Factsheets Strategische Investeringsagenda 2023 zonder financiële informatie
Tekst van het document
C
3 Enschede is groen en biodivers
Twekkelerveld is een relatief groene wijk. Er zijn geen plannen de wijk verder te vergroenen. Bij plannen rondom de herinrichting van de openbare ruimte/wegen worden kansen benut om de biodiversiteit verder te vergroten door toepassing van geschikte soorten groen en terugdringen van de oppervlakte aan verharding. Zie ook hiervoor.
4 Enschede is circulair
Het gemeentelijke inkoopbeleid wordt toegepast.
Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
Het programma Nieuw Twekkelerveld richt zich primair op de leefbaarheid van de wijk en daarmee in mindere mate op economie/banengroei. Wij starten binnenkort met plannen voor de revitalisering van het bedrijfsterrein Rigtersbleek. Op dit moment is nog niet aan te geven wat een revitalisering zal betekenen voor banenkansen. Twekkelerveld ligt dicht bij het centrum en is een wijk die in toenemende mate aantrekkingskracht heeft op een jongere generatie. De nabijheid van de binnenstad, de UT in combinatie relatieve betaalbaarheid van woningen maakt dat dit een interessant gebied is voor talent op te wonen en draagt bij tot het vasthouden van talent. Woningverbetering door verduurzaming zorgt voor een toekomstbestendig aantrekkelijk woonmilieu. Het aantal huurwoningen bedraagt inclusief kamerverhuur circa 59% van de wijk; het aantal koopwoningen is 41%. De samenstelling van het programma huur/koop en onder NHG/boven NHG is wisselend per project binnen het programma. Door bij nieuwbouw naast goedkope en betaalbare woningen ook middeldure en dure woningen toe te voegen wordt de aantrekkelijkheid van Twekkelerveld verder vergroot en wordt het aantal doelgroepen uitgebreid. Waardoor talent binnen de wijk een wooncarriere kan maken?
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen Door maatregelen tegen hittestress, vergroening van de openbare ruimte en verduurzaming en leven en comfortverbetering van huizen dragen wij bij aan prettig en gezond leven in de wijk Twekkelerveld. Woningbouwcorporaties zijn bezig hun vastgoed te verbeteren en verduurzamen; wij zoeken voortdurend naar koppelkansen tussen woningverbetering, herinrichting van de openbare ruimte en sociale opgaven in de wijk.
D
Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente
3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente
Nvt
Het programma Nieuw Twekkelerveld is een samenwerking tussen de corporaties Domijn, De Woonplaats, Ons Huis en de gemeente Enschede. Daarnaast werken wij intenstief samen met bewonersinitiatieven rondom de energietransitie, het Bewonersplatform, de welzijnsorganisaties en anderen. De projectorganisatie kenmerkt zich als een open en benaderbare organisatie. Ten aanzien van de energietransitie staan wij in bevinding met Twence, Ennatuurlijk en Enexis. Voor onze projectcommunicatie maken we gebruik van digitale middelen, waaronder social media, digitale nieuwsbrieven en de projectwebsite www.nieuwtwekkelerveld.nl.
5.
Wat zijn de totaal geschatte investeringen Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
A
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde Ons uitgangspunt is vooralsnog is dat er in de infrastructuur en woningaanpassingen in het nieuw vastgoed + openbare ruimte) kader van de energietransitie geen gemeentelijke middelen worden ingezet. De kosten worden gedragen door de markt, woningbouwcorporaties, particuliere woningeigenaren en het Rijk. Voor de andere ingrepen in de wijk zijn wel gemeentelijke bijdragen geraamd. Hiermee komt de benodigde investering uit 'de markt' op € 392 mln. Dit is inclusief subsidiemogelijkheden vanuit het Rijk.
B
Totale bijdrage vanuit publieke partijen (subsidies, reguliere middelen gemeente) Totale bijdrage uit investeringsfonds
C 6.
De totale investeringen de komende 10 jaar door de gemeente, particulieren en woningbouwcorporaties in vastgoed, openbare ruimte en andere opgaven ramen wij op ruim € 392 mln. Ruim 90% van de investeringen gaat naar de verduurzaming/energietransitie. We gaan uit van een publiek te kort van 38 miljoen euro. Hiervan wordt 27,7 miljoen op andere wijze gedekt. Voor 1 mln is een aanvraag WBI 5de tranche gedaan vanuit de "Talentopgave". De gevraagde bijdrage uit het investeringsfonds bedraagt daarmee 9,3 mln, waarvan 6,8 miljoen euro incidenteel uit de Reserve Strategische Investeringsagenda gedekt moet worden (voornamelijk Huis van de wijk en strategische aankopen). Naast 25.000 euro vanaf 2024 structurele rentelasten tot openen van de grondexploitatie. Het benodigde structurele kapitaalslastenbudget voor de investeringen in de openbare ruimte bedragen 179.598 euro per jaar (ondergronds brengen hoogspanningskabels, riool, huis van de wijk en vergroenen winkelcentrum).
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
Vanuit betaande middelen en aanvullende middelen dragen wij € 28,7mln bij aan de DIA Twekkelerveld. Het deel van onze eigen bijdrage dat niet door bestaande middelen wordt gedekt bedraagt € 9,3 mln waarvan €6,8 mln eenmalig. De bijdrage uit het investeringsfonds wordt ingezet voor verbeteringen in de openbare ruimte, het ondergronds brengen van de hoogspanningsmasten en investeringen in maatschappelijk vastgoed, waaronder het Huis van de Wijk. Wij hebben geen gemeentelijke middelen gereserveerd voor de verduurzaming van de woningbouw in het kader van de Energietransitie omdat deze kosten door eigenaren worden gedragen, in sommige gevallen ondersteunt met Rijksmiddelen.
7. 8.
9.
10.
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke jaar) Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en voor welk bedrag?
De middelen worden gefaseerd ingezet de komende 10 jaar. N.v.t.
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo Nationaal Isolatieprogramma: p.m. ja wanneer en voor welk bedrag?) Woningbouwimpuls Venusstraat: p.m. Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele Volkshuisvestingsfonds: p.m. formats Bijdrage ondergronds brengen hoogspanning: € 8.919.137 Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
In de door de raad vastgestelde Transitievisie Warmte is Twekkelerveld aangewezen als pilot wijk aardgasvrij maken. Voor verschillende projecten binnen het programma, waaronder de bouw van het Newtonpark, zijn door de raad ruimtelijke en financiele kaderstellende besluiten genomen.
