454075 Jaarstukken 2021 (oud)
Tekst van het document
2017
2018
2019
2020
2021
2022
tekortnorm
- 0,4%
- 0,3%
- 0,3%
- 0,4%
-0,4%
- 0,4%
-0,4%
realisatie
- 0,3%
-0,15
-0,1%
-1,6%
-1,8% -0,2%
-0,2%
raming (CPB)
In 2016, 2017 en 2018 was het werkelijke EMU-saldo van de decentrale overheden lager dan de tekort norm. Voor de jaren 2019 t/m 2020 is het werkelijk emu-saldo hoger dan de tekortnorm. (bron is de bijlage bij het financieel jaarverslag van het rijk) Op basis van ramingen van het Centraal Planbureau wordt verwacht dat de decentrale overheden vanaf 2021 weer binnen de afgesproken norm blijven van het financieel akkoord blijven. 4.6 Conclusie Het financieren met kortlopende leningen en de tijdelijke uitzettingen heeft binnen de kaders van het treasurystatuut plaatsgevonden.
47
5 | Bedrijfsvoering 5.1 Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering heeft tot doel inzicht te geven in de beleidsvoornemens op het gebied van de bedrijfsvoering en de ontwikkeling van de organisatie. Een goede bedrijfsvoering is een randvoorwaarde voor een succesvolle uitvoering van de primaire processen en ontwikkelingen zoals gebiedsgericht werken en de omgevingswet. Onder bedrijfsvoering wordt verstaan: personeel en organisatie, informatievoorziening en automatisering, financiën, huisvesting (incl. facilitaire zaken), interne communicatie en juridische zaken (PIOFHA-JC). 5.2 Beleidskaders Het beleidskader voor de inrichting van de organisatie en de bedrijfsvoering is door het college vastgesteld in de volgende documenten: • Organisatiebesluit • Mandaatregister • Financiële verordening 2017 De kaders en de ambitie voor de ontwikkeling van de organisatie zijn vastgelegd in de visiedocumenten: • Epe regisserende gemeente • Toekomstvisie Epe 2030 • Dienstverleningsvisie • Programmaplan Sterk Werk 5.3 Beleidsvoornemens Net als veel andere gemeenten staat Epe voor een grote opgave: de samenleving verandert snel en er wordt van overheidsorganisaties een andere rol invulling gevraagd. Waar we voorheen vaak de bepaler waren, hebben we steeds vaker de rol van medespeler. Dat vraagt nogal wat. Van de raad, het college en het ambtelijk apparaat. Voor iedereen heeft dit gevolgen.
Ook in Epe heeft deze ontwikkeling geleid tot een politieke ambitie om de organisatie en werkwijze hierop in te richten. ‘We streven naar een ondernemende, op netwerken en samenwerking gerichte organisatie, die als vanzelfsprekend in verbinding staat met ‘buiten’. De kernwaarden onderscheidend, duurzaam, verbindend en verrassend staan hierin voorop. Om invulling te geven aan de visie op de organisatie is er in 2021 ingezet op de volgende onderdelen. 5.3.1 Organisatie De activiteiten en projecten die nodig zijn om de gemeentelijke organisatie sterk en toekomstbestendig te maken zijn samengebundeld in het programma Sterk Werk. Het programma is een meerjarig traject, eindigt in 2021 en is georganiseerd in drie aandachtsgebieden: Sterke Werknemers, Sterke Werkwijze en Sterke Werkomgeving. Corona heeft een enorme impact gehad op de manier waarop we met elkaar en met onze inwoners, instellingen en bedrijven samen werken. In 2020 en 2021 hebben we het grootste gedeelte van onze tijd op afstand, digitaal met elkaar samengewerkt. Dat was een uitkomst gezien de pandemie, maar heeft ook zijn sporen nagelaten. Fysiek overleg, ontmoeten en samenwerken leidt in veel gevallen tot hogere productiviteit, hogere kwaliteit en tot betere relaties. Essentiële ingrediënten om een hoge kwaliteit dienstverlening te realiseren.
Tegelijkertijd zien we dat de nieuwe digitale instrumenten ook voordelen hebben. De optimale mix van inzet van digitale instrumenten gecombineerd met onze inzet op Sterke Werknemers, Sterke Werkwijzen en onze Sterke Werkomgeving, bieden kansen om onze dienstverlening op een hoger niveau te krijgen. In de perspectiefnota van 2021 is deze ontwikkeling genoemd waarbij ook de intensivering van de klantvraag is betrokken. Deze intensivering is zowel kwantitatief als kwalitatief. Er zijn significant meer (aan)vragen en de vragen zijn complexer van aard. Om deze ontwikkelingen effectief en efficiënt in onze bedrijfsvoering op te nemen, heeft de raad hier grotendeels incidentele middelen voor gegeven bij de begrotingsbehandeling 2022-2025. We zijn in 2021 gestart met een doorontwikkeling van onze organisatie voortbouwend op het programma Sterk
48
Werk, aangevuld met de inzichten en middelen die we hebben gekregen in 2021. 2022 staat in het teken van deze doorontwikkeling. Vorig jaar is er meer ingehuurd dan in de vorige jaren. We hebben vorig jaar te maken gehad met een aantal factoren wat maakt dat de externe inhuur noodzakelijk was: 1. Krapte op de arbeidsmarkt wat maakt dat vacatures moeilijk in te vullen zijn. De doorlooptijd van vacatures is lang, waardoor er ingehuurd moet worden om het werk door te laten gaan. 2. Stijging in de klantvraag, wat opgevangen moet worden door tijdelijke medewerkers (inhuur). 3. Incidentele middelen voor tijdelijke taken zorgt vaak voor tijdelijk opvulling door middel van inhuur. 4. Er was bij meerdere teams sprake van langdurige ziekte van medewerkers. Daarvoor moest personeel worden ingehuurd. Dit brengt aanzienlijk hogere kosten met zich mee. Sterke Werknemers In 2021 is verder uitvoering gegeven aan de al in gang gezette projecten binnen het programmadeel Sterke Werknemers. Het Goede Gesprek is geïmplementeerd en om de medewerkers hierin te scholen is een organsiatiebrede feedbacktraining georganiseerd. Vanwege Corona is deze echter wel vertraagd en loopt in 2022 door. Het HRM-instrumentarium is verder uitgewerkt. Het generatiepact loopt nog een jaar door.
Dit bevordert de doorstroom van het personeel en een juiste werk/privé balans waarmee duurzame inzetbaarheid geëffectueerd wordt. De Eper Academie is met succes gelanceerd. Via een online tool kunnen medewerkers zich (deels verplicht) inschrijven voor basistrainingen die je nodig hebt om het werken in Epe eigen te maken (bv: inkoop/procesgericht werken/informatieveiligheid), maar ook is er aandacht voor competentiegerichte trainingen gericht op persoonlijke ontwikkeling. Continu leren en ontwikkelen is hiermee geborgd, wat bijdraagt aan aantrekkelijk, goed en toekomstgericht werkgeverschap. Een start is gemaakt met een nieuwe aanpak van arbeidsmarktcommunicatie om het juiste talent aan te trekken en het thuiswerkbeleid is vastgesteld. Sterke Werkwijze In de pijler Sterke Werkwijze is een aanzet gemaakt voor het doorontwikkelen van projectmatig werken. Dit project wordt in 2022 verder uitgevoerd. Voor procesgericht werken is de standaard werkwijze, waarmee alle processen in de komende jaren worden beschreven en in de continu verbeteraanpak worden meegenomen, geïmplementeerd. Dit past in het lean gedachtengoed dat ook op andere manieren aandacht heeft gekregen: workshops, trainingen en begeleiding van teams bij weekstarts en procesverbeteringen. Sterke Werkomgeving De verbouw van het gemeentehuis is volgens planning verlopen. De aannemer heeft in 2021 opgeleverd.
