Notulen gemeenteraad d.d. 21 mei 2026

Daar staat uiteraard weer bezwaar en beroep ook tegen open. Is even afhankelijk wat ermee gaat gebeuren. En dat is ook een beetje mijn verwachting, als ik zie hoe de directe omgeving erop gereageerd heeft. Dat was eigenlijk louter positief. Er zijn ook goede aanpassingen gedaan, waardoor ook de directe omgeving positief reageerde op het plan. Dan kan dat allemaal best snel aan. Ik weet niet exact hoe de aannemersovereenkomsten van Triada liggen, maar ik wil daar best even op terugkomen om dat na te vragen bij Triada over wat zij nu in hun planning hebben staan wanneer zij de start bouw exact in gedachten hebben. Want ik kan me voorstellen dat u die vraag krijgt en dat u daar ook een antwoord op wil geven naar de samenleving. De laatste vraag, ik denk, die bewaar ik ook maar tot het laatste, het is misschien een beetje off-topic, het openbare toilet. We hebben ervoor gekozen om het hele pand te verkopen aan Triada. Die hebben daar al een hele inrichting, dat heeft u ook gezien, een hele inrichting voor het plan bedacht. Dat is iets wat te laat. Maar er is net volgens mij bij de LIS een heel mooie oproep gedaan door mijn collega, wethouder Van Loon. Als je als raad er iets mee wil, kom daar alsjeblieft mee. En wellicht dat dat in de toekomst dan alsnog gaat komen. Maar voor dit specifieke plan, helaas. Voorzitter, volgens mij ben ik door het hele lijstje heen. Dank u wel.

De voorzitter: Dank. Dan kijk ik voor de tweede termijn. De heer Dijkstra, niet. De heer Van der Beek? Er is nog even overleg. Nee. De heer Donkers. Ik loop ze maar even af. De heer Boermans, ook niet. Is er iemand die van de tweede termijn gebruik wil maken die niet de eerste termijn heeft gedaan? Ook niet. Is er iemand die stemming verlangt? Want volgens mij is er grote overeenstemming … Wordt wel stemming verlangd. Dan gaan we gewoon netjes stemmen. Dan, is er een stemverklaring? Wie? De heer Van Walderveen.

De heer Van Walderveen: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn positief over dit voorstel. Het is een mooie ontwikkeling dat in de dorpskern een bestaand kantoorgebouw wordt omgevormd tot een betaalbare woningen voor iedereen. Hiermee wordt op een relatief snelle manier bijgedragen aan een broodnodige uitbreiding van het woningaanbod. Tegelijkertijd zorgt deze herontwikkeling met meer bewoners voor een levendiger en aantrekkelijk dorpshart. Wij zien dit als een mooi voorbeeld van hoe bestaande bebouwing slim en toekomstgericht kan worden hergebruikt. En we hopen dan ook dat dit goede voorbeeld tot nog veel meer van dit soort projecten zal leiden. Dank u wel. De voorzitter: Dank. De heer Siwabessij zag ik. Ik zag een hand. Excuus. Ik zag een hand, maar de heer Van Walderveen zit in het schotveld, zullen we maar zeggen. Wordt tijd dat we de raadzaal gaan verbouwen. Excuus. Mevrouw Bos, CDA. Mevrouw Bos: Dank u wel, voorzitter. Lokaal CDA geeft ook graag een positief advies. We zijn verheugd te zien dat bestaand vastgoed opnieuw wordt benut, dat het pand een metamorfose ondergaat die de uitstraling duidelijk verbetert en dat het kansen biedt voor inwoners die op zoek zijn naar een sociale huurwoning in onze gemeente. Ook vinden we het belangrijk dat lokale evenementen niet verder beperkt worden.

En we zijn dan ook blij dat dit hier niet het geval is en dat er in de huurcontracten een tekst wordt opgenomen om nieuwe huurders in te lichten. Eén puntje hebben we nog wel. De wethouder gaf aan dat er niet actief wordt ingezet op het stimuleren van het gebruik van de parkeergarage. Maar als de druk op de bovengrondse plaatsen in de toekomst te hoog wordt, vinden we dit geen passende opstelling en dan zullen we daar zeker op terugkomen. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Het klonk meer als een eerste termijn dan als een stemverklaring. Vooral omdat u een nieuw aspect inbrengt, het parkeren, is het wel handig als u dat de volgende keer gewoon als eerste termijn doet. Dan kan het college er ook op reageren of uw mederaadsleden. Wie nog een stemverklaring? Zo niet, dan vraag ik de griffier de stemming open te zetten. En het gaat over adviesrecht gemeenteraad transformatie naar appartementen Parkweg 5 in Epe. De stemming is geopend. De heer Halkers die heeft even de zaal verlaten. Of is hij definitief … U snapt mijn hint. Maar dan zijn we er. Dan zijn er nu 22 leden aanwezig. En Er hebben 18 voor gestemd en 4 tegen. Daarmee is het voorstel aangenomen. Dank u wel. 9A. Motie Vreemd: Handhaving en naleving afspraken COA Fletcher De voorzitter: Dan zijn we bij punt 9A van de agenda. Het is 20.40 uur.

En dat is de motie vreemd aan de orde van de dag, Handhaving en naleving afspraak COA Fletcher. Mevrouw Burgmeijer namens Forum voor Democratie, aan u het woord. Ook de maidenspeech. Gaat uw gang. Mevrouw Burgmeijer: Dank u wel, voorzitter. Dit is mijn eerste echte bijdrage in deze raad. En laat ik beginnen met zeggen dat het een eer is om hier te mogen staan als raadslid voor onze gemeente. Daarbij wil ik ook mijn oprechte dank uitspreken aan de mensen die hun vertrouwen in mij hebben uitgesproken. Dat vertrouwen is niet vanzelfsprekend. Dat neem ik zeer serieus. Ook richting collega-raadsleden en het college wil ik zeggen, dank dat ik hier vandaag onderdeel mag uitmaken. Voorzitter, ik sta hier vandaag als raadslid, maar zoals de meeste mensen hier wel weten, ben ik ook moeder van twee prachtige kinderen. En als ik naar mijn kinderen kijk, stel ik mij steeds vaker de vraag, in wat voor land groeien zij straks op? In wat voor dorp wonen zij over tien, twintig jaar? Want wat wij hier bespreken, is niet abstract of momentgebonden. Het sijpelt door in de gemeente die in de jaren ontwikkelt, groeit en evolueert. Dit gaat over de toekomst, over hun toekomst, over de leefbaarheid van Epe en onze dorpen. En laat ik hier eerlijk wezen, want wat veel inwoners voelen, is dat dit systeem niet meer eerlijk voelt. Voorzitter, de stukken die vandaag voorliggen, bevestigen dat gevoel. De

VNG zegt het zelf. De druk op de gemeente is structureel, neemt toe en is in de praktijk nog nauwelijks beheersbaar. Gemeenten moeten opvang organiseren, statushouders huisvesten, Oekraïense ontheemden ontvangen en tegelijkertijd zorg, integratie en participatie regelen, terwijl ondertussen de woningmarkt vastloopt, wachttijden oplopen en financiële zekerheid ontbreekt. Het zijn openeindeverplichtingen voor gemeenten. Beleid dat simpelweg niet uitvoerbaar is. En ja, er komt een taskforce. Maar laten we even eerlijk zijn, een taskforce gaat dit niet oplossen. Het is geen oplossing. Dit is symptoombestrijding. Het is als een paracetamol innemen tegen de koorts, zodat de infectie zelf niet behandeld wordt. Want het probleem zit dieper. Het systeem loopt vast en gemeenten krijgen de rekening. Voorzitter, we zien het hier ook in Epe. En niet in papier, maar in de praktijk. Neem het Fletcher Hotel. De afspraak was helder, de opvang zou na al een keer verlengen van de vergunning stoppen op 20 maart 2026. Dit was geen suggestie, dit was geen vrijblijvende afspraak. Dat was een duidelijke einddatum, afgesproken met de raad, met onze inwoners en onze ondernemers. Maar wat gebeurt er? De vergunning loopt af en de opvang gaat gewoon door. Afspraken worden niet nagekomen.

