Eschmarkerveld 2023_ aangepaste toelichting 6 juni 2024

Aan de hand van inspectie zijn de waarden van de bestaande bomen en houtopstanden in kaart gebracht. De effecten van realisatie van het woongebied op de bestaande bomen en houtopstanden zijn bepaald aan de hand van het ontwerp 'hoofdstructuur'. Als vervolg op de inventarisatie is een Boomeffectanalyse uitgevoerd. Resultaten PM

3.5

Cultuurhistorie

Historie en ontstaansgeschiedenis plangebied Enschede was oorspronkelijk een hof dat werd gesticht aan de rand van het bouwland. Voor de deur, de ‘niendeur’, lag het veld, aan de achterzijde bij de ‘boavendeur’ lag de esch. Aan de veldzijde lagen de weiden en het bos, aan de eschzijde het bouwland met een oorspronkelijk gesloten kring van erven. Het hof Enschede en de meeste andere grote boerderijen, gelegen aan de rand van de esch, vormden tezamen een marke. Deze werd in 1460 ‘de grote bueren an den essche toe Enschede’ genoemd, ofwel Groote Boermarke. Later veranderde deze naam in Eschmarke, die in 1840 werd verdeeld in de Noord- en Zuid-Eschmarke. De Eschmarke was een van de vijf marken waaruit het kerspel Enschede was opgebouwd, en omvat tegenwoordig de wijken Beekveld, Cascade, De Leuriks, Eekmaat-West, Eilermarke, Oikos en Eschmarkerveld. Op de locatie van Eschmarkerveld lag tot begin 18e eeuw nog een groot heideveld, waarvan een klein deel bewaard is gebleven (ten noorden van de Euregioweg). Een aantal van de boerderijen is inmiddels ook alweer verdwenen, en het gebied wordt nu vooral gebruikt voor grasland en het verbouwen van mais. Ook al is het gebruik over de jaren veranderd, belangrijke wegenassen van vroeger zijn intact gebleven. Het grondgebied van buurtschap Dolphia behoorde tot de laat-middeleeuwse marke Eschmarke.

Het werd bij de vorming van de Napoleontische gemeentes in 1811 bij de toenmalige gemeente Lonneker ingedeeld. Uit die tijd dateert de Napoleonweg van Enschede naar Gronau, de huidige Gronausestraat, die in 1928 gereed kwam.

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

39

Er kwam in 1908 een tramhalte Dolphia van de Twentsche Electrische Tramweg Maatschappij op de lijn Deventer-Glanerbrug. De lijn is in 1933 opgeheven. In onderstaande afbeeldingen is de ontwikkeling van het plangebied door de jaren heen weergegeven.

Figuur 3.7: ontwikkeling plangebied door de jaren heen Er zijn restanten aanwezig van het landgoed de Dommert van Coenraad ter Kuile. Op de historische kaart te herkennen aan de aanwezigheid van een villa, een bos en een kronkelend pad hier doorheen. Opmerkelijk is de aanwezigheid van een Z-vormige vijver en een heuvel, nog steeds herkenbaar in het huidige bosperceel. De heuvel werd gebruikt als sterrenkijkerheuvel, waarschijnlijk de oudste sterrenkijker van Twente. In paragraaf 4.3.2 wordt nader op de huidige situatie van deze locatie en objecten ingegaan.

Houtsingels in Eschmarkerveld Een houtwal of houtsingel is een rij bomen en struiken die soms wel, soms niet op een aarden wal (een soort dijkje) is geplant. Vroeger zag je volop houtwallen in grote delen van Noord- en Oost-Nederland. Ze werden gebruikt als veekering en voor hakhout om er als brandhout, gereedschap, meubels of hekken van te maken. Vooral in het Twentse coulisselandschap zijn het kenmerkende landschapselementen. Houtwallen hebben een belangrijke functie en waarde. Ze vormen ze een geschikte leefomgeving voor veel verschillende soorten planten, dieren en insecten. Door de helling ontstaat variatie in nat, droog, warm en koud. De zonkant is fijn voor insecten, amfibieën en reptielen, terwijl de schaduwkant ideaal is voor varens en mossen. Ook vormen houtwallen een netwerk van verbindingswegen in een landschap of tussen natuurgebieden. Daarmee leveren houtwallen een belangrijke bijdrage aan het behoud van onze soortenrijkdom; een belangrijke ecologische functie dus. De houtsingels van Esmarkerveld zijn een herinnering aan de ontginning van het gebied na de markedeling. Met de aanleg van de Gronausestraat die als rechte 'marsweg' een kaarsrechte structuur heeft zijn ook de aansluitende percelen als een orthogonaal (rechthoekig) stelsel. De rechthoekige verkaveling doet denken aan polderlandschappen en is deze vorm voor Enschede uniek.

De houtwallen van het Eschmarkerveld zijn door de jaren tot houtsingels doorgegroeid. Het zijn de overblijfselen van de ietwat onregelmatige orthogonale (rechthoekige) structuur, hier goed herkenbaar aan het feit dat de percelen vanaf de Gronausestraat een verschillende breedte én verschillende diepte hebben.

40

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

Afbeelding 3.8: houtwallen/-singelstructuur Eschmarkerveld Monumenten in het plangebied

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

41

Er zijn geen rijksmonumenten of gemeentelijke monumenten in het plangebied of in de directe omgeving gelegen. Beschermwaardige bomen in het plangebied De bescherming van bomen is geregeld in de Verordening kwaliteit leefomgeving (Vkl). Op de behorende bomenoverzicht zijn de beschermde bomen en boomgroepen weergegeven, voor het vellen waarvan in ieder geval een omgevingsvergunning (kapvergunning) op grond van de Vkl is vereist. Op het bomenoverzicht zijn niet alle beschermde bomen weergegeven. De Vkl geeft ook regels ten aanzien van niet-beschermde bomen. Het bij de Vkl behorende bomenoverzicht is een interactieve bomenkaart die is te raadplegen op de website van de gemeente Enschede. In figuur 3.1 is het plangebied weergegeven. Hierop is te zien dat in in het plangebied van het bestemmingsplan "Eschmarkerveld 2022" geen beschermwaardige bomen op grond van de beschermwaardige bomenkaart aanwezig zijn. Wel is er in het noorden van het plangebied beschermwaardig boomgebied aanwezig. Deze loopt evenwijdig aan de spoorlijn. Voor het vellen van bomen van minimaal 100 centimeter op 130 centimeter hoogte boven het maaiveld is een vergunning nodig.

Afbeelding 3.9: fragment interactieve bomenkaart Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsprojecten wordt in bestemmingsplannen zoveel mogelijk rekening gehouden met de aanwezige beschermwaardige bomen door bouwgrenzen en infrastructurele werken, voor zover dit redelijkerwijs mogelijk is, zodanig te situeren dat daardoor de maximale kroonprojectie van de bomen niet of zo min mogelijk wordt beperkt.

42

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

Hoofdstuk 4

Planbeschrijving

4.1

Masterplan en uitgangspunten nieuwe ontwikkeling

4.1.1

Inleiding

Voor de ontwikkeling van het Eschmarkerveld heeft de gemeenteraad op 25 oktober 2021 het Koersdocument vastgesteld. Dit Koersdocument biedt de basis voor verdere uitwerking in een Masterplan voor het gebied. Bij de uitwerking in het Masterplan zijn de uitgangspunten vanuit het Koersdocument de basis. Op enkele punten zijn de uitgangspunten op enkele onderdelen gewijzigd. In het Koersdocument wordt gesproken over de realisatie van circa 600 woningen (afhankelijk van hoe de verkaveling uitvalt). Na vaststelling van het Koersdocument is door de gemeenteraad de wens uitgesproken om meer woningen te realiseren in het gebied, evenals het doel om voldoende betaalbare woningen te realiseren. Dit heeft geleid tot het uitgangspunt dat maximaal 750 nieuwe woningen gerealiseerd worden in Eschmarkerveld. De verdeling van de typen woningen is nader beschreven in paragraaf 2.3.6 en 4.1.5. De wijk Eschmarkerveld was eerder onderdeel van het plangebied ‘de Eschmarke’; een VINEX-locatie met verschillende deelgebieden. Sinds het begin van deze eeuw zijn in de Eschmarke al ruim 2000 woningen gebouwd. De realisatie van Eschmarkerveld stond voor de periode 2001 – 2011 gepland, maar werd uitgesteld als gevolg van de financiële crisis.