In 2022 worden een aantal restpunten opgepakt, zoals het verbeteren van de toegang. Hybride werken is mogelijk in het gemeentehuis. Veel ruimtes zijn zodanig ingericht dat het mogelijk is om zowel ter plekke als vanuit huis mee te doen met allerlei samenwerkingsvormen: met inwoners, met organisaties en met ketenpartners. In 2022 wordt dit met wat we geleerd hebben in de afgelopen twee jaar verder verbeterd. 5.3.2 Communicatie Actieve communicatie en inwonerparticipatie Er is in 2021 een beleidsvisie voor verbinding met de samenleving opgesteld. Bij het opstellen is een aantal inwoners en leden van een raadswerkgroep betrokken. Deze brede visie, met als pijlers communicatie en participatie, is tijdens een commissievergadering van de raad besproken. Besluitvorming door de raad moet nog plaatsvinden. De gemeente blijft inwoners actief betrekken bij de ontwikkeling van beleid. De adviezen die inwoners eerder gegeven hebben over inwonerparticipatie worden werkenderwijs toegepast. Zoals ‘geef tijdige terugkoppeling’, ‘maak gebruik van deskundigheid uit de samenleving’ en ‘leg de spelregels bij inwonerparticipatie uit’. Zo zijn er diverse bijeenkomsten gehouden over de omgevingsvisie. Eind 2021 is de omgevingsvisie ‘Natuurlijk goed leven’ door de raad vastgesteld. Voor het opstellen van de transitievisie energie en warmte is er o.a.
een energietafel opgezet, bestaande uit inwoners van de gemeente. Er is meer gebruik gemaakt van online ontmoetingen en het uitwisselen van informatie en ideeën. Via het inwonerpanel Epe Spreekt is vier keer een onderzoek gehouden in 2021.
49
Er is verder ingezet op het trainen van medewerkers in communicatieve vaardigheden en Omgevingsbewust werken (factor C). Uitgangspunt hierbij is dat de communicatieaanpak integraal onderdeel is van beleids- of projectvoorstellen (en daarmee ook van de besluitvorming) en geborgd wordt. Dit draagt bij aan de kwaliteit van het beleid doordat belanghebbenden in een vroeg stadium in beeld zijn en hun ervaring en deskundigheid kunnen inbrengen. 5.3.3 Informatievoorziening en Automatisering Voor onze informatievoorziening en automatisering was 2021 wederom een ander jaar dan gebruikelijk. Door de voortdurende wereldwijde pandemie en de verplichting tot zoveel mogelijk thuiswerken bleven vragen als hoe kunnen wij met binnen de bestaande middelen dit zo optimaal mogelijk faciliteren en welke verbeteringen kunnen we hier continu in doorvoeren? Hierdoor hebben wij bepaalde keuzes gemaakt qua prioritering in projecten, zo is deels de actualisatie van ons informatiebeleid doorgeschoven naar 2022 en is binnen het project gegevensmanagement e.e.a. uitgesteld vanwege impact op de organisatie. Informatiebeveiliging Op het gebied van informatiebeveiliging is gewerkt aan de implementatie van de BIO (Baseline Informatieveiligheid Overheid). Nadat in 2020 het beleid is geactualiseerd lag in 2021 de focus op de verdere vertaling van het beleid in zogenaamd aanvullend beleid.
Onder andere voor de back-up van gegevens, het gebruik van wachtwoorden, en de incidenten procedure is dit gerealiseerd. Verder is in december een eerste cybersecuritycrisis oefening op niveau van het gemeentelijk beleidsteam (GBT) gehouden in samenwerking met de VNOG. In 2021 is een impuls gegeven aan een bewustwording campagne voor bestuurders en medewerkers op het gebied van informatieveiligheid, privacy en gegevensbeheer. De campagne bestaat uit een e-learning onder de noemer “The Human Firewalll” game, een phishingcampagne waarbij -intern- nep phishing mails zijn verstuurd. Verder zijn communicatiemiddelen gemaakt in vorm van posters, rolbanners etc. Naast informatieveiligheid en privacy wordt hierbij ook aandacht besteed aan het onderwerp kwaliteit van gegevens, gebruik van basisregistraties etc. De audits op DigiD (elektronisch identificatiemiddel) en Suwinet (elektronische samenwerking tussen UWV, SVB en Gemeenten) zijn met goed gevolg doorlopen. Daarnaast is een aantal beveiligingsincidenten volgens de vastgestelde procedures afgehandeld. In 2021 waren er 31 meldingen met mogelijke hoge impact op Epe. Bij de impact gaat het dan om beschikbaarheid van systemen of integriteit/vertrouwelijkheid van gegevens. Van de 31 meldingen waren er 23 op basis van een melding van de Informatiebeveiligingsdienst gemeenten (IBD).
De 8 overige meldingen zijn intern of van leveranciers ontvangen. Daarnaast zijn er 484 overige meldingen geregistreerd in de service meldingen applicatie (Topdesk) Bij deze meldingen gaat het om password resetten/ontgrendelen accounts (255), melding spam/phishing mails (137) en verzoeken om autorisatie op mappen (37) en mailboxen(92) buiten de standaard autorisatie . In 2021 zijn 35 meldingen van (mogelijke) datalekken geregistreerd. Hiervan zijn er 26 beoordeeld als datalek. Van de 26 zijn er 2 gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en 12 gemeld bij betrokkene. Bij de overige ging het om een verwaarloosbare dan wel lage impact op persoonlijke levenssfeer van betrokkene dat van melding is afgezien conform regels van de AP. Negen (9) meldingen zijn beoordeeld als geen datalek. Waar relevant zijn adviezen gegeven tot aanpassing van het proces dan wel de inrichting van de betreffende applicaties. ICT (Informatie- en communicatietechnologie). In 2020 is de aanbesteding voor de outsourcing van onze ICT-infrastructuur voorbereid en gestart. In begin 2021 is er gegund en hiermee heeft de gemeente een geschikte leverancier geselecteerd om in gezamenlijk met de betrokken medewerkers en organisatie dit project en daarbij mee de organisatie klaar te maken voor de rol van opdrachtgever en regievoerder.
Door onverwachte complicaties in het project is het outsourcingstraject vertraagd en wordt verwacht dat deze in april/mei 2022 gereed zal zijn. Wel is in november 2021 een nieuwe digitale werkplek geïmplementeerd, waarbij het mogelijk is om zowel binnen als buiten de organisatie beter digitaal te samenwerken. Gegevensmanagement In 2019 is het project Gegevensmanagement gestart, dit meerjarige project heeft ook in 2021 zijn vervolg gekregen. In dit project werken we aan het vergroten van de kwaliteit van onze gegevens
50
(actualiteit, volledigheid, meervoudig gebruik) zodat we nog meer waarde uit onze gegevens kunnen halen t.b.v. onze dienstverlening en ter vergroting van de effectiviteit van ons beleid. Het zichtbaar maken van die gegevens in dashboards maakt ook deel uit van dit project. E.e.a. in dit project is met het oog op de impact op de organisatie uitgesteld tot 2022. Dit betreft een nulmeting over het gebruik van gegevens binnen onze organisatie Zaakgericht Werken Vanuit de in 2019 gestarte evaluatie rondom Zaakgericht Werken is in 2020 begonnen met een project om Zaakgericht werken en daarmee onze dienstverlening naar een hoger niveau te brengen. Vanuit dit project is onder andere de hervorming van (Digitaal)Informatiebeheer ingezet, waarbij het gehele informatiebeheer ondergebracht is bij team Informatisering. Er wordt continu gewerkt aan verbeteren van gebruikersondersteuning en het bieden van interne trainingen voor gebruikers. In 2021 is de uitvoering gestart van voor de optimalisatie en volledig van zaaktypes in ons Zaaksysteem . Dit is voor het grootste gedeelte afgerond, op dit moment moeten er nog circa 25 zaaktype van de 230 aanwezige zaaktype geoptimaliseerd worden.
