Document · PDF

Nibud onderzoek MER 2023 Enschede def

Raadsvergadering 13 mei 2024, gemeente enschedeBij agendapunt: Minima Effectrapportage, minimamonitor KWIZ en Evaluatie kadernota ‘Rondkomen met je inkomen’21.928 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Woningaanpassing De kosten voor een woningaanpassing (drempels weg, traplift), die vanuit de Wmo wordt toegekend, worden doorgegeven aan het CAK voor de inning van de eigen bijdrage. Deze eigen bijdrage wordt óf betaald vanuit de collectieve zorgverzekering (tot 120 procent van het toepasselijk minimum) óf men heeft de eigen bijdrage al betaald voor de huishoudelijke en persoonlijke verzorging. Daarom komen er voor deze woningaanpassingen geen extra kosten meer bij.

Personenalarmering De kosten voor de personenalarmering worden in de gemeente Enschede vergoed via de collectieve zorgverzekering. Garantverzorgd 1, 2 en 3 bieden 100 procent vergoeding van de kosten van een abonnement. Indien de aanvrager geen dekking hiervoor heeft vanuit een aanvullende zorgverzekering, dan kan dit vanuit de bijzondere bijstand worden vergoed. Attentiekosten Naast bovengenoemde zorgkosten rekenen we nog 8 euro per maand voor attentiekosten voor hulp van buren, vrienden, etc. Deze kosten zijn opgenomen onder de post “eigen betalingen zorg”.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

4 Resultaten Dit hoofdstuk bevat de resultaten van de berekeningen naar het effect van landelijke en lokale inkomensondersteuning op de begroting van huishoudens. De begrotingen zijn gepresenteerd in bijlage 2, hierbij zijn de inkomsten afgezet tegen de uitgaven. Het resultaat van deze begroting (inkomsten minus uitgaven) geeft het beeld weer wat het huishouden overhoudt of te kort komt als alle uitgaven zijn gedaan. Deze resultaten zijn in de volgende tabel gepresenteerd en kunnen positieve of negatieve waarden opleveren, het huishouden houdt geld over of komt geld tekort. Als het huishouden te maken heeft met een tekort op de maandbegroting dan is dit in rood weergegeven. Wanneer het huishouden minder overhoudt bij een hoger inkomen in vergelijking tot één of meerdere lagere inkomens (armoedeval), dan is dit zichtbaar gemaakt via een oranje kleur. Tabel 8: Vrije bestedingsruimte per maand in euro’s

huishoudtype

100

110

120

130

01. alleenstaande tot AOW-leeftijd

-20

-6

212

02. paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

-82

-40

132

03. paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

158

187

325

430

04. alleenstaande met 2 jonge kinderen

232

224

256

359

05. alleenstaande met 2 oudere kinderen

-10

215

06. paar met 2 jonge kinderen

-57

-13

146

07. paar met 2 oudere kinderen

-275

-231

-130

-63

08. alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorgvraag

128

217

09. alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

212

287

312

10. zelfstandig wonende 18-jarige*

-196

-186

-463

*Voor de 18-jarige is niet gerekend met verschillende inkomensniveaus, maar met drie verschillende situaties. De getoonde bestedingsruimte geeft respectievelijk weer de situatie waarin de 18-jarige bijstand ontvangt, werkt tegen het minimumjeugdloon en studeert en studiefinanciering ontvangt.

4.1

Bestedingsruimte per huishoudtype

1. Alleenstaande Een alleenstaande heeft, nadat alle uitgaven uit zowel het basispakket als het pakket voor sociale participatie zijn gedaan, op bijstandsniveau een tekort van 20 euro. Op 110 procent is het tekort nog 6 euro. Vanaf 120 procent is het saldo positief, oplopend naar 212 euro op 130 procent van de norm. 2. Paar zonder kinderen Ook het paar zonder kinderen heeft met tekorten te maken: op bijstandsniveau is er een tekort van 82 euro, op 110 procent is er nog 40 euro tekort. Pas op 120 procent wordt het saldo positief.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Voor huishoudens zonder kinderen kent de gemeente Enschede weinig tegemoetkomingen, los van de kwijtschelding van lokale lasten en de collectieve zorgverzekering. Een andere oorzaak van de tekorten ligt in het feit dat een paar de kosten van twee volwassenen moet dragen, zoals de kosten van de zorgverzekering, kleding en voeding. Deze kosten worden niet gecompenseerd door de hogere bijstandsnorm voor een paar, ten opzichte van de norm voor een alleenstaande (ouder). 3. Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd Huishoudens vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd hebben meer bestedingsruimte. Paren houden, na bekostiging van de uitgaven uit het basispakket inclusief sociale participatie, 158 euro over als zij alleen een AOW-uitkering hebben. Op 130 procent loopt de bestedingsruimte op naar 430 euro. Het maandelijkse AOW-bedrag is hoger dan de bijstand waardoor deze huishoudens meer bestedingsruimte hebben. Bij een inkomen hoger dan 100 procent, rekenen we met de bijstandsnorm voor AOW-gerechtigden. Ook dan is het saldo ruim voldoende om van rond te komen. 4. Alleenstaande met 2 jonge kinderen (3 en 5 jaar) Het eenoudergezin met 2 jongere kinderen heeft voldoende bestedingsruimte om naast alle uitgaven uit het basispakket alle uitgaven uit het pakket voor sociale participatie te kunnen doen.

Op bijstandsniveau is de bestedingsruimte 232 euro; dit loopt op naar 359 euro op 130 procent van de norm. 5. Alleenstaande met 2 oudere kinderen (14 en 16 jaar) Het eenoudergezin met kinderen van 14 en 16 jaar heeft op bijstandsniveau 10 euro tekort om zowel het basispakket als de kosten voor sociale participatie bekostigen. Op de overige inkomensniveaus is het saldo positief. Dat het eenoudergezin met twee oudere kinderen minder bestedingsruimte heeft dan het eenoudergezin met jonge kinderen, heeft te maken met het feit dat de kosten voor oudere kinderen over het algemeen hoger zijn dan voor jonge kinderen. Dit geldt bijvoorbeeld voor voeding, kleding en schoolkosten. De hogere kinderbijslag en het hogere kindgebonden budget kunnen dit verschil niet compenseren. 6. Paar met 2 jonge kinderen (3 en 5 jaar) Het paar met twee jonge kinderen heeft op bijstandsniveau te maken met een tekort van 57 euro. Op 110 procent is er nog 13 euro tekort. Op 120 en 130 procent is er een positief saldo van respectievelijk 85 euro en 146 euro. 7. Paar met 2 oudere kinderen (14 en 16 jaar) Het paar met twee oudere kinderen kan op geen van de onderzochte inkomensniveaus de maandbegroting rondkrijgen. Op bijstandsniveau er is een tekort van 275 euro. Op de hogere inkomensniveaus nemen de tekorten af, maar op 130 procent is er nog steeds een tekort van 63 euro.