De beschikbare kavels (voor particulier opdrachtgeverschap) zijn uitverkocht en er staan grote projecten op stapel, zoals Cromhoff, Centrumkwadraat, Kop Boulevard en Leuriks Oost. Toch blijft de druk op de woningmarkt toenemen, zoals overal in het land. Er zijn meer woningen nodig, ook omdat Enschede wil groeien; het aantrekken en behouden van (jong) talent is daarbij een van de strategische opgaven. Om deze doelen te bereiken is het nodig dat wijken worden gerealiseerd waar mensen graag komen wonen. Eschmarkerveld biedt kansen om die fijne omgeving te creëren, met een divers woningaanbod voor huurders en kopers. Daarom is het gebied zowel in het coalitieakkoord als in de Woonvisie aangewezen als nieuwe woonlocatie. Een nadere toets aan de Woonvisie vindt plaats in paragraaf 2.2. De totale woningbouwopgave van Enschede tot 2030 is: 9300 nieuwe woningen toevoegen. In Eschmarkerveld is ruimte voor de realisatie van 750 woningen. Uitgangspunt is om een groene, gezonde en gemengde wijk te realiseren. Eschmarkerveld heeft een oppervlakte van ongeveer 33 hectare en is, grofweg, gelegen tussen het dorp Glanerbrug en stad Enschede. Het gebied is rijk aan water en groen en grenst aan het Twentse coulisselandschap de Hooge Boekel. Ten noorden en zuiden van Eschmarkerveld liggen natuurgebieden, die met elkaar zijn verbonden via een Ecozone en Ecopark.

De boomkikker en kamsalamander gedijen hier goed, wat betekent dat de omgeving ook voor allerlei andere diersoorten geschikt is, zoals vogels, vleermuizen, insecten en kleine zoogdieren. De begroeiing geeft het gebied bovendien duidelijke grenzen en een goede structuur. De combinatie met de houtwallen, het groen en de waterlopen zorgt voor een prachtige omgeving, met natuur van hoge kwaliteit die we willen behouden. Bestaande waardevolle structuren in het plangebied worden ingepast. Het Masterplan is een beschrijving waarin de hoofdlijnen voor Eschmarkerveld zijn vastgelegd voor de totale wijk en de deelgebieden. Behoud van aanwezige kwaliteiten, zoals het groen, de huidige bebouwing en het wegenpatroon zijn uitgangspunt om dit gebied te ontwikkelen, zo ook de ondergrond en de daarbij behorende waterhuishouding zijn leidend geweest voor het opstellen van dit plan. Het Masterplan dient als leidraad voor een gefaseerde ontwikkeling. Dit geeft flexibiliteit om aan te passen aan de woonbehoeftes op het moment van ontwikkeling. Voor realisatie van de openbare ruimte geldt dat uitgangspunt is dat alle hoofdstructuren (hoofdontsluiting, beekzone en F35) meteen wordt aangelegd. De overige openbare ruimte wordt aangelegd bij het woonrijp maken van deelprojecten, dus aansluitend op gereedkomen woningen. Het Masterplan is als bijlage 2 bij de toelichting van dit bestemmingsplan gevoegd.

In de navolgende paragrafen worden nader (maar globaal) ingegaan op de verschillende onderwerpen uit het Masterplan. Het Masterplan geeft meer gedetailleerde informatie over de gewenste invulling en sferen van de verschillende deelgebieden. Daarbij is het mogelijk dat op bepaalde onderdelen wel andere keuzes worden gemaakt dan in Masterplan is beschreven, op basis van voortschrijdend inzichten bij nadere uitwerking en detaillering.

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

43

4.1.2

Ruimtelijk concept

Landschappelijke dragers Twee assen van noord naar zuid en van oost naar west vormen als het ware de kapstok van de ruimtelijke indeling van de nieuwe wijk. De noordzuid as wordt gevormd door de ‘centrale as’ van station Eschmarke naar het winkelcentrum aan de overkant van de Gronausestraat. Deze as krijgt een belangrijke functie voor de ontsluiting van de nieuwe wijk. Kenmerkend is de opzet met brede bermen, water en begroeiing en het vormt de entree van de nieuwe wijk. Van west naar oost wordt de beekzone midden door het plangebied aangelegd, waarbinnen de beek kan meanderen en waar diverse, natuurlijke vegetatie goed kan groeien. Vanaf de rotonde aan de Euregioweg en parallel aan de beekzone komt de tweede hoofdentree van de wijk. Drie deelgebieden De woongebieden worden opgedeeld in 3 gebieden. Westelijk deelgebied ‘Tuinstad’ geïnspireerd op de stedenbouwkundige kenmerken van Dolphia. Het krijgt een traditioneel stratenpatroon met woningen en centraal een openbaar park waaraan nagenoeg alle woningen grenzen. In het midden komt het deelgebied ‘Boswonen’ wat is geïnspireerd door het aanwezige bos in het zuidelijk deel en nabij het station. Dit deelgebied krijgt een bosrijk karakter met veel struiken en bomen om zich heen. Het oostelijke deelgebied grenst aan de ecozone en is daarom genaamd ‘Natuurzicht’. De beek krijgt hier meer ruimte door een extra aftakking.

De lijnvormige houtwallenstructuur blijft behouden en is kenmerkend voor dit deelgebied. Hieronder is de kaart van het plangebied zoals opgenomen in het Masterplan weergegeven.

Afbeelding 4.1: globaal Masterplan Eschmarkerveld

Groenstructuur Eschmarkerveld wordt ontworpen met de aanwezige natuur, in de ecozone en in het plangebied zelf, als uitgangspunt. Bestaande bomen, houtwallen en bosstruwelen worden zo veel als mogelijk opgenomen in het plan. Bestaande en nieuwe groenelementen worden aan elkaar verbonden. Zo ontstaat een robuust natuurnetwerk door de wijk voor onder andere broedvogels, vleermuizen en amfibieën die hier al voortkomen. De nieuwe beekzone centraal in de wijk wordt ingericht met natuurlijkvriendelijke oevers en bloemrijke vegetaties. Ook nieuwe poelen worden gegraven in aansluiting op de ecozone. Nieuw aan te planten groen is hoofdzakelijk inheems, dus beplanting die van nature voorkomt in het gebied. Het bestaande en nieuwe groen zorgt voor een aantrekkelijke woonomgeving en natuurbeleving. Langs de groenstructuren worden paden aangelegd waardoor bewoners ommetjes kunnen maken door de wijk. Op

44

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

verschillende plekken, vooral langs de nieuwe beekzone, komen speel- en ontmoetingsplekken in het groen, zoals een plukbos, moestuin, speelplek en een sportveldje. De bomen zorgen daarbij voor schaduwwerking. Elk buurtje krijgt z’n eigen ontmoetingsplekken, en bewoners komen elkaar tegen bij de centrale wijkvoorzieningen. Bovendien wordt Eschmarkerveld goed toegankelijk voor iedereen, ongeacht leeftijd of beperking. Door de duidelijke routing en de logische inrichting van de openbare ruimte is het makkelijk om de weg te vinden. Naast al deze openbare en gezamenlijke natuur is er ruimte voor privétuinen. Het vele groen en blauw in de wijk draagt bij aan de gezondheid van bewoners. Zo werkt natuurbeleving ontspannend, maakt het energiek en nodigt het uit tot wandelen, fietsen, spelen en sporten. De wijk wordt aangesloten op de bestaande wandel- en fietsnetwerken van Enschede. Ook de voorzieningen (zoals winkels en scholen) zijn dichtbij, op loop- en fietsafstand. De aanwezigheid van gezamenlijke buitenruimtes, zoals een moestuin, boomgaard of plukbos, maakt buiten werken en gezond eten aantrekkelijk. Water Het ontwerp van de wijk is zoveel mogelijk gericht op het water en het omringende groen, zodat bewoners er optimaal van kunnen genieten. Bijvoorbeeld met woningen die uitzicht hebben op de beek, wandelpaden die erlangs lopen en achtertuinen die op de beekzone uitkomen.