5.3.4 Juridische Zaken Om te voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) zijn een aantal Data protection impact assessments (DPIA's) uitgevoerd, zijn de privacyaspecten in een vroeg stadium betrokken bij werkprocessen en is er gewerkt aan de privacy bewustwording. De functie van privacy officer was een tijdelijke functie, er is besloten een structurele functie hiervan te maken in 2021. Er is een onderzoek geweest naar de formatie van de rollen Functionaris gegevensbescherming, Privacy Officer en Chief Information Security Officer. Dat heeft er toe geleid dat er uitbreiding van de formatie zal komen die per 2022 ingaat. Daarna kan er een kwaliteitsimpuls gegeven worden aan de invulling van de AVG. 5.3.5 Financiën Vennootschapsbelasting Met ingang van 1 januari 2016 is de Wet op de vennootschapsbelasting (Vpb) van toepassing op overheidsondernemingen. Aanleiding daarvoor zijn de EU-afspraken om het fiscale verschil tussen overheidsondernemingen en marktpartijen tegen te gaan en zo een gelijk speelveld te creëren voor overheid en marktpartijen. De activiteiten van de gemeente zijn samen met een extern fiscaal adviseurs doorgenomen. Voor de aangifte heeft voor het onderdeel grondexploitatie overleg plaatsgevonden met de belastingdienst. In de verslagperiode is de aangifte vennootschapsbelasting definitief verwerkt tot en met het boekjaar 2020.
Voor het jaar 2021 is een raming opgenomen op basis van de verwachte uitkomsten. De aangiften hebben plaatsgevonden op basis van de vaststellingsovereenkomst met de belastingdienst. Nieuw financieel systeem Met ingang van 1 januari 2021 werken we met een nieuw financieel pakket. Het nieuwe financieel systeem biedt mogelijkheden om inkoop en financiën meer te integreren en hiermee als organisatie meer “in control” te komen. In de verslagperiode zijn hiervoor stappen gezet . Dit gaan we in 2022 verder uitwerken. 5.3.6 Planning en Control De planning en control cyclus kon in 2021 volgens planning worden uitgevoerd. Op basis van regelmatige evaluaties is het doorvoeren van verbeteringen, vanuit de vraag naar de klantwaarde, onderdeel geworden van de reguliere werkwijze. Er wordt gewerkt vanuit een ‘procesgerichte aanpak’, waarbij gaandeweg meer gebruik wordt gemaakt van geautomatiseerde toepassingen (zoals ‘workflow’). Door verscherping van eisen bij de accountantscontrole en de impact van de taken in het sociale domein voor de financiële verantwoording, kan behandeling en vaststelling van de jaarstukken door de raad doorgaans niet eerder dan in juni/juli plaats vinden. In 2021 is de raad twee maal in de voortgangsrapportage geïnformeerd over de afwijkingen in de uitvoering van de geplande activiteiten en de verwachte financiële mee- en tegenvallers.
Dit jaar is weer een Perspectiefnota opgesteld, waarin relevante (inhoudelijke) ontwikkelingen en
51
verwachtingen en onzekerheden ten aanzien van het financiële meerjarenperspectief geschetst zijn . De Perspectiefnota was het kader/uitgangspunt voor de in het najaar aan de raad aangeboden programmabegroting voor de komende 4 jaar. Meest in het oog springend hierin zijn het onzekere financiële beeld en de hiermee samenhangende risico's, door de op handen zijnde 'herijking' van het gemeentefonds, de gevolgen van de coronacrisis en het nieuwe regeerakkoord. Door middel van een projectmatige aanpak zijn de uitdagingen als gevolg van de coronacrisis aangegaan. De raad heeft een beleidskader vastgesteld voor de uitgaven van acute hulp, voor overbrugging en herstel en voor het opstellen van een 'stimuleringsagenda'. De raad is meerdere keren geïnformeerd in een 'coronarapportage' over de actuele stand van zaken (indicaties van de verwachte kosten en opbrengsten). Epe viel in 2021 opnieuw onder het repressieve toezicht van de provincie, de lichtste vorm van toezicht. De 'verbijzonderde interne controle' (VIC) over 2021 is uitgevoerd, gericht op de opzet, het bestaan en de werking van processen en de daarin opgenomen beheersmaatregelen. Daarbij is de aandacht vooral gericht op de rechtmatige uitvoering van de processen. Verbeterpunten worden gerapporteerd en stap voor stap geïmplementeerd.
In de commissie planning en control heeft in 2021 driemaal overleg plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van gemeenteraad en vakspecialisten uit de gemeentelijke organisatie. Onderwerpen die aan de orde waren betreffen de planning en control cyclus, de rechtmatigheidsverantwoording, bedrijfsvoeringzaken en het overleg met de accountant. Met de huidige accountant is een contract gesloten met een looptijd van vier jaar (2020-2023). 5.3.7 Rechtmatigheidsverantwoording In 2021 is duidelijk geworden dat de (landelijke) invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is vertraagd. We gaan er nu vanuit dat vanaf boekjaar 2023 het college een verantwoording over de rechtmatigheid zal gaan afgeven bij de jaarrekening. Tot en met 2022 geeft de accountant een oordeel over de rechtmatigheid in de controle verklaring bij de jaarrekening. Om een oordeel te kunnen geven over de rechtmatigheid (zowel door de accountant als door het college) heeft het college een systeem van interne beheersing ingericht dat er op gericht is dat de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording wordt opgesteld zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.
In de toekomstige rechtmatigheidsverantwoording zal het college aangeven of en in welke mate er afwijkingen zijn geconstateerd die in totaal uitkomen boven de door de raad vastgestelde tolerantiegrens (fouten en/of onzekerheden). Daarnaast zullen door het college eventuele tijdens de interne controle gesignaleerde afwijkingen onder die grens worden toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. In de rechtmatigheidsverantwoording zal het college aangeven of het van mening is dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Dat wil zeggen: in overeenstemming met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Geconstateerde afwijkingen zullen worden vermeld. Voor de jaarrekening 2021 en 2022 geeft de accountant dit nog aan in zijn ‘Verslag van bevindingen’. De raad heeft besloten (voorjaar 2021) over het ambitieniveau van de mate van 'in control zijn' en de te hanteren tolerantie- en rapporteringsgrenzen. Bij de verdere uitwerking zal bepalend zijn in hoeverre het niveau van interne beheersing (kwaliteit en uitvoering van de processen) in relatie tot het risicomanagement voldoende op niveau zijn, zodat het college de rechtmatigheidsverantwoording kan afgeven.
Via de paragraaf Bedrijfsvoering wordt de raad geïnformeerd over de voortgang en de stand van zaken ten aanzien van het 'rechtmatig handelen'.
52
6 | Verbonden Partijen 6.1 Inleiding De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de relaties en verbindingen van de gemeente met 'verbonden partijen. Van een verbonden partij' is sprake wanneer er vanuit de gemeente bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en wanneer er financiële belangen mee gemoeid zijn. • Onder bestuurlijk belang wordt verstaan het hebben van een zetel in het bestuur van de verbonden partij of het hebben van stemrecht. • Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld (en die ze in geval van faillissement van de verbonden partij kwijt kan zijn) en/of in geval dat er financiële problemen ontstaan bij de verbonden partij er verhaal op de gemeente kan plaatsvinden. 6.2 Beleidskaders Het beleid ten aanzien van de verbonden partij is vastgelegd in de Nota verbonden partijen (2016). 6.3 Beheersing risico's De verbonden partijen van de gemeente Epe lopen sterk uiteen in (financiële) omvang en vorm. Hierdoor variëren ook de gemeentelijke belangen en risico’s sterk. Op basis van de in de nota verbonden partijen 2016 opgenomen risico analysemodellen wordt per partij bezien hoeveel bestuurlijk (inhoudelijk) en financieel belang er is en hoeveel risico er wordt gelopen. Op basis van beide analyses wordt tweemaal per jaar het risicoprofiel bepaald.