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: DIA ZUID
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het project.
De DIA Zuid is de werktitel voor het uitwerken van een integrale wijkaanpak van enkele wijken in stadsdeel Zuid. Hierbij wordt gekeken naar meerdere thema's die van belang zijn in de wijk: energie, klimaat, wonen, leefbaarheid, gezondheid, veiligheid, inkomen etc. De volgende wijken zijn daarvoor geprioriteerd vauit de Stedelijke Investerings Afweging (SIA), die gebaseerd is op het rapport van TNO: Wesselerbrink NO, Wesselerbrink NW en Hanenberglanden. In deze wijken speelt ook het onderwerp energiearmoede een belangrijke rol, waardoor de urgentie voor de wijkaanpak nog eens versterkt wordt.
2.
Is het project een fase binnen een grotere De komende maanden zal een plan van aanpak worden gemaakt voor het vervolg en organisatie van de gebiedsontwikkeling? Zo ja: schets kort de grote integrale wijkaanpak in Zuid. Op dit moment wordt er vanuit verschillende lijnen reeds gewerkt aan gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen zaken die later bij elkaar gevoegd zullen worden: eerdere fasen en de fase van dit project. - Vanuit de gemeentebrede aanpak Energiearmoede worden kleinere maatregelen voor woningeigenaren begeleid. Daarnaast wordt specifiek voor Zuid (naast Twekkelerveld) ingestoken op het aanbieden van een grote isolerende maatregel (spouwmuurisolatie) voor individuele particuliere eigenaren die in de doelgroep energiearmoede vallen. Vanuit dit traject zullen ervaringen opgedaan worden met hoe de bewoners te bereiken en welke lessen hieruit volgen voor de verdere wijkaanpak. - Het uitwerken van een gemeentebreed Energiebesparingsplan Enschede. Op basis van dit plan kunnen we de aanvraag voor het Nationaal Isolatie Programma indienen. Dit plan geeft een voorzet voor de te volgen stappen van de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en de planning die daarbij gevolgd kan worden voor de middellange termijn. Dat is natuurlijk van groot belang voor Enschede stadsbreed maar zeker ook voor de prioriteitswijken in stadsdeel Zuid en Twekkelerveld.
- De opstart van de integrale wijkaanpak voor enkele prioriteitswijken binnen Zuid (Wesselerbrink NO ('t Lang), Wesselerbrink NW (Bijvanck) en Stroinklanden Zuid (incl. Hanenberglanden). De precieze scope van de gebieden moet nog worden bepaald in overleg met stakeholders. Bij de wijkaanpak wordt gestart met een wijkanalyse, mogelijke koppelkansen, opzetten overlegstructuur en participatieplan. Hierna komen er verdere vervolgstappen zoals het maken van een wijkvisie en een doorvertaling van alle verschillende doelstellingen (van de beleidsthema's zoals klimaatadaptatie, openbaar groen, verduurzaming en sociale veiligheid) naar concrete projecten en activiteiten. - Onderzoek naar de mogelijkheden binnen Zuid om eind van het jaar een aanvraag in te kunnen dienen voor het Volkshuisvestingsfonds. Er zijn meerdere plekken in stadsdeel Zuid waar een mogelijke aanvraag voor het volkshuisvestingfonds op gericht kan worden. Hanenberglanden is hier een voorbeeld van, maar er zijn meer plekken die passen binnen de kaders van deze aanvraag, waarbij herstructurering en grootschalige renovatie van toepassing kan zijn. De nadruk ligt bij het volkshuisvestingsfonds op de particuliere woningen of gebieden met menging van particulier en corporatiebezit.
3.
Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)
Grijs particulier bezit. Rood, groen en paars is corporatiebezit 4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? De integrale wijkaanpak moet verschillende projecten opleveren die allemaal bijdragen aan de realisatie van de gemeentedoelstellingen op alle genoemde beleidsthema's en daarmee dus ook op alle gemeentelijke programma's. Onderstaand wordt een verdere verbijzondering gegeven op de beoogde resultaten. A
Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële Samen met de woningbouwcorporaties wordt invulling gegeven aan de verduurzaming van de woningen zekerheid en stabiliteit in Stadsdeel Zuid. Hierbij dragen de woningbouwcorporaties de zorg voor de (sociale) huurwoningen en moet de gemeente de aandacht richten op de particuliere woningeigenaren. Daarnaast is er aandacht voor specifieke doelgroepen zoals huishoudens in de energiearmoede, woningcomplexen onder VVE's en complexen met gespikkeld bezit. Aan de hand van het Energiebesparingsplan Enschede willen we stappen zetten op gebied van het verbeteren van de klimaatlabels van de woningen.
2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te Binnen de wijkaanpak willen we samen met alle betrokken partijen in de wijk, de plekken in de wijken in maken die gezond leven makkelijker maken beeld brengen waar we gezamenlijk een verbetering van de openbare ruimte kunnen realiseren, mogelijk gekoppeld aan andere infrastructurele werkzaamheden. Met andere woorden, we willen koppelkansen voor verbeteringen op gebied van groen/water/wegen/riolering/verkeer/energieleidingen (etc.) in beeld brengen en natuurlijk benutten. Bij dit soort projecten kan de openbare ruimte (deels) heringericht en vernieuwd worden, waarbij we rekening houden met de wensen van de bewoners en waarbij we kijken naar ontmoetingsplekken en verbeteren van fiets- en wandelroutes. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen
B
Samen met de woningbouwcorporaties en eventuele marktpartijen wordt gekeken naar het realiseren van een aantrekkelijk woonmilieu. Daar waar sloop/nieuwbouw mogelijk is (of de voorkeur heeft) en waar grootschalige renovatie noodzakelijk is, kunnen we daarin samenwerken. Dit moet leiden tot het vernieuwen en verduurzamen van alle woningen en woonomgeving. Duurzamere woningen hebben een positieve invloed op de fysieke gezondheid van de bewoners en natuurlijk ook op de financiële situatie.
Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal
De energietransitie is een belangrijk thema in de integrale wijkaanpak. Hierbij wordt een uitwerking gemaakt naar zowel de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad (en het verbeteren van de klimaatlabels van de woningen), als naar de mogelijke toekomstige warmtebronnen voor de woningen, als naar de opwek (zoals o.a. het plaatsen van zonnepanelen).