En wanneer de gemeente eindelijk doet wat ze moet doen, namelijk handhaven, gebeurt er iets wat er voor veel mensen niet meer te begrijpen valt. Het COA sleept de gemeente voor de rechter. Voorzitter, dit is precies waar het vertrouwen afbrokkelt. Want wat zien onze inwoners en ondernemers? Dat zij zich wel aan de regels moeten houden en dat zij zich wel aan afspraken moeten houden en dat vergunningen dan alleen voor hen gelden. Want als zij de afspraken niet nakomen, voelen zij de gevolgen direct. Dan wordt er ingegrepen, dan wordt er gehandeld en dan volgt er een sanctie. En zo hoort het ook, want afspraken moeten nagekomen worden. Maar wat zien zij nu? Dat een landelijke organisatie afspraken kan negeren en vervolgens zelfs de handhaver juridisch kan aanvallen. Voorzitter, dit is niet uit te leggen. Waarom gelden de regels wel voor inwoners, voor onze inwoners, maar niet voor het COA? Waarom wordt er verwacht dat onze inwoners en ondernemers zich aanpassen maar het systeem dat zelf niet? Dat voelt als meten met twee maten en een gemeentelijke overheid die haar eigen afspraken en regels niet serieus neemt. Dat ondermijnt het vertrouwen in de overheid. Want als afspraken niet worden nagekomen, waar moeten inwoners dan nog wel op vertrouwen? Voorzitter, dit is geen incident, dit is een patroon.

Gemeentes krijgen steeds meer taken, steeds meer druk en steeds minder grip, terwijl de problemen van Den Haag bij ons over de schutting worden gegooid. En dat heeft gevolgen, ook hier in Epe. De druk op de woningen, de druk op de voorzieningen en de druk op onze dorpen. Dit is geen theorie, dit raakt onze inwoners elke dag opnieuw. Voorzitter, dan stellen wij nu de eerlijke vraag. Want waar ligt onze grens? Gaan we blijven meebewegen of durven we te zeggen, tot hier en niet verder? Voor ons is dat duidelijk. Onze verantwoordelijkheid ligt bij de inwoners van Epe, Emst, Vaassen en Oene. Niet bij een systeem dat zijn eigen afspraken niet kan nakomen. En daarom betekent verantwoordelijkheid nemen voor ons dat wij grenzen stellen, dat wij vasthouden aan onze afspraken en dat wij opkomen voor onze inwoners. Voorzitter, wij roepen vandaag het college op, zet de handhaving richting het COA onverminderd voort. Maak geen knieval onder de druk van procedures en zorg dat de regels voor iedereen gelden. Daarnaast, laat ook de inwoners van Epe niet opdraaien voor de kosten van een conflict die zij niet hebben veroorzaakt. Voorzitter, vandaag dienen wij deze motie vreemd in.

De raad van gemeente Epe, in vergadering bijeen, constaterende dat de opvang in het Fletcher Hotel na 20 maart 2026 plaatsvindt in strijd met de vergunning, het college een dwangsom heeft opgelegd aan het COA, het COA juridisch bezwaar maakt tegen deze handhaving. Overwegende dat afspraken met inwoners en ondernemers nagekomen moeten worden, gelijke naleving van regels essentieel zijn voor vertrouwen in de overheid, het onwenselijk is dat een uitvoeringsorganisatie van het Rijk zich onttrekt aan lokale regelgeving. Spreekt uit dat de gemeente Epe terecht handhavend heeft opgetreden, er geen sprake mag zijn van capitulatie richting het COA. Verzoekt het college de ingezette handhavingslijn onverkort voort te zetten en geen nieuwe afspraken te maken die afbreuk doen aan de oorspronkelijke einddatum. En gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter: Daarmee maakt deze motie ook … Dat kan zo. Daarmee maakt deze motie vreemd aan de orde van de dag onderdeel uit van de beraadslagingen. Gaat u verder. Mevrouw Burgmeijer: Voorzitter, de lokale democratie betekent iets. Het betekent dat wij hier keuzes maken, en niet voor onszelf, maar voor onze inwoners. Dat wij grenzen stellen waar dat nodig is en dat wij verantwoordelijkheid nemen. Daarom zijn wij vandaag met deze motie vreemd gekomen, waarna de boodschap luidt, bescherm de leefbaarheid in Epe, handhaaf waar het moet en laat zien dat afspraken ertoe doen. Want als wij dat niet doen, verliezen wij het vertrouwen van onze inwoners. Voorzitter, de vraag beantwoord ik graag. En dat kan nu of in de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank. En ook u gefeliciteerd. En voordat ik deze motie vreemd aan de orde van de dag in de beraadslagingen geef, vind ik het wel nodig om even vanuit mijn positie als voorzitter van de raad te melden dat het COA, u zei het zelf ook al, bezwaar heeft aangetekend tegen de maatregelen die we genomen hebben en een voorlopige voorziening bij de rechter hebben gevraagd. En normaal gesproken is het niet gebruikelijk dat raad en college, of college, zich mengen met inhoudelijke uitspraken. Houdt u daar rekening mee. Probeert u zich zo veel mogelijk te onthouden daarvan.

Want u weet in dit land, als iets bij de rechter, onder de rechter ligt, dan wachten we netjes die uitspraak af. Maar dat zeg ik als uw voorzitter. Maar ik ga toch kijken of iemand … En u mag weer plaatsnemen. Dan kan ik kijken of iemand het woord wil voeren. Als niemand het woord voert, dan is bij deze de beraadslaging ook gesloten. Dan is er ook geen reden … Maar ik zei al, als college zouden we ook niet inhoudelijk reageren op deze motie, nogmaals omdat het onder de rechter ligt. Dan denk ik dat wij de motie gewoon in stemming brengen. U wil de motie in stemming hebben, neem ik aan. Dan kijk ik eerst even … Wacht even. De heer Boermans. Of is het een stemverklaring? Dat kan. Stemverklaring. Dat was ik net van plan. Gaat uw gang. De heer Boermans: Voorzitter, u gaf het al aan. De zaak is onder de rechter en dat is de reden waarom wij tegen deze motie zullen stemmen. De voorzitter: Wie nog meer? De heer Pruim, SGP-ChristenUnie. De heer Pruim: Dank u wel, voorzitter. Daar sluiten wij ons bij aan. De zaak is onder de rechter. Wij gaan nu niet hier inhoudelijk op in en zullen ook tegen deze motie stemmen daarom. De voorzitter: Wie nog stemverklaring? De heer Van der Hek, VVD. De heer Van der Hek: Dank u, voorzitter. Wij steunen de handhaving zoals ingezet door het college en zien daarom ook geen noodzaak voor een extra politieke motie, zolang de zaak ook nog onder de rechter is.

De voorzitter: De heer Siwabessij, het CDA. De heer Siwabessij: Dank u, voorzitter. Deze motie vraagt eigenlijk de raad om zich expliciet uit te spreken over een concreet juridisch geschil dat onder de rechter ligt. Zoals u ook al zei, voorzitter, is het de normale gang van zaken dat er daar niks over wordt gezegd. Dat vinden wij bestuurlijk niet zorgvuldig om daar iets over te zeggen. Daarom stemmen wij tegen de motie. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: De heer Van Vessem, Nieuwe Lijn.

De heer Van Vessem: Dank u wel, voorzitter. Onze fractie sluit zich aan bij de onze voorgangers. Dank. En wij zullen tegen de motie stemmen. De voorzitter: Wie nog een stemverklaring? De heer Van Walderveen, D66. De heer Van Walderveen: Als we het dan toch allemaal doen, doe ik het ook maar. Ik sluit me ook aan bij de vorige sprekers. Met dezelfde reden zullen wij tegen die motie stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Wie nog? De heer Van Limburg, Gemeentebelangen. De heer Van Limburg: Voorzitter, dat moet ik ook meedoen. Dan doen we dat maar even. Het is onder de rechter, dus het lijkt ons niet verstandig om deze motie voor te stemmen. Wij zullen tegenstemmen. Dank u wel. De voorzitter: De Heer Donkers, PRO. De heer Donkers: PRO sluit zich gaan bij de andere sprekers. Dank. De voorzitter: Dank. Iedereen heeft zijn stemverklaring gegeven. Dan vraag ik de griffier om de stemming open te zetten. En het gaat over de motie vreemd orde van de dag, Handhaving en naleving afspraak COA Fletcher van Forum voor Democratie. De stemming is gesloten. En hij is met 4 voor en 18 tegen verworpen. Dank. En inmiddels heb ik begrepen dat de heer Halkers om gezondheidsredenen de zaal heeft verlaten. Goed om dat nog even te vermelden, dat hij niet zomaar vertrokken was. Dan hebben wij de reguliere agenda gehad.