Dit huishouden moet de kosten van twee volwassenen dragen en daar bovenop komen de kosten voor twee oudere kinderen. Al eerder is genoemd dat de kosten van oudere kinderen hoger zijn dan die van jonge kinderen en dat de hogere bijstandsnorm voor een paar veelal niet voldoende is om de kosten van twee volwassenen op te vangen. De combinatie van twee volwassenen en twee oudere kinderen kan tot (forse) tekorten op de begroting leiden.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Belangrijk om op te merken is dat we in de berekeningen geen zakgeld hebben meegenomen. Het zakgeld voor oudere kinderen bedraagt gemiddeld 22,50 euro per kind per maand. Ouders kunnen hiervoor kiezen maar kunnen ook stimuleren dat hun kind een bijbaantje gaat zoeken om zelf wat geld te verdienen. 8. Alleenstaande tot de AOW-leeftijd met een zorgvraag De alleenstaande met een zorgvraag heeft op bijstandsniveau te maken een positief saldo van 12 euro. Dit loopt op naar 217 euro op 130 procent. Deze saldi zijn hoger dan voor de alleenstaande zonder zorgkosten. Dit heeft in de eerste plaats te maken met de premie voor de zorgverzekering. We gaan bij huishoudens met een zorgvraag uit van het meest uitgebreide pakket: GarantVerzorgd 3. In dit pakket is het eigen risico herverzekerd en daarom zijn er geen kosten in de begroting opgenomen voor de reservering van het eigen risico. Bij huishoudens met een minder uitgebreid pakket doen we dit wel: we gaan ervan uit dat deze huishoudens voor het eigen risico moeten reserveren en nemen hiervoor 32 euro per maand in de begroting op. Een alleenstaande die gekozen heeft voor GarantVerzorgd 2 en die het volledig eigen risico gebruikt is hierdoor duurder uit dan een alleenstaande met GarantVerzorgd 3. Als het eigen risico niet aangesproken hoeft te worden, is de alleenstaande met het minder uitgebreide pakket juist goedkoper uit.

Daarnaast zien we dat veel van de zorguitgaven in de gemeente Enschede worden vergoed; dit kan vanuit de zorgverzekering, de bijzondere bijstand of via de WMO. 9. Alleenstaande vanaf de AOW-leeftijd met een zorgvraag De alleenstaande oudere met een zorgvraag heeft niet met tekorten op de begroting te maken, vooral dankzij de hogere bijstandsuitkering vanaf de AOW-leeftijd en het gegeven dat de AOW-uitkering hoger is dan de bijstandsuitkering. Bovendien speelt hier hetzelfde als bij de alleenstaande met zorgvraag onder de AOWleeftijd: het profijt van de uitgebreidere zorgverzekering, de belastingteruggave en de mogelijke vergoedingen via de gemeente. 10. Zelfstandig wonende 18-jarige Een zelfstandig wonende 18-jarige heeft te weinig financiële middelen om het basispakket plus de kosten voor sociale participatie te bekostigen. Met alleen een bijstandsuitkering (plus de aanvulling vanuit de bijzondere bijstand) is er een tekort van 196 euro. Maar ook wanneer deze jongeren een fulltime baan heeft en daarmee het minimumjeugdloon verdient of wanneer hij studeert en studiefinanciering ontvangt is er een ruim tekort van respectievelijk 186 euro en 463 euro. In het laatste geval heeft de student nog de mogelijkheid om bij te lenen (dit kan tot een bedrag van maximaal 197,93 euro per maand) of om een bijbaantje te nemen.

4.2

Armoedeval

Voor elk huishoudtype zijn verschillende inkomensniveaus doorgerekend. Naast het minimuminkomen zijn inkomens op 110, 120 en 130 procent van het netto minimuminkomen gespecificeerd. Soms leidt een hoger inkomen tot een beperktere bestedingsmogelijkheid. Dit komt doordat landelijke en gemeentelijke inkomensondersteunende maatregelen, zoals huurtoeslag en kindregelingen, er niet op voorhand toe leiden dat een huishouden meer te besteden heeft bij een hoger inkomen.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Een armoedeval kan ontstaan door een stijging van het salaris, bijvoorbeeld als iemand meer uren gaat werken. Deze armoedeval wordt ook wel doorstroomval genoemd. Een andere situatie ontstaat wanneer huishoudens vanuit een uitkering uitstromen naar betaald werk. Deze armoedeval wordt ook wel de uitstroomval genoemd. Op dat moment nemen de kosten door werk toe en komen rechten op diverse inkomensondersteunende regelingen (gedeeltelijk) te vervallen. In de gemeente Enschede zien we alleen een uitstroomval bij de alleenstaande ouder met jonge kinderen. De eigen bijdrage voor de kinderopvang plus de werkgerelateerde kosten zijn hoger dan het extra inkomen op 110 procent (vergeleken met de bijstandsnorm).

Individuele inkomenstoeslag en armoedeval Huishoudens tot de AOW-gerechtigde leeftijd, die langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen, kunnen in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag (IIT). In de gemeente Enschede geldt dit voor huishoudens die gedurende vijf jaar over een inkomen beschikken dat niet hoger is dan geldende bijstandsnorm. In tabel 9 staan de saldi van de inkomsten min de uitgaven uitgewerkt waarbij ook rekening is gehouden met de IIT. Tabel 9: Vrije bestedingsruimte per maand in euro’s, inclusief IIT

huishoudtype 01. alleenstaande tot AOW-leeftijd

100

110

120

130

-10

-6

212

02. paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

-68

-40

132

03. paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

158

187

325

430

04. alleenstaande met 2 jonge kinderen

252

224

256

359

05. alleenstaande met 2 oudere kinderen

215 146

06. paar met 2 jonge kinderen

-33

-13

07. paar met 2 oudere kinderen

-240

-231

-130

-63

128

217 312

08. alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorgvraag 09. alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

212

287

10. zelfstandig wonende 18-jarige*

-196

-186

-463

Als we tabel 8 en 9 met elkaar vergelijken, zien we dat het tekort bij alleenstaande ouders met twee oudere kinderen op bijstandsniveau omslaat naar een positief saldo, als er ook recht is op IIT: in plaats van een maandelijks tekort van 10 euro is er een positief saldo van 21 euro. Tegelijkertijd zien we dat dit huishoudtype te maken krijgen met een uitstroomval op 110 procent. De bestedingsruimte op bijstandsniveau, verhoogd met de IIT, ligt hoger dan de bestedingsruimte op 110 procent van de norm. Ook bij de andere huishoudtypen neemt de bestedingsruimte op 110 procent niet evenredig toe met het netto inkomen, hoewel dit niet resulteert in een uitstroomval.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

De situatie waarin de bestedingsruimte niet of nauwelijks toeneemt, wordt niet alléén veroorzaakt door het wegvallen van de IIT. Ook zonder IIT neemt de bestedingsruimte tussen 100 en 110 procent bij de onderzochte huishoudens niet evenredig toe met het netto inkomen. Dit heeft twee belangrijke oorzaken: •

•

Werkgerelateerde kosten: Bij een inkomen boven bijstandsniveau gaan we ervan uit dat sprake is van werk en nemen we werkgerelateerde kosten mee in de begroting. Bij een inkomen op bijstandsniveau wordt in deze rapportage uitgegaan van een uitkering en worden er geen kosten opgenomen voor woon-werkverkeer. Het wegvallen van het recht op kwijtschelding van lokale lasten. Bij een inkomen op 110 procent hebben de meeste huishoudens geen recht meer op volledige kwijtschelding, waardoor de maandelijkse kosten hoger worden.