2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht
Door het verbeteren/herinrichten van de openbare ruimte kunnen we maatregelen treffen die hittestress verminderen en die droogte tegengaan. Deze maatregelen worden uitgewerkt in de concrete uitvoeringsplannen.
3 Enschede is groen en biodivers
De wijkaanpak moet leiden tot een wijkplan waarin alle verschillende projecten komen die bijdragen aan alle diverse (gemeentelijke) doelstellingen. Hierbij zal er aandacht moeten zijn voor de doelstellingen op gebied van groen, klimaat, hittestress, droogte etc. Deze doelstellingen zullen onderdeel uitmaken van de programma's van eisen en worden vervolgens verwerkt in de uitvoeringsplannen.
4 Enschede is circulair
Circulariteit van de grondstoffen en van de inkoop zijn uitgangspunten bij de uitvoering van alle projecten in de wijkaanpak.
C
Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
D
5.
Door het verbeteren van het woonmilieu en de openbare ruimte in stadsdeel Zuid, wordt het ook voor ondernemingen aantrekkelijker om zich te vestigen in Zuid. Dit kan een groei van de wijkeconomie en dus ook banen tot gevolg hebben. We willen een meer divers aanbod van zowel particuliere als huurwoningen in stadsdeel Zuid. Woningen voor jongeren is een specifiek onderwerp waarmee we gericht aan de slag gaan.
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen De thema's die bij prettig en gezond wonen en leven in Enschede horen (zoals verbetering interne en leven bereikbaarheid en fysieke veiligheid, herstructurering wijken inclusief verbeteren van de woningen en leefomgeving) komen aan bod in de integrale wijkaanpak, sterker nog de som van al deze thema's vormen de essentie van de integrale wijkaanpak. Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte Communicatie en participatie zijn enorm belangrijk bij de wijkaanpak. De bewoners moeten ruimte gemeente waarbij de menselijke maat krijgen voor initiatief en de gemeente kan daarbij adviseren en faciliteren. uitgangspunt is voor ons handelen. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente
We zijn onderdeel van een netwerksamenleving en hebben onze partners nodig om alle doelstellingen gerealiseerd te krijgen. En met partners bedoelen we de woningbouwcorporaties, marktpartijen, burgers, betrokken ondernemingen en instellingen (zoals scholen, sportverenigingen, religieuze instellingen etc.).
3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente
We moeten zorgen voor een optimale informatieverstrekking via de digitale kanalen. Maar niet alleen digitaal, want in Zuid zijn er heel veel mensen die digitaal moeilijk te bereiken zijn. Hier doen we samen met wijkwelzijn extra inzet op en we werken ook samen met Hogeschool Saxion om te kijken welke maatregelen we daarbij moeten nemen.
Wat zijn de totaal geschatte investeringen A B
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde De totale investeringen bedragen € 144,7 miljoen. nieuw vastgoed + openbare ruimte) Totale bijdrage vanuit publieke partijen Het publieke tekort bedraagt €27,4 miljoen. Hiervan wordt 8,6 miljoen uit andere bronnen gedekt. (subsidies, reguliere middelen gemeente)
C 6. 7. 8.
9.
10.
Totale bijdrage uit investeringsfonds Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
Het deel van onze eigen bijdrage dat niet door bestaande middelen wordt gedekt, bedraagt 18,8 miljoen, waarvan 13,4 miljoen euro aan eenmalige middelen. Verduurzaming en herstructurering van enkele deelgebieden in stadsdeel Zuid via een integrale wijkaanpak, inclusief investeringen in de openbare ruimte en proceskosten.
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke In de periode 2023-2032 jaar) Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en Nee voor welk bedrag? Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo Er zal geld beschikbaar komen vanuit een aantal regelingen, namelijk het Nationaal/Lokaal Isolatie ja wanneer en voor welk bedrag?) Programma en het Volkshuisvestingsfonds. Omdat de aanvragen daarvoor nog ingediend moeten Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele worden, zijn de bedragen nog niet bekend. We hebben een hoge Rijksbijdrage nodig voor het realiseren formats van de plannen voor verduurzaming van de woningen, omdat we er vanuitgaan dat de gemeente hier vooralsnog niet in bijdraagt. Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
N.v.t.
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: ESCHMARKERVELD
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het Realisatie van een woonwijk van ongeveer 700 (betaalbare) woningen voor een brede project. doelgroep in een groene en gezonde omgeving. Is het project een fase binnen een grotere Het gebied maakte ooit deel uit van de Vinex ontwikkeling Eschmarke. Het is nu een op gebiedsontwikkeling? Zo ja: schets kort de grote zichzelf staande ontwikkeling. gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project.
2.
3.
Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)
4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? A
Stadsdeel oost
Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële Op het Eschmarkerveld realiseren we een gemengd programma voor diverse doelgroepen, zekerheid en stabiliteit waarin ook ruimte is voor bijzondere doelgroepen zoals duurzame pioniers en ouderen die een seniorenhof willen realiseren. Het aandeel sociale huur is ca. 20% en ruim 70% van de woningen valt in de betaalbare categorie. Er is nog niet besloten of er extra eisen aan de duurzaamheid van de woningen gesteld gaan worden die verder gaan dan de algemeen geldende normen.
2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te In het koersdocument is vastgelegd dat groen, gezond en gemengd de hoofdthema's zijn maken die gezond leven makkelijker maken voor de wijk. Dit betekent dat bij het uitwerken van de plannen het realiseren van een groene woonomgeving die uitnodigt tot beweging en ontmoeting een belangrijk uitgangspunt is. Dit resulteert in een uitgebreid netwerk van fiets- en wandelpaden. Daarnaast vergroot de integratie van de F35 Enschede - Gronau in de wijk een extra stimulans om de fiets te gebruiken. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen
B
Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal
Zie ook onder punt 1 en 2. Door het behouden en aanvullen van bestaande groenstructuren hebben nagenoeg alle woningen in het Eschmarkerveld direct contact met openbaar groen. Vanwege de hoge grondwaterstanden in het Eschmarkerveld is in het masterplan veel aandacht voor ontwatering en waterberging, wat resulteert in een robuuste groen/blauwe structuur in het gebied. In het Eschmarkerveld worden bijna geen nieuwe voorzieningen gerealiseerd. De realisatie van de nieuwe wijk vergroot het draagvlak voor het grote aanbod aan voorzieningen in de directe omgeving (winkelcentrum, sportvoorzieningen, basisscholen). Deze voorzieningen hebben in de huidige situatie te kampen met onderbenutting. Het Eschmarkerveld wordt volgens de nieuwste duurzaamheidsnormen ontwikkeld. We overwegen nog om in delen van het gebied de lat een stukje hoger te leggen. De hele wijk wordt gasloos ontwikkeld, waarbij we in minimaal één deelgebied actief sturen op ontwikkeling met een kleinschalige collectieve warmte/energieoplossing.