En ik heb al gezegd, om 21.00 uur komt onze informateur, uw informateur, om een tussenrapportage te geven. Ik schors de vergadering tot 21.00 uur. 10. Terugkoppeling informateur Gerhard Bos De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering en heet u van harte welkom, uw informateur, de heer Bos, geassisteerd door de heer Van den Bedem. Fijn dat u er bent, zoals afgesproken en zoals ook in de motie was gevraagd. Volgens mij is het goed om eerst aan de heer Bos het woord te geven om een toelichting te geven. En ik stel voor daarna om iedereen het woord te geven, om daarop te reageren. Te beginnen met alle partijen die niet deelnemen aan de coalitieonderhandelingen, van groot naar klein, en daarna degenen die wel deelnemen aan die onderhandelingen van klein … Van groot naar klein, excuus. Ik denk dat dat de beste manier is om met elkaar ook van gedachten te wisselen, zover u dat wenst. Maar allereerst, de heer Bos. Aan u het woord. Fijn dat u er bent. Graag. De heer Bos: Goedenavond allemaal. Voorzitter, leden van de raad. De verkiezingen zijn geweest. Iedereen heeft de uitslag kunnen zien en op zich in laten werken. Er is een verkenning uitgevoerd. Die verkenning heeft geleid tot een rapportage. En die rapportage heeft geleid op 21 april tot een opdracht die de raad aan mij heeft gegeven.

Daaruit spreekt een vertrouwen om de dingen voor Epe voorop te stellen, zorgvuldig te handelen en te kijken naar, waar zit de vruchtbare samenwerking bij partijen in de raad? Zodanig dat als we kijken naar het college, dan hebben we al een burgemeester en nu ook nog steeds wethouders, maar straks is de bedoeling toch dat er een nieuwe samenstelling ontstaat en dat het wethouderdeel ook weer een afspiegeling wordt van het coalitieakkoord, het resultaat van de verkiezingen. Verkiezingen, dat is een democratisch proces. Een proces waarin campagne wordt gevoerd, waarin betrokkenheid naar voren komt, waarin soms wijsheid zichtbaar is, waarin mensen soms ook aanspreekbaar zijn op dingen. Maar die

aanspreekbaarheid is niet iets wat voor de verkiezingen alleen geldt, dat geldt ook daarna. Net als die wijsheid, net als die betrokkenheid, maar ook die gezamenlijkheid. Die gezamenlijkheid maakt dat het gemeentebestuur kan functioneren zoals bedoeld is, namelijk als één orgaan. De gemeente kent hele mooie vormen, varianten van het bestuur, manieren van samenwerken. Maar wat is dan die vruchtbare samenwerking die in Epe gevonden kan worden? In de opdracht ben ik op pad gestuurd om met vijf partijen te gaan onderzoeken of zij tot zo’n coalitie zouden kunnen komen. En op basis van de gesprekken die ik gevoerd heb, op basis van een gedegen analyse van al het materiaal wat ik maar kon vinden in die korte tijd, en dat heb ik geprobeerd te vertalen in vraagstelling aan de verschillende partijen, maar ook in een plenaire sessie, en dat heeft mij gebracht tot de conclusie ook gezamenlijk met die vijf partijen dat het mogelijk moet zijn om tot een vruchtbare samenwerking te komen. Ja, er is zicht op het ontstaan van een coalitieakkoord, maar het is er nog niet. Er zijn nog heel veel gesprekken nodig over tal van onderwerpen. En dan moet uiteindelijk de proof of the pudding is in het eind. Als het hele pakketje op tafel ligt, is het dan voor iedereen een ja? En dan hebben we een coalitie. Dan kunnen we ook gaan kijken naar voordrachten van wethouders enzovoort, enzovoort.

We zitten nu midden eigenlijk in zo’n soort overgangsmoment, zo zal ik het maar noemen, waarin we zeggen, laten we eens verder kijken en intens met elkaar gaan verkennen, bespreken allerlei onderwerpen. En u hebt daar ook 21 april en daarvoor al heel veel onderwerpen de revue laten passeren. Die gaan allemaal op de een of andere manier vast wel ergens in die gesprekken aan tafel komen. Ik kan heel veel gaan zeggen over de inhoud van de gesprekken. Dat zou ik kunnen doen. Maar dat doe ik bewust niet. En dat heeft alles te maken met ook wat ik soms wel noem de magie van een formatieproces, waarin die vertrouwelijkheid een belangrijk iets is. Om werkelijk open te kunnen zijn, te delen wat er leeft, is het wel van belang dat je dan ook weet dat wat je gezegd hebt niet zomaar op straat belandt. In mijn rapportage, als ik de opdracht afgerond heb, zal ik heus wel duiding geven aan verschillende dingen. Maar ik ga geen vertrouwelijke gespreksverslagen ineens wel openbaar maken. Maar u hebt in mijn rapportage gezien, die u van de week hebt ontvangen als raad, dat daar nodigingen zijn. En de opbrengst van die nodigingen, daar ben ik wel van plan, afhankelijk ook natuurlijk wat de aard van die nodigingen oplevert, maar de oogst, om dat wel met u te delen, om dat mee te nemen in mijn rapportage. Als het kan een-op-een. En als er aanleiding toe is, zal ik daar een strekking van geven.

Dat kan ik nu niet overzien. Vraagt u mij nu niet van, maar wat is dan het criterium wanneer u dit of dat doet? Dan moet ik eerst zien wat het is wat ik aangereikt gekregen heb. En dan is het inhoudelijk aan de politieke partijen die onderhandelen om met elkaar te kijken, wat doen we dan met die oogst? Hoe kunnen we daar als raad in Epe, hoe kunnen we daar als coalitievormende partijen mee omgaan? Willen we daarmee omgaan? Moeten we daar misschien wel mee omgaan? Dat is niet mijn rol als informateur, dat is echt aan de onderhandelende partijen. En ook straks als u aan de raad om, als het coalitieakkoord daar is, partijen te bevragen over het te ontstane akkoord en wat u daar dan politiek van vindt. Mijn rol is daarin beperkt. Procesbegeleiding, soms een stukje politiek pastoraat, aandacht en oor hebben voor datgene wat er leeft bij mensen. Niet omdat ik zo graag per se met iedereen in gesprek wil, maar wel omdat ik belangrijk vind voor het functioneren van de gemeenteraad dat, als er dingen zijn, door politieke gebeurtenissen gebeurt dat soms, dat mensen behoefte hebben om het daar eens even over te hebben, dan ben ik daarvoor beschikbaar. Dat zie ik ook als mijn rol. Voorzitter, ik heb de neiging om door te praten. Dat is nu eenmaal met oud-politici en politici. Gooi er een kwartje in en ze blijven doorgaan. Maar ik denk dat dit voor nu voldoende is.

Als er vragen zijn, ben ik beschikbaar. De voorzitter: Dank. Volgens mij is het helder dat u even geschetst hebt wat het proces is en waar u met volle overtuiging mee bezig bent. Fijn. Wat ik voorgesteld heb, om de partijen het woord te geven, eerst maar te beginnen met de partijen die niet deelnemen aan die gesprekken. En dan te beginnen bij Forum voor Democratie, de heer Vermaas. Gaat uw gang.

De heer Vermaas: Voorzitter, dank u wel. Ook welkom aan de heer Bos. Leuk u weer te zien. We hebben het verslag gelezen. Wij vonden eigenlijk dat er verrassend weinig in stond, terwijl we u ook kennen als iemand die inderdaad, zoals u zelf net ook aangeeft, soms best lang van stof kan zijn. Eigenlijk hadden wij verwacht dat er inmiddels toch een soort voortschrijdend inzicht zou zijn gekomen dat, gezien alle actualiteiten natuurlijk in het hele land, ook zeker in Epe bijvoorbeeld op het thema asiel, dat er toch wel inzicht zou komen dat het anders moet. We hadden verwacht dat er inzicht zou zijn gekomen, dat het negeren van de grootste partij, de winnaar van de verkiezingen, Forum voor Democratie, en daarmee de grootste groep kiezers, die duidelijk voor verandering hebben gekozen, dat het negeren van die groep, dat dat heel onverstandig is. En dat er nu coalitieonderhandelingen worden geleid door de grootste verliezer van de verkiezingen, dat is gewoon een heel slecht signaal. En dat in Epe. in Epe waar inwoners al jarenlang niet gehoord worden door de politiek. De manier om naar inwoners te luisteren, is door de grote winnaar natuurlijk gewoon een plek aan tafel te geven. En dat is een gevaarlijke cocktail.

