarop toelichtingen. Bedragen in € 1.000
2024
2025
2026
2027
-1.032
3.247
-355
36
-
-
-
-
1.514
-2.807
-20
-20
Reeds geplande projecten/ investeringen (uit vorige meerjareninvesteringsplan)
-64
-291
-578
-578
Nieuw beleid deze meerjarenbegroting
-410
-140
963
573
-
-
-
-
8
9
10
11
Bestaand beleid (budgetprognose) Dekkingsmogelijkheden Voortzetting beleid vorige meerjarenbegroting (incl. dekking)
Nieuwe investeringen Saldo meerjarenbegroting
2. Vrijkomende eenmalige middelen De volgende reserves bevatten een overschot dat we binnen de begroting inzetten voor incidentele uitgaven: Reserve
Vrijkomend bedrag Achtergrond/toelichting in euro
Algemene reserve
775.000 Het vrijkomende bedrag bestaat uit een combinatie van voor- en nadelen, ontstaan in het boekjaar 2022 (verwerkt in het jaarrekeningresultaat 2022) en het nadelige saldo van de 1e voortgangsrapportage 2023.
ICT
500.000 Op basis van de huidige dotatie, reguliere uitgangspunten en huidige inzichten in de ict-uitgaven voor de komende jaren, ontstaat er in de komende 10 jaar een surplus in de reserve. Deze ruimte kan worden ingezet door een eenmalige onttrekking van het surplus in begrotingsjaar 2024 of door de jaarlijkse storting te verlagen. Gekozen is voor de onttrekking ineens van € 500.000.
Groot onderhoud gemeentelijke gebouwen
400.000 Er is een reële inschatting gemaakt van de te verwachten kosten voor gemeentelijke panden, waarvoor geen voorziening is gevormd. Deze inschatting en doordat diverse verkoopopbrengsten in de afgelopen jaren aan de reserve zijn toegevoegd, resulteren in een surplus in de reserve.
Risico's sociaal domein
908.000 Doordat de stand van de reserve hoger is dan de bepaalde stand voor het opvangen van de risico’s op het beleidsveld, kan een deel van de reserve vrijvallen. De hogere stand van de reserve is vooral ontstaan door het incidentele voordeel in 2022 bij ‘maatschappelijke opvang en beschermd wonen’.
Participatie
266.000 Doordat de stand van de reserve hoger is dan de bepaalde stand voor het opvangen van de risico’s op het beleidsveld, kan een deel van de reserve vrijvallen.
Bouwgrondexploitatie
451.000 Het surplus wordt met name verklaard door lagere inschatting van het risico dat van toekomstige exploitaties de opbrengsten zullen tegenvallen en dat de uitgaven hoger zullen zijn.
Herstel- en stimuleringsagenda
44.000 Uit de reserve herstel- en stimuleringsagenda dient alleen nog dekking voor SHV ondernemers in 2024 en 2025 beschikbaar te blijven. Aangezien de stand van de reserve een hoger bedrag laat zien dan dit benodigde bedrag valt het overtollige deel vrij.
Totaal
3.344.000
3. Investeringen (economische/maatschappelijk nut en vervanging-/uitbreidingsinvesteringen) Dit onderdeel bevat een totaaloverzicht van de investeringen die in het meerjareninvesteringsplan staan. Een gedetailleerd overzicht staat in bijlage 4 bij deze begroting. De bedragen zijn op basis van de verwachte (geïndexeerde) uitgaven.