Hoe groter het bestuurlijk en/of financieel belang bij een verbonden partij, hoe intensiever de sturing. Er zijn drie risicoprofielen: Basis pakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een laag bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Basis pakket. De gemeenteraad wordt over verbonden partijen in dit pakket geïnformeerd bij de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Pluspakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een gemiddeld bestuurlijk of financieel risico loopt worden ingedeeld in het Pluspakket. Aanvullend op het Basis pakket wordt de gemeenteraad ook bij de voortgangsrapportage geïnformeerd over deze verbonden partijen, zo nodig ook met een informatienota. Daarnaast zal de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen hoger zijn dan bij de partijen in het basispakket. Tot slot worden deze verbonden partijen ook periodiek geagendeerd in het college. Plusplus pakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een hoog bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Plusplus pakket. Aanvullend op het Pluspakket wordt de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen verder opgevoerd. 6.4 Overzicht verbonden partijen Op basis van regelgeving volgt hierna het overzicht van bestaande verbonden partijen. Daarin wordt per partij de voorgeschreven informatie verschaft.
Bij de gemeenschappelijke regelingen die geen eigen vermogen hebben is het financieel belang van de gemeente gelegen in de verplichting om bij te springen als er financiële problemen ontstaan bij de verbonden partij. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Volledige naam
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Vestigingsplaats
Den Haag
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Bank voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang
Financieel belang
van de gemeente
1 jan. 2021
31 dec. 2021
€ 4,8 mln.
€ 4,7 mln.
53
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 5.097 mln.
€ 5.062 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 155.262 mln.
€ 143.9995 mln.
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerd beleidsvoornemen
BNG Bank streeft niet naar winstmaximalisatie, maar naar maatschappelijke impact en een redelijk rendement voor de aandeelhoudende overheden.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 236 mln
Circulus Volledige naam
Circulus B.V.
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Afvalverwijdering en straatreiniging
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen Vreemd vermogen
1 jan. 2021
31 dec. 2021
€ 797.724
€ 862.724
van de verbonden partij
€ 14.059.000
€ 14.673.000
van de verbonden partij
€ 53.625.000
€ 53.549.000 € 1.469.000 dit betreft voor € 563.778 winst uit dochterondernemingen waarin de gemeente Epe niet participeert.
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
De beleidsvoornemens van Circulus staan beschreven in de Strategienota 2021-2024. Circulus richt zich hierin op de volgende strategische speerpunten: - We ontwikkelen ons verder als solide partner voor gemeenten, inwoners en samenwerkingspartners. - We ondernemen initiatieven om nog meer milieuwinst te boeken. - Met gemeenten en inwoners geven we verder vorm aan een buitengewone leefomgeving. - We versterken onze rol in het sociaal domein. In Epe heeft het nieuw vastgestelde grondstoffenplan geleid tot een verandering in de inzameling en tariefstelling met ingang van 2021.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
GGD NOG Volledige naam
GGD Noord- en Oost Gelderland
Vestigingsplaats
Warnsveld
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid algemeen bestuur
Openbaar belang
GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. 1 jan. 2021
31 dec. 2021 € 0,1 mln.
Financieel belang
van de gemeente
€ 0,1 mln.
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 2,8 mln.
€2,9 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 7,1 mln.
€ 10,0 mln.
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Dat houdt in dat GGD NOG zorgt voor o.a. de algemene gezondheidszorg (infectieziektenbestrijding, epidemiologie etc.) en de jeugdgezondheidszorg voor 4-19 jaar (onderdeel van het CJG Epe). GGD NOG besteed ook aandacht aan de invoering van de Omgevingswet. 2021 heeft wederom in het teken gestaan van de Covid-pandemie. Voor zover mogelijk en binnen de richtlijnen heeft GGD NOG de dienstverlening van andere producten dan infectieziektenbestrijding door laten gaan.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 77.000
54
Leisurelands Volledige naam
Leisurelands B.V.
Vestigingsplaats
Arnhem
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Openbare toegankelijkheid dagrecreatieterrein Kievitsveld 1 jan. 2020
31 dec. 2020
Financieel belang
van de gemeente
€ 6.705
€ 6.705
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 68,9 mln.
€ 73,1 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 15,5 mln.
€ 15,2 mln.
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Sterke uitgangspositie behouden, intensieve samenwerking met partners, ontwikkeling duurzame exploitatie.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 4,2 mln.
Lucrato Volledige naam
Werkbedrijf Lucrato
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid dagelijks bestuur
Openbaar belang
Het bieden van werkplekken voor inwoners met een arbeidshandicap, die niet zelfstandig kunnen werken (WSW) of alleen in een beschutte werkomgeving. En begeleiding naar werk (re-integratie) van mensen die onder de Participatiewet vallen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt.
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
1 jan. 2021
31 dec. 2021
€ 496.350
€ 466.350
van de verbonden partij
€ 3.309.000
€ 3.109.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 4.184.000
€ 4.237.000
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Voor het realiseren en vergroten uitstroomdoelstelling Participatiewet: -Efficiënte inzet op begeleiden inwoners naar passende arbeidsplek. -Doorontwikkelen inzet Maatwerkdienstverlening (voorheen PMC's); expertise bieden voor de brede doelgroep die onder de Participatiewet valt. -Inzet WerkClub statushouders en inzet extra consulent om intensievere passende dienstverlening te kunnen bieden.
Risicoprofiel
gemiddeld (pluspakket)
€ -85.000
Omgevingsdienst OVIJ Volledige naam
Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ)
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Voorzitter dagelijks bestuur
Openbaar belang
Uitvoering wettelijke milieutaken 1 jan. 2021
31 dec. 2021
Financieel belang
van de gemeente
€ 40.413
€ 36.886
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 297.582
€ 271.608
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.383.775
€ 2.310.597
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Uitvoering (wettelijke) milieutaken
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 13.783
OMVV Volledige naam
Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.
Vestigingsplaats
Arnhem
Vorm
Vennootschap
55
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Revitalisering vakantieparken cijfers bij oprichting
1 jan. 2018
31 dec. 2018
Financieel belang
van de gemeente
-
€ 1.565
Eigen vermogen
van de verbonden partij
-
€ 4.000.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
het verbeteren van de kwaliteit van de vakantieparken en hiermee bij te dragen aan een sterkere positie van de Veluwe als toeristisch-recreatieve bestemming.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
-
-
-
Basismobiliteit Volledige naam
Basismobiliteit
Vestigingsplaats
Lochem
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Lid bestuur
Openbaar belang
Doelgroepen prettig en efficiënt vervoeren wanneer er geen vervoersalternatief is. 1 jan. 2021
31 dec. 2021
Financieel belang
van de gemeente
€ 74.309
€ 49.014
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 620.919
€ 409.559
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 7.227.443
€ 6.878.591
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
In 2021 zijn diverse projecten gestart om de infrastructuur ICT, de telefooncentrale en het planningsportaal (monitoring/communicatiesysteem) te verbeteren. Deze projecten worden naar verwachting in 2022 afgerond cq. opgeleverd. Hierdoor zullen de financiële lasten afnemen en klanttevredenheid toenemen.
Risicoprofiel
gemiddeld (pluspakket)
€ 23.000
Regio Stedendriehoek Volledige naam
Gemeenschappelijke regeling regio Stedendriehoek
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid/plaatsvervangend voorzitter dagelijks bestuur en lid regioraad
Openbaar belang
Belangenbehartiging op gebied van ruimtelijke ordening en landschapsontwikkeling, volkshuisvesting, sociaaleconomische ontwikkeling en arbeidsvoorziening, verkeer en vervoer, milieu, onderwijs en welzijn en recreatie.
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 172.600
€ 152.515
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 2.089.739
€ 1.169.774
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Agenda Cleantechregio is overeenkomstig planning uitgevoerd.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
1 jan. 2021
31 dec. 2021
€ 12.945
€ 11.332
€ 152.515
Streekarchief Volledige naam
Streekarchief Epe, Hattem en Heerde
Vestigingsplaats
Epe
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: centrumgemeente
Wijze van belang
Voorzitter commissie en plaatsvervangend lid
Openbaar belang
Het beheer van de oude openbare archieven en het toezicht op het beheer van de nieuwe archieven. 1 jan. 2021
31 dec. 2021
Financieel belang
van de gemeente
€0
€0
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
56
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Het beheer van de oude openbare archieven en het toezicht op het beheer van de nieuwe archieven.