De nieuwe beek vormt de hoofd-waterader voor Eschmarkerveld. De beek heeft, naast een functie als recreatieplek en groenvoorziening, een belangrijke functie voor regen- en grondwaterbeheersing. De beek voert water af van bovenstrooms gelegen gebieden, houdt water vast binnen het gebied tegen verdroging en zorgt bij hevige regenval voor het opslaan en afvoeren van het overtollige water. De beekzone en de greppels richten we natuurlijk in en zijn toegankelijk via een doorgaand wandelpad, wat tevens gebruikt kan worden voor het onderhoud van de watergangen. Woningen en straten worden zoveel mogelijk georiënteerd op de beekzone. De structuur van sloten en greppels in de bestaande situatie wordt behouden en versterkt om de waterafvoerende functie te borgen. Ze worden aangesloten op de beek. Bij het ontwikkelen van Eschmarkerveld worden de actuele eisen op gebied van regen-, grond- en afvalwater binnen Enschede gehanteerd. Waterberging en hergebruik van water staan hierbij centraal. Op niveau van de woning, de tuin, woonstraten, greppels en beek wordt ingezet op het vasthouden en langzaam afvoeren van water. Zo worden pieke in natte perioden afgevangen en worden problemen door droogte zoveel mogelijk voorkomen. Binnen de woonvelden worden nieuwe wateropvang-voorzieningen aan, zoals groene daken, regenwatertanks, waterbergende parkeerplaatsen en wadi’s aangelegd.

Al dit zichtbare (bovengrondse) water zorgt voor een fijne belevingswaarde van de omgeving en maakt bovendien het waterbeheer eenvoudiger. In figuur 4.2 is het watersysteem schematisch weergegeven.

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

45

Afbeelding 4.2: watersysteem Eschmarkerveld

Voorzieningen Eschmarkerveld ligt tussen het centrum van Enschede en het centrum van Glanerbrug. Vanuit de nieuwe wijk zijn daardoor meteen allerlei voorzieningen binnen bereik; van winkels en horeca, tot sport en zorg. De nieuwe bewoners in deze wijk gaan bijdragen aan de bestaande voorzieningen. Zo liggen winkelcentrum Eschmarke en omnisportvereniging Avanti op loopafstand (aan de overkant van de Gronausestraat), zijn er drie basisscholen in de buurt en liggen de middelbare scholen Innova en Bonhoeffer op fietsafstand. In de wijk zelf komt een centrumgebied met eigen ontmoetingsplekken, zoals een, voedselbos, speelplek, moestuin en/of (een dependance van) een basisschool, mocht het aantal kinderen in wijk dusdanig groeien dat de drie basisscholen in de directe omgeving niet meer voldoende plek hebben. Aan die school kan een ontmoetingsfunctie gekoppeld worden, zodat er centraal in de wijk een soort voorzieningengebouw ontstaat. Woonvelden Eschmarkerveld krijgt drie grote woonvelden: Tuinstad, Boswonen en Natuurzicht. Elk veld bestaat uit kleinere buurtjes, en wordt begrensd door bestaande structuren, zoals water, groen, ontsluitingswegen en de F35. Drie woonvelden krijgen elk hun eigen identiteit op basis van aanwezige kwaliteiten.

Verschillende typen woningen worden in alle woonvelden gemengd, van vrijstaand tot rijwoningen en appartementen, zowel huur- als koopwoningen voor een brede doelgroep. Elke buurt heeft een eigen ontmoetingsplek. De woningen en de openbare ruimte zijn flexibel/ aanpasbaar, want de behoeftes van een wijk veranderen door de jaren heen en op die manier kan hierop geanticipeerd worden. Er wordt ook gebouwd met aandacht voor duurzaamheid en circulariteit.

Afbeelding 4.3: indeling woonvelden Eschmarkerveld Woonveld Tuinstad Dit veld ligt globaal tussen de Euregioweg, de spoorlijn en het Lentepad. Het huidige landschap bestaat vooral uit open velden (grasland/maïs), omsloten door bomenrijen/houtsingels. Tuinstad krijgt: - een hoge(re) bouwdichtheid met mogelijkheid voor gestapelde woningen. - oriëntatie op de nieuwe beekzone. - kavels in of rondom het groen, met meer gemeenschappelijk groen en minder/kleinere privétuinen. - ruimte voor sociale woningbouw, seniorenwoningen (bijvoorbeeld een seniorenhof) en wonen met zorg. - een verbinding met aangrenzende Dolphia. Ten aanzien van Tuinstad geldt dat dat het doel is om een samenhangend woonmilieu in de tuinstedelijke stedenbouwkundige traditie te creeren. Kenmerkend hierbij zijn de afwisseling in hoogtes, gevarieerde kapvormen, bijzondere hoekaccenten gericht op/ in samenhang met de bijzondere openbare ruimtes/ bestaande bomen en bosjes.Dit krijgt onder meer verder invulling via het kunnen opleggen van nadere eisen die in de bestemming 'Wonen-1' zijn opgenomen. Woonveld Boswonen

46

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

Dit veld ligt ten oosten van Dolphia, ten zuiden van de Slankweg en loopt tot aan het huidige fietspad naar het Station. Het huidige landschap bestaat vooral uit bospercelen. Boswonen krijgt: - Een zestal hofjes omringd door een broekbos. - Elk hofje bestaat uit meerdere bouwblokken in een wat speelse opstelling. - geschakelde woningen. - een autoluwe omgeving. Woonveld Natuurzicht Dit veld ligt ten oosten van het fietspad naar het station en loopt tot aan de ecozone. Het huidige landschap bestaat uit bomenrijen met relatief kleine open ruimtes ertussen. Natuurzicht krijgt onder meer: - kavels ingepast binnen de bestaande bomenrijen. - ecowoningen. - woningen omringd door natuur. De drie woonvelden zijn een voor een (dus onafhankelijk van elkaar) te ontwikkelen. Ook de invulling qua woningtypes (welk type komt waar) is flexibel. En net als bij het indelen van de wijk als geheel is de natuur leidend voor de aanleg van buurtjes binnen de velden; het bestaande groen en blauw bepaalt hoe een veld ingericht kan worden en met welke bebouwingsdichtheid. In het plangebied zijn een aantal bestaande woonpercelen aanwezig, die worden ingepast in de woonvelden. Deze percelen krijgen een passende bestemmingsregeling. Functies in nabijheid station Eschmarke Nabij het station Eschmarke c.q.

in het noordelijk gedeelte van het plangebied bestaat mogelijkheid voor de vestiging van kleinschalige detailhandel, lichte horeca en dienstverlening. De nabijheid van het station en uitgangspunten voor het gebied (versterking station als knooppuntlocatie) maken deze locatie geschikt voor deze functies. Hierdoor wordt de aantrekkelijkheid van het stationsgebied versterkt. In paragraaf 2.3 is reeds nader ingegaan op het provinciaal en gemeentelijk beleid ten aanzien van deze gebieden. 4.1.3

Deelgebieden

In het Masterplan worden verschillende deelgebieden binnen het plangebied onderscheiden. Deze worden in deze paragraaf nader besproken. De ligging van de deelgebieden is opgenomen in het Masterplan, waarnaar kortheidshalve wordt verwezen. Beekzone Het deelgebied Beekzone stroomt als een groenblauwe ader door de wijk Eschmarkerveld. Het verbindt alle overige deelgebieden welke allen richting de beekzone zijn gericht. De nieuwe beek slingert door de hele wijk. De bestaande natuur wordt behouden, versterkt én uitgebreid. Het groen loopt vanuit de wijk naadloos over in de naastgelegen ecozone. Ook de bebouwing wordt zo ‘groen’ mogelijk, met aandacht voor duurzaamheid en circulariteit. In het hart van de wijk komt een natuurspeeltuin, met een verbinding naar de groene beekzone. De Beekzone heeft een breedte van circa 30 meter en is een ontmoetingsplek, waarin ruimte wordt gegeven om te spelen, wandelen, sporten en relaxen. De beekzone veert daarbij meemet het klimaat in de wijk. In sommige jaargetijden staat de beek vol en hoog, en in anderen is de beek lager waardoor er meer plek is voor andere activiteiten bij het water. De centrale ligging en de breedte van de beekzone geeft alle bewoners van Eschmarkerveld binnen 5 minuten loopafstand een wijde groene ruimte.