91
Alle investeringen moeten we verplicht activeren en en afschrijven over de verwachte levensduur. De kosten daarvan zijn als 'kapitaallasten' opgenomen. Als er sprake is van financiering vanuit eenmalig beschikbare middelen of reserves, dan onttrekken we jaarlijks een bedrag aan een daartoe gevormde kapitaallastenreserve ter grootte van de kapitaallasten. Kapitaallasten van een investering die we dekken uit reserves of eenmalige middelen hebben daardoor geen effect op het saldo van de begroting. Investeringsbedragen in € 1.000
2024
2025
2026
2027
Economisch nut
2.629
6.054
5.995
2.201
Maatschappelijk nut
1.054
1.365
1.665
-
Vervangingsinvesteringen
3.682
6.253
7.659
2.201
Uitbreidingsinvesteringen
-
1.166
-
-
3.682
7.420
7.659
2.201
Totale investeringen
4. Financiering De toelichting staat in de paragraaf financiering. 5. Stand en verloop reserves en voorzieningen Het verloop van de reserves en voorzieningen staat in de bijlagen bij deze begroting. 6. Geprognosticeerde begin- en eindbalans Dit onderdeel bevat de verwachte begin- en eindbalans over het begrotingsjaar 2024 en de drie daaropvolgende jaren. bedragen in € 1.000 Activa
balans 2022
(im)Materiële vast activa
65.608
Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekking Financiële vaste activa: Leningen Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar Totaal Vaste Activa Voorraden:
Geprognosticeerde balans per ultimo 2023
2024
2025
2026
2027
68.692
72.813
80.407
88.248
86.120
-
-
-
-
-
-
6.211
6.211
6.211
6.211
6.211
6.211
189
189
189
189
189
189
72.008
75.092
79.213
86.807
94.648
92.520
-682
-682
-682
-682
-682
-682
-
-
-
-
-
-
11.181
3.427
3.427
3.427
3.427
5.427
5
5
5
5
5
5
13.991
12.000
12.000
12.000
12.000
12.000
24.495
14.750
14.750
14.750
14.750
16.750
96.504
89.842
93.963
101.557
109.398
109.270
Onderhanden werk en overige grond- en hulpstoffen Voorraden: Gereed product en handelsgoederen en vooruitbetalingen Uitzettingen korter 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal Vlottende Activa Totaal activa
92
Passiva
balans 2022
Geprognosticeerde balans per ultimo 2023
2024
2025
2026
2027
Eigen vermogen
73.089
66.248
65.039
67.046
66.181
65.324
Voorzieningen
10.865
10.112
10.171
9.929
10.195
10.389
Vaste schulden
-
-
3.500
9.000
16.500
16.000
83.953
76.360
78.710
85.975
92.876
91.713
Vlottende schulden
4.445
4.876
5.796
5.976
6.416
6.951
Overlopende passiva
8.106
8.606
9.457
9.606
10.106
10.606
12.551
13.482
15.253
15.582
16.522
17.557
96.504
89.842
93.963
101.557
109.398
109.270
Totaal Vaste Passiva
Totaal Vlottende Passiva Totaal passiva
7. EMU-saldo Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de begroting een meerjarige berekening van het EMU-saldo opnemen. Het EMU-saldo geldt binnen de Europese Unie als een indicator om de gezondheid van overheidsfinanciën te bepalen. De overheden mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Dit tekort van 3%, geldt voor de overheid als geheel. Naast de rijksoverheid, hebben ook decentrale overheden een aandeel hierin. Het aandeel van de gezamenlijke gemeenten is genormeerd op een tekort van 0,27%. Het Ministerie van BZK publiceert jaarlijks een lijst met de individuele referentiewaarden per gemeente. Voor Epe is voor 2023 een referentiewaarde van € 3,8 miljoen vermeld. Dit bedrag is geen norm, maar geeft een indicatie voor het aandeel in de gezamenlijke tekortnorm. Het EMU-saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar van ontvangsten en uitgaven op basis van transacties binnen een begrotingsjaar. Het ene jaar kan het EMU-saldo van de gemeente daarom een tekort vertonen en het andere jaar een overschot. Dit kan veroorzaakt worden door bijvoorbeeld schommelingen in de hoogte van de investeringen. bedragen in € 1.000 2023
2024
2025
2026
2027
1.(+)
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
-321
-1.203
2.848
-41
-55
2.(-/-)
Mutatie (im)materiële vaste activa
3.084
4.121
7.594
7.841
-2.128
3.(+)
Mutatie voorzieningen
-753
59
-242
266
194
4.(-/-)
Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)
-
-
-
-
-
5.(-/-)
Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa
-
-
-
-
-
Berekend EMU-saldo
-4.158
-5.265
-4.988
-7.616
2.267
EMU-saldo referentiewaarde gemeente Epe
-3.804
-3.804
-3.804
-3.804
-3.804
-354
-1.461
-1.184
-3.812
6.071
Verschil
8. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen. Dit onderdeel bevat de zogenoemde jaarlijks terugkerende, aan arbeidskosten gerelateerde, verplichtingen van vergelijkbaar volume. Daaronder worden verstaan de aanspraken op toekomstige uitkeringen door huidig dan wel voormalig personeel. Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat jaarlijkse arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume via de exploitatie moeten lopen. Als de verplichtingen niet van een vergelijkbaar volume zijn, dan moet hiervoor een voorziening worden getroffen. Toepassing van deze voorschriften leidt tot de volgende situaties: 1. Salariskosten Voor het begroten van de jaarlijkse salariskosten wordt uitgegaan van trede 10 van de functieschaal (organieke raming). De toelagen en vergoedingen worden individueel begroot. 2. Wettelijke en cao verplichtingen Medewerkers waarvan het contract niet wordt verlengd hebben recht op een WW-uitkering.