2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht
Veel volwassen groen in combinatie met een robuuste waterstructuur maken Eschmarkerveld klimaatbestendig. In het gedeelte van de wijk met de hoogste grondwaterstanden wordt het ontwerp hierop aangepast. Zo is het mogelijk om in een gebied met zeer hoge grondwaterstanden toch veel woningen te realiseren.
3 Enschede is groen en biodivers
De ontwikkeling van Eschmarkerveld draait om het behoud van de vele volwassen bomen in het gebied. Deze worden aangevuld met nieuwe bomen en ander groen. Per saldo wordt het gebied natuurlijk niet groener door de ontwikkeling van een woonwijk in landelijk gebied. De biodiversiteit wordt versterkt door de centrale beekzone te verbindingen met de ecozone ten oosten van de wijk en bij de inrichting van de buitenruimte uit te gaan van doelsoorten zoals de kamsalamander.
4 Enschede is circulair
C
Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
Circulariteit is een belangrijk uitgangspunt. We laten dit terugkomen in de uitgiftecriteria en in onze eigen keuzes bij de inrichting van de openbare ruimte. Specifieke eisen aan ontwikkelende partijen moeten nog worden uitgewerkt.
Eschmarkerveld is nagenoeg volledige een woonontwikkeling waarbij hooguit werken aan huis een bescheiden bijdrage zal leveren aan de banengroei. Voor de toekomstige bewoners is de bereikbaarheid van banen via alle modaliteiten (fiets, bus, trein en auto) uitstekend.
Eschmarkerveld voegt woningaanbod toe voor mensen die graag in een groene wijk willen wonen op fietsafstand van het centrum. Eschmarkerveld gaat een diverse doelgroep bedienen die een dergelijk woonmilieu zoekt. Er worden ca. 700 woningen toegevoegd, waarvan ca. 20% sociale huur, 15% middenhuur, 50% betaalbare koopwoningen (onder NHG) en ca. 10% duurdere koopwoningen (projectontwikkeling en kaveluitgifte), ook is er ruimte voor bijzondere woonconcepten (5%).
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen In samenwerking met mobiliteitsbeleid wordt onderzocht of het verleggen van de buslijn en leven naar Losser naar een route via Eschmarkerveld, station Eschmarke en Euregio Bedrijvenpark kan bijdragen aan het verbeteren van de bereikbaarheid. Dit zou meer betekenis geven aan het station Eschmarke (snelst met OV en auto bereikbare station vanuit Losser). D
Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen.
Niet van toepassing
2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente
De planontwikkeling wordt afgestemd met stakeholders zoals ProRail, NS, Landschap Overijssel en Euregio Bedrijvenpark.
3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente
Niet van toepassing
5.
Wat zijn de totaal geschatte investeringen A B C
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde nieuw vastgoed + openbare ruimte) Totale bijdrage vanuit publieke partijen (subsidies, reguliere middelen gemeente) Totale bijdrage uit investeringsfonds Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
€ 283 miljoen 248.900.000 Investeringen vanuit de (concept) grondexploitatie: ca. €30 miljoen. Er is een Bijdrage WoningbouwImpuls toegekend ter grootte van €3 miljoen. Geen bijdrage gevraagd. Benodigde investeringen ten behoeve van de realisatie van de F35 binnen het plangebied die conform PPT-criteria niet kunnen worden toegerekend aan de grex, worden opgevoerd bij Mobiliteit (en provincie Overijssel voor subsidie).
Nvt
6.
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
7.
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke Nvt jaar) Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en Er is een Bijdrage WoningbouwImpuls toegekend ter grootte van €3,1 miljoen. voor welk bedrag?
8.
9.
10.
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo Voor de aanleg van de F35 in het gebied verwachten we met redelijke zekerheid een ja wanneer en voor welk bedrag?) bijdrage van de provincie Overijssel te ontvangen. Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
Vaststelling van het Koersdocument in 2022.
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: DIEKMAN OOST MFSA
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het project.
2.
Is het project een fase binnen een grotere Waar eerder alleen de MFSA zuid als cluster werd genoemd, wordt nu ingestoken op 3 gebiedsontwikkeling? Zo ja: schets kort de grote aangewezen locaties in de stad om het totale clusteringsproject van sportparken in 2027 af gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen te ronden. Voor Diekman Oost ligt er een link met de Talenten- en Topsportcampus eerdere fasen en de fase van dit project. Diekman. Het totale gebied van Diekman wordt zo één groot breedte / talenten / topsport gebied.
3.
Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)
4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? A
De Gemeente Enschede is sinds enkele jaren bezig met de clusteringsopgave van sportparken samen met Sportaal en in nauw overleg met de betrokken sportverenigingen. De opgave richt zich op het clusteren van buitensportverenigingen op een aantal bestaande sportparken om efficiënter gebruik te maken van de beschikbare faciliteiten. De gemeentelijke sportparken en -accommodaties zijn veelal verouderd en velden staan leeg, of zijn op andere plekken juist overbezet. De gemeente wil de komende jaren duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties realiseren die bijdragen aan vitale en financieel gezonde sportverenigingen. Dit sluit aan bij de ambities uit het Lokaal Sport, Beweeg en Leefstijlakkoord. De gemeente gaat 5 sportparken sluiten en investeren in 3 aangewezen locaties: Enschede-Zuid, Enschede-Oost (Glanerbrug) en sportpark Schreurserve als clusteringslocaties. Daarnaast loopt de herontwikkeling van Diekman-Oost die in 2025 wordt afgerond. Bij de Clusteringsopgave zijn 11 voetbalverenigingen rechtstreeks bestrokken en 9 sportverenigingen bij herontwikkeling Diekman Oost. De clustering van sportparken moet bijdragen aan het realiseren van de besparingsopgave.