De beek heeft daarbij een functie in het voorkomen van en door de aanwezigheid van inheemse beplanting wordt bijgedragen aan een goede biodiversiteit. De beekzone fungeert functioneel gezien als slagader van het gebied. Deze slagader wordt gevoed door talloze adertjes. Deze adertjes zijn van wezenlijk belang voor de werking van de beekzone. Dit principe van slagader en adertjes is tevens het ruimtelijk principe. In het gebied worden talloze functionele en ruimtelijke elementen toegevoegd aan de adertjes zodat er een fijnmazig netwerk ontstaat. Hierdoor kan men te voet en per fiets gemakkelijk, op meerdere locaties, de beekzone passeren. Bovendien worden er langs de beekzone talloze woonmilieus en bebouwingstypes toegestaan. Door een wisselend programma te realiseren is er altijd een afwisselende beleving. Centrale as Deze as krijgt een belangrijke functie voor de ontsluiting van de nieuwe wijk. Deze as wordt ruim opgezet met brede bermen met water en begroeiing en geeft het gevoel van een entree en overzicht op de verschillende plekken in de wijk. Aan deze as is ruimte voor gestapelde bouw met appartementen en ten opzichte van de andere deelgebieden een wat stedelijkere allure en strakkere vormgeving. Langs deze centrale as zullen gemengde woonmilieus te vinden zijn, net zoals in de andere deelgebieden.

Gelet op de belangrijke functie van deze as is het programma, met de daarbij horende bouwhoogte, hier gemiddeld gezien bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

47

wat forser dan andere deelgebieden. Een as met belangrijke functies als infrastructuur, water en groene verbinding kan een wat intensiever programma goed hebben. In dit gebied varieren de bouwhoogtes van eenlaags met kleine optoppingen naar een appartementengebouw van 5 lagen. De centrale as vormt de verbinding tussen het Eschmarkerveld aan de noord- en zuidzijde van de beekzone. Het watersysteem staat rechtstreeks in verbinding met deze beekzone en watert hier op af. De greppels zorgen ervoor om de grondwaterpieken te dempen en af te voeren. Zodoende worden de wegen en woningen voldoende ontwaterd. Regenwater van daken en straten voert af naar de greppels en wordt daar vastgehouden en langzaam afgevoerd naar de beekzone. Waar het inpassen van greppels niet mogelijk is wordt drainage toegepast. Deze drainage borgt de ontwatering voor woningen en wegen. De centrale as verzorgt ook de toegang tot het Eschmarkerveld via het openbaar vervoer. Aan de noordzijde van het Eschmarkerveld is het station De Eschmarke gelegen en aan de zuidzijde, aan de Gronausestraat is een bushalte amnwezig. Beide OV opties verbinden het Eschmarkerveld met het centrum van Glanerbrug en Enschede. Door middel van de tunnel aan de zuidzijde van bedrijvenpark Euregio zijn deze gebieden verbonden voor fietsverkeer en voetgangers.

De aan te leggen F35 is in verbinding met de centrale as en door de rechtstreekse verbinding met de Gronausestraat het gebied goed voor autoverkeer te ontsluiten. Tuinstad Tuinstad is zo genoemd om eer aan te doen aan het ten zuiden gelegen tuindorp Dolphia. Zo volgt de stedenbouwkundige opzet van Tuinstad dezelfde principes als die van Dolphia, en heeft het ook een groot groen park midden in de bebouwing. Alle woningen binnen Tuinstad liggen aan het groen; ofwel aan de groene flanken van Eschmarkerveld, aan het groene park, of aan de beekzone. Er zal zal sprake zijn van een grote groene binnenruimte waar verschillende activiteiten mogelijk zijn. Er worden kleine speelplekken aangelegd in de straten en zitplekken gerealiseerd in het groen langs de wegen. Middenin de huizenrijen aan de zuidkant ligt een speel- en wandelbos. Dit bos is op dit moment aanwezig en is opgenomen in het wijkontwerp, omdat het een unieke locatie betreft voor avontuurlijk spelen in het groen. Binnen tuinstad volgt het watersysteem de oorspronkelijke rechte greppels. Parallel langs wegen en woningen worden, waar dit mogelijk is, greppels toegepast. De greppels zorgen ervoor dat grondwaterpieken worden gedempt en afgevoerd, waardoor de wegen en woningen voldoende worden ontwaterd. Regenwater van daken en straten voert af naar de greppels en wordt daar vastgehouden en langzaam afgevoerd naar de beekzone.

Waar het inpassen van greppels niet mogelijk is wordt drainage toegepast. Deze drainage borgt de ontwatering voor woningen. Bestaand groen aan de Slankweg en Herfstweg blijft behouden en wordt versterkt. De bomenrijen worden uitgebreid. Centraal in Tuinstad komt een groene zone waarin gesport kan worden tussen vrijstaande bomen, de wadi’s en bloemenvelden. Ten noorden van de Tuinstad wordt de F35 gerealiseerd. Er lopen wandel/fietspaden van noord naar zuid om de groenzone langs het spoor en de beekzone te verbinden. De woonvelden zijn gekoppeld aan de wandel/fietspaden in de omgeving. De verbinding Sleutelweg – Euregioweg blijft intact en verzorgt de ontsluiting per auto. Parkeren vindt deels plaats binnen in de hofjes en op eigen terrein. De parkeerveldjes worden groen ingericht en in elk hofje wordt deelvervoer aangeboden. Deelgebied Boswonen Het deelgebied Boswonen bestaat uit een zestal hofjes omringd door een broekbos. Elk hofje bestaat uit meerdere bouwblokken met de voorkanten naar het landschap. Alle woningen hebben direct contact en zicht op openbaar groen vanuit de woning en vanuit de (kleine) achtertuin.

Er wordt daarbij een vloeiende overgang van privé naar openbaar met bijvoorbeeld een veranda of een vlonder gerealiseerd.Grofweg bestaat het gekozen programma uit: • 45% projectmatige bouw • 20% sociale huur • 15% midden huur • 15% bijzondere woonvormen • 5% kaveluitgifte De woonhofjes zijn rechtstreeks ontsloten vanaf de Slankweg en onderling verbonden met elkaar. De Dommertsweg wordt fietssnelweg (F35) en is autovrij (eventueel toegankelijk voor hulpdiensten). Er lopen wandel/fietspaden door het groen van noord naar zuid om de groenzone langs het spoor en de beekzone te verbinden. De woonhofjes zijn gekoppeld aan de wandel/fietspaden in de omgeving Parkeren vind plaats binnen in de hofjes en voor een klein deel op eigen terrein. Parkeerveldjes worden groen ingericht. In elk hofje wordt deelvervoer aangeboden.

48

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

Deelgebied Boswonen-verborgen enclaves Het zuidelijkste stukje van Boswonen ligt in een bestaand bos, en zal zodoende iets afwijken van de rest van Boswonen. De uitgangspunten voor dit gedeelte zijn als volgt: In de verborgen enclave wordt een waterberging gerealiseerd welke middels greppels ontwatert richting de beekzone. Daarnaast worden daar waar mogelijk greppels gerealiseerd om de grondwaterpieken af te dempen en af te voeren. Wegen en woningen worden zodoende voldoende ontwaterd. Regenwater van daken en straten voert af naar de greppels en wordt daar vastgehouden en langzaam afgevoerd naar de beekzone. Waar het inpassen van greppels niet mogelijk is wordt drainage toegepast. Deze drainage borgt de ontwatering voor woningen en wegen. De woningen worden volledig in het bestaande groen gerealiseerd. Je woont hier in het bos. Enkel aan de zijde van de beekzone opent de Verborgen Enclave zich. Er wordt ruimte gecreeerd voor spelen in het bos: hutten bouwen, klimbomen, hangbruggen etc. Er lopen wandelpaden/fietspaden door het gebied welke de Verborgen Enclave verbinden met de beekzone, de centrale as en Tuinstad. De woonhofjes zijn gekoppeld aan de wandel/fietsenpaden in de omgeving. De oostelijke woonvelden staan in verbinding met de centrale as voor de ontsluiting per auto.