Want aan de ene kant worden het Fletcher en het COA gefaciliteerd om de wet te overtreden, en tegelijkertijd krijgen inwoners die zich daar met democratische middelen tegen verzetten een dikke, spreekwoordelijke middelvinger. Dat is gewoon wat het is. Mensen hebben gestemd en hebben het signaal gegeven dat het anders moet, dat Forum voor Democratie mee moet doen. Mensen hebben vreedzaam gedemonstreerd, maar worden gecriminaliseerd. Voorzitter, dit kan uit de hand lopen. Epe is het epicentrum van de asielcrisis in Nederland, waar niet alleen de wet wordt overtreden door het COA, maar ook de plek waar de grote verkiezingswinnaar, Forum voor Democratie, wordt genegeerd. En dan zijn er ook nog plannen voor een groot azc van 300 man die ondertussen een beetje in het geheim ook nog plaatsvindt. Dat wordt een feest. Wij roepen iedereen altijd op om geweldloos en met respect voor ieders eigendommen te demonstreren en om zich aan de wet te houden. Maar die boodschap is steeds moeilijker uit te leggen als de andere kant zich niet hoeft te houden aan de wet en als die middelvinger niet wordt ingetrokken. Het is echter nog niet te laat. Forum voor Democratie is niet kinderachtig. We kunnen nog steeds met elkaar om de tafel. En als er duidelijke veranderingen zijn op het thema asiel, dan zijn wij ook nog steeds bereid om heel veel water bij de wijn te doen om allerlei andere thema’s.

We hopen dat er vanaf nu echt weer naar de inwoners wordt gekeken en aan hen wordt gedacht en dat er verstandige keuzes zullen worden gemaakt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Vessem, Nieuwe Lijn. Gaat uw gang. De heer Van Vessem: Dank u wel, voorzitter. Zal ik naar het lampje blijven kijken? Dank, voorzitter. Allereerst dank aan de heer Bos voor de toegezonden tussenrapportage. Deze tussenrapportage roept bij mijn fractie vragen op. We hebben hier eigenlijk een document van tweeënhalf A4’tje voor ons liggen, maar de kernvraag is, wat lezen we nu eigenlijk? Het stuk blijft op hoofdlijnen, bevat vooral constatering en weinig onderbouwing, inzicht in het proces, de gemaakte afweging en de gevoerde gesprekken. U heeft zojuist aangegeven wat de reden daarvoor is, het waarom heeft u zojuist aangegeven, maar wij blijven met vragen zitten. Tijdens de raadsvergadering van 23 april is een handreiking gedaan om meer context te geven aan het verslag van de heer Kemperman. Die context had kunnen bijdragen aan transparantie en wederzijds begrip. Waarom is daar geen gebruik van gemaakt? Ik krijg last minute een uitnodiging voor een luisterend oor. Dat roept de vraag op, wat wordt hier van ons verwacht? Alleen horen, of ook begrijpen en wegen? Dan de timing. Wij ontvangen deze tussenrapportage pas twee dagen voor deze raadsvergadering.

Dat staat in schril contrast met het feit dat onze burgemeester op 7 mei is geïnformeerd over een reële mogelijkheid tot coalitievorming. Dat schuurt. Mijn fractie is van mening dat de raad gelijktijdig dient te worden geïnformeerd, zeker in een fase waarin politieke verhoudingen en keuzes vorm lijken te krijgen. Waarom is ervoor gekozen om de raad zo laat in het proces mee te nemen? Dan het volgende. In het document lezen we dat er geen inhoudelijke gronden zijn die het starten van de onderhandelingen in de weg staan. Dat is een belangrijke constatering. Maar die

constatering roept direct een vervolgvraag op. Zijn er nog andere gronden die wel een belemmering vormen? En zo ja, gaat het om onderlinge verhoudingen, gaat het om vertrouwen, gaat het om procesmatige of bestuurlijke overwegingen? Voorzitter, als die factoren een rol spelen, dan is het van groot belang dat er openheid wordt gegeven. Anders ontstaat er onduidelijkheid. Tot slot wordt er gesproken over het nog te verschijnen eindverslag. Graag willen wij weten of de informateur kan aangeven wanneer wij dat mogen verwachten. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar D66, de heer Van Walderveen, die ook zijn maidenspeech houdt volgens mij. Het is een mooie dag vanavond. Gaat uw gang. De heer Van Walderveen: Allereerst dank aan de heer Bos voor de tussenrapportage. En dan toch maar beginnen aan mijn maidenspeech. Voorzitter, lokale betrokkenheid, verantwoordelijkheid, besturen met visie. Dat is voor mij de kern van politiek en dat is dan ook waar ik voor sta. Vandaag spreek ik hier namens D66 Epe, maar vooral namens inwoners die verwachten dat politiek verder kijkt dan de waan van de dag. Voor mij is D66 een levende lokale partij, geworteld in onze gemeente, met oog voor wat hier speelt, maar ook met een brede visie op mens en maatschappij.

Een goede verbinding met Den Haag maakt ons geen verlengstuk, of zelfs uitvoeringsknecht van de landelijke politiek, zoals we onlangs in deze raad genoemd zijn. Nee, voorzitter, een connectie met de landelijke en provinciale politiek geeft juist de mogelijkheid lokaal invloed uit te oefenen daar waar nodig is. Laat ik daar persoonlijk iets aan toevoegen. Ik ben geboren getogen in Epe aan de Aartjesakker in de toen nog nieuwe wijk Hoge Weerd. En ik woon inmiddels alweer bijna 30 jaar in Oene. Meer lokaal krijg je het volgens mij niet. Voor mij zit lokaal zijn dan ook niet in een partijnaam of een slogan, maar in betrokkenheid en verantwoordelijkheid voor de toekomst van onze gemeente. Er wordt weleens gezegd dat lokale politiek alleen echt lokaal is wanneer iedere verbinding met een brede visie ontbreekt, alsof pragmatisme zonder richting voldoende zou zijn. Ik geloof dat niet. Juist lokale politiek vraagt om visie en om keuzes die passen bij onze dorpen, buurtschappen en inwoners. Maar visie betekent ook eerlijk durven zijn. Complexe problemen lossen we niet op met makkelijke slogans op politieke basis van onderbuikgevoelens. Populisme levert misschien snel applaus op, maar zelden duurzame oplossingen. Terwijl de gevolgen van droogte, extreme neerslag en druk op de Veluwse natuur zichtbaar zijn, wordt duurzaamheid soms nog steeds afgedaan als hobby of last.

Ik kies ervoor verantwoordelijkheid niet vooruit te schuiven, maar nu keuzes te maken die onze gemeente leefbaar houden. Dat vraagt om keuzes die verder gaan dan de volgende verkiezingen. Ik wil bouwen aan een gemeente waar jongeren een betaalbare woning kunnen vinden, waar ouderen prettig kunnen blijven wonen en waar verenigingen, cultuur en sport ruimte krijgen. Daarom zal ik mij de komende vier jaar inzetten voor woningbouw en starters, knarrenhofjes, tiny houses en andere woonvormen die passen bij de behoefte in Epe, Vaassen, Emst en Oene. Tegelijkertijd moeten we zorgvuldig omgaan met onze unieke leefomgeving. De Veluwe en het groen om ons heen zijn niet vanzelfsprekend. Duurzaamheid is daarom geen modewoord, maar een verantwoordelijkheid richting toekomstige generaties. En minstens zo belangrijk, iedereen moet mee kunnen doen. Een sterke gemeenschap ontstaat wanneer verschillen worden gerespecteerd en iedereen zichzelf kan zijn. Dat vraagt om investeren in onderwijs, cultuur, gezondheid en gelijke kansen. Want zeker in een rijke gemeente als Epe mogen we nooit accepteren dat mensen structureel achterblijven. Politiek moet verbinden in plaats van verdelen. Dat betekent ook dat wij pal moeten staan voor de democratische rechtsstaat. Niet voor een dictatuur van een meerderheid, maar voor een constitutionele democratie met respect en voor de bescherming van minderheden.