€7.500
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Tribuut Volledige naam
Tribuut belastingsamenwerking
Vestigingsplaats
Epe
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Bestuurslid
Openbaar belang
Het uitvoeren van de gemeentelijke belastingen en Wet waardering onroerende zaken. 1 jan. 2021
31 dec. 2021
Financieel belang
van de gemeente
€ 36.000
€ 98.000
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 327.000
€ 902.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.979.000
€ 1.241.000
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Er is een organisatie-ontwikkeltraject doorlopen. De organisatie-inrichting is gewijzigd. Er is nog één manager en teamleiders vervullen nu HR taken. De vrijkomende formatie is ingezet om kwetsbare functies formatief te versterken. Software-as-a-service (SAAS) is deels gerealiseerd. Inkooprisico's zijn weggewerkt. Thuiswerkbeleid is opgesteld. De geplande lean grean belt opleiding van medewerkers is door corona uitgesteld.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 163.000
Veiligheidsregio Volledige naam
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid algemeen bestuur
Openbaar belang
De missie van de VNOG is "Samen werken aan veiligheid". Dit bereikt de VNOG door zich sterk te maken voor de kwaliteit en efficiency van de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, bevolkingszorg en crisisbeheersing en rampenbestrijding. 1 jan. 2021
31 dec. 2021
Financieel belang
van de gemeente
€ 560.837
€ 630.725
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 14,5 mln.
€ 15,5 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 42,3 mln.
€ 38,2 mln.
Financieel resultaat
van de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
De VNOG heeft in 2021 haar Opgaven uitgevoerd, zoals die begin 2020 in de Toekomstvisie van de VNOG zijn vastgesteld. Covid-19 is net zoals in 2020 van grote invloed geweest op de uitvoering van de Opgaven. De inzet van de VNOG bij de bestrijding van Covid-19 was wel anders dan in 2020; de gemeenten kwamen meer aan zet en de VNOG bood hierin vooral ondersteuning. Het verloop van covid-19 heeft in 2021 voor de VNOG een groot effect gehad op de mogelijkheden om de regulieren taken uit te voeren. Dit had ook tot gevolg dat er minder uitgaven werden gedaan dan begroot, wat leidt tot een overschot in 2021.
Risicoprofiel
gemiddeld (pluspakket)
€ 5,2 mln.
Vitens Volledige naam
Vitens N.V.
Vestigingsplaats
Zwolle
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Het beschikbaar stellen van voldoende betrouwbaar drinkwater. 1 jan. 2021
31 dec. 2021
Financieel belang
van de gemeente
€ 35.000
€ 35.000
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 557,1 mln.
€ 600,3 mln.
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.340,1 mln.
€ 1.387,8 mln.
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 19,4 mln.
57
Gerealiseerde beleidsvoornemens
In 2021 is er gewerkt aan: - 24/7 betrouwbaar en betaalbaar drinkwater - meer gemak voor de klant - voldoende beschikbare schone bronnen
Risicoprofiel
laag (basispakket)
58
7 | Grondbeleid 7.1 Beleidskaders In december 2013 is de Nota Grondbeleid 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. De in deze nota verwoorde uitgangspunten worden gehanteerd als kaders voor het grondbeleid van de gemeente Epe. 7.2 Grondbeleid in Epe Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van het collegeakkoord en de volgende programma’s in de programmabegroting: • Ruimte en wonen (programma 5) • Bedrijvigheid (programma 9). De gemeente Epe voert een facilitair grondbeleid. Daarbij volgt de gemeente de ontwikkelingen eerder dan dat ze die initieert. De gemeente speelt in op particuliere initiatieven, zonder zelf de beschikking te verkrijgen over de grond. Hierbij heeft de gemeente een voorwaardenscheppende rol door middel van de structuurvisie en het bestemmingsplan. Marktpartijen verwerven en exploiteren de grond. De risico's voor de gemeente bij facilitair grondbeleid zijn minimaal; de gemeente koopt geen grond en het ontwikkelrisico ligt bij een private partij. De gemeente Epe beschikt over een voorraad aan (eigen) grond die kan worden ontwikkeld. Voorbeelden hiervan zijn: Eekterveld IV Vaassen, Oosterhof-Zuid Vaassen, ’t Slath in Epe en Hoge Weerd in Epe. Dit is ontstaan door (actief) verwerven of doordat de grond (historisch) al in eigendom bij de gemeente was.
Een deel van deze gronden worden opgenomen in grondexploitaties en zullen nadat ze bouwrijp zijn gemaakt, als bouwterrein worden uitgegeven door verkoop. Daarnaast geldt voor een deel van de gronden dat de ontwikkelingen nog in voorbereiding zijn. In 2022 wordt een geactualiseerde nota Grondbeleid aan de raad aangeboden. 7.3 Grondexploitaties 7.3.1 Afgesloten exploitaties Op 31 december 2021 is het plan Warande met een totale winst van € 239.391 afgesloten. 7.3.2 Voortgang van de plannen • Kweekweg VI Epe In dit plan zijn in 2021 geen percelen bedrijfsterrein verkocht. Het laatste bedrijfsterrein van 591 m² wordt in 2022 uitgegeven. • De Pirk-Noord Vaassen Voor dit plan is in 2007 een anterieure overeenkomst gesloten met De Pirk BV. Van de 74 woningen zijn er 66 opgeleverd. In 2021 is overeenstemming bereikt voor de verwerving van de laatste percelen ter afronding van het plan. • Hoge Weerd Epe In december 2021 is hiervoor een grondexploitatie vastgesteld. De ontwikkeling van 24 sociale huurwoningen en 4 seniorenwoningen start in 2022. • Klaarbeek Epe De verwachting is dat dit plan in 2022 kan worden afgesloten. 7.3.3 Parameters grondexploitatiebegrotingen Bij de actualisatie van de grondexploitatiebegrotingen zijn de volgende parameters gehanteerd en tussen haakjes zijn de wijzigingen ten opzichte van de begrotingen per 30 juni 2021 aangegeven: 1.
Kostenstijging: o 4% per jaar (was 2,5% per jaar) 2. Opbrengstenstijging: o bouwterrein voor woningen: 3% per jaar (was 1%) o bedrijfsterrein: 2% per jaar (was 1%) 3. Rekenrente: o 0,41% per jaar (was 0,34% per jaar)
59
7.3.4 Tussentijdse winst- en verliesnemingen Met zekerheid in de plannen gerealiseerde winsten moeten (op grond van voorschriften) tussentijds worden overgeboekt naar de reserve bouwgrondexploitatie. In 2021 zijn op 30 juni en 31 december de volgende tussentijdse winsten overgeboekt: Winstneming per 30-06-2021
Winstneming per 31-12-2021
Totaal tussentijdse winstneming 2021
n.v.t.