Het westelijke woonveld staat in verbinding met de Sleutelweg – Euregioweg voor de ontsluiting per auto. Parkeren vindt deels plaats binnen in de hofjes en op een parkeerveld bij de grotere bebouwing. Parkeerveldjes worden groen ingericht en in elk hofje wordt deelvervoer aangeboden. Natuurzicht Noord De bebouwing die grenst aan beekzone is georiënteerd naar het zuiden, de voorzijde heeft zicht op de beek. De bouwhoogte is 2 lagen met kap, waarbij een maximale bouwhoogte van 10 meter geldt. Bestaande structuren van houtwallen en greppels worden behouden en verder versterkt. Greppels worden vergroot en verdiept om over voldoende waterberging te beschikken. Eveneens wordt hiermee geborgd dat het gebied voldoende ontwaterd wordt om zodoende grondwaterproblemen te voorkomen. Haaks op de greppels en houtwallen wordt drainage toegepast onder de rijbanen om grondwaterpeilen te reguleren. De bestaande houtwallen worden gehandhaafd en uitgebreid. De woningen worden tussen het groen ingepast. Er wordt ruimte gerealiseerd voor avontuurlijk spelen (bouwen hutten, boomklimmen etc.) Parkeren vindt plaats tussen nieuw aan te planten groen. Wat betreft woningtypen zal hier voornamelijk geschakelde bouw en rijwoningen gaan landen, met eventueel twee onder een kappers.Bijzondere woonvorm is mogelijk in middelste woonveld tussen de houtwallen.

Natuurlijke materialen, zoals hout en groene daken zijn passend in dit gebied. Er lopen wandelpaden/fietspaden door het gebied welke Natuurzicht Noord verbinden met de beekzone, de centrale as en het groen langs het spoor. De Dommertsweg wordt fietssnelweg (F35) en is autovrij (eventueel toegankelijk voor hulpdiensten) De woonvelden zijn ontsloten rechtstreeks vanaf de Slankweg en onderling verbonden met elkaar. Parkeren vindt plaats op parkeerplaatsen gelegen naast de wegverharding en deels op eigen terrein. Parkeerplaatsen worden groen ingericht en op een aantal locaties wordt deelvervoer aangeboden. Natuurzicht Zuid In dit deelgebied loopt het stratenpatroon van oost naar west. Hieraan zijn de woningen georiënteerd. De woningen zijn maximaal 10 meter hoog. Evenals in Natuurzicht Noord worden de bestaande structuren van houtwallen en greppels behouden en versterkt. Greppels worden vergroot en verdiept om over voldoende waterberging te beschikken. Eveneens wordt hiermee geborgd dat het gebied voldoende ontwaterd wordt om zodoende grondwaterproblemen te voorkomen. Haaks op de greppels en houtwallen wordt drainage toegepast onder de rijbanen om grondwaterpeilen te reguleren. De bestaande houtwallen in noord-zuidrichting worden gehandhaafd. De woningen worden tussen het bestaande groen ingepast.

Het groen tussen de woonvelden is met elkaar verbonden en vormt op die manier een netwerk voor mens en dier, waarbij mogelijkheden voor avontuurlijk spelen worden gerealiseerd. Parkeren vindt plaats tussen nieuw aan te planten groen. Er lopen wandelpaden/fietspaden door het gebied welke Natuurzicht verbinden met de Gronausestraat, de beekzone en de ecozone. De woonvelden worden gekoppeld aan de wandel- en fietspaden in de omgeving. De woonvelden zijn ontsloten rechtstreeks vanaf de Slankweg en onderling verbonden met elkaar. Parkeren vindt plaats op parkeerplaatsen gelegen naast de wegverharding en deels op eigen terrein. Parkeerplaatsen worden groen ingericht. Op een aantal locaties wordt deelvervoer aangeboden.

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

49

4.1.4

Ontwikkelingen op en directe omgeving bestaande percelen

Er zijn enkele initiatieven op en bij bestaande percelen binnen Eschmarkerveld die in onderhavig bestemmingsplan zijn opgenomen. In deze paragraaf worden deze initiatieven nader beschreven. Perceel Slankweg 97-101 en omgeving Op het perceel Slankweg 97 is momenteel een dagbesteding gevestigd. De zorginstelling ter plaatse heeft uitbreidingsplannen ter plaatse. Het plan is om nieuwbouw te plegen voor de zorginstelling die ondersteuning biedt aan mensen met een verstandelijke beperking. Op de begane grond is het voornemen om zorg (24 uurs zorg) te kunnen geven aan personen met een meervoudige beperking en een intensieve zorgvraag. Daarnaast is het plan om zorgwoningen te realiseren. Dit vindt plaats op de verdieping(en). Gebruik daarvan vindt plaats door personen met een licht verstandelijke beperking. Zij wonen daar begeleid zelfstandig met ondersteuning vanuit de zorginstelling. De activiteiten zijn beoordeeld en dit onderdeel van de activiteiten dient als een functie wonen te worden beoordeeld. In onderhavig bestemmingsplan wordt een passende bestemming voor deze locatie opgenomen. Voor deze ontwikkeling is een intentieovereenkomst gesloten met initiatiefnemer op basis waarvan kostenverhaal plaats zal vinden.

Er zijn daarbij stedenbouwkundige randvoorwaarden van toepassing voor de ontwikkeling: Stedenbouwkundige kwaliteit: Massa: 1-2-3 lagen Volume: Geheel kan opgebouwd zijn uit meerdere eenheden. De orientatie is ‘naar buiten’. Beeldkwaliteit: Het volume oogt als tuinstedelijk, baksteenarchitectuur. Dit refereert aan Dolphia. voorgevel in het groen Woonveld: Tuinstad Beeldkwalteitseisen Tuinstad zijn gebaseerd op Welstandsnota Enschede-Bouwen aan identiteit 5, Tuinstedelijke ensembles. Overige opmerkingen: bInnentuin afsluitbaar en deels prive te maken. Parkeren is te combineren met de bestaande parkeerplaats. Veldzichtweg 40 De eigenaren van het perceel Veldzichtweg 40 hebben aangegeven een wens te hebben voor de realisatie van een tweede woning op hun perceel. Een bestaande schuur wordt daarbij gesloopt. Op dit moment is één woning/wooneenheid op het perceel toegestaan. Dit initiatief voor de realisatie van een tweede woning is beoordeeld. In de basis is de gemeente bereid om hieraan medewerking te verlenen. In afbeelding 4.4 en 4.5 zijn impressies van de beoogde nieuwe situatie weergegeven. Er is een zogenaamde schuurwoning beoogd, waarbij sprake is van sobere vormen en lijnen. Er zijn met initiatiefnemers afspraken gemaakt over het kostenverhaal en het opnemen van de ontwikkeling in onderhavig bestemmingsplan.

50

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

Afbeelding 4.4: impressie locatie nieuwe woning Veldzichtweg 40

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

51

Afbeelding 4.5: impressie uiterlijk schuurwoning Veldzichtweg 40 4.1.5

Typen woningen en doelgroepen

In Eschmarkerveld wordt gebouwd voor een brede doelgroep: kopers en huurders, jong en oud, met en zonder zorgvraag en gezinnen, singles en samenwonenden. De wijk wordt vanaf het begin inclusief ingericht, zodat iedere bewoner zich hier thuis voelt. Bovendien is het een uitgangspunt dat bewoners die in een andere levensfase komen en behoefte hebben aan een ander type woning in hun eigen wijk kunnen blijven wonen. Zo blijven ze in hun vertrouwde omgeving. Al bij de bouw is er aandacht voor (innovatieve) oplossingen, zoals ICT en domotica, zodat de woningen levensloopbestendig zijn. Vanwege de grote woningbouwopgave voor Enschede is bij de uitwerking van het Masterplan onderzocht hoeveel woningen in het gebied kunnen worden ingepast binnen de kaders van het Koersdocument. Daarbij is ook rekening gehouden met de nieuwste inzichten in de woningmarkt. We zien bijvoorbeeld dat er meer vraag is naar huisvesting voor kleinere huishoudens, niet alleen in hoog stedelijke omgeving, maar juist ook in een groene wijk als het Eschmarkerveld. Het programma zoals geschetst in het Koersdocument (500-600 woningen) is daarom uitgebreid met woningen die zich met name richten op die kleinere huishoudens (sociale huur, midden huur en goedkope koop).