Politiek moet niet alleen volgen wat vandaag populair is, politiek moet durven leiden. En juist vanuit die overtuiging wil ik ook iets zeggen over het proces waar we vandaag middenin zitten. Want politiek gaat niet alleen over de inhoud van besluiten, maar ook over de manier waarop wij tot die besluiten komen. En als ik eerlijk ben, voorzitter, dit is ook het moment waarop we misschien even in de spiegel moeten kijken. Want het informatieproces tot nu

toe gaat wat mij betreft net iets te snel. Iedereen denkt het overzicht te hebben, terwijl het voor inwoners van buitenaf, en eerlijk gezegd soms ook voor mijzelf, niet altijd meer goed te volgen is. Misschien hadden we op sommige momenten scherper moeten zijn. Misschien hadden we langer moeten doorvragen. Maar uiteindelijk dragen we hier allemaal dezelfde verantwoordelijkheid, zorgen voor een stabiel bestuur dat besluiten neemt in het belang van onze inwoners. Tegelijkertijd moet ik constateren dat het proces inmiddels in beweging is gezet en niet meer te stoppen lijkt. Er ligt een richting, verwachtingen zijn uitgesproken en partijen hebben hun positie gekozen. Dat maakt het lastig om echt ruimte te voelen voor verbreding of heroverweging. Een college komt er. Dat is politiek. Maar de vraag is, hoe komen we daar? En wat ik nu zie, is dat er vrij stoïcijns wordt voortgeborduurd op het advies van de eerste informateur. En dat roept nog wel een vraag op. Want in de vorige raadsvergadering leek juist dat er meer beweging zat in de raad, dat er andere mogelijkheden en combinaties denkbaar zijn, dat er geen sprake is van één vaststaand duidelijk beeld.

En dan is de vraag, verschuilen wij ons achter het eerste advies, of onderzoeken we wat er echt daadwerkelijk op tafel ligt? Met andere woorden, ligt hier een zorgvuldig samengesteld geheel gebaseerd op een open, eerlijk en goed doordachte politieke afweging, of behandelen we het proces een beetje als een clubsandwich, waarbij iedereen hoopt dat zijn eigen laagje netjes blijft zitten zolang we er maar niet te hard in knijpen? Dat is niet zozeer een verwijt aan één partij of persoon, maar het laat wel zien hoe belangrijk het dat politieke processen niet alleen snel en daadkrachtig zijn of lijken, maar zeker ook zorgvuldig en goed uitlegbaar moeten zijn. In dat licht viel het mij op dat in het persbericht van gisteren voor het eerst wordt gesproken over het betrekken van maatschappelijke organisaties bij het vervolgproces. Dat is op zichzelf een waardevolle stap, juist omdat draagvlak en betrokkenheid essentieel zijn voor de besluiten die onze samenleving raken. Mijn vraag aan de informateur is daarom, welke maatschappelijke organisaties zullen hiervoor worden uitgenodigd en op welke manier zal hun inbreng worden meegenomen? Thorbecke zei ooit, openbaarheid is de ziel van de rechtvaardigheid. En juist daarom moet zichtbaar zijn hoe keuzes tot stand komen, welke mogelijkheden zijn verkend en waarom uiteindelijk bepaalde keuzes zijn gemaakt.

En wat mij betreft, gebeurt dat nu onvoldoende. Want het gaat als het erop aankomt op vertrouwen. Vertrouwen dat keuzes niet alleen gemaakt worden, maar ook zichtbaar en vooral navolgbaar tot stand komen. Want wij zijn hier tenslotte niet voor onszelf, niet voor ons eigen belang of voor partijbelangen, we zijn hier voor de toekomst van onze mooie gemeente en voor het vertrouwen van onze inwoners. En dan bedoel ik alle inwoners. Voor de lokale democratie, ongeacht de uitkomst van het formatieproces. Dank u wel. De voorzitter: En ook van harte gefeliciteerd. Dank. Dan kijk ik naar de fractie PRO. De heer Donkers. De heer Donkers: Dank u wel, voorzitter. Wij kunnen ons helemaal vinden in wat de heer Van Walderveen van D66 net vertelde. Wij delen die mening. Als ik mij richt tot de heer Bos, dan snap ik alles wat er gezegd wordt over de opdracht en over de vruchtbare samenwerking. Wij willen ook niks ten nadele zeggen van de partijen die op dit moment om de tafel zitten. Maar wellicht een aanvulling. De vruchtbare samenwerking, dat begrijpen wij, maar de vraag is natuurlijk, is het ook een stabiele samenwerking? En we kiezen hier voor vijf partijen die samen twaalf zetels hebben. En dat is de vraag, is hij stabiel? Temeer omdat er van alle kanten eigenlijk het aanbod tot samenwerking in een coalitie gedaan is.

Dat is door meerdere partijen gedaan en dan zou je kunnen zeggen, misschien ga je voor iets wat meer dan twaalf zetels is. We begrijpen dat dat geen onderdeel was van de opdracht. Daar kunnen we weinig van zeggen. Daar is ook uitgebreid over gesproken. En dat kwam eigenlijk allemaal meer uit de opdracht van de eerste informateur, maar wellicht toch interessant om dat mee te nemen, ook omdat de vorige informateur, de heer Kemperman, liet zien dat er meerdere combinaties mogelijk waren. En er was een mooi plaatje met allemaal groen wie met wie zou kunnen samenwerken en er was erg veel groen. En dat wordt nu niet meegenomen. Dat vinden wij jammer, temeer omdat een van de combinaties, daar zat PRO ook bij samen met D66. Daar zijn vragen over gesteld. En

misschien is het ook wel een beetje tegen het zere been van ons, maar bij vragen is daar nooit inhoudelijk antwoord op gegeven. Dat is iets waarvan ik me realiseer dat het niet bij uw opdracht hoorde, dat het wellicht geen verandering brengt, maar dat we toch willen zeggen dat er wel mogelijkheden zijn tot meer dan twaalf zetels, zonder dat dat afbreuk doet aan de partijen die met elkaar praten op dit moment. En het aanbod blijft altijd staan, ook van PRO, dat we hebben gezegd, we willen bijdragen, we willen samenwerken. En dat verandert nu nog steeds niet. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu naar het CDA, de heer Siwabessij. Gaat uw gang. De heer Siwabessij: Dank u wel, voorzitter. Zoals we natuurlijk in de maand april bij elkaar kwamen om het rapport van informateur Kemperman te bespreken, kwam het advies uit van de vijf partijen. Dat waren dan CDA, dat waren VVD, SGP-ChristenUnie, Hart voor Lokaal en Gemeentebelangen. Vervolgens hebben wij met de raad opdracht gegeven aan de heer Bos om te laten onderzoeken tot een gedragen coalitieakkoord, wat ook stond in het voorstel. En daar is het proces nu eigenlijk ook mee bezig. Zoals de heer Bos ook zei, inhoudelijk hoe het eigenlijk gaat, daar doen wij in ieder geval geen uitspraak over. Daar laten wij het ook bij. We wachten in ieder geval af. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik naar de heer Van der Hek, VVD. Uw jasje zit goed. gaat uw gang. De heer Van der Hek: We moeten er toch een beetje netjes uitzien. Ik hou het kort. Allereerst dank aan de informateur en ook de ambtelijke organisatie voor het zorgvuldig begeleiden van het proces en ook de heldere tussenrapportage. De VVD heeft vertrouwen in het verdere verloop van de gesprekken en zien uit naar een goede afloop en een stabiele uitkomst voor de gemeente Epe. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar de heer Pruim, SGP-ChristenUnie. Vanwege de temperatuur zonder jasje. Gaat uw gang. De heer Pruim: Dank u wel, voorzitter. Ten eerste wil ik ook de informateur bedanken voor al zijn werk tot nu toe. En ik zeg even bewust tot nu toe, want we zijn nog niet klaar. Dat blijkt. Ook de ambtelijke ondersteuning willen wij bedanken. Al met al zijn de coalitieonderhandelingen best wat werk. En als je met vijf partijen zit, dan vergt het gewoon wat meer tijd dat iedereen wat zegt en dat je ook goed naar elkaar luistert. Maar we zijn blij met het proces tot zover. We hebben goede gesprekken, een prettige sfeer. En zoals ik al zei, we zijn nog niet klaar. Er staan nog data op de agenda. Maar tot zover is de sfeer prettig en goed. We hebben er ook vertrouwen in dat we eruit kunnen komen met elkaar. Maar nogmaals, dat betekent niet dat we er al zijn. En daarbij laat ik het ook, voorzitter.

Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Boermans, Hart voor Lokaal. Gaat uw gang. De heer Boermans: Voorzitter, dank u wel. En het is wellicht wat saai, maar ik sluit me aan bij beide voorgangers. Dank aan de heer Bos voor de prettige gesprekken inderdaad tot nu toe. Wij gaan er ook van uit dat het ook in het vervolg overigens op die wijze blijft gaan. Maar in ieder geval vast dank. En dank aan de ambtelijke ondersteuning in zijn geheel, want ook op hen ligt veel werk. Dank voor alles wat jullie tot nu toe hebben gedaan. Dank ook aan de andere partijen die aan tafel zitten voor de prettige manier van samenwerken en de manier van het gesprek met elkaar voeren. Voorzitter, ik wilde het daar ook verder bij laten, want zolang de gesprekken lopen, geven wij verder geen commentaar. Hoe lastig soms ook. De voorzitter: Dank. Dat is aan. De heer Van Limburg, Gemeentebelangen. Met jasje. Gaat uw gang.

De heer Van Limburg: Voorzitter, dit keer met jasje. Het zijn vruchtbare samenwerkingsbesprekingen, gebaseerd op gelijkwaardigheid. En waardering voor Bos en de heer Van den Bedem. Ze maken gebruik van slimheid en wijsheid. We hadden een thema, die moest even overeenstemming krijgen. En de heer Bos die zegt van, zoeken jullie het samen maar even uit. En dat was wel heel wijs. En we kwamen eruit. Ik zie ernaar uit, voorzitter. En ik denk dat … Ik heb altijd gezegd, een pizza en een paar biertjes en we zijn eruit. Het komt wel goed. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Daarmee hebben we alle partijen gehad, alle fracties. Er zijn een aantal vragen gesteld ook gericht aan de informateur. De heer Bos, aan u het woord. De heer Bos: Voorzitter, ik zit in een beetje wonderlijk tijdsgewricht. Ik ben 21 april hier aanwezig geweest en zat ik elders in het gemeentehuis en heb ik de vergadering beluisterd. En ik heb toen goed gehoord wat een aantal mensen gezegd hebben en ik heb ook goed gelezen wat mijn opdracht is. Als ik nu van partijen hoor van, maar u had ook iets anders kunnen doen en u had misschien voortschrijdend inzicht kunnen krijgen en u had misschien, mogelijk, wellicht … Maar mogelijk, misschien, wellicht zit niet in mijn opdracht.

En ik ben toch wel gewend om, als ik de opdracht krijgt vanuit de raad, het hoogste orgaan van de gemeente, dat ik mij dan geroepen voel om die opdracht invulling te geven. En als de raad hier mij de opdracht zou wijzigen, dan heb ik een andere situatie. Maar ik heb de opdracht die ik heb. Dat is niet flauw bedoeld, maar dat is wel de realiteit. Voorzitter, er is toen een stemming geweest. Volgens mij waren op één partij na alle fracties in lijn om die opdracht te steunen. Ik ga ervan uit dat dat voldoende mandaat geeft voor de uitvoering, totdat ik iets anders hoor. Laat ik het zo maar even dat zeggen. Voorzitter, als we gaan kijken naar luisteren, dan is dat iets wat in de politiek moet gebeuren. Dat is iets in formatietijd, maar ook in het raadswerk in de volle breedte. En luisteren is in de politiek niet altijd hetzelfde als, maar ik heb het gezegd en nu krijg ik mijn zin niet. Luisteren betekent ook kennisnemen van, zodat je kunt meewegen en daarna kunt beargumenteren waarom je wel of niet iets opneemt in een coalitieakkoord, wel of niet financiële prioriteiten geeft uiteindelijk aan een bepaalde ontwikkeling, een bepaald onderwerp. Als ik hoor luisteren, dan is dat een term die misschien wel wat kort door de bocht wordt geïnterpreteerd.

En ik denk dat mijnheer Vermaas echt wel weet hoe zo’n formatieproces normaal gesproken verloopt en dat dat niet die kwestie is van ledematen omhoogsteken en dan maar een gebaar daarbij laten invullen. Maar de democratie heeft gesproken, de raad heeft een opdracht gegeven. Het hoogste orgaan heeft gesproken. En nogmaals, daar voel ik mij aan gebonden en ben ik aan gebonden. En dan, voorzitter, de fractie vanuit Nieuwe Lijn, de heer Van Vessem, als ik het goed heb, die heeft een aantal vragen gesteld rondom, waarom zo laat de informatie? Voorzitter, ik heb andersom geredeneerd. De afweging was, geef ik in de raadsvergadering zoals ook in de motie stond pas de informatie, of zal ik alvast daarvoor de informatie delen, zodat fracties daar kennis van kunnen nemen? De informatie die ik eerder in mei heb gedeeld met de burgemeester was niet meer en niet minder als een procesmatig bijpraatmoment van, waar sta je nu en wat is nu een volgende stap? En zonder over de inhoud in details te treden, heb ik daar de burgemeester iets in meegenomen, omdat ik vind dat hij vanuit zijn verantwoordelijkheid daar enige informatie over zou mogen hebben. De essentie van de informatie die u gekregen hebt, hebt u als eerste gekregen. En daarna heeft ook uiteraard de burgemeester kennis kunnen nemen van mijn rapportage. Dat leek mij ook de juiste volgorde.

Niet uit disrespect voor de burgemeester, want dat is uw voorzitter, maar wel vanuit u als opdrachtgever vind ik dat ik u eerst de informatie geef en daarna anderen en daarna pas ook het persbericht naar buiten is gegaan. En het eindverslag, voorzitter, we zijn klaar als we klaar zijn. Ik kan daar nu hele hoopvolle planningen onder gaan leggen met drie, vier scenario’s en dan elke week uitleggen dat scenario A, B of C het toch niet geworden is en dat het toch anders wordt. Dat doet geen recht aan de zorgvuldigheid in het proces. Dat creëert een beeld alsof ik de toekomst kan voorspellen. Dat is niet zo. Het proces heeft een politieke dynamiek in gesprekken. Sommige onderwerpen vragen meer tijd, sommige onderwerpen gaan

sneller. Ik kan daar geen concrete datum van noemen. Maar, voorzitter, ik ben niet van plan, als ik het zo dan maar mag zeggen, om mijn rol als informateur over de zomer te tillen. Wat mij betreft in elk geval voor het zomerreces moet er iets gebeurd zijn, namelijk een rapportage afgerond van mijn zijde en een coalitieakkoord wat ontstaan is. Dat is een beetje de nauwkeurigheid waarvan ik nu kan informeren. En even kijken, voorzitter, de fractie vanuit mijnheer Van Walderveen nog gefeliciteerd met uw maidenspeech. Toch ook altijd een mooi moment, daar zit u, om dat gewoon in zo’n zaal te doen. En ik begrijp dat mevrouw Burgmeijer dat genoegen straks ook al gehad had vandaag. Ook u nog gefeliciteerd met uw maidenspeech. Als ik mensen vergeet, is niet mijn bedoeling. Maar dit wist ik toevallig. Durven leiden. Durven leiden doe je niet door achter de schaapskudde aan te lopen. Want als je achter de kudde aanloopt, zei ooit de gedeputeerde, dan loop je altijd door de stront. Leiden betekent de route proberen te duiden wat begaanbaar is. Leiderschap daarbij invulling geven door mensen om dat te doen, dat is een deel wat u als raad hebt, een deel bij het college ligt, een deel bij de burgemeester ligt enzovoort, enzovoort.