De clusteringsopgave is verdeeld over de stad op de lokaties Enschede- Zuid (WesselerbrinkZuid) Schreurserve (Stadsdeel Noord) en Enschede-Oost / Glanerbrug (stadsdeel Oost)
Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële Door sportverenigingen te clusteren op sportparken draagt bij aan de financiele stabiliteit en zekerheid en stabiliteit toekomstbestendigheid van sportverenigingen. Door het delen van accommodaties en samen te zorgen voor de huurverplichting. Daarnaast nemen een aantal verenigingen deel aan het project "kracht van verenigingen" waarbij sociaal maatschappelijke activiteiten worden ontplooid. De sportaccommodaties zijn in de wijk gevestigd, goed bereikbaar voor jong en oud.
2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te Clustering van sportparken draagt bij aan het stimuleren van sport en bewegen en maken die gezond leven makkelijker maken ontmoeten. Door toekomstbestendige en duurzame sportparken te ontwikkelen krijgen sportparken een fraaie uitstraling wat uitnodigt tot ledengroei.Om te zorgen dat kinderen (en volwassenen) laagdrempelig blijven sporten zijn aantrekkelijke en moderne sportaccommodaties waar een gevarieerd aanbod van sporten aanwezig zijn nodig. Door aantrekkelijke en goed bereikbare sportvoorzieningen aan te bieden dragen beide projecten bij aan het boeien en binden van (sport)talent. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen B
C
Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal
Clustering van sportparken draagt bij aan het stimuleren van sport en bewegen en ontmoeten. Door toekomstbestendige en duurzame sportparken te ontwikkelen krijgen sportparken een fraaie uitstraling wat een meerwaarde voor de wijk heeft. Bij het clusteren en nieuwbouw van accommaties wordt duurzaam en klimaatneutraal gebouwd. Zonnepanelen, groene daken, ledverlichting op de sportparken. Er wordt gestreefd om zo energieneutraal mogelijk te bouwen gebouwd. Verlichting op de velden wordt waar nodig vervangen door ledverlichting en er komen meer dan 100 zonnepanelen op het dak Door gezamenlijk gebruik te maken van accommodaties en velden wordt efficiency bereikt. Bij de aanbesteding wordt gelet op duurzaam bouwen. Ook wordt gekeken naar het toepassen van innovatieve duurzame ontwikkelingen.
2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 3 Enschede is groen en biodivers
Nvt
4 Enschede is circulair
Nvt
Aantrekkelijk Enschede
Nvt
1 Enschede heeft veel baankansen
De bereikbaarheid van banen komt indirect tot uiting in de sociaal maatschappelijke initiatieven die de verenigingen organiseren op hun park. Het realiseren van de MFSA 's biedt werkgelegenheid. De MFSA's die in eigendom zijn van de gemeente zullen door een professional beheerd moeten worden, dit is extra werkgelegenheid. Dit zal tot meer werkgelegenheid leiden.
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
Aantrekkelijke sportvoorzieningen met een fraaie, professionele en toekomstbestendige uitstraling dragen bij aan ledengroei voor jong en oud. Samenwerken van verschillende voetbalverenigingen met verschillende achtergronden dragen bij aan integratie en waarin iedereen kan meedoen.
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen Nvt en leven
D
Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente 3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente
Bij de clusteringopgave zijn sportverenigingen van meet van aan nauw betrokken en kunnen hun wensen en behoeften aangeven. Gemeente wil hier zo open mogelijk zijn. Gemeente werkt samen met Sportaal, KNVB, FEV en de afzonderlijke sportverenigingen om tot het gewenste resultaat te komen. Nvt
5.
Wat zijn de totaal geschatte investeringen Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
A
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde nieuw vastgoed + openbare ruimte)
B
Totale bijdrage vanuit publieke partijen (subsidies, reguliere middelen gemeente)
18,5 miljoen euro. Dat bestaat uit: - 5 miljoen euro voor de realisatie van een MFSA in Zuid (update van eerder genoemde bedrag van 4,2 miljoen euro) - 6 miljoen euro voor de realisatie van een MFSA in Glanerbrug - 6 miljoen euro voor de realisatie van een MFSA Bij Scheurserve - 1,3 miljoen voor afkoop, sloop en verhuizingen (update van 909.000 -/- 181.000 uit raadsvoorstel april 2023) - 200.500 euro als restant van de bijdrage tbv Diekman oost tbv afkoop Sportclub Enschede en ERC'69
C
Totale bijdrage uit investeringsfonds Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
De MFSA is gelijk gehouden aan de aanvraag uit 2021. Voor de extra bijdrage wordt voorgesteld om bij de zomernota een afweging te maken of deze investering een aanvullende subsidie aan de sportvereniging rechtvaardigt van circa 500.000 per jaar. Dit als dekking voor de extra huur richting VBE als dekking voor het onrendabele deel van de investeringen. Dit in plaats van een een totale eenmalige bidjrage van 21,3 miljoen euro te storten in reserve kostprijsdekkende huur VFBE of jaarlijks structureel voor MFSA zuid 146.000 euro MFSA Glanerbrug 175.000 euro MFSA Schreurserve 175.000 euro Eenmalige 1,3 miljoen euro voor frictiekosten (afkoop, sloop, verhuizingen) Eenmalig 200.500 euro voor Diekmam oost. een deel van de investeringen van de 3 MFSA's zal worden gedekt door de deelnemende sportverenigingen. De haalbaarheidsonderzoeken gaan uitwijzen in welke constructie dat plaatsvindt. Een mogelijkheid is dat VFBE als eigenaar verhuurt aan de verenigingen. Deze kunnen een deel van de huur opbrengen, de rest zal de gemeente moeten bijpassen. Naar schatting zullen de bovengenoemde bijdragen structureel vanuit de gemeente/Investeringsagenda nodig zijn: Het bedrag van 1,3 miljoen euro voor afkoop, sloop, verhuizingen is incidenteel nodig. Dat geldt ook voor het bedrag van 200.500 euro voor Diekman oost. Zie verde de bijlage met onderbouwing.
Voor 181.000 euro heeft op 4 april 2023 reeds besluitvorming plaatsgevonden inzake de verhuisbeweging.
6.
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
7.
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke jaar) Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en Nvt voor welk bedrag?
8.
9.
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo Er zal er een aanvraag worden gedaan voor de SPUK BTW Sport voor de declaratie van de ja wanneer en voor welk bedrag?) BTW. De investeringsbedragen zijn daarom exclusief BTW. Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
10.
Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
25-10-2021: Haalbaarheidsonderzoek Clustering van sportparken in de gemeente Enschede > Multifunctionele sportaccommodatie op sportpark Enschede-Zuid > Herontwikkeling van sportcampus Diekman-Oost en bij besluit van 31 januari 2022 is reeds 1,2 miljoen euro beschikbaar gesteld door de Raad voor de Herontwikkeling Diekman Oost.Daarnaast is er een raadsbesluit genomen op 3 april 2023 waarin de raad akkoord is gegaan met de ambitie om 3 MFSA's te realiseren in Enschede.
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: DIEKMAN SPORTCAMPUS
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het project.
2.
Is het project een fase binnen een grotere Het is geen onderdeel van een grotere gebiedsontwikkeling maar hangt wel samen met gebiedsontwikkeling? Zo ja: schets kort de grote projecten in de nabije omgeving zoals de nieuwbouw van het zwembad en de concentratie gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen van de amateursporten op Diekman Oost in een MSFA. eerdere fasen en de fase van dit project.
3.
Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)
4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Dit project draagt vooral bij aan het vasthouden van talent. Daarbij gaat het zowel om topsporters als om partijen die hieraan gerealateerd zijn en daarmee banen realiseren in Enschede op zowel sport-medisch gebied, als op het gebied van data analyse. A
Inclusief Enschede
Het gaat om de het creëren van een topsportklimaat in het gebied Diekman West. Een groot deel van het project bestaat uit de realisatie van een trainingscomplex van FC Twente met daarbij een Sportmedisch datacentrum. Ook het openbaar terrein tussen de bestaande Diekmanhal, het nieuw te bouwen zwembad en het trainingscomplex en datacentrum wordt opnieuw ingericht met daarin ruimte voor de waterafvoer van de wijk Varvik-Diekman en Diekman West.
Stadsdeel oost
1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële Nvt zekerheid en stabiliteit 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te Dit project is in eerste instantie gericht op topsporters. Maar ook LOOT leerlingen van het maken die gezond leven makkelijker maken stedelijk lyceum als van amateursportverenigingen kunnen gebruik maken van een deel van de faciliteiten. Bovendien is bekend dat de trainingen van de FC Twente selectie vaak bezocht wordt door vaste (vaak oudere) supporters waarvoor dit ook een plek is voor sociale contacten. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen
B
C
Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal
Op Diekman Oost worden alle amateursporten gebundeld, Diekman West wordt voor topsporters.
Het gebouw van het trainingscomplex en het sportmedisch datacentrum wordt energieneutraal gerealiseerd en zorgt voor eigen energie en wateropvang.
2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht
In de herstructurering van de openbare ruimte wordt ook de waterafvoer vanuit de wijk Varvik Diekman opgenomen door een nieuw aan te leggen bovengrondse waterafvoer.
3 Enschede is groen en biodivers
Voor het project moet een aantal bomen gekapt worden, maar deze worden in de openbare ruimte rondom het terrein gecompenseerd.
4 Enschede is circulair
Nog niet bekend
Aantrekkelijk Enschede
1 Enschede heeft veel baankansen
Het sportmedisch datacentrum biedt onderdak aan verschillende organisaties die zich specifiek op het snijvlak van sport, gezondheidszorg en data analyse richten. Dit biedt nieuwe arbeidsplaatsen in het hoge segment. Het trainingscomplex voor FC Twente biedt ook meerdere arbeidsplaatsen in alle segmenten.
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
Een topsportvoorziening als deze biedt sporttalent de mogelijkheid om zich in Enschede te ontwikkelen en voorkomt dat ze moeten vertrekken naar andere delen van het land om zich verder te ontwikkelen.
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen Nvt en leven
D
Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente 3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Wat zijn de totaal geschatte investeringen
5. A B
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Nvt
Er is sprake van een netwerkorganisatie binnen het sportmedisch datacentrum en het trainingscomplex. Onderwijspartijen als UT en Saxion zijn betrokken, maar ook sportmedische partners als het MST, OCON, Demcon en Pro-F. Nvt
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde Circa € 40 mln publiek en privaat gezamenlijk nieuw vastgoed + openbare ruimte) Totale bijdrage vanuit publieke partijen Circa 5 mln. (subsidies, reguliere middelen gemeente)
C 6. 7. 8.
9.
10.
Totale bijdrage uit investeringsfonds Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
€ 5 mln. Sloop en gedeeltelijk bouw- en woonrijp maken en aanleg openbare ruimte
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke 2023- 2025 jaar) Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en Nvt voor welk bedrag? Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo FC Twente is bezig met subsidiemogelijkheden voor "slimme voetbalvelden" en ja wanneer en voor welk bedrag?) wateroplossingen. Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
Intentieovereenkomst gesloten door het college op 4 februari 2021
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: ZWEMBAD DE BRUG
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het project.
2.
Is het project een fase binnen een grotere N.v.t gebiedsontwikkeling? Zo ja: schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project.
3.
Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)
4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Het draagt bij aan een aantrekkelijk en gezond Enschede. In dit geval een voorziening die we proberen in stand te houden voor Glanerbrug en die bijdraagt aan een gezonde levensstijl A
Zwembad de brug in Glanerbrug is sinds 2017 gesloten. Het dorp en de dorpsraad heeft aan de gemeente gevraagd om het zwembad te renoveren en te heropenen. Momenteel loopt een aanvullend onderzoek naar bouwkundige en installatietechnische investeringen, organisatievorm en exploitatie. De Dorpsraad Glanerbrug heeft eerder onderzoek gedaan naar de mogelijkheden omtrent heropening van Zwembad de Brug. Dit onderzoek( mei 2022)heeft ertoe geleidt dat de ambitie om het zwembad de Brug te heropenen is opgenomen in het coalitieakkoord 2022-2026. Om een compleet en feitelijk beeld van de situatie te krijgen wordt op dit moment aanvullend onderzoek gedaan. Resultaten worden eind mei verwacht.
Stadsdeel Oost / Glanerbrug
Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële N.v.t zekerheid en stabiliteit 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te Renovatie en heropening van het zwembad draagt bij aan stimuleren van meer sporten en maken die gezond leven makkelijker maken bewegen van inwoners van Glanerbrug omdat zwemwater dicht bij is.
3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen
Renovatie en heropening van zwembad de Brug zorgt voor het toevoegen van een gewilde voorziening in Glanerbrug en in het algemeen voor meer spreiding van zwemvoorzieningen.