Door langs de belangrijkste assen in het gebied ook gestapelde woningen zoals appartementen en beneden/boven woningen te realiseren is het mogelijk om het groene karakter samen te laten gaan met 750 woningen die bovendien grotendeels in het betaalbare segment vallen. Bovendien maakt het toevoegen van gestapelde woningen het mogelijk om te verdichten rondom de fietssnelweg, het station en nabij het winkelcentrum Eschmarke en de daar aanwezige busbaan. Dit is geheel in lijn met ons eerder ingezette beleid van Kwalitatief sturen op appartementen. Het programma waar nu van uit wordt gegaan ziet er als volgt uit:

Daarbij kunnen bijzondere woonvormen zoals ecowoningen, een seniorenhof en zorgwoningen ook in deze gemengde wijk worden gerealiseerd. De te ontwikkelen gronden zijn eigendom van de gemeente en op basis daarvan kan eveneens gestuurd worden op typen woningen.

52

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

4.1.5.1

Appartementen

In Eschmarkerveld wordt ruimte geboden aan diverse typologieën woningen, in verschillende prijsklassen en in verschillende buurtjes in een groen woonmilieu. Hierdoor ontstaat er een gemengde woonwijk voor verschillende doelgroepen, zodat er een wooncarrière binnen de wijk mogelijk is. In Eschmarkerveld zal grotendeels een grondgebonden programma gerealiseerd worden. Daarnaast een deel van het programma appartementen gerealiseerd worden. Omdat op voorhand nog niet inzichtelijk is waar welke woningtypen en appartementen op welke locatie in Eschmarkerveld komen, zijn appartementen toegestaan in de bestemming Wonen -1 (met de aanduiding 'gestapeld'), 'Gemengd - 1' en 'Gemengd-2'. In Eschmarkerveld zijn de regels van het recente parapluplan Kwalitatief sturen op appartementen 2022 (KSOA 2022) grotendeels overgenomen, met de uitzondering dat ook appartementen op de begane grond zijn toegestaan. De aantallen te realiseren appartementen zijn opgenomen in het woningbouwprogramma. Zie de tabel hierboven. Met de realisatie van de wijk Eschmarkerveld in Enschede willen wij de potentie van de woningbehoefte van Enschede in het toekomstige woningbouwprogramma van Eschmarkerveld optimaal benutten.

In de diversiteit van typologieën woningen die wij als stad Enschede willen aanbieden, is het aanbod enerzijds gericht op het aantrekken en vasthouden van talent en deels gericht op het voorzien in een wooncarrière voor alle inwoners. Hierbij zijn de locatie van Eschmarkerveld, het hoge aantal te realiseren betaalbare woningen (50 procent) vanuit de toegekende subsidie woningbouwimpuls, de prognoses uit het STEC behoefteonderzoek van de toekomstige woningbouwvraag de belangrijke dragers om in Eschmarkerveld in te zetten op zowel grondgebonden woningen als gestapelde bouw in de vorm van appartementen. Daarnaast komt de wijk Eschmarkerveld te liggen op een locatie aan een belangrijk verstedelijkingsknoopppunt aan de spoorzone Zwolle-Munster. Eschmarkerveld is o.a. hierom een belangrijk sleutelproject in de Woondeal Twente voor de woningbouw in de regio Twente voor de provincie Overijssel. 4.1.6

Verkeer en parkeren

Verkeer De vormgeving van de infrastructuur gebeurt volgens het STOMP-principe: er wordt prioriteit gegeven aan wandelen (stappen), dan fietsen (trappen), daarna het openbaar vervoer (ov), vervolgens deelmobiliteit (mobility as a service) en tot slot de eigen auto (privé). De wijk krijgt een fijnmazig netwerk van paden waar gewandeld en gefietst kan worden, zowel voor ommetjes als naar de voorzieningen (winkels, scholen, sport, etc.) Deze routes maken onderdeel uit van het hoogwaardig leefklimaat waarop de wijk gebaseerd is. Het langzaam verkeersnetwerk in de gehele woonwijk Eschmarkeveld moet een veilig, comfortabel en attractief netwerk vormen met relaties naar de omgeving. De rode loper waar het overgrote deel van de langzame routes op aan zal sluiten is de F35. Deze zal een directe verbinding naar het centrum van Enschede, Glanerbrug en Gronau bieden. De fietssnelweg heeft een vaste maatvoering en is altijd uitgevoerd in asfalt. Overige paden zullen zoveel mogelijk een natuurlijk karakter krijgen met toepassing van bijvoorbeeld halfverharding. De oversteekbaarheid van de Gronausestraat naar het winkelcentrum en de scholen zal verbeterd worden. Aan de Gronausestraat is een bushalte gelegen en het treinstation De Eschmarke ligt aan de noordkant van het plangebied.

Om sluipverkeer door de wijk te voorkomen, wordt de ontsluiting in de wijk gesplitst: de ene helft van de wijk heeft een ontsluiting op de Euregioweg en de andere helft heeft deze op de Gronausestraat. Er wordt geen doorgaande verbinding voor autoverkeer dwars door de wijk gerealiseerd. Alle woonbuurtjes worden aangesloten op een van deze hoofdontsluitingen en daardoor is er alleen sprake van bestemmingsverkeer. De hele wijk zal worden uitgevoerd als 30 km-zone met de daar bijhorende inrichting.

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

53

Afbeelding 4.6: beoogde ontsluiting plangebied

Er is door Goudappel onderzoek gedaan naar welke verkeerseffecten optreden indien 750 woningen worden gerealiseerd in het plangebied. De uitkomsten hiervan zijn weergegeven in de notitie 'verkeersonderzoek Eschmarkerveld'. Deze is als bijlage 3 bij de toelichting gevoegd. De conclusies uit dit onderzoek zijn dat er geen belemmeringen zijn vanuit de verkeerseffecten voor uitvoering van onderhavig bestemmingsplan. Op drie locaties zijn verkeersknippen beoogd, om te voorkomen dat autoverkeer vanuit Eschmarkerveld (Tuinstad en Boswonen) via Dolphia en vice versa rijdt. Een toename van het aantal verkeersbewegingen door Dolphia is niet gewenst vanuit het oogpunt van leefbaarheid (luchtkwaliteit, geluid en verkeersveiligheid). De drie gebiedjes waarin de knippen moeten gaan komen zijn als aanduiding opgenomen op de verbeelding. Uiteindelijke locaties binnen de aanduidingen zijn onder meer afhankelijk van een verdere uitwerking van het ontwerp voor het braakliggende terrein. Bestaande situatie dagbesteding Slankweg 97-101 In de huidige situatie is aan de Slankweg 97-101 een dagbesteding van een zorginstelling gevestigd. Deze functie heeft verkeersbewegingen tot gevolg. Een dagbesteding is niet specifiek genoemd in de publicatie van het CROW (kencijfers CROW-publicatie 'Toekomstbestendig parkeren') Aangesloten kan worden bij de de norm van een kinderdagverblijf.