Overigens kan erover gediscussieerd worden in hoeverre er gesproken kan van een armoedeval als het saldo inclusief IIT vergeleken wordt met een hoger inkomensniveau waarin er geen recht op de IIT bestaat. De IIT is immers bedoeld voor huishoudens die langdurig op het minimum leven en zeer weinig kans hebben om hun inkomen te verhogen.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

5 Extra berekeningen 5.1

Energietoeslag

Vanwege de sterk gestegen energieprijzen is verleden jaar voor huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum een uitkering in het leven geroepen in de vorm van een eenmalige energietoeslag. Voor het verstrekken van deze energietoeslag wordt gebruik gemaakt van het instrument categoriale bijzondere bijstand. De gemeente kan aan inwoners (alleenstaanden en gezinnen) die aan de voorwaarden voldoen een energietoeslag toekennen, zonder te hoeven controleren of de energiekosten van die inwoners daadwerkelijk sterk gestegen zijn en of die inwoners over voldoende middelen (vermogen) beschikken om de energierekening te kunnen betalen. De gemeente Enschede heeft in 2023 aan huishoudens met een inkomen tot en met 120 procent van de geldende bijstandsnorm een toeslag van 1.300 euro verstrekt. Zoals het er nu uitziet zal in 2024 geen energietoeslag worden uitgekeerd. Daarom is de toeslag niet meegerekend in de begrotingen. Om zicht te geven op het effect van de energietoeslag in 2023 is in tabel 10 een overzicht gegeven van de bestedingsruimte van de onderzochte huishoudtypen inclusief energietoeslag. Hierbij is de totale toeslag omgerekend naar een vast maandbedrag. Tabel 10: Vrije bestedingsruimte per maand in euro’s, inclusief energietoeslag

huishoudtype

100

110

120

130

01. alleenstaande tot AOW-leeftijd

102

205

212

02. paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

173

132

03. paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

266

295

433

430

04. alleenstaande met 2 jonge kinderen

340

332

364

359

05. alleenstaande met 2 oudere kinderen

124

203

215

06. paar met 2 jonge kinderen

193

146

07. paar met 2 oudere kinderen

-167

-123

-22

-63

08. alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorgvraag

120

134

236

217

09. alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

320

395

312

10. zelfstandig wonende 18-jarige*

-88

-78

-355

De energietoeslag heeft uiteraard een gunstig effect op de bestedingsruimte van huishoudens die hiervoor in aanmerking komen. De volgende huishoudens hebben, wanneer zij de energietoeslag ontvangen, niet langer te maken met een tekort op de maandbegroting: ➢ De alleenstaande tot de AOW-leeftijd met een inkomen op bijstandsniveau en op 110 procent van de geldende bijstandsnorm ➢ Het paar zonder kinderen tot de AOW-leeftijd met een inkomen op bijstandsniveau en op 110 procent van de geldende bijstandsnorm ➢ De alleenstaande met twee oudere kinderen op bijstandsniveau ➢ Het paar met twee jonge kinderen op bijstandsniveau en op 110 procent van de geldende bijstandsnorm

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

De tekorten bij het paar met oudere kinderen en bij de zelfstandig wonende 18-jarige blijven bestaan. Daarnaast zien we als gevolg van de energietoeslag (of eigenlijk het wegvallen van het recht op de toeslag) bij bijna alle onderzochte huishoudens een armoedeval ontstaan op 130 procent van de toepasselijke bijstandsnorm. Alleen de alleenstaande onder de AOW-leeftijd en de alleenstaande met oudere kinderen gaan er op 130 procent op vooruit, hoewel de bestedingsruimte slechts toeneemt met respectievelijk 7 en 12 euro.

5.2

Resultaten bij 140 procent voor huishoudens met kinderen

De gemeente Enschede kent verschillende inkomensondersteunende maatregelen voor inwoners met een laag inkomen. De gemeente zet vooral breed in op de ondersteuning van kinderen. Veel kindregelingen kennen een inkomensgrens van 130 procent. Het wegvallen van het recht op deze kindregelingen kan leiden tot een armoedeval. Daarom is voor de huishoudtypen met kinderen gekeken wat er gebeurt bij een inkomensniveau van 140 procent. Een en ander is weergegeven in tabel 11. Tabel 11: Vrije bestedingsruimte per maand in euro’s tot 140 procent bij huishoudens met kinderen

huishoudtype

100

110

120

130

140

04. alleenstaande met 2 jonge kinderen

232

224

256

359

473

05. alleenstaande met 2 oudere kinderen

-10

215

227

06. paar met 2 jonge kinderen

-57

-13

146

199

07. paar met 2 oudere kinderen

-275

-231

-130

-63

-108

Uit de tabel valt af te lezen dat bij het paar met twee oudere kinderen een armoedeval zichtbaar wordt op 140 procent van de geldende bijstandsnorm. Bij de overige huishoudtypen met kinderen is dit niet het geval, hoewel de bestedingsruimte niet altijd evenredig toeneemt met het netto inkomen. Dat juist het paar met oudere kinderen te maken krijgt met een armoedeval heeft twee redenen. In de eerste plaats is de gemeentelijke ondersteuning voor oudere kinderen hoger dan voor jonge kinderen. Daarnaast hebben paren niet alleen te maken met het wegvallen van gemeentelijke ondersteuning, maar worden ook enkele landelijke toeslagenen (zorgtoeslag en huurtoeslag) afgebouwd. Deze afbouw begint al op 120 procent en zet verder door op de hogere inkomensniveaus. Bij alleenstaande ouders zijn de landelijke toeslagen op 140 procent nog even hoog als op bijstandsniveau.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

5.3

Resultaten bij een huur van 575 euro

In dit rapport wordt gerekend met een gemiddelde huur van 647 euro voor alleenstaanden en 694 euro voor meerpersoonshuishoudens. Per 1 juli 2023 krijgen huurders waarvan het inkomen niet hoger is dan 120 procent van het sociale minimum en die in een corporatiewoning wonen een huurverlaging naar 575 euro per maand. Voor huurcontracten die na 1 maart 2023 zijn ingegaan, kan geen huurverlaging worden aangevraagd. In tabel 12 wordt weergegeven wat deze lagere huur betekent voor de bestedingsruimte van huishoudens die voor deze huurverlaging in aanmerking komen. (Op 130 procent is uitgegaan van de huur van 647/694 euro, omdat dan geen huurverlaging mogelijk is en voor de 18-jarige rekende we al met een lagere huur van 450 euro dus dit huishouden is niet in onderstaande tabel opgenomen.) Tabel 12: Vrije bestedingsruimte per maand in euro’s bij een huur van 575 euro

huishoudtype 01. alleenstaande tot AOW-leeftijd

100

110

120

130

122

212

02. paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

-57

-15

132

03. paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

163

212

351

430

04. alleenstaande met 2 jonge kinderen

274

266

281

359

05. alleenstaande met 2 oudere kinderen

136

215

06. paar met 2 jonge kinderen

-15

127

146

07. paar met 2 oudere kinderen

-233

-191

-88

-63

08. alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorgvraag

153

217

09. alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

209

233

313

312

Een lagere huur betekent vanzelfsprekend een hogere bestedingsruimte, maar door de huurtoeslag neemt deze bestedingsruimte niet evenredig toe. Met andere woorden, een huur die 72 euro per maand lager is (575 euro in plaats van 647 euro), leidt er niet automatisch toe dat de bestedingsruimte met 72 euro per maand toeneemt. Dit is in de eerste plaats het gevolg van de systematiek van de huurtoeslag. De basishuur is dat deel van de huur dat iemand geacht wordt zelf te kunnen betalen. In 2023 bedraagt de basishuur 225,54 euro per maand.4 De huur boven dit bedrag wordt vergoed door de huurtoeslag. Echter, vanaf de kwaliteitskortingsgrens (452,20 euro) wordt nog maar 65 procent door de huurtoeslag gecompenseerd. Concreet betekent dit voor de alleenstaande onder de AOW-leeftijd een verschil in bestedingsruimte van 25 euro: bij een huur van 647 euro bedraagt de huurtoeslag 353 euro (dus 294 euro zelf te betalen), bij een huur van 575 euro is de huurtoeslag 306 euro (en moet 269 zelf betaald worden). ____________________