B
C
Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal
Bij renovatie van het zwembad moet een keuze gemaakt worden voor de BENG (bijna energieneutraal) of ENG (energieneutraal) variant om het zwembad toekomstbestendig te maken.
2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 3 Enschede is groen en biodivers
N.v.t
4 Enschede is circulair
Bij renovatie van het zwembad zal het circulair werken randvoorwaardelijk zijn en is het de bedoeling zoveel mogelijk aan recycling van bestaande materialen als tegels te doen.
Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
N.v.t
N.v.t
N.v.t
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen Heropening van het zwembad draagt bij aan een sterk voorzieningencluster in een en leven kwetsbaar gebied in Glanerbrug (bij basisscholen, sporthal).
D
Open Enschede
5. A B
C 6. 7. 8.
9.
1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente
n.v.t
3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Wat zijn de totaal geschatte investeringen
n.v.t
Dit proces is duidelijk een voorbeeld van een burgerinitiatief dat we proberen te ondersteunen. Er is veel inzet vanuit de wijk om heropening te onderzoeken en veel draagvlak om dat mogelijk te maken.
Maximaal 2,2 miljoen
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde nieuw vastgoed + openbare ruimte) Totale bijdrage vanuit publieke partijen (subsidies, reguliere middelen gemeente) Totale bijdrage uit investeringsfonds Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
Maximaal 2,2 miljoen Renovatie van het zwembad, vervanging van installaties
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke Per 2024 jaar) Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en Nee, er zijn nog geen subsidies toegekend voor welk bedrag? Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo Ja, er zijn subsidiekansen maar of aanvragen worden ingediend is afhankelijk van de ja wanneer en voor welk bedrag?) haalbaarheid van renovatie en heropening van het zwembad en dus van de uitkomsten van Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele het haalbaarheidsonderzoek. Datzelfde geldt voor mogelijke bijdragen vanuit markt, formats samenleving, crowdfunding e.d.
10.
Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
De raad heeft besloten het zwembad te sluiten (2017) en heeft in de meerjarenbegroting (2022) 2.2 miljoen gereserveerd voor het realiseren van een zwemvoorziening in EnschedeOost (als mogelijke dekking voor dit project)
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: HORSTMANPARK
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het project.
2.
Is het project een fase binnen een grotere Nee het is een opzich zelfstaande ontwikkeling (initiatieffase: planvorming wordt binnenkort gebiedsontwikkeling? Zo ja: schets kort de grote opgestart) gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project.
3.
Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)
4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? A
Inclusief Enschede
Realisatie van een woonwijk van ongeveer circa 500 tot 600 woningen voor een brede doelgroep in een groene en gezonde omgeving.
Noord
1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële Horstmanpark wordt een gemixte wijk geschikt (bereikbaar) voor een brede doelgroep van zekerheid en stabiliteit toekomstige bewoners. Het programma wordt het komende jaar verder uitgewerkt. 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te Door het wonen in een groene setting worden toekomstige bewoners uitgenodigd om naar maken die gezond leven makkelijker maken buiten te gaan. In de wijk zullen routes voor fietsers en wandelaars worden aangelegd. Enerzijds richting de stad maar ook zeker richting het buitengebied (recreatief uitloopgebied nabij en om de Vitensbekkens). 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen
B
Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal
Uitgangspunt bij de planvorming is het realiseren van een attractief en toekomstbestendig woonmilieu, met duurzame en energiezuinige (of misschien zelfs energieopwekkende) woningen. Waarbij grote aandacht is voor een fijne, leefbare en groene omgeving van de wijk. Door het aanwezige groen kan water langer vastgehouden worden en zal hittestress tegen gegaan worden. Scholen en voorzieningen zijn in de nabije omgeving aanwezig.
Uitgangspunt is het ontwikkelen van een een duurzame klimaatneutrale wijk welke voldoet aan de meest actuele duurzaamheidseisen. Daarnaast wordt onderzocht of het mogelijk is de woningbouw (op de daken) te combineren met grootschalige opwek van energie dmv zonnepanelen.
2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht
Door gebruik te maken van het bestaande landschappelijke casco wordt het een klimaatbestendige wijk en is er voldoende ruimte om ook water vast te houden in het gebied
3 Enschede is groen en biodivers
De wijk wordt ontwikkeld binnen het bestaande lanschappelijke casco waarbij er ruimte is voor het robuuster maken van verbindende groenstructuren (houtwallen). Door het behouden van de belangrijke aangrenzende groene wiggen (of waar mogelijk versterken) zal dit groen nog verder de stad ingetrokken worden en verbonden worden met andere groengebieden, wat weer van belang is voor de biodiversiteit op stedelijk niveau. Naast dat dit de biodiversiteit ten goede komt helpt dit ook om hittestres tegen te gaan (en water vast te houden in het gebied). Daarbij heeft het leven in een groene omgeving direct effect op de gezondheid van de bewoners, het verbetert de concentratie, zorgt voor sneller herstel bij ziekte en creert rust.
4 Enschede is circulair
C
Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen
2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld
Dit zal tzt nader uitgewerkt worden, waarbij hergebruik van materialen en grondstoffen uitgangspunt is. Ook aan ontwikkelaars en bouwers wordt dit uitgangspunt meegeven.
De bijdrage is indirect. Het gebied wordt een woonwijk. Voorzieningen (retail e.d.) zijn er al in de buurt. Deze worden, doordat er 500 tot 600 woningen en daarmee meer bewoners in de buurt bijkomen, versterkt (meer klanten). Uiteraard zal in de realisatie er werkgelegenheid ontstaan in de bouwsector. De wijk gaat een aantrekkelijke woonomgeving bieden voor een brede doelgroep: jong en oud, alleenstaand, of gezinnen, die graag in meer groenstedelijke omgeving willen wonen. Daarnaast kan deze ontwikkeling in de toekomst doorstroom zijn van talent vanuit een hoogstedelijke woonomgeving naar een meer rustiger woonklimaat, passend bij een volgende levensfase.
3 In Enschede kunnen je prettig en gezond wonen De aanleg van een wijkontsluitingsweg zal ook een bovenwijkse functie hebben. De en leven verkeersdruk op de omliggende wijken en de Horstlindelaan zal hierdoor verminderen. Het project heeft goede kansen om het buitengebied en het recreatief uitloopgebied rondom de Vitens waterbekkens niet alleen toegankelijk te maken voor de wijk, maar ook met de stad te verbinden. D
5.
Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente 3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Wat zijn de totaal geschatte investeringen Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
nvt
nvt
nvt
A B
C
Totale investeringen vanuit “de markt” (waarde De totale investering wordt geschat op circa 234 miljoen. nieuw vastgoed + openbare ruimte) Totale bijdrage vanuit publieke partijen Op basis van de huidige inzichten is er op dit moment nog geen bijdrage voorzien vanuit (subsidies, reguliere middelen gemeente) publieke partijen en of subsidies. Uit ervaring van andere projecten wordt de kans wel erg groot geacht dat dit project kans maakt op subsidies bijvoorbeeld vanuit de provincie voor de aanleg van de ontsluitingsweg met bovenwijkse functie. Totale bijdrage uit investeringsfonds De gevraagde bijdrage uit het fonds bestaat uit: Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele -€ 2,3 mln voor afdekking onrendabele top ten aanzien van strategische verwervingen formats plangebied Horstmanpark: Bijdrage moet worden gedekt uit eenmalige middelen. - De rentelasten van de strategische aankopen ter hoogte van een kleine € 20.000,- worden daarna jaarlijks en gedoteerd aan de reserve grondbedrijf tot het verwachte moment van openen van de grex. -€ 2,8 mln+ tbv de wijkontsluitingsweg en verwerving benodigde percelen die een kapitaalslast in de begroting geeft van € 125.000,- per jaar. Dit gefaseerd vanaf 2027. Dit project project bevindt zich nog in de visie en initiatief fase. De financiële bandbreedtes zijn daarom nog erg groot.
6.
Waar worden deze middelen voor gebruikt?
De eenmalige middelen van € 2,3 mln zijn nodig voor afdekking onrendabele top van de strategisch aankopen in het projectgebied voor de jaren 2023-2025 alvorens de grex is geopend. De afdekking van dit onredabele deel van de verwervingen (verschil markwaarde en aankoopwaarde) moet gedekt worden uit de eenmalige middelen vanuit de investeringsagenda. De kapitaalslasten ter hoogte van € 125.000 per jaar zijn noodzakelijk voor de beoogde ontsluitingsweg met bovenwijkse functie.
7.
Wanneer worden deze middelen ingezet (Welke De € 2,3 mln eenmalige bijdrage is nodig voor de dekking onrendabele top van de strategische jaar) aankopen in het gebied, dit budget is benodigd vanaf voorjaar 2023. Op het moment dat er een grondexploitatie wordt geopend voor Horstmanpark zal de marktwaarde van de gronden via de grex worden teruggeboekt aan de investeringsagenda (+/- €1 mln). De kapitaalslast tbv de wijkontsluitingsweg is voorzien vanaf 2027
8.
9.
Zijn er subsidies toegekend? Zo ja door wie en voor welk bedrag?
Het project bevindt zich nog in de definitiefase en nog geen zicht op subsidie toekenning. Er wordt wel vanuit gegaan dat er de nieuwe ontsluitingsweg straks deels subsidiabel is.
Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele formats
Worden er nog subsidie(kan)s(en) verwacht? Zo Nog niet bekend. In 2023 is er in de verdere uitwerking in het stedenbouwkundigplan meer ja wanneer en voor welk bedrag?) zicht op aard en omvang project en of er hier zich subsidiekansen voordoen. Uit ervaring met Gebruik hiervoor de informatie die is ingevuld in de financiele andere projecten wordt de kans wel groot geacht dat zich hier subsidiekansen gaan voordoen. formats
10.
Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?
Besluit opheffen sportparken, aankomend besluit WvG door de Raad
NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI
EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE
EN OP DE SC
EN
IK
T
GR
EN
TA L
RS IVE
AIR
IOD NB NE OE
CIRCUL
EN
E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL
R EE TM
UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA
T EN
VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA
BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,
K ANS
BA AN
F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM
EBRU G A SG REN
ING NLE V
GE
ID HE ND
BEST A ANS ALE DIGIT
ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E
ZO
SAME A AN NAME
WEK PARING EN OP
A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K
KA
B STA
A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST
DEEL
KHEID GELIJ NSEN
IN EN CL SC US HE IEF DE
S
EN LIG VEI
EN R OPG IEL
OEI EN AL
N
GE
EV
IN G
NG V S TI
OM G
SV E
OMEN EN BI
OOR IED ERE EN
INKOMEN, RONDK EA ND NT IES
SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K
HUI
ZO ND EL EE F
RHEID TE
PA
EN GEME
Z EK E
I OC
ENERGIEBES
R A AL ATNEU T KLIMA
E
TW
ER
KE
E SS IA LL
JSTAND
PROJECT: WARENHUIS
MENS GERIC
EV
NA L EN
PR OF
UI
HT
E STA A AND BEST
TD ES AM
COM M
ILE
GS RIN
EN L
UN ICE
D GOEDE
D TA
IN G
SIG RE ND UI
MENSGE
DEL I
RICHT H
INTERN
EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE
JK
ANDELE
E BERE
N
IKBA AR HEID
1.
Geef een beknopte samenvatting van het project.
De gebiedsontwikkeling Warenhuis bestaat uit de volgende onderdelen: 1) Transformatie van het rijksmonument Oude V&D van leegstaand retailpand naar publiek, maatschappelijke, culturele invulling met Concordia, Sonnevanck en de podiumacademie van ROC Twente als nieuwe bewoners van 'het Warenhuis'. 2) Ontwikkeling van het binnenterrein tussen de Brammelerdwarsstraat en de Korte Hengelosestraat. Hier realiseren we circa 40 urban villas en saneren we circa 1.000m2 retail. Hiermee bieden we ruimte voor een nieuw woonmilieu en verbeteren we de sociale veiligheid en kwaliteit van de openbare ruimte. 3) Opwaarderen oude gevels en kwalitatieve invulling van de panden aan de Korte Hengelosestraat 19 - 23. 4) Stimuleren van gevelverbetering bij de overige pandeigenaren en ondernemers in de Korte Hengelosestraat via het Stimuleringsfonds. 5) Herinrichting van de openbare ruimte (Korte Hengelosestraat, Brammelerstraat, Brammelerdwarsstraat en Plein De Graaff) voor meer verblijfskwaliteit, sociale veiligheid en als vliegwiel voor het aanjagen van private investeringen.