Hiervoor geldt per 100 m2 bedrijfvloeroppervlakte een kengetal tussen 28,7 en 33,7 bewegingen per 100 m2 bvo. Het aantal verkeersbewegingen bedraagt op basis daarvan circa 345 verkeersbewegingen per dag. Daarbij wordt opgemerkt dat ook clienten uit het te realiseren gebouw gelegen op hetzelfde terrein ook gebruik zullen maken van de dagbesteding. Daaruit vloeien derhalve geen autoverkeersbewegingen voort. Het aantal verkeersbewegingen zal daardoor in de praktijk minder bedragen dan het genoemde aantal. De verkeersbewegingen als gevolg van de zorgwoningen zijn reeds meegenomen in het onderzoek van de verkeerseffecten zoals eerder genoemd, aangezien zorgwoningen onder de functie wonen valt. Daarbij wordt opgemerkt dat het het aantal verkeersbewegingen van een reguliere woning hoger is dan een niet-zelfstandige wooneenheid (deze laatste geeft tussen 0,8 en 1,2 verkeersbewegingen per dag). Gezien de berekening ten aanzien van de verkeerintensiteiten die realisatie van 750 woningen kan worden vastgesteld dat de ontwikkeling op het perceel Slankweg 97-101 geen belemmeringen geeft uit het oogpunt van verkeer. Parkeren

54

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

Er wordt in principe uitgegaan van standaard parkeernormen voor een woonwijk die in tijden van ontwikkeling gelden (en zoals deze zijn opgenomen in onze huidige Parkeernormennota), maar wel is per buurtje onderzocht welke parkeeroplossing het beste past en of die te realiseren is. Van een oprit naast de deur of langsparkeerplaatsen voor de woningen, tot parkeerkoffers uit het zicht of parkeren aan de rand van de buurt. Binnen het plangebied geldt daarom voor woningen met een gebruiksoppervlakte (op basis van de Parkeernormennota 2017): - van 120 m² of meer een parkeernorm van 1,7 parkeerplaatsen per woning. - tussen de 80 m² en 120 m² een parkeernorm van 1,6 parkeerplaatsen per woning. - tussen de 60 m² en 80 m² een parkeernorm van 1,4 parkeerplaatsen per woning. - kleiner dan 60 m² een parkeernorm van 0,8 parkeerplaatsen per woning. - voor zelfstandige wooneenheden tot 40 m² bruto vloeroppervlakte een parkeernorm van 0,45 parkeerplaatsen per woning. - voor niet-zelfstandige wooneenheden, studenten kamerverhuur een parkeernorm van 0,3 parkeerplaatsen per kamer. Voor het centrale deel van de wijk (Boswonen) wordt afgeweken van de Parkeernormennota. Dit deel van de wijk bevindt zich tussen de bushalte en het station Eschmarke en wordt doorsneden door de F35. Deze combinatie van vervoersopties maakt het dat dit deel ingericht kan worden als een autoluwe leefomgeving.

De parkeernormen voor dit gebied zullen als volgt zijn:

Afbeelding 4.7: parkeernormen Boswonen De cijfers in bovenstaande tabel zijn gebaseerd op minimale parkeer kencijfers uit de CROW publicatie 'Toekomstbestendig parkeren'. De wijk wordt voorzien van de nodige parkeervoorzieningen, zoals laadpalen voor elektrische auto’s. Deelvervoer zal zoveel mogelijk gestimuleerd worden om het aantal auto’s in de wijk te beperken. Een centrale plek in de wijk, zoals bijvoorbeeld Station Eschmarke, is een logische plek voor een mobiliteitshub, voor bijvoorbeeld deelfietsen en -auto’s en een afhaalpunt voor pakketjes. Perceel Slankweg 99-101 en directe omgeving Op het perceel Slankweg 99-101 zijn op dit moment 30 parkeerplaatsen aanwezig die gebruikt worden ten behoeve van de dagbesteding. In verband met de beoogde nieuwbouw van een zorginstelling en zorgwoningen is de parkeerbehoefte onderzocht. Er worden maximaal 16 zorgwoningen gerealiseerd. Daarnaast wordt een zorginstelling gerealiseerd. In de zorginstelling worden studio's (kamers van circa 30 m2) gerealiseerd, evenals daarbij behorende gezamenlijke ruimten zoals een huiskamer en keuken. De zorgwoningen kunnen worden aangemerkt als niet-zelfstandige wooneenheden ten aanzien van parkeren. De bewoners hebben geen rijbewijs en zijn niet in het bezit van een auto. Dit geldt ook voor de bewoners van de zorginstelling/studio's.

De parkeerbehoefte voor de zorginstelling en zorgwoningen bestaat met name uit parkeren voor personeel, bezoekers en leveranciers. Het kengetal voor niet-zelfstandige woningen van de genoemde oppervlakte bedraagt 0,3 parkeerplaats per woning (zorginstelling), voor zelfstandige wooneenheden (zorgwoningen) bedraagt de norm 0,45 parkeerplaats per woning. Er is bij de berekening uitgegaan van 16 zorgwoningen en 24 studio's, zoals ook is vastgelegd in de intentieovereenkomst met de zorginstelling. In de regels is het maximum van 16 zorgwoningen tevens opgenomen. Er is sprake van dubbelgebruik van parkeerplaatsen, kijkend naar de functies dagbesteding en zorginstelling/zorgwoningen. Op basis van de berekening van dubbelgebruik zijn 33 parkeerplaatsen benodigd voor de functies. Dit houdt in dat nog 3 parkeerplaatsen extra benodigd zijn. Hiervoor is voldoende ruimte op het terrein bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

55

aanwezig. De berekening van het aantal benodigde parkeerplaatsen is opgenomen in bijlage 4.

4.1.7

Bomen

Zoals genoemd in paragraaf 3.4 is een onderzoek uitgevoerd naar de bestaande bomen in het gebied, middels een bomeninventarisatie. Vervolgens is door Idverde een bomen effect rapport opgesteld (BER). De rapportage is als bijlage 5 bij deze toelichting gevoegd. Het BER beantwoordt de vraag welke maatregelen en randvoorwaarden gesteld dienen te worden ten aanzien van ontwerp en uitvoering om bomen in de huidige verschijningsvorm en huidige standplaats duurzaam te behouden. Een groot gedeelte van het BER is met name van belang voor de verdere uitwerking/ontwerpen van de verschillende deelgebieden van Eschmarkerveld omdat in het rapport wordt aangegeven aan welke voorwaarden dient te worden voldaan om de bomen duurzaam te behouden. De inhoud van het BER is daarom niet op alle onderdelen van belang om aan te tonen dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening -zoals in deze toelichting wordt onderbouwd-. Het BER is op verschillende onderdelen van belang voor de fasen (ontwerp- en daadwerkelijke uitvoering grond- en bouwwerkzaamheden) die na vaststelling van het bestemmingsplan volgen. De conclusies van het onderzoek zijn als volgt weer te geven: er zijn circa 130 bomen in het plangebied aanwezig, die op basis van de huidige kwaliteit niet kunnen worden ingepast. Deze hebben een toekomstverwachting van minder dan 10 jaar.

Geadviseerd wordt om deze niet in te passen in de nieuwe situatie. Vervanging van bomen bij de voorgenomen werkzaamheden biedt de gelegenheid om de groeiplaats en de kwaliteit van de nieuw aan te planten bomen te verbeteren. De overige bomen (dus het overgrote deel van de bomen) in het plangebied zijn, onder randvoorwaarden, in te passen in de toekomstige situatie. Deze randvoorwaarden, evenals adviezen, worden in het rapport specifiek benoemd. In het rapport wordt onder meer ook ingegaan op de effecten van (minimale) grondwaterstandswijzigingen op bomen: door het hoogteverloop en de aanwezigheid van de kei leemlaag kunnen in het gebied tijdens langdurige regenpieken natte locaties voorkomen. Het infiltrerende water zal namelijk op deze lagen stagneren. In droge perioden zakt het grondwater hier diep weg omdat keileem weinig water kan bergen. De aanwezige greppels voeren tijdens hoge grondwaterstanden grondwater af naar de spoorsloot, Heutinkbeek, bermsloot Gronausestraat en de riolering. Hiermee wordt het grondwater op semi-natuurlijke wijze beheerst. Volgens het Waterhuishoudkundige plan opgesteld door Tauw bevindt het grondwater zich in het groeiseizoen gemiddeld op een diepte van -0,8 meter tot -1,8 meter onder maaiveld. Tijdens natte periodes is dit op een aantal plekken 0 meter tot – 1,0 meter onder maaiveld.