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Voor sommige huishoudtypen is het verschil nog kleiner, bijvoorbeeld bij het paar zonder kinderen vanaf de AOW-leeftijd. Voor dit huishouden leidt een verlaging van de huur naar 575 euro tot een verschil in bestedingsruimte van 5 euro. Dat heeft te maken met de kwijtschelding van lokale lasten. Bij de berekening van de kwijtschelding wordt gecorrigeerd voor de kosten aan huur. Hoe hoger de huur, hoe lager de betalingscapaciteit. Het oudere paar heeft bij een huur van 647 euro een betalingscapaciteit van 45 euro (de rest wordt kwijtgescholden), bij een huur van 575 euro is er een betalingscapaciteit van 65 euro. 5 Voor huishoudens onder de AOW-leeftijd is soms nog gedeeltelijke kwijtschelding mogelijk op 110 procent van de norm. Bij een lagere huur vervalt dit soms of is de betalingscapaciteit hoger. Daarom zien we bij een lagere huur vaker een armoedeval op 110 procent dan bij een hogere huur. Zoals uit tabel 12 blijkt, neemt de bestedingsruimte voor alle onderzochte huishoudens bij een lagere huur toe. Bij de alleenstaande tot de AOW-leeftijd en bij de alleenstaande met oudere kinderen verdwijnen de tekorten. Het paar met twee jonge kinderen heeft nog wel een tekort op bijstandsniveau, maar niet meer op 110 procent van deze norm. Bij het paar met oudere kinderen blijven de tekorten op alle onderzochte inkomensniveaus bestaan.

5.4

Resultaten zonder gemeentelijke tegemoetkomingen

In deze rapportage hebben we alle gemeentelijke voorzieningen voor zover mogelijk verwerkt in de begrotingen, zodat duidelijk wordt wat de bestedingsruimte is van de diverse huishoudtypen wanneer zij van al deze voorzieningen gebruik maken. In onderstaande tabel wordt de bestedingsruimte weergegeven wanneer van geen van deze voorzieningen gebruik wordt gemaakt. De landelijke toeslagen (huurtoeslag, zorgtoeslag en de kindgebonden toeslagen) zijn wel in de berekeningen meegenomen. De huishoudens met een zorgvraag zijn niet in de tabel opgenomen, omdat hier niet eenduidig kan worden vastgesteld wat onder gemeentelijke vergoedingen valt (denk bijvoorbeeld aan de voorzieningen vanuit de collectieve zorgverzekering). Ter vergelijking zijn in de laatste vier kolommen de oorspronkelijke resultaten weergegeven, waarin alle gemeentelijke voorzieningen wel zijn meegenomen (zie ook tabel 8 uit dit rapport).

____________________

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Tabel 13: Vrije bestedingsruimte per maand in euro’s zonder en met gemeentelijke voorzieningen Exclusief gemeentelijke regelingen Huishoudtype

Inclusief gemeentelijke regelingen

100

110

120

130

100

110

120

130

01. alleenstaande tot AOW-leeftijd

-81

-27

212

-20

-6

212

02. paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

-155

-48

131

-82

-40

132

03. paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

130

179

321

429

158

187

325

430

04. alleenstaande met 2 jonge kinderen

144

230

352

232

224

256

359

05. alleenstaande met 2 oudere kinderen

-192

-138

-16

106

-10

215

06. paar met 2 jonge kinderen

-288

-181

-72

-2

-57

-13

146

07. paar met 2 oudere kinderen

-458

-351

-242

-172

-275

-231

-130

-63

10. zelfstandig wonende 18-jarige

-930

-264

-551

-196

-186

-463

Zonder gemeentelijke regelingen is de bestedingsruimte bij alle huishoudtypen uiteraard lager. Hoe hoger het inkomensniveau, hoe kleiner het verschil tussen exclusief en inclusief gemeentelijke regelingen. Verder valt op dat de huishoudens die met tekorten te maken hebben, óók inclusief gemeentelijk regelingen vaak nog een tekort hebben, hoewel dit tekort dan wel lager is. De alleenstaande met oudere kinderen heeft inclusief gemeentelijke regelingen niet langer een tekort op 110 en 120 procent. Het paar met jonge kinderen heeft inclusief gemeentelijke regelingen op 120 en 130 procent geen tekort meer. In bijlage 3 zijn de volledige begrotingen van de huishoudens opgenomen, exclusief gemeentelijke voorzieningen.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

6 Conclusies en aanbevelingen Dit hoofdstuk beschrijft, naar aanleiding van de resultaten in de vorige hoofdstukken, de conclusies. Daarnaast worden er verschillende adviezen gegeven voor de aanpassing van regelingen in het kader van minimabeleid van de gemeente Enschede.

6.1

Bestedingsruimte en armoedeval

In de gemeente Enschede kunnen zes van de tien onderzochte huishoudens de maandbegroting niet rond krijgen. Wanneer huishoudens met hogere kosten te maken hebben dan waar we in dit onderzoek rekening mee hebben gehouden, zullen meer tekorten ontstaan. Bijvoorbeeld huishoudens met een combinatie van een hogere huur en een onzuinige woning. Zij worden extra geraakt door de hoge energieprijzen terwijl de compensatie voor hen niet veel hoger is dan voor huishoudens met een energiezuinige woning. Daarnaast blijft er grote onzekerheid over het verloop van alle prijzen dit en komend jaar. Weten waar je financieel aan toe bent, is nodig om te kunnen begroten en uit te kunnen rekenen hoeveel budget er is voor andere uitgavenposten. Hogere inkomens hebben meer ruimte in hun begroting om te kunnen schuiven met uitgavenposten en hebben vaker een buffer om op terug te vallen. Iets wat huishoudens met een laag inkomen meestal niet hebben.

Welke huishoudens hebben het moeilijk? Alleenstaanden (zonder kinderen) en paren (zowel met als zonder kinderen) onder de AOW-leeftijd kunnen de maandbegroting niet rond krijgen bij een inkomen tot en met 110 procent van de geldende bijstandsnorm. Paren met oudere kinderen kunnen dit zelfs niet op 130 procent van deze norm. Daarnaast hebben alleenstaande ouders met twee oudere kinderen een maandelijks tekort bij een inkomen op bijstandsniveau (dit tekort verdwijnt als de alleenstaande ouder in aanmerking komt voor IIT). Ook zelfstandig wonende 18-jarigen kunnen niet rondkomen. De tekorten worden voor een groot deel veroorzaakt door de sterk gestegen prijzen van met name energie en voeding. In 2023 heeft de gemeente Enschede een energietoeslag van 1.300 euro verstrekt aan huishoudens met een inkomen tot en met 120 procent van de geldende bijstandsnorm. Als deze energietoeslag in de begrotingen wordt meegenomen, verdwijnen veel tekorten. Alleen bij het paar met oudere kinderen blijven op alle onderzochte inkomensniveau tekorten zichtbaar. De belangrijkste oorzaak van deze tekorten ligt in het feit dat paren de kosten voor twee volwassenen moeten dragen. Ter vergelijking, een eenoudergezin ontvangt 70 procent van de norm voor een paar plus de alleenstaande ouderkop vanuit het kindgebonden budget, wat samen neerkomt op ongeveer 90 procent van de norm.