0
0
Warande Epe
€ 16.863
Afgesloten
€ 16.863
Kweekweg VI Epe
€ 15.996
€ 119.148
€ 135.144
De Pirk-Noord Vaassen
€ 51.516
0
€ 51.516
€ 20
€ 1.896
€ 1.916
Plan Hoge Weerd Epe
Klaarbeek, Epe
Als uit een grondexploitatiebegroting blijkt, dat er een verlies op een plan ontstaat, wordt dit verlies direct ten laste van de reserve bouwgrondexploitatie gebracht. In dit kader is op basis van de geactualiseerde grondexploitatiebegrotingen per 31 december 2021 voor het plan De Pirk-Noord een bedrag van € 6.136 als tussentijds verlies genomen. Dit verlies wordt gedekt uit de reserve bouwgrondexploitatie. 7.3.5 Cijfers geactualiseerde grondexploitatiebegrotingen In onderstaande tabel zijn de belangrijkste cijfers weergegeven van de grondexploitatiebegrotingen per 31 december 2021. Plan
boekwaarde verwacht eind31-12-2020* resultaat grexen*
Hoge Weerd
- € 18.198
+ € 306.545
2025
Warande
Afgesloten
Agesloten
2021
De Pirk-Noord
+ € 181.458
- € 257.294
2023
Kweekweg VI
+ € 114.782
+ € 852.112
2022
+ € 6.394
- € 158.230
2022
Klaarbeek
*
jaar afsluiting plan
min (-) = nadelig; plus (+) = voordelig
De reeds tussentijds genomen winst- en verliesnemingen zijn meegenomen bij het bepalen van de verwachte eindresultaten. 7.4 Aan- en verkopen van gronden en opstallen 7.4.1 Aankopen In 2021 is 30 m² grond aangekocht voor de aanleg van een rotonde en 1.317 m² voor de aanleg van een toekomstig parkeerterrein. 7.4.2 Verkopen In 2021 is verkocht: • Woningbouw 9.064 m² • agrarische gronden 6.253 m² • snippergroen 225 m² 7.5 Reserve bouwgrondexploitatie Voor het afdekken van de risico’s van de bouwgrondexploitatie is een reserve bouwgrondexploitatie gevormd. Het te hanteren model voor het berekenen van de reserve bouwgrondexploitatie is opgenomen in de Nota Grondbeleid 2013. De benodigde reserve bouwgrondexploitatie bedraagt per 1 januari 2022 € 3.488.212. De werkelijke stand van de reserve bouwgrondexploitatie bedraagt per 31 december 2021 € 3.534.819 en is dus voldoende voor het afdekken van de risico’s van de bouwgrondexploitatie.
60
8 | Demografische ontwikkelingen 8.1 Inleiding Het is belangrijk de demografische ontwikkelingen en specifiek de ontwikkeling van de bevolking te monitoren. Demografische ontwikkelingen kunnen leiden tot een verandering van de bevolkingssamenstelling. Dit heeft een impact op de gehele samenleving en de beleidskeuzes die gemaakt moeten worden op o.a. wonen, werk, welzijn, voorzieningen en vrije tijd. Dit kan gevolgen hebben voor de gemeentelijke financiële middelen. Hierna wordt ingegaan op de stand van zaken met betrekking tot de Eper situatie. 8.2 Beleidskaders Het beleid is vastgelegd in diverse documenten. Het jaar van vaststelling is tussen haakjes aangegeven. • Toekomstvisie Epe 2030 (2013) • Omgevingsvisie Natuur Goed Leven, (2021) • Sociale Agenda Natuur Goed Samenleven (2021) • Gebiedsgericht werken/Transformatieagenda (2016) • Woonagenda 2019-2023 • Woonzorgagenda (2021) • Economische visie (2016) • Nota verblijfsrecreatie (2016) • Cleantech agenda 2019-2023 8.3 Stand van zaken Kijkend naar het aantal inwoners, dan zien we de laatste jaren een lichte stijging. In 2018 waren er 32.863 inwoners. In 2020 stond de teller op 33.160inwoners. Dit is nagenoeg hetzelfde aantal inwoners als in 2019: 33.155. Eind 2020 stond de teller op 33.186 inwoners. In december 2021 stonden 33.256 inwoners ingeschreven.
Hieronder een drietal schema’s met cijfers waarin de ontwikkeling van de bevolking te zien is qua leeftijd en huishoudens per kern. Enerzijds zien we het aantal ouderen toenemen, wat leidt tot meer eenpersoonshuishoudens. Anderzijds blijkt ook dat het aandeel gezinnen op 35% van het aantal huishoudens ligt en in de kernen Emst en Oene relatief meer gezinnen wonen dan in de kernen Epe en Vaassen. Demografische trends:
61
Inwoners per leeftijdsklassen per kern:
Huishoudenssamenstelling en leeftijd per kern
8.4 Koersbepaling op demografische ontwikkelingen Demografische ontwikkelingen zijn belangrijk om in beeld te houden. Vooral die trend die daarin waarneembaar is, kan om specifiek beleid vragen. Dit gebeurt ook. Strategische documenten zijn de toekomstvisie waarin destijds de koers beschreven staat. Van recente data zijn de Omgevingsvisie en de Sociale Agenda voor het integrale samenhangende beleid voor de fysieke leefomgeving en de zorg voor en het welzijn van de Eper samenleving. Om in te spelen op de vergrijzing, ontgroening en leefbaarheid in de gemeente zal Epe een attractieve gemeente moeten zijn en blijven om te wonen, te werken, te leven en te bezoeken. Speciale focus daarbij dient te zijn het behoud van en het extra aantrekken van 20 tot 35-jarigen als potentiële toekomstige beroepsbevolking. Wat de komende jaren ook gaat spelen is de toenemende vergrijzing en de gevolgen van de scheiding tussen wonen en zorg. 8.5 Beleid gericht op gevolgen van demografische ontwikkelingen Het beleid voor de gevolgen van demografische ontwikkelingen kan onderscheiden worden in vier thema's: Wonen, Openbare Ruimte, Voorzieningen en Arbeidsmarkt. Hierna worden ze toegelicht.
62
8.5.1 Wonen Geplande activiteiten
Uitgevoerd in 2021
In de presttatieafspraken met Triada zijn afspraken gemaakt over de bouw van extra sociale huurwoningen en een flexwonen project Voldoende betaalbare woningen beschikbaar krijgen voor starters, te starten. Verschillende locaties zijn in beeld. Lopende alleenstaanden en huishoudens met een laag inkomen en een ontwikkelingen bieden voldoende aanbod in het betaalbare zorgvraag. segment. Daar wordt de komende jaren ook extra inzet op gepleegd.
Het bevorderen van de doorstroming van senioren naar levensloopgeschikte woningen
Er zijn/worden appartementen in de sociale huursector, het middensegment en duur toegevoegd. Zowel in de huur, als koop. Hierdoor ontstaat een verhuisketen en kunnen meerdere doelgroepen aan een woning geholpen worden. Uit cijfers blijkt dat minimaal 80% van de kopers inwoners uit de gemeente Epe zijn.
Uitvoering geven aan de Woonagenga 2019-2023 Vaststelling van de Woonzorgagenda, Vaststellen Omgevinggsvisie en sociale agenda.
De regionale Woonagenda is in 2020 geactualiseerd en houdt een forse toename in van de te realiseren woningen in de komende 10 jaar. Tussen 2010 en 2030 houdt dit voor de gemeente Epe de bouw van 1.300 woningen in. In de Omgevingsvisie zijn de uitbreidingslocaties aangeduid. Daarnaast loopt er regionaal/provinciaal het geprek over een extra woningbouwopgave. Voor wonen en zorg is de Woonzorgagenda vastgesteld en voor het sociale domein (zorg en welzijn) de sociale agenda.
Het project “Thuis wonen, nu en later”, gericht op het langer zelfstandig thuis wonen, heeft een vervolg gekregen. Koppel/Swoe Dit project is gecontinueerd. voert dit nu uit.
8.5.2 Openbare ruimte Vanuit het uitvoeringsplan zijn in 2021 op de centrale looproutes een aantal op- en afritjes aangelegd. Hierdoor is de toegankelijkheid voor mensen met een beperking op de centrale looproutes verbeterd. 8.5.3 Voorzieningen Beschreven effecten in begroting Er is geen verandering in het beschreven effect, te weten: herijking van het voorzieningenaanbod door veranderende vraag, vanuit kostenoverwegingen (3 D’s) een groter beroep op algemene voorzieningen, minder schoolgebouwen door afname leerlingenaantal. Geplande activiteiten
Uitgevoerd in 2021
Het versterken van vrijwilligerswerk en -zorg in wijken en buurten door onder meer in te zetten op wijkgericht werken, het faciliteren van vrijwilligersorganisaties en het laten ondersteunen van vrijwilligers(organisaties) door professionele organisaties.