Dat leiden, dat leiderschap, dat mag ik hopen dat dat geen lijden met een lange ij wordt, maar dat dat werkelijk gebeurt met een passie voor het openbaar bestuur voor het belang van de inwoners. En dat is iets wat ik in elk geval probeer als informateur in mijn werkzaamheden voor ogen te houden, want daar doen we het voor. Niet voor de een of de andere persoon, we doen dat voor de inwoners, want daarvoor bent u als raad uiteindelijk op pad gestuurd, de gemeente te besturen. Er is een vraag gesteld over stakeholders. Ja, we hebben een aantal mensen gevraagd om ons nog eens over een aantal onderwerpen die zij met ons willen delen aan te dragen, aan te reiken. En dat is niet een lijst met honderden stakeholders, dat is een redelijk overzichtelijk aantal. En op het moment dat ik mijn rapportage indien, dan zal ik daar ook verslag van doen en wie er genodigd waren en wie daar gebruik van gemaakt heeft om iets kenbaar te maken. De inhoud wordt, zoals ik al zei, betrokken bij de gesprekken aan de onderhandelingstafel. En u kunt op een later moment als raad ook kennisnemen van die opbrengst, want die zie ik als openbaar, als dat aan mij als informateur wordt gericht. Voorzitter, er is heel veel verder nog te zeggen. Ik kijk even. Mijnheer Donkers, meerdere varianten niet meegenomen. Ik heb daarstraks ook al even wat over gezegd. Dat is niet mijn opdracht.

Ik voel me daar ook niet vrij in om daar die beweging zomaar te maken. Maar laat ik het zo zeggen dat in de aanvang van mijn werkzaamheden heb ik goed kennisgenomen van de rapportage van de vorige verkenner. Die is ingesteld door u als raad, opdracht, op pad gestuurd. Die heeft gerapporteerd in uw raad. U hebt daar kunnen bevragen wat er bedoeld was of wat er niet bedoeld was en of daar wel of niet correcte weergaven zijn van de gespreksverslagen. Dat is niet aan mij om daar verder een waarheidsonderzoek naar te doen. Daar hebt u zelf als raad kennelijk bij de vorige rapportage van gezegd, dit is de rapportage, dit is een basis voor de vervolgopdracht en die zag eruit zoals die 21 april aan mij is verstrekt. Ik hoor verschillende signalen van partijen dat ze zeggen, wij willen graag samenwerken, we willen graag bijdragen aan het gemeentebestuur. Voorzitter, het een sluit het ander niet uit. Het feit dat er nu vijf partijen onderhandelen, wil niet zeggen dat de raad straks met twaalf zetels aan de gang gaat. De raad heeft nog steeds drieëntwintig raadsleden, waarin u allemaal uw eigen rol kan spelen. En ongetwijfeld is hier ook in Epe een traditie dat als goede voorstellen worden gedaan, dat daarnaar gekeken wordt. Dat wil niet zeggen dat er altijd meebewogen wordt. Daar gaat u zelf over.

Maar ik denk dat u als partijen die niet aan tafel zitten misschien uw rol wel wat te klein maakt in het democratisch proces. Dat bedoel ik overigens niet als de makkelijke open deuren, maar ik bedoel ze vrij fundamenteel. Want het formatieproces is een fundamenteel democratisch keuzeproces, waarin je goed moet weten wat je wel en niet doet, wat wel en niet kan, wat wel en niet leidt tot een begaanbare route. En dat heb ik onderzocht in gesprekken door op verschillende manieren aan mensen vragen te stellen en te kijken wat de overlappende antwoorden zijn waar ruimte leidt tot een, daar zit zoveel gedeeldheid in, dat moet mogelijk zijn. En daar waar de verschillen zijn, ook dat soms maar markeren. Maar u moet mij niet vragen nu vanavond, ik heb dat straks aan het begin ook al gezegd, om daar in detail nu op in te gaan. U mag het blijven vragen, maar ik ga het antwoord dan herhalen zoals ik dat geef. Ik kan daar op dit moment geen antwoord op geven. In het eindverslag zal ik daar enige informatie over

geven. Maar dat zal in een abstracto zijn. En voor de rest is dat ook iets wat toch wel in de vertrouwelijkheid van een formatieproces hoort te blijven. Ook in het geval uw partij zelf zou meedoen in een formatieproces gelden dezelfde regels. Vertrouwelijkheid, niet om het spannend te maken, niet om interessant te doen, niet om geheimzinnig te doen, maar omdat nu eenmaal … Je moet met elkaar goed in de ogen kijken en dan komen we tot conclusies. Voorzitter, volgens mij heb ik misschien niet een-op-een alle vragen beantwoord, maar de strekking van de vragen wel denk ik beantwoord. Mocht dat onvoldoende zijn, dan hoor ik dat graag. De voorzitter: Dank. Volgens mij bent u uitgebreid ingegaan op de verschillende vragen. Maar dat kunnen we ook aan de leden zelf vragen, want dan gaan we naar de tweede termijn. Ik kijk even. Als u daar gebruik van wil maken. De heer Vermaas, Forum voor Democratie, gaat uw gang. De heer Vermaas: Voorzitter, dank u wel. Uitgebreide reactie op allerlei punten. Misschien goed om te verhelderen dat onze eerste termijn, die was niet zozeer gericht aan de informateur, want het is overduidelijk dat er een opdracht is gegeven. En volgens mij heeft de informateur zich ook … Houdt zich ook precies aan die opdracht. Daar hebben we absoluut geen verwijt in. Dat voortschrijdend inzicht dat was gericht aan de partijen.

Wij hadden verwacht dat de partijen inmiddels zouden denken van, er gebeurt toch wel veel in de wereld en misschien is het ook wel goed om een partij erbij te hebben die mensen wel begrijpt. Dat was wat wij daarmee bedoelden. En dat betekent ook, het luisteren is niet zo dat wij natuurlijk verwachten van dat we altijd onze zin krijgen. Maar waar wij toch wel echt moeite mee hebben gehad, is dat niet zozeer is dat je nadat je met elkaar in gesprek gaat erachter komt dat je andere dingen wil, maar dat al op voorhand zes partijen zijn geweest die Forum voor Democratie hebben uitgesloten. En dat is het punt waar kiezers echt … Dat is wat ik bedoel met die spreekwoordelijke middelvinger. Dat is echt naar de kiezers niet netjes. Maar goed, er zijn natuurlijk ook allerlei termijnen geweest. Ook felicitaties natuurlijk aan de heer Van Walderveen inderdaad en daarvoor natuurlijk al de heer Dijkstra en mijn eigen fractiegenoten al gefeliciteerd. Het is natuurlijk een mooie, de clubsandwich vond ik een mooie vergelijking. Eén ding wat mij heel erg opviel, is dat D66 in een eerdere fase in dit traject eigenlijk zei van, transparantie, dat moet je echt niet hebben. Als alles transparant is, dan zie je niks. Volgens mij een uitspraak van D66. En dat er nu eigenlijk werd opgeroepen om juist transparantie, om dat allemaal wel openbaar te maken.

En dat er juist precies een andere partij was, Hart voor Lokaal, die juist in dat eerste traject zei van, kunnen al die gesprekken niet gewoon in de openbaarheid? En nu opeens zegt van, ik wil daar niks over kwijt, over de inhoud. Ik vind het heel opvallend. Misschien dat het toch een beetje is wat wij natuurlijk wel vaker noemen, alles is uitwisselbaar tussen al die andere partijen, Het is een beetje een kartel. De ene keer vindt de een dit, dan vindt die ander het weer. Maar ik denk dat ik er verder weinig over kan zeggen. De informateur doet volgens mij zijn opdracht, maar wij hadden liever gezien dat de opdracht anders was. Wat niet mogelijk was, want de vorige informateur heeft uitstekend werk gedaan, maar had geen keus om dit helaas te moeten adviseren. En wij kunnen er weinig aan doen. Wij vinden het erg zonde dat het zo loopt. En zoals andere partijen ook zeggen, met ons blijft altijd te praten. Wie weet gebeurt er nog iets bijzonders. De voorzitter: Dank. Dan kijk ik naar de heer Van Vessem, Nieuwe Lijn. Gaat uw gang. De heer Van Vessem: Dank, voorzitter. Wat mij opvalt in het hele verhaal van de heer Bos, is dat hij spreekt regelmatig over het formatieproces. Volgens mij is er een informateur aangesteld, zit in het informatieproces, daar zou ik toch graag iets meer duiding op willen hebben. En ook nogmaals de oproep om transparant te zijn.