De extra inkomsten voor paren (van ongeveer 10 procent) ten opzichte van het eenoudergezin wegen vaak niet op tegen de kosten voor een extra volwassene aan bijvoorbeeld voeding, kleding en de zorgverzekering. Daarnaast drukken met name oudere kinderen sterk op de begroting. Deze kosten worden niet volledig gecompenseerd door (leeftijdsafhankelijke) kindgebonden toeslagen.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Ook zien we dat jongvolwassenen (18-jarigen) niet in staat zijn om zelfstandig te wonen zonder maandelijks te kort te komen, of ze nu een bijstandsuitkering ontvangen, studeren, of werken en daarmee het minimumloon verdienen. Dit geldt ook als zij in aanmerking komen voor energietoeslag. In de gemeente Enschede wordt de jongerennorm aangevuld tot de reguliere norm of tot het netto minimumjeugdloon (exclusief vakantietoeslag). Door deze gemeentelijke aanvulling valt het tekort van de zelfstandig wonende 18-jarige met een bijstandsuitkering aanzienlijk lager uit dan wanneer alleen de landelijke norm zou worden toegepast.

Armoedeval Van een armoedeval is sprake als er op een bepaald inkomensniveau minder bestedingsruimte is dan op het voorliggende, lagere inkomensniveau. In de gemeente Enschede zien we alleen een armoedeval bij de alleenstaande ouder met jonge kinderen. De eigen bijdrage voor de kinderopvang plus de werkgerelateerde kosten zijn hoger dan het extra inkomen op 110 procent (vergeleken met de bijstandsnorm). Als ook een inkomensniveau van 140 procent in de analyse wordt meegenomen, zien we dat ook paren met oudere kinderen met een armoedeval te maken krijgen. Het wegvallen van gemeentelijke regelingen plus de afbouw van landelijke toeslagen zijn hier de oorzaak van.

6.2

Aannames en aanbevelingen

De berekening van de bestedingsruimte van de voorbeeldhuishoudens in dit onderzoek is gebaseerd op een drietal voorwaarden. 1. Men moet zeer goed met geld kunnen omgaan; 2. Men moet alle inkomensondersteuning aanvragen waar men recht op heeft; 3. Men moet niet of zeer beperkt te maken hebben met persoonlijk onvermijdbare uitgaven. Dit geldt voor bijvoorbeeld huishoudens met een hogere huur dan hier opgenomen, en voor mensen met een noodgedwongen hogere energierekening, bijvoorbeeld omdat er sprake is van een slecht geïsoleerde woning. De conclusies van dit rapport moeten met die voorwaarden in het achterhoofd geïnterpreteerd worden. Kijkend naar de voorwaarden kan gesteld worden dat er heel veel verwacht wordt van huishoudens met een laag inkomen. Het gaat dus eigenlijk om de meest ideale situatie. De daadwerkelijke situatie van huishoudens kan hiervan afwijken. Om hoeveel huishoudens het gaat en in welke mate is niet bekend, hierover zijn geen gemiddelden gepubliceerd. Het Nibud adviseert de gemeente Enschede om actief de betreffende huishoudens te (blijven) helpen aan deze voorwaarden te kunnen voldoen. Om het voor huishoudens makkelijker te maken om aan de drie voorwaarden van dit onderzoek te kunnen voldoen volgen hieronder een aantal aanbevelingen.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Stimuleer goed financieel beheer Om rond te kunnen komen van een minimuminkomen is een goed financieel beheer van het huishouden noodzakelijk. Men reserveert om zo nodig grote uitgaven te kunnen doen voor de vervanging van de inboedel. We gaan ervan uit dat het huishouden niet leent, zodat er niet nog extra kosten van rente en aflossing bijkomen. Veel huishoudens die van een minimum inkomen moeten rondkomen, voeren een goed financieel beheer, maar een deel ook niet. Voor deze huishoudens is het aan te bevelen cursussen of begeleiding te organiseren. Het Nibud, en ook andere (lokale) organisaties, hebben hiervoor een uitgebreid aanbod. Verminder niet-gebruik regelingen In deze rapportage wordt ervan uitgegaan dat alle regelingen waarop men recht heeft ook worden aangevraagd! Uit diverse onderzoeken 6 blijkt echter dat dit niet altijd gebeurt en dat er een behoorlijke mate van niet-gebruik is. Voor de groep die niet alle regelingen gebruikt waarop recht is, geldt dat de bestedingsruimte in deze rapportage lager is. Het Nibud adviseert dan ook in het beleid sterk de nadruk te leggen op het verminderen van niet-gebruik. Bijvoorbeeld door gerichte communicatie te stimuleren met hulp van verschillende lokale organisaties, waaronder die in de gezondheidzorg. En zorg voor eenvoudige procedures met betrekking tot toekenning, bijvoorbeeld door aanvragen te combineren.

Het niet-gebruik is vooral groot onder werkenden. Dat versterkt de armoedeval. In de handreiking Het beter bereiken van werkende armen (Platform31, 2022)7 staan suggesties om het niet-gebruik van voorzieningen door werkenden tegen te gaan. Help energielasten verlagen Wonen in een huis met een slecht energielabel veroorzaakt persoonlijk onvermijdbare uitgaven. De afgelopen periode zijn de energielasten sterk gestegen. Het kabinet heeft de gevolgen voor huishoudens gedempt met het prijsplafond op de energietarieven. Voor huishoudens met een laag inkomen is de energietoeslag in het leven geroepen. Het Nibud adviseert de gemeente om ten minste aan te sluiten bij de door het ministerie van SZW en VNG opgestelde richtlijn met betrekking tot de doelgroep en het uit te keren bedrag.8 Het Nibud adviseert ook om voor huishoudens met een hoger inkomen, die vanwege de hoge energieprijzen moeite hebben met rondkomen, de mogelijkheid van bijzondere ____________________

Zie voor de handreiking: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/03/29/bijlage-3-handreiking-

energietoeslag-stimulanz-15-maart-2022

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

bijstand open te houden. Hetzelfde geldt voor huishoudens met een bovengemiddeld hoog energieverbruik, bijvoorbeeld als gevolg van een medische aandoening of een energieonzuinige woning. Ook voor deze huishoudens is een (extra) tegemoetkoming vanuit de gemeente zeer wenselijk Ten aanzien van energieverbruik en isolatie, blijkt uit onderzoek dat juist minima vaak in minder goed geïsoleerde woningen wonen en daardoor een hoger dan gemiddeld verbruik hebben. De energielasten zullen een groter deel van de woonlasten, en daarmee ook van de totale begroting, gaan innemen. De toekomstige energietransitie zal ook de nodige kosten met zich meebrengen. Daarbij is het voor bewoners van een huurwoning niet duidelijk of de woningbouwcorporaties dit gaan doorberekenen aan hun huurders. Het Nibud adviseert de gemeente om hierin samen op te trekken met de verhuurders en ook samen middelen in te zetten om de energieverbetering van woningen door te voeren. Huishoudens met een laag inkomen kunnen mogelijk hulp van energieadviseurs of gratis en goedkope energieboxen aangeboden krijgen. Producten zoals ledlampen en isolatiefolies, waarvan de aanschafkosten voor deze doelgroep vaak te hoog zijn maar met een snelle terugverdientijd hebben, zijn dan het meest effectief.