In 2021 lag de nadruk op het zoveel mogelijk voortzetten van het vrijwilligerswerk en de vrijwilligerszorg in de wijken en buurten, ondanks de beperkingen door Covid 19. Zo bleven de buurtpunten zoveel mogelijk open voor kwetsbare groepen. Daarnaast zijn de vrijwilligersorganisaties ondersteund en gefaciliteerd om beter om te gaan met de gevolgen van Covid 19.
Vaststellen van het minimale basisvoorzieningenniveau. Vanuit een vastgesteld basisvoorzieningenniveau in combinatie met het project Accommodaties II zal de komende jaren gewerkt worden aan de vernieuwing en logische spreiding van een aantal accommodaties in welzijn en sport.
Eind 2019 is een start gemaakt met het opstellen van een toekomstbestendig plan voor maatschappelijke accommodaties op het gebied van welzijn, cultuur, sport en onderwijs. Als gevolg van de Covid19 pandemie is dit project medio maart ‘on hold’ gezet. In 2021 is er een doorstart gemaakt, zodat het plan eind 2022 opgeleverd kan worden. In oktober is de gemeenteraad geconsulteerd over het participatietraject. In november en december zijn bijeenkomsten georganiseerd met verschillen belanghebbenden uit de dorpen en kernen. Samen met hen wordt in 2022 verder gewerkt aan een toekomstvisie voor accommodaties in Epe.
In overleg met het onderwijs bepalen hoe om te gaan met afname van het leerlingenaantal. Schoolgebouwen zijn niet meer uitsluitend gericht op het invullen van de onderwijsfunctie maar bieden ook plaats aan functies zoals kinder-/peuteropvang, culturele vorming en sportactiviteiten. Ze vervullen een belangrijke dorps-/wijkfunctie.
Al een paar jaar bezig om vorm te geven aan toekomstige duurzame kindvoorzieningen. Er zijn een aantal projecten waar we momenteel mee bezig zijn. Waaronder project Vaassen West, Vaassen Oost, Epe Zuidwest, vorming expertise centrum. Ook vorming van Integraal Kindcentra daar waar mogelijk wordt nagestreefd.
63
8.5.4 Arbeidsmarkt Beschreven effecten in begroting Er is geen verandering in het beschreven effect, te weten: ontstaan van een krappe arbeidsmarkt waarbij de vraag naar arbeidskrachten het aanbod overstijgt. Geplande activiteiten
Uitgevoerd in 20201
De economische visie is vastgesteld. Daaraan is een uitvoeringsprogramma gekoppeld. Met betrokkenen worden acties uitgevoerd die bijdragen aan een versterking van de (lokale) economie. Daarbij wordt aangehaakt bij de Omgevingsagenda.
De economische visie en het daarbij behorende actieprogramma is enkele jaren geleden vastgesteld. De visie is opgesteld in overleg met externe partners. In juli 2021 is een nieuw actieprogramma vastgesteld door het college met daarin acties gericht op toekomstbestendige bedrijventerreinen, vitale centra, arbeidsmarkt & onderwijs en Recreatie en Toerisme.
Uitvoeren projecten voortkomend uit het (voormalige) Akkoord van Beekbergen en gericht op het terugdringen van werkloosheid, goed en snel vervullen van vacatures, goede aansluiting onderwijs en werk en het activeren van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het uitvoeren van het lokaal convenant “samen werken in Epe”. Het convenant heeft als doel om met het bedrijfsleven, onderwijs en de overheid gezamenlijk de weg te bewandelen richting een inclusieve arbeidsmarkt. Een arbeidsmarkt waaraan mensen zoveel mogelijk en duurzaam meedoen. Niet kijkend naar beperkingen, maar naar mogelijkheden.
Human Capital is één van de speerpunten van de Cleantech Regio. Er wordt een regionale agenda opgesteld waarin Human Capital / arbeidsmarkt een belangrijk onderdeel vormt. Aandacht voor aansluiting onderwijs en werk is daarmee een blijvend aandachts- en actiepunt. Extra focus daarbij is op de sector techniek. Vanuit het lokale convenant "samen werken in Epe" werken het bedrijfsleven, onderwijs en de overheid samen aan een inclusieve arbeidsmarkt. Ook is het onderwerp een vast agendapunt in de reguliere overleggen met het bedrijfsleven.
Regionaal wordt er vanuit de Agenda Cleantech Regio 2019 2023 gewerkt aan acties die bijdragen aan het optimaliseren van Bieden van een goed vestigingsklimaat voor bedrijven en een goed vestigingsklimaat. Daarnaast is een lokale economische organisaties. Dit uit zich in goede voorwaarden en faciliteiten en visie waar onder de noemer ‘uitnodigend’ het vestigingsklimaat mogelijkheden in het kader van “het nieuwe werken”, zoals één van de speerpunten benoemd. Samen met het bedrijfsleven bedrijfsverzamelgebouwen. In de economische visie is het wordt hier onverminderd aan gewerkt. vestigingsklimaat een belangrijk terugkerend thema, vooral ook ten In 2020 is de Regio Deal binnengehaald door de Cleantech Regio. aanzien van jongeren en hun plek op de arbeidsmarkt. Door In deze deal zijn afspraken gemaakt om regionale opgaven middel van het uitvoeringsprogramma moeten verdere stappen integraal aan te pakken. De focus ligt hierbij op gezet worden om het economisch profiel van Epe te versterken. toekomstbestendige bedrijventerreinen. Dit geeft een stevige impuls aan het versterken van onze groene, duurzame en inclusieve economie en daarmee een goed vestigingsklimaat. Een extra focus in de ontwikkeling van de speerpuntsectoren zorg De recreatiesector en de Stichting Promotie Gemeente Epe en recreatie/toerisme.
Met aandacht voor onderscheidende (SPGE) werken aan de online en offline zichtbaarheid van het elementen daarin draagt het bij aan een goed woon- en leefklimaat profiel ‘100% wildgarantie’. en aan werkgelegenheid.
64
9 | Decentralisaties sociaal domein 9.1
Inleiding
De gemeente is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet. In 2015 kwamen door de decentralisaties in het sociale domein meer taken terecht bij de gemeenten en werden de daarmee gemoeide budgetten voor de overheveling gekort. Gemeenten moeten met minder geld de zorg- en ondersteuningstaken uitvoeren. Een zorgvuldige implementatie van de nieuwe taken kostte tijd en is succesvol verlopen. Dat maakt het mogelijk om nu duurzaam te werken aan de transformatie. De gemeente Epe wil, samen met organisaties voor welzijn, zorg en ondersteuning, het sociale domein anders inrichten binnen de beschikbare budgetten. Daarbij ligt de nadruk op meer algemene voorzieningen voor alle inwoners van Epe, op preventie en op zorg dicht bij huis die aansluit op wat inwoners nodig hebben. Om de transformatie door te ontwikkelen en om te anticiperen op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein heeft de gemeenteraad extra financiële middelen beschikbaar gesteld. Daarmee is onder andere de doorontwikkeling van de algemene voorziening Buurtpunten gefinancierd en wordt uitvoering gegeven aan het in 2020 opgestarte project ‘grip op zorg’. 9.2
Beleidskaders
Het beleid ten aanzien van de decentralisatie en transformatie in het sociaal domein is vastgelegd in: • Beleidsplan Sociaal Domein 2019-2022 (2018) • Visie Gebiedsgericht werken (2016) • Sociale Agenda 2015-2021 (2015) • Toekomstvisie Epe 2030 (2013) • Inkoopkader 2019 • Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld 2020 t/m 2023 • Sluitende aanpak personen met verward gedrag • Kadernota beschermd thuis 2022-2030 9.3
Beleid gericht op uitvoering taken sociaal domein
Hieronder staat beschreven wat we voor de onderdelen Wmo, Jeugd en W&I willen bereiken. 9.3.1 Wmo De gemeente biedt ondersteuning voor inwoners voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet). Dit doen wij op de volgende manier: • het ondersteunen van de zelfredzaamheid en participatie van inwoners met een beperking of chronische, psychische of psychosociale problemen; • het bevorderen van de sociale samenhang, mantelzorg, vrijwilligerswerk en het voorkomen van huiselijk geweld; • het bieden van opvang (maatschappelijke opvang, vrouwenopvang, beschermd wonen en verslavingszorg). Onze belangrijkste opgave is de transformatie: samen met onze uitvoeringspartners de mensen centraal zetten en integraal werken. Dit doen wij met het doel om de zelfredzaamheid te vergroten en zodat alle inwoners kunnen meedoen. Wat hebben we gedaan in 2021? De activiteiten in het kader van Wmo zijn in programma 3 benoemd. De activiteiten richten zich op het bieden van maatwerk in de vorm van individuele en groepsbegeleiding, kortdurend verblijf/logeeropvang en beschermd wonen en het bieden van algemene voorzieningen. Uitgangspunten hierbij zijn dat: zorg en ondersteuning dichtbij inwoners is georganiseerd, er keuzevrijheid is in het ondersteuningsaanbod, de eigen regie en zelfredzaamheid van inwoners wordt versterkt en de financiën beheersbaar blijven.