Dit betekent dat de bomen zich voornamelijk in een hangwaterprofiel bevinden (ook vanwege de keileemlaag welke op een aantal plekken tussen de boomwortels en de grondwaterstand bevindt. Een groot gedeelte van het plangebied bevindt zich boven een kei leemlaag, wat betekent dat hemelwater minder snel infiltreert nabij deze bomen. Bij het verlagen van de grondwaterstand betekent het ook dat bomen enkel bij extreem droge periodes vochttekort kunnen krijgen. In de regel blijft een boom voldoende vitaal wanneer de actuele verdamping in een groeiseizoen gemiddeld 80% van de potentiële verdamping bedraagt. Dat betekent dat aanpassingen aan de minimale grondwaterstand alleen invloed op de conditie van de bomen zal hebben als de boom ook wordt beperkt in zijn hemelwatertoevoer. Er dient daarom terughoudend om te worden gegaan met het verkleinen van de infiltratieruimte van de bomen (boomspiegel) en deze mag niet kleiner gemaakt worden dan 80% van de huidige boomspiegel. Uit het BER volgen daarmee geen belemmeringen voor de uitvoerbaarheid van onderhavig bestemmingsplan. Het rapport bevat tevens algemene randvoorwaarden voor boombescherming bij het uitvoeren van werkzaamheden. Deze randvoorwaarden zijn, net zoals hierboven reeds benoemd, alleen van belang in het kader van de daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden ter realisatie van de wijk.

56

bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

4.2

Ladder Duurzame Verstedelijking (artikel 3.1.6, 2e lid Bro)

4.2.1

Algemeen

Artikel 3.1.6, 2e tot en met 4e lid van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) schrijft voor dat van een stedelijke ontwikkeling die in een bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt in de toelichting moet worden aangetoond dat er sprake is van een behoefte. Wanneer een bestemmingsplan een stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied moet in de toelichting tevens worden gemotiveerd waarom in die behoefte niet kan worden voorzien binnen het bestaand stedelijk gebied. Als bestaand stedelijk gebied wordt aangemerkt (artikel 1.1.1 Bro): ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur.’ Bij iedere 'stedelijke ontwikkeling', waaronder iedere ontwikkeling van detailhandelsvloeroppervlak, moet inzichtelijk worden gemaakt of er, in relatie tot het bestaande aanbod, concreet behoefte bestaat aan de desbetreffende ontwikkeling. Die behoefte moet dan worden afgewogen tegen het bestaande aanbod, waarbij moet worden gemotiveerd dat rekening is gehouden met het voorkomen van leegstand. Dit wordt de 'Ladder voor Duurzame Verstedelijking' genoemd.

Deze zogenoemde 'Ladder voor Duurzame Verstedelijking' is geen blauwdruk voor een optimale ruimtelijke inpassing van alle nieuwe ontwikkelingen en schrijft geen vooraf bepaald resultaat voor. De 'Ladder' is alleen van toepassing als er sprake is van een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling'. Een in een bestemmingsplan voorziene ontwikkeling dient voldoende substantieel te zijn om als 'stedelijke ontwikkeling' te kunnen worden aangemerkt. Daarvan zal in beginsel geen sprake zijn indien het nieuwe bestemmingsplan ten opzichte van het voorgaande planologische regime geen nieuw planologisch ruimtebeslag mogelijk maakt. Dit kan anders zijn indien het bestemmingsplan ten opzichte van het voorgaande planologische regime in een vanuit ruimtelijk oogpunt ingrijpende nieuwe planologische functiewijziging voorziet. Wanneer de 'stedelijke ontwikkeling' die een bestemmingsplan mogelijk maakt alleen betrekking heeft op de vestiging van een dienst als bedoeld in artikel 1 van de Dienstenwet, heeft het onderzoek naar de behoefte slechts tot doel om na te gaan of de vestiging van een dienst in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. 'Stedelijke ontwikkeling' Onder 'stedelijke ontwikkeling' wordt in het Bro (art.

1.1.1, 1e lid onder i) verstaan: een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Of in een bestemmingsplan sprake is van een of meer stedelijke ontwikkelingen als bedoeld in het Bro is niet altijd even duidelijk. Dit dient per plan te worden getoetst en gemotiveerd. In de jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, zie uitspraken 201310814/1/R1 en 201311211/1/R3, is inmiddels de lijn te ontdekken dat wanneer er sprake is van bestaande bebouwing en geen toename van het ruimtebeslag, er in dat geval geen sprake is van een 'stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in het Bro. Ook bij nieuwbouw hoeft volgens de jurisprudentie, zie uitspraak 201310222/1/R6, niet altijd sprake te zijn van een 'stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in het Bro. Dit geldt bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een feitelijke capaciteitsafname doordat er minder commercieel vloeroppervlak wordt teruggebouwd dan er is afgebroken. Ook een op grond van het voorgaande plan reeds mogelijke maar nog niet gerealiseerde ontwikkeling hoeft niet altijd een 'stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in het Bro te zijn. Dit is onder meer het geval wanneer er geen sprake is van toename maar wel van concentratie van de bebouwingsmogelijkheden.

Ook wanneer er sprake is van 'saldering' (verplaatsing van een stedelijke ontwikkeling, zonder netto extra (planologisch) ruimtebeslag of waarbij bebouwing wordt gereduceerd, zoals de 'Ruimte voor Ruimte' regelingen) is er meestal geen sprake van een 'stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in het Bro. In de uitspraak 201608869/1/R3 geeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State een overzicht op hoofdlijnen van alle relevante aspecten waar aan moet worden getoetst om te bepalen of sprake is van een 'stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in het Bro en zo ja, welke eisen er worden gesteld aan de beschrijving van de behoefte aan de betreffende stedelijke ontwikkeling. Bestaand stedelijk gebied In artikel 1.1.1 onder h van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip 'bestaand stedelijk gebied' vastgelegd. Als bestaand stedelijk gebied wordt aangemerkt: ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’. Uit de definitie volgt dat er sprake moet zijn van een stedenbouwkundig samenstel van bebouwing. In de Nota van Toelichting wordt opgemerkt dat de kwalificatie bestaand stedelijk gebied afhangt van de omstandigheden van het bestemmingsplan Eschmarkerveld 2023 (vastgesteld)

57

geval, de specifieke ligging, de feitelijke situatie, het bestemmingsplan en de aard van de omgeving. In onderhavige situatie is sprake van de realisatie van woningbouw en bijbehorende voorzieningen zoals wegen en groen, hetgeen reeds mogelijk is op basis van de uitwerkingsplicht van bestemmingsplan de Eschmarke waarin het plangebied grotendeels de bestemming 'Wonen, nader uit te werken' heeft en voor bepaalde locaties een definitieve bestemming. Op basis daarvan is met toepassing van de uitwerkingsplicht woningbouw mogelijk en zijn andere stedelijke functies mogelijk op aangewezen locaties, zoals een station. Daarmee kwalificeren deze gronden zich als bestaand stedelijk gebied. Dit wordt ondersteund door provinciaal beleid, waaruit blijkt dat goedgekeurde bestemmingsplannen als bestaand bebouwd gebied dienen te worden aangemerkt. Zie hiervoor ook paragraaf 2.2. 4.2.2

Toetsing

'Stedelijke ontwikkeling' en het bestemmingsplan "Eschmarkerveld 2023" In het bestemmingsplan "Eschmarkerveld 2023" worden diverse ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Onderstaand wordt nader ingegaan of daarbij sprake is van een 'stedelijke ontwikkeling' als bedoeld in het Bro en wordt ingegaan op de Ladder Duurzame Verstedelijking. De toetsing dient daarbij te worden opgedeeld in verschillende delen. Het volgende onderscheid is daarbij gemaakt, waarbij deze per onderdeel nader zullen worden getoetst: 1. gedeelte plangebied waarvoor momenteel bestemmingsplan de Eschmarke geldt 2. strook grond langs spoorlijn waaraan door Gedeputeerde Staten goedkeuring onthouden is 3. gronden waar ten opzichte van het bestemmingsplan De Eschmarke nieuwe functies worden toegevoegd. Gedeelte plangebied waarvoor bestemmingsplan de Eschmarke geldt Een groot deel van de gronden in het plangebied hebben in het geldende bestemmingsplan 'Eschmarke' de bestemming 'Wonen-nader uit te werken', met de daarbij horende regels. Daarbij is onder meer in de uitwerkingsregels opgenomen dat minimaal 20 en maximaal 35 woningen per hectare zijn toegestaan, bestaande uit maximaal 4 bouwlagen. Tevens zijn wegen, groenvoorzieningen en dergelijke voorzieningen toegestaan. Het bestemmingsplan is niet nader uitgewerkt.