93
Medewerkers die op grond van artikel 10 van de cao gemeenten worden ontslagen hebben doorgaans recht op een WW-uitkering en kunnen ook recht hebben op een aanvullende uitkering én een na-wettelijke uitkering, die gekoppeld is aan het recht op WW. Vanaf 2020 bestaat ook de verplichting vanuit de wet tot het uitkeren van een transitievergoeding. De genoemde uitkeringen worden, voor zover deze kunnen worden voorzien, in de begroting opgenomen en gedekt door een onttrekking aan de reserve langdurige ziekte/voormalig personeel. 3. Wachtgelden wethouders (APPA) In 2022 is voor de verplichting tot het uitbetalen van wachtgelden aan voormalige wethouders, zoals bepaald in de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA), een voorziening gevormd. Uitbetaalde wachtgelden worden onttrokken aan deze voorziening. 4. Pensioenen wethouders, vanaf 2001 Voor pensioenen van wethouders is een voorziening getroffen. Op basis van de opbouw van de pensioenrechten, waarvoor jaarlijks door een extern bureau een berekening wordt gemaakt, wordt berekend in hoeverre de voorziening moet worden aangevuld. 5. Wachtgelden en pensioenen wethouders voor 2001 De wachtgelden en pensioen van wethouders voor 2001 worden jaarlijks bekostigd uit een structureel daarvoor opgenomen post binnen de begroting. Hiervoor is geen voorziening getroffen.
De berekening van deze pensioenen en wachtgelden, evenals de uitbetaling daarvan, is uitbesteed. 6. Generatiepactregeling De Generatiepactregeling van de gemeente Epe is verlengd tot en met december 2026. Voor deelnemende medewerkers wordt op basis van het salaris en het gekozen arrangement een bedrag gereserveerd, wat vrijvalt gedurende de periode waarin de medewerker gebruik maakt van de regeling. 7. Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) en Ziektewet (ZW) De gemeente Epe is vanaf 1 januari 2008 eigen risicodrager in het kader van de Wet Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). Vanaf 1 januari 2017 is de gemeente ook eigen risicodrager voor de Ziektewet en WGA-flex. Daarmee is gemeente in het kader van ziekte en arbeidsongeschiktheid volledig uit het publieke stelsel gestapt. Voor het beperken van de schadelast is een verzekering met een particuliere verzekeraar afgesloten. De jaarpremie hiervoor is in de begroting opgenomen. 8. Individueel Keuze Budget (IKB) Dit is een budget dat per maand wordt opgebouwd en waarvoor de volgende bronnen worden gebruikt: de eindejaarsuitkering, de vakantie-uitkering, de levensloopbijdrage en bovenwettelijke vakantiedagen. De medewerker bepaalt gedurende het jaar zelf waar hij het budget voor in wil zetten.
In de maand december wordt uitbetaald wat nog resteert in het budget en vervolgens begint met ingang van het nieuwe jaar de opbouw weer opnieuw. 9. Verkoop verlofuren Naast de koop van verlof-uren biedt het IKB ook de mogelijkheid tot verkoop van bovenwettelijke verlofuren. Dit kan tot maximaal 72 uren voor een voltijds medewerker. 10. Verlofsparen Vanaf 1 januari 2022 is er een mogelijkheid tot verlofsparen. Er is een voorziening gevormd voor de verplichting die hieruit ontstaat. De medewerker heeft de mogelijkheid om niet gebruikte bovenwettelijke vakantie-uren te sparen. Hiervoor kan de medewerker de volgende bronnen gebruiken om de spaarpot te vullen: o het verlof uit de overwerkvergoeding; o de bovenwettelijke vakantie-uren gekocht uit het IKB; o de bovenwettelijke vakantie-uren bij onregelmatig werken en beschikbaarheidsdienst; o het verlof uit de voormalige verlofspaarmogelijkheid; o andere bovenwettelijke vakantie-uren.