Breng duidelijk de voordelen van de collectieve zorgverzekering onder de aandacht De gemeente Enschede biedt inwoners met een laag inkomen een collectieve zorgverzekering aan. Het gaat om de basisverzekering plus een aanvullend pakket waarin ook de tandartskosten worden meegenomen. Deelnemers zijn met deze verzekering uitgebreider verzekerd dan huishoudens met een gemiddelde verzekering. Door deze uitgebreide verzekering zal het beroep op de bijzondere bijstand lager zijn, wat gunstig uitpakt voor de (uitvoerings)kosten van de gemeente. Ook deelnemers aan de collectieve verzekering zijn beter af: zij krijgen een uitgebreid pakket aan medische kosten vergoed. Het Nibud adviseert de collectieve zorgverzekering actief te promoten zodat iedereen die er recht op heeft van dit dekkingsvoordeel gebruik kan maken. Zie er op toe dat deelnemers aan de collectieve zorgverzekering het ‘juiste’ pakket kiezen Steeds vaker ontvangen belangengroeperingen signalen dat huishoudens zorg mijden, zodat zij hun eigen risico niet hoeven aan te spreken. Dit is een onwenselijke situatie. Het is daarom positief dat de gemeente Enschede een pakket aanbiedt waarin het eigen risico is meeverzekerd. Daarnaast biedt de gemeente minder uitgebreide pakketten aan zonder herverzekering van het eigen risico.

Voor deelnemers aan de collectieve zorgverzekering, die het eigen risico opmaken, is het meest uitgebreide pakket de goedkoopste optie. Echter, een verzekerde die verwacht weinig zorgkosten te hebben en die daarom kiest voor een pakket zonder herverzekering van het eigen risico, maar die onvoorzien toch het volledig eigen risico moet aanspreken, is onderaan de streep duurder uit: het pakket GarantVerzorgd 2 zonder herverzekering van het eigen risico is weliswaar 26,09 euro per maand goedkoper dan het pakket inclusief herverzekering van het eigen risico (GarantVerzorgd 3), maar de bekostiging van het volledig eigen risico komt neer op 32 euro per maand (385 euro op jaarbasis). Het Nibud adviseert de gemeente om dit duidelijk naar de doelgroep te communiceren, aangezien veel inwoners in de minimadoelgroep een onverwachte tegenvaller als de (volledige) eigen bijdrage niet kunnen dragen. Het beschikbaar stellen van duidelijke

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

informatie over de gemeentepolis kan inwoners helpen een voor hun zo'n goed mogelijke keuze te maken. Bovendien stimuleert de gemeente Enschede inwoners om een uitgebreider pakket te kiezen, door een hogere gemeentelijke bijdrage op de zwaarste pakketvorm (inclusief vergoeding eigen risico) te verstrekken. Het Nibud adviseert om dit in stand te houden. Overweeg een ongedeeld budget voor de kosten van kinderen De gemeente Enschede zet sterk in op vergoeding van kosten van kinderen. Via de gemeente of via particuliere fondsen kunnen diverse kosten vergoed worden. De vergoedingen zijn relatief hoog: via het Jeugdfonds Sport en Cultuur kan maximaal 250 euro per kind per jaar voor sport vergoed worden en voor cultuur wordt een bedrag tot maximaal 475 euro per kind per jaar vergoed. Daarnaast vergoedt de Stichting Leergeld diverse schoolgerelateerde kosten, is er een vergoeding voor maandverband en tampons en kinderen die jarig zijn kunnen een Jarige Job verjaardagsdoos ontvangen. In de begrotingen zijn niet al deze vergoedingen maximaal doorberekend. Zo gaan we uit van het lidmaatschap van één club of vereniging. De kosten hiervan (11 euro voor kinderen tot 8 jaar en 15 euro voor oudere kinderen, zie ook bijlage 1) zijn uit de post “sociale participatie” gehaald, omdat deze vergoed worden door het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

Ook de vergoedingen voor onderwijs liggen vaak hoger dan de kosten die hiervoor in de begrotingen zijn opgenomen. Daar staat tegenover dat we bij het paar met oudere kinderen een tekort zien op alle onderzochte inkomensniveaus. Als de bovengenoemde vergoedingen meer naar eigen inzicht besteed (zouden) kunnen worden, zou er bij het paar met oudere kinderen op bijstandsniveau wellicht geen sprake meer hoeven zijn van een tekort. Om huishoudens wat flexibeler te maken, adviseert het Nibud de gemeente om te werken met een ongedeeld budget voor schoolkosten, kosten voor maatschappelijke participatie, vervoer en kleding. In een dergelijke situatie zijn huishoudens vrij in de keuze in welke mate zij de tegemoetkoming willen besteden aan schoolkosten en in welke mate aan sport- en culturele activiteiten. Behalve dat een ongedeeld budget de bestedingsvrijheid vergroot, kan dit ook het nietgebruik tegengaan. Te veel verschillende losse regelingen kan het voor inwoners onoverzichtelijk maken, met als ongewenst effect dat een groep huishoudens onterecht geen gebruik maakt van de mogelijkheden die er zijn. Zeker het paar met twee oudere kinderen heeft de vergoedingen vanuit de kindregelingen nodig om de maandbegroting rond te krijgen: maak deze zo toegankelijk mogelijk. Het paar met oudere kinderen is kwetsbaar en gebaat bij een ruime ondersteuning voor kinderen op de middelbare school.

Onderzoek de mogelijkheid om sociale participatie voor volwassenen te vergoeden Zoals hierboven aangegeven, zet de gemeente Enschede sterk in op de ondersteuning van kinderen: vanuit het Kindpakket zijn diverse vergoedingen mogelijk, onder andere voor schoolgerelateerde kosten, het lidmaatschap van een (sport)vereniging, sportbenodigdheden en voor muziek of culturele vorming. Dit is een extra stimulans om kinderen deel te laten nemen aan sportieve en culturele activiteiten. Ook voor 18- tot 23jarigen is een bijdrage mogelijk voor sport en cultuur. Het Nibud beoordeelt dit als zeer positief.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Voor volwassenen (boven de 23 jaar) kent de gemeente Enschede geen tegemoetkoming voor sportieve of culturele activiteiten. Echter, ook voor volwassenen is sociale participatie belangrijk. Sociale uitsluiting kan zo worden tegengegaan, wat de kansen op de arbeidsmarkt zou kunnen vergroten. Financiële ondersteuning voor volwassenen kan hier een positieve rol spelen. Daarom adviseert het Nibud om ook aan inwoners vanaf 23 jaar een vergoeding voor sociale participatie te verstrekken. Alleenstaanden en paren hebben tot en met een inkomen van 110 procent van de geldende norm te weinig bestedingsruimte en bij paren met oudere kinderen is dit zelfs zo bij een inkomen van 130 procent. Wanneer de gemeente Enschede voor volwassenen met een inkomen tot en met 110 procent bijvoorbeeld het lidmaatschap van een (sport)vereniging zou vergoeden, dan zou dit bovenstaande huishoudens meer ruimte geven bij het opvangen van (onverwachte) uitgaven. In dit onderzoek gaan we uit van een contributie van 20 euro per maand voor volwassenen (zie bijlage 1, uitgaven aan sociale participatie). Dit lost bij de meeste huishoudtypen het tekort op 110 procent op, op bijstandsniveau blijven tekorten bestaan. Voor paren met oudere kinderen zijn meer maatregelingen nodig om alle tekorten op te lossen.