Ik hoor mijnheer Bos zeggen dat, ik weet niet precies hoe dit zei, maar dat het eindverslag, misschien dat u de woorden nog kunt herhalen, maar in ieder geval vertrouwelijk zullen zijn. Graag daar uw reactie op. En u heeft gezegd dat er informatie is gedeeld met de burgemeester en dat is wat anders dan een toelichting op het

proces. Misschien is het een spraakverwarring geweest of verkeerde woorden gebruikt. Daar zou ik graag een reactie op willen hebben. En wat ik bedoelde met het eindverslag, wanneer krijgen we het eindverslag, daar bedoel ik eigenlijk mee te zeggen, krijgen we dat ruimer van tevoren dan twee dagen deze tussenrapportage? Want wij willen ons ook inhoudelijk goed voorbereiden. En dat is best lastig als je twee dagen van tevoren één tussenrapportage krijgt. En twee, dat je een uitnodiging krijgt voor een luisterend oor, wat ook twee dagen eigenlijk van tevoren komt. Volgens mij hebben we meer dan alleen de politiek en werken we ook nog. Ik vind het heel vervelend dat wij morgen vanaf 15.30 uur mogen kunnen opdraven, als ze dat willen. En daar wil ik het graag bij houden. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan kijk ik vervolgens naar D66. Heeft u nog behoefte om … De heer Van Walderveen, gaat uw gang. De heer Van Walderveen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, hele korte reactie nog op de heer Vermaas. Het gaat ons vooral om de transparantie van het proces, niet zozeer van de inhoud van gesprekken et cetera. Dat is wat wij in dit geval bedoelen met transparantie. En ik had nog een vraag toch nog wel aan de informateur. Er wordt ook gezegd dat andere partijen hun inbreng nog kunnen doen. We zijn als D66 bij op, u noemde dat zo mooi politiek pastoraal werk, op gesprek geweest.

Mijn vraag is eigenlijk of de inhoud die u voor zich ziet van de komende gesprekken wellicht, of dat eenzelfde soort gesprek zal zijn of dat het een andere inhoud is. Ik ben eigenlijk een beetje op zoek naar de duiding van de gesprekken die u nog voor ogen heeft. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank. Dan PRO, de heer Donkers. Geen behoefte. Dan gaan we naar de andere partij. CDA, heeft u behoefte om tweede termijn … De heer Siwabessij. De heer Siwabessij: Dank, voorzitter. Als eerste wil ik nog in ieder geval zeggen ook nog dank, ook voor het werk voor de informateur en de heer Van den Bedem. Het zou een beetje gek zijn als wij dat niet benoemen. Dank daarvan nog. En daarnaast wilde ik toch nog even extra benadrukken wat de informateur zei, dat triggerde mij. De informateur biedt een luisterend oor voor alle partijen. Eigenlijk een oproep voor de andere partijen, maak daar alsjeblieft ook gebruik van. Want we zijn niet met zijn twaalven in de raad, we zijn natuurlijk met zijn 23. En daarom is het belangrijk, een mooie mogelijkheid om daar ook van gebruik te maken. Nogmaals een oproep, maak daar gebruik van. De voorzitter: U krijgt een interruptie van de heer Van Walderveen, D66. De heer Van Walderveen: Dank u wel, voorzitter. Maar ik zit een beetje in verwarring.

Enerzijds is het, we zijn bezig met de formatie, we zijn met zijn vijven aan de gang en is toch de oproep aan de andere partijen van, kon praten. Ook daar eigenlijk een beetje dezelfde vraag aan de informateur, een beetje duiding van, wat is de achterliggende gedachte van de oproep aan andere partijen om nog te komen praten? De voorzitter: De heer Siwabessij. De heer Siwabessij: Wat de informateur zei in ieder geval voor dat luisterend oor waar u het over had, waar jullie bijvoorbeeld al gebruik van hebben gemaakt, dat triggerde ons in ieder geval om die oproep extra te benadrukken. U vroeg van, wat is eigenlijk de bedoeling? Misschien goed om inderdaad even af te wachten van de informateur. Als antwoord op uw vraag. De voorzitter: Gaat u verder met uw betoog, of was u klaar?

De heer Siwabessij: Hier wil ik het echt bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank. De heer Van der Hek van de VVD, wilt u daar gebruik van maken? Jasje is uit. Het is ook warm genoeg. De heer Van der Hek: Het is ook warm genoeg. De voorzitter: SGP-ChristenUnie, de heer Pruim. Die blijft zonder jasje zitten. De heer Boermans, Hart voor Lokaal. Maakt er ook geen gebruik van. En de heer Van Limburg ook niet. Dan denk ik dat er nog een paar vragen zijn gesteld aan de heer Bos. Aan u het woord. De heer Bos: Dank u wel, voorzitter. Dan toch ook van mijn kant maar even een blik naar het verkiezingsteam, zoals dat dan in de wandelgangen geloof ik heet. Maar het is wel geweldig om te zien hoe mijn werk wordt ondersteund door onder andere mijn buurman. Ik wist dat ik één rechterhand had, maar ik heb er inmiddels vier. Een van mijzelf en drie die ik zo hier en daar mag benutten, mag bevragen en die ook allerlei informatie leveren die dienstig is aan het formatieproces. Wees daar ook alstublieft trots op dat dat gewoon in deze organisatie geleverd wordt. En ik moet ook echt zeggen, als ik kijk ook wat ik zie in andere delen van het land, dan is dat hier verhipte goed op orde. Daarvoor mijn complimenten maar aan u als gemeente Epe.

Ik dacht, het gaat me toch niet gebeuren? Voorzitter, wat bedoel ik eigenlijk met een luisterend oor? Ik heb twee uitnodigingen gedaan aan de politiek in mijn rapportage. De eerste gaat over, hebt u inhoudelijk gedachtes over wat er moet gaan gebeuren de komende vier jaar? En wat voor een soort ideeën hebt u dan? Dat is de oproep aan de andere partijen die niet deelnemen aan de onderhandelingen. En dat heb ik gedaan, dat heb ik voorgesteld en daar sta ik nog steeds volledig achter. Omdat de opgaven waar de gemeente Epe voor staat, zijn niet van een coalitie of een oppositie. Dat is van de raad in totaal. En een coalitieakkoord moet aan de gang met de opdrachten waar de gemeente voor staat en moet een weerslag zijn van een gedegen inventarisatie van wat er speelt. En juist om aan de voorkant die mogelijkheid te bieden voor anderen dan degenen die alleen aan de onderhandelingstafel zitten om op punten aan te dragen, om daarin suggesties te doen in plaats van te wachten tot er een akkoord is en dan te reageren en dan te constateren, ik heb wel ideeën, maar ik ben niet gevraagd, leek het mij verstandig om in dit geval die nodigingen aan de voorkant te doen. Ik heb met D66 al een gesprek gevoerd over dat … De inhoud van het gesprek voel ik me niet vrij om daar dingen over te zeggen. Wat ze daar zelf over zeggen, laat ik aan hen.

Maar dat ging onder andere over een stukje inhoud, laat ik het zo zeggen, inhoudelijke onderwerpen, en ook over procesdingen. Voor de rest voel ik me niet vrij om daar iets over te zeggen. Als men zegt van, maar wat is dan het verschil met die gesprekken die dan daar geweest zijn, dat zit nu precies in het verschil in de uitnodiging in mijn rapportage. Het pastorale gesprek versus de politiek inhoudelijke nodigingen om dingen mee te geven via mij aan de onderhandelende partijen. En uiteraard als u zegt van, daar heb ik de informateur niet voor nodig, ik lever zelf mijn dingen aan bij dezen en genen, daar bent u vrij. Maar ik probeer het enigszins ordelijk te laten verlopen, zodat iedereen zicht heeft op wat informatie is die aangereikt is. En wat dan niet aangereikt is, daar kan ik straks ook niet in mijn rapportage iets over zeggen. Mijn rapportage is niet vertrouwelijk. Laat ik dat ook helder zijn. Maar het is wel zo dat dat rapport, de rapportage, dat document, zal een aantal dingen bevatten waar de grens zit van, wat kun je nog in het openbaar zeggen over dat proces? En dan zul je hier en daar toch iets duiding geven over een aantal stappen die gezet zijn, maar niet over precies wie wat gezegd heeft of dat soort dingen. Dat blijft in de vertrouwelijkheid van het formatieproces.