In 2021 hebben we onder andere het volgende hieraan gedaan: • De uitbraak van COVID-19 (Corona) eind februari 2020 heeft nog steeds een impact op ons allemaal. Dit raakt ook veel beleidsterreinen van onze organisatie waaronder de Wmo.
65
• • • • • • •
Specifieke aandacht vanuit de rol van de gemeente is uitgegaan naar het organiseren van zorgcontinuïteit en het aanbieden van alternatieve zorg; Uitvoeren van het Actieprogramma Sociaal Domein 2019-2022 (jaar 2021), die voortvloeit uit het beleidsplan Sociaal Domein ‘Samen meedoen mogelijk maken’ 2019-2022. Voortzetten van het huidige Wmo-beleid, in combinatie met het evalueren en oprichten van algemene voorzieningen, zoals de Buurtpunten, de Was- & Strijkservice en de pilot Steuntje in de rug; Voortzetten, evalueren en waar nodig bijsturen van de raamovereenkomst voor de individuele maatwerkvoorzieningen voor Jeugd, Wmo en Beschermd Wonen en de raamovereenkomst voor de hulpmiddelen; Uitvoeren van de Kadernota Beschermd Thuis 2022-2030 en het Ontwerp Beschermd Thuis en het regionale en lokale Jaarwerkplan. Er wordt bijvoorbeeld een nieuwe inkoop gestart. Uitvoeren van de uitvoeringsagenda ‘Samen tegen huiselijk geweld 2020 t/m 2023’ samen met het beleidsterrein Jeugd; Doorontwikkelen van de monitoring gericht op de financiële en inhoudelijke uitvoering en de uitkomsten en bevindingen vertalen naar beleidskeuzes binnen het project ‘Grip op zorg’; Uitvoeren van een plan voor het ondersteunen van jonge mantelzorgers en het uitreiken van een waardering voor (jonge) mantelzorgers.
9.3.2 Jeugdzorg In 2015 is de jeugdzorg overgeheveld van het rijk naar gemeenten. Gemeenten kregen hiermee de opdracht om het probleemoplossend vermogen van kinderen en jongeren, hun ouders/verzorgers en sociale omgeving te versterken, evenals de opvoedcapaciteiten van ouders/verzorgers en de sociale omgeving te bevorderen. Daarnaast moest er meer aandacht zijn voor preventie en vroegsignalering en het tijdig bieden van de juiste hulp op maat. Dit alles in een effectieve en efficiënte samenwerking rondom het gezin. Een deel van de jeugdhulp wordt lokaal georganiseerd, een deel regionaal met de zorgregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe (gemeenten Apeldoorn, Brummen, Epe, Hattem, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen) en een deel bovenregionaal in G7 verband (regio’s Achterhoek, Centraal Gelderland, Food Valley, Midden-IJssel/Oost-Veluwe, Noord Veluwe, Rijk van Nijmegen, Rivierenland). Wat waren de ambities voor 2021? De transformatie van jeugdhulp laat zich vatten in de frase: beter met minder, zorg en ondersteuning zo 'normaal' mogelijk en nabij inzetten. Het streven was om voor jeugdigen en hun ouders beter passende en integrale ondersteuning en hulp te organiseren, binnen het beschikbare budget. Hulp en ondersteuning moesten effectiever en efficiënter ingezet worden; zoveel mogelijk vanuit het eigen netwerk, zo 'normaal' mogelijk, zo min mogelijk met dwangmaatregelen.
We wilden een toekomstbestendige Wmo en Jeugdhulp door uitvoering te geven aan: • het versterken van het gewone leven. • verandering in te zetten vanuit de inhoud (staan voor goede kwalitatieve zorg, passend bij de hulpvraag van onze inwoners). • buiten de kaders te denken, bestaande zorgstructuren kritisch te bekijken en te doorbreken waar nodig. • meer inzet van ambulante zorg en ondersteuning en minder inzet van intramurale zorg (minder grote residentiële instellingen, meer kleinschalige gezinshuizen en pleeggezinnen). • ontschotting, zowel verticaal (ketenzorg) als horizontaal (intersectoraal). • gericht te zijn op ontwikkeling en ruimte te bieden aan innovatie bij aanbieders. De activiteiten in het kader van jeugdzorg zijn in programma 1 benoemd. Kader is het beleidsplan sociaal domein 2019 - 2022. Hieraan zit een lokaal uitvoeringsprogramma gekoppeld. Daarnaast werken we binnen de jeugdzorg regio nauw samen in de transformatie van de jeugdzorg en de inkoop van maatwerkvoorzieningen. In het programmaplan Wmo en Jeugdhulp 2020-2022 staan de doelen en inspanningen uitgewerkt. Thema’s als de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming en afbouw JeugdzorgPlus/3 milieuvoorzieningen worden op G7 niveau opgepakt.
Wat hebben we bereikt in 2021? Het is belangrijk dat jongeren en hun ouders/verzorgers de regie blijven houden over hun leven en dat ze samen met hun eigen omgeving en eventueel met professionele hulpverleners naar oplossingen zoeken. Kinderen moeten passende hulp krijgen. Hierbij wordt goed gekeken naar het opvoedkundige
66
en pedagogische aspect. We willen zo min mogelijk medicaliseren en zoveel mogelijk normaliseren. Hulp en ondersteuning wordt daarom zoveel mogelijk ingezet vanuit het gedachtengoed van De Nieuwe Route waarbij de toeleiding naar zorg en de besluitvorming over de inzet van zorg op een andere manier wordt vormgegeven. Centraal staat dat verantwoordelijkheid en beslissingsbevoegdheid bij elkaar horen. De toegangsmedewerkers jeugdzorg en schoolmaatschappelijk werkers van het CJG zijn getraind in deze werkwijze. Zij hebben in 2021 een start gemaakt met het toepassen van dit gedachtengoed. Het daadwerkelijk eigen maken van deze werkwijze vraagt een langere tijdsinvestering en zal in 2022 worden vervolgd. In 2020 hebben gemeenten in VNG-verband de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) vastgesteld. In 2021 hebben we als zorgregio een samenwerkingsdocument opgesteld dat helderheid geeft over hoe de gemeenten in regioverband de beschikbaarheid en continuïteit van vormen van jeugdhulp borgen. Regionaal zijn er op acht onderwerpen afspraken gemaakt, te weten: 1. Het opstellen van een samenwerkingsdocument met daarin een uitwerking van: 2. De regiovisie 3. De lokale toegang, met daarin de vijf basisfuncties 4. De governance in de regio 5. (boven)regionaal samenwerken 6. Administratieve lasten 7. Zorgvuldige inkoop 8. Voldoen aan een reële prijs.