Stimuleer paren met oudere kinderen bij het verhogen van hun inkomen Paren met oudere kinderen kunnen, ondanks de gemeentelijke ondersteuning, op alle onderzochte inkomensniveaus de maandbegroting niet rond krijgen, als zij de uitgaven uit het basispakket inclusief de uitgaven voor sociale participatie willen bekostigen. Het Nibud adviseert de ondersteuning voor deze doelgroep voort te zetten en het bestaan van inkomensondersteunende regelingen voor gezinnen met (oudere) kinderen actief onder de aandacht te brengen. Ook verstrekkingen vanuit de individuele bijzondere bijstand (niet in dit onderzoek meegenomen) kunnen dergelijke gezinnen helpen om hun tekorten beperken. In dit laatste geval kunnen alleen noodzakelijke bijzondere kosten vergoed worden, maar het is zeker de moeite waard om ook dit extra onder de aandacht te brengen. Dat paren (en met name paren met oudere kinderen) met tekorten te maken hebben, ziet het Nibud ook bij andere gemeenten en het blijkt ook uit onze landelijke koopkrachtberekeningen. Inzetten op de begeleiding naar werk van tenminste één van beide partners lijkt de eerste stap op weg uit de armoede.

Bovendien blijkt een klein baantje van de andere partner veel meer op te leveren dan alleen het maandelijks bruto inkomen: fiscaal houdt een stel meer over als beide partners parttime werken dan als één persoon fulltime werkt.9 Laat (meer) werken lonend zijn Een uitstroomval ontstaat als een huishouden op een bepaald inkomensniveau minder overhoudt dan op bijstandsniveau. In de gemeente Enschede doet zich alleen bij de alleenstaande met jonge kinderen een uitstroomval voor. Bij de overige huishoudtypen zien we dat de bestedingsruimte op 110 procent vaak niet evenredig toeneemt met het inkomen. ____________________

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Naast het wegvallen van de IIT, spelen ook werkgerelateerde kosten hierbij een rol. Bij een inkomen boven het minimum wordt er in deze rapportage van uitgegaan dat er sprake is van een (parttime) baan die extra (vervoers)kosten met zich meebrengt. Deze kosten zijn in de begrotingen boven bijstandsniveau opgenomen. Het gaat om een gemiddeld bedrag. In de praktijk kunnen deze kosten hoger liggen of juist lager, bijvoorbeeld als deze kosten door de werkgever vergoed worden of als er geen reiskosten zijn omdat het werk op loop- of fietsafstand gesitueerd is. Het Nibud adviseert per situatie te bekijken of werkgerelateerde kosten tot financiële problemen kunnen leiden en zo nodig een vergoeding te verstrekken.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Bijlage 1 | Verantwoording uitgaven Nibud gebruikt diverse bronnen voor de referentiecijfers. Hieronder volgt een korte verantwoording van keuzes en bronnen van de pakketten die leiden tot de begrotingsposten. De bedragen in de posten zijn de bedragen voor januari 2023. De inhoud van de uitgavenpakketten worden in overleg met andere organisaties regelmatig aangepast. De prijzen van de pakketten worden elk jaar herijkt en aangepast.

Huur Voor een- en twee-persoonshuishoudens is gerekend met een huur van 647 euro. Voor meerpersoonshuishoudens bedraagt de huur 694 euro. In aparte tabel is gerekend met een huur van 575 euro, aangezien per 1 juli 2023 een huurverlaging is aangeboden aan huurders waarvan het inkomen niet hoger is dan 120 procent van het sociale minimum en die in een corporatiewoning wonen. Alle genoemde bedragen zijn inclusief servicekosten. Voor het berekenen van de huurtoeslag is uitgegaan van de deze huurprijzen. Energie Dit is de prijs van gemiddeld verbruik naar huishoudtype met een opslag van 10 procent voor huishoudens vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd en voor de huishoudens met een zorgvraag. Voor het verbruik onder het prijsplafond gaat het Nibud uit van de vastgestelde prijs conform het prijsplafond, boven het prijsplafond gaat het Nibud uit van een inschatting van de prijzen voor heel 2023 door het CPB. Lokale lasten Dit zijn de gemeentelijke- en waterschapsheffingen verminderd met de eventuele kwijtschelding. Telefoon, televisie en internet Deze bedragen zijn gebaseerd op het bellen met een mobiele telefoon met een sim-only abonnement voor 100 tot 150 belminuten per maand met een databundel tot maximaal 2 GB, een basisabonnement voor internet en een basis digitaal televisie abonnement.

We gaan er van uit dat iedereen in het huishouden van 12 jaar en ouder een eigen mobiele telefoon heeft. Zorgverzekeringen Dit betreft de nominale premie van de basis- en aanvullende verzekering inclusief een tandartsverzekering. Voor huishoudens die voldoen aan de voorwaarden zijn de tarieven voor de collectieve basisverzekering en de aanvullende verzekering (incl. tand) gehanteerd. Overige verzekeringen Dit betreft een aansprakelijkheidsverzekering, een inboedelverzekering en voor volwassenen in huishoudens onder de pensioengerechtigde leeftijd een uitvaartverzekering.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Onderwijs Deze bedragen zijn gebaseerd op onderzoek van SEO, zoals gepubliceerd in de Schoolkostenmonitor. Het betreffen onder andere de vrijwillige schoolbijdrage, leermiddelen en gereedschappen, ICT-benodigdheden en kosten voor extra schoolactiviteiten. Kinderopvang/peuteropvang Dit zijn de kosten inclusief de landelijke vergoeding die wordt gegeven. Bij de alleenstaande huishoudens met jonge kinderen bij een inkomen boven de bijstand gaan we uit van 20 uur werk (bij 110 procent inkomen) of 30 uur werk (hoger dan 110 procent). Voor een alleenstaande ouder met jonge kinderen op bijstandsniveau en voor een paar met jonge kinderen bij alle inkomens gaan we ervan uit dat er gemaakt van de peuteropvang. Vervoerskosten Voor ieder lid van het huishouden zijn dit de kosten van een fiets en de kosten voor stadsen streekvervoer met de bus. Hierbij is uitgegaan van een beperkte hoeveelheid vervoer per maand. Voor huishoudens met zorgkosten zijn de kosten van een fiets niet meegerekend. Uitgaven in verband met het verkrijgen of behouden van werk We houden rekening met kosten in verband met werkgerelateerde kosten (vervoer, representatieve kleding). Hiervoor houden we een vast bedrag aan. Kleding en schoenen Deze bedragen zijn gebaseerd op het Nibud-basispakket voor kleding. Het gaat hierbij net als bij alle andere uitgavenposten om een goedkoop pakket met nieuwe artikelen.

De bedragen zijn gebaseerd op de prijzen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Inboedel en onderhoud Bedragen zijn gebaseerd op het Nibud-basispakket voor inventaris en onderhoud. Dit betreft o.a. de stoffering, keukeninventaris en huishoudelijk apparatuur. Zelfzorgmiddelen In het basispakket zitten kosten die elk huishouden heeft. De kosten betreffen de huisapotheek met pleisters, aspirines e.d. plus het bedrag dat een huishouden maximaal kwijt kan zijn aan het eigen risico van de zorgverzekering. Eigen risico Dit bedrag is gebaseerd op 385 euro, waarbij we ervan uitgaan dat het gehele bedrag gereserveerd moet worden. Voeding De bedragen zijn gebaseerd op de aanbevolen hoeveelheden voor een gezonde voeding van het Voedingscentrum en de prijzen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Was- en schoonmaakmiddelen Dit is een bedrag per huishouden en een bedrag per persoon op basis van Nibudonderzoek.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Persoonlijke verzorging Uitgegaan is van een bedrag per persoon op basis van Nibud-onderzoek. Diversen Dit is een bedrag per huishouden en een bedrag per persoon voor diverse uitgaven.

Pakket voor sociale participatie Als voorbeeld heeft het Nibud in samenwerking met het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) een pakket aan uitgaven voor sociale participatie opgesteld. De uitgavenposten waar rekening mee is gehouden staat hieronder weergegeven evenals de richtbedragen voor deze uitgavenposten. Het gaat hierbij om een voorbeeld van een invulling van activiteiten. Bij vakanties/uitgaan kan ook gedacht worden aan andere activiteiten zoals het bezoeken van een museum of zwembad. Uitgaven aan sociale participatie, bedrag per maand € Contributies en abonnementen per kind 4 tot 8 jaar 11,00 per kind 8 tot 16 jaar 15,00 Per persoon vanaf 16 jaar 20,00 per huishouden 2,50 Bezoek ontvangen per persoon 10,75 per huishouden 14,30 Op bezoek gaan per persoon 6,75 Vakantie/uitgaan per persoon 19,00 per huishouden 25,50 Vervoer per kind 4 tot 12 jaar 12,00 per persoon tussen 12 en 65 jaar 18,15 per persoon vanaf 65 jaar 12,00 Bron: Hoff et al, SCP/Nibud, 2009, berekeningen Nibud, 2023

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

Bijlage 2 | Begrotingen In de volgende tabellen zijn de maandbegrotingen van de verschillende voorbeeldhuishoudens opgenomen. Bovenaan staan de inkomsten en daaronder de uitgaven aan het basispakket en aan sociale participatie. Het basispakket is verdeeld in vaste lasten, reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven. Het bedrag voor sociale participatie is apart opgenomen. In de begrotingen zijn zowel landelijke toeslagen als de lokale inkomensondersteunende maatregelen van de gemeente verwerkt. De bedragen worden weergegeven in hele euro’s, waardoor optellingen een euro te laag of te hoog kunnen lijken.

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.217 1.338 1.460 1.582 155 155 155 155 353 353 353 348 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.725 1.846 1.968 2.085

VASTE LASTEN Huur Energie Water Lokale lasten Telecom Zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer Levensonderhoud anderen Betalingsverplichtingen Werkgerelateerde kosten Totaal vaste lasten

647 647 647 647 161 161 161 161 14 14 14 14 0 40 59 59 65 65 65 65 175 175 175 177 23 23 23 23 0 0 0 0 0 0 0 0 3 3 3 3 20 20 20 20 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 1.108 1.215 1.234 1.236

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

62 86 27 8 32 0 0 215

270 6 24 0 0 0 5

305

117

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 1.745 1.852 1.871 1.873 Saldo inkomsten min uitgaven -20 -6 97 212

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.738 1.912 2.086 2.259 264 264 242 202 353 353 310 247 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.355 2.529 2.638 2.708

647 647 647 647 195 195 195 195 16 16 16 16 0 65 69 69 74 74 74 74 350 350 350 353 37 37 37 37 0 0 0 0 0 0 0 0 8 8 8 8 40 40 40 40 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 1.367 1.499 1.503 1.506

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

123 98 27 14 64 0 0 326

491 7 48 0 0 0 7

553

191

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 2.437 2.569 2.573 2.576 Saldo inkomsten min uitgaven -82 -40 65 132

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.979 2.028 2.212 2.397 264 264 238 212 357 357 341 290 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.600 2.649 2.791 2.899

647 647 647 647 207 207 207 207 16 16 16 16 45 65 69 69 74 74 74 74 350 350 350 353 17 17 17 17 0 0 0 0 0 0 0 0 8 8 8 8 34 34 34 34 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.398 1.418 1.422 1.425

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

123 98 27 16 64 0 0 328

477 7 46 0 0 0 7

537

179

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 2.442 2.462 2.466 2.469 Saldo inkomsten min uitgaven 158 187 325 430

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

140

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.217 1.338 1.460 1.582 1.703 155 155 155 155 155 384 384 384 384 384 174 174 174 174 174 586 586 586 586 586 0 1.020 1.530 1.530 1.530 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.516 3.657 4.289 4.411 4.532

694 694 694 694 694 256 256 256 256 256 20 20 20 20 20 2 2 56 73 73 65 65 65 65 65 175 175 175 177 177 29 29 29 29 29 6 6 6 6 10 10 1.092 1.638 1.638 1.638 3 3 3 3 3 31 31 31 31 31 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 67 1.291 2.440 3.040 3.059 3.063

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

126 106 27 8 32 0 0 299

403 7 55 0 0 0 8 473

221

224

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 2.284 3.433 4.033 4.052 4.059 Saldo inkomsten min uitgaven 232 224 256 359 473

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

140

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.217 1.338 1.460 1.582 1.703 155 155 155 155 155 384 384 384 384 384 249 249 249 249 249 648 648 648 648 648 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.653 2.774 2.896 3.018 3.139

694 694 694 694 694 256 256 256 256 256 20 20 20 20 20 2 30 73 73 73 74 74 74 74 83 175 175 175 177 177 29 29 29 29 29 26 26 26 26 99 0 0 0 0 0 3 3 3 3 3 44 44 44 44 59 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 67 1.323 1.418 1.461 1.463 1.560

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

194 111 27 8 32 0 0 372

194 117 27 8 32 0 0 378

626 7 72 0 0 0 8 713

255

261

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 2.663 2.758 2.801 2.803 2.912 Saldo inkomsten min uitgaven -10 16 95 215 227

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

140

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.738 1.912 2.086 2.259 2.433 264 264 242 202 163 384 384 341 277 206 174 174 174 174 174 265 265 265 265 265 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.825 2.999 3.108 3.178 3.242

694 694 694 694 694 278 278 278 278 278 24 24 24 24 24 2 65 73 73 73 74 74 74 74 74 350 350 350 353 353 41 41 41 41 41 6 6 6 6 10 10 10 13 19 23 8 8 8 8 8 50 50 50 50 50 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 67 1.537 1.667 1.678 1.687 1.695

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

188 120 27 14 64 0 0 413

540 8 79 0 0 0 9 636

296

299

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 2.882 3.012 3.023 3.032 3.043 Saldo inkomsten min uitgaven -57 -13 85 146 199

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2023

uitgavenposten

100

110

120

130

140

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.738 1.912 2.086 2.259 2.433 264 264 242 202 163 384 384 341 277 206 249 249 249 249 249 327 327 327 327 327 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.962 3.136 3.245 3.315 3.379

694 694 694 694 694 278 278 278 278 278 24 24 24 24 24 2 65 73 73 73 83 83 83 83 92 350 350 350 353 353 41 41 41 41 41 26 26 26 26 99 0 0 0 0 0 8 8 8 8 8 64 64 64 64 79 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 67 1.570 1.700 1.708 1.711 1.808

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=9aafa0f2-11f6-4605-91ac-3ad2de971d88