ENS Gemeenterekening 2024 - 27-5-2025

05.01 Enschede/Twente is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht) Het beter verbinden van Enschede met aanliggende economische centra (Zwolle en Munster) is van belang om de euregionale agglomeratiekracht te versterken. Er komen meer banen beschikbaar binnen een redelijke reisafstand. Hierdoor kunnen meer mensen aan het werk en kan hier opgeleid talent in Enschede blijven wonen en elders werken. Van met name HBO- en universitair opgeleide mensen is bekend dat die verder willen reizen voor hun werk. Voor dit alles hebben we een betere externe bereikbaarheid (lobby op kortere reistijden), een betere interne bereikbaarheid (denk hierbij bijvoorbeeld aan een zo kort mogelijk voor- en natransport naar de OV knooppunten en werklocaties) en een verdere verweving van kennis en bedrijven met onze buren in Duitsland nodig (vergroting van het daily urban system).

blz. 59 (van 331)

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is te zien hoeveel banen binnen een redelijke reisafstand (1,5 uur) bereikbaar zijn voor de inwoners van Enschede. Hierbij is geen rekening gehouden met filedruk en de banen in Duitsland. Hoe meer bereikbare banen, hoe meer baankansen voor de Enschedese inwoners. Streefwaarde: de bereikbaarheid van banen verbetert door: - infrastructurele projecten. Dit zijn projecten waardoor de reistijd naar aanliggende economische centra vermindert; - door de groei van banen binnen de huidige cirkel van 1,5 uur reistijd. Dit gaat dan vooral om de banengroei in Twente zelf. Landelijk wordt verwacht dat de banen blijven groeien met 0,8% de komende 2 jaar (UWV arbeidsmarktprognose 2022-2023). Dit percentage is in deze grafiek doorgetrokken naar de komende 5 jaar. De effecten van een snellere treinverbinding tussen Zwolle, Enschede en Munster zijn de komende jaren nog niet aan de orde. Daarom gebruiken we alleen de autonome banengroei als basis voor het streven. Realisatie: we zien voor deze indicator een toename in 2023 (het meest recente jaar) naar 284.100 banen. Binnen een uur reistijd komen Enschedëers niet veel verder dan de regio. De banengroei in Twente is dus meer en meer bepalend voor deze indicator. Bron: Atlas Research

blz. 60 (van 331)

Toelichting Om Enschede goed te verbinden met aanliggende economische centra is een goede first en last mile erg belangrijk. Of anders gezegd: hoe snel kom je Enschede in of uit met de auto? Om dit te meten is een bereikbaarheidsindicator samengesteld. Dit is een indexcijfer van de reistijden over een aantal invalswegen naar het centrum van Enschede. Een lagere waarde betekent dat de reistijd ten opzichte van 2011 verbeterd is. Streefwaarde: het doel is om de bereikbaarheid van Enschede minimaal op peil te houden. Om dit te volgen bepalen we jaarlijks de reistijd op de radialen. Radialen zijn de wegen die vanuit het middelpunt, het centrum van onze stad vertrekken in alle richtingen. Het jaar 2011 gebruiken we als referentie en krijgt de waarde 100. Door de dalende trend verlaagden we in 2015 de streefwaarde te naar 80. Realisatie: in de coronajaren was het rustiger op de weg en was de bereikbaarheid beter. Inmiddels neemt het verkeer weer toe en gaan de bereikbaarheidswaarden weer richting het niveau van 2019. De individuele radialen laten een vergelijkbaar beeld zien. Bron: NDW

Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 1

01. We maken een concreet plan voor een parkeergarage en een ondergrondse fietsenstalling bij station Enschede (Strategische Investeringsagenda) Bijdrage verbonden partij: XL Businesspark Twente/Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT)

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

blz. 61 (van 331)

05.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties Op de toplocaties Kennispark, binnenstad/stadscampus en Technology Base faciliteren wij de vestiging van bedrijven en de groei van banen. In de binnenstad groeien de banen in met name de horeca en detailhandel. De stadscampus, Kennispark en Technology Base gaan zorgen voor een internationaal aantrekkelijk profiel van onze stad en regio, een meer diverse economie, bieden een nieuwe inspirerende werkomgeving en dragen daarmee ook bij aan het aantrekken en vasthouden van talent. Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting In deze grafiek zien we de ontwikkeling van het aantal banen op Kennispark. Kennispark beslaat de gebieden: UT, Business and Science Park en Twente Village. Streefwaarde: we streven naar een banengroei van 300 banen per jaar op de toplocatie Kennispark. Dit streven is gebaseerd op de prognose van Buck Consultants uit 2020 dat de kennisintensieve banen op Kennispark tot 2030 met 1800 gaan toenemen. Dit betekent een groei van 180 banen per jaar. Hiernaast verwachten we ook dat de banen in de sector “onderwijs en onderzoek” verder groeien de komende jaren (denk aan de UT, het Fraunhoferinstituut). Afgerond komen we dan uit op 300 banen per jaar. Realisatie: de groei per 2023 (meest recente jaar) vond voor een groot deel op de Universiteit Twente plaats (+290). Dit komt in hoofdzaak door het binnenhalen van groeifondsmiddelen, waarmee de UT meer onderzoekers kon aannemen. Daarnaast zijn er in het deelgebied Twente Village banen bijgekomen (+50). In het deelgebied met de grootste werkgelegenheid (het B&S-park met 5.670 banen) is de werkgelegenheid per saldo met 20 banen gestegen. Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede

blz. 62 (van 331)

Toelichting In deze grafiek staan het aantal banen van de toplocatie binnenstad: het kernwinkelgebied, de kantoorlocatie Stationsomgeving (inclusief Centrumkwadraat) en de kantoorlocatie Stadsweide (inclusief het voormalige ziekenhuis aan het Ariënsplein). Streefwaarde: we streven naar een banengroei van 150 banen per jaar. Dit streven baseren we op de sterker wordende functie van de binnenstad in de Euregio (voorzieningen, nieuwe bioscoop, vernieuwing van winkels en horeca) en de ontwikkeling van de stadscampus en Centrumkwadraat met woon/werkfuncties, onderwijs, bedrijvigheid en diensten. Realisatie: in 2023 (meest recente jaar) is er een groei van 81 banen. Dit is nagenoeg stabilisatie na het herstel en de forse groei na afloop van de coronaperiode. Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede

blz. 63 (van 331)

Toelichting Deze grafiek laat de ontwikkeling van het aantal banen op de toplocatie "luchthaven" zien. Het betreft de banen op de werklocaties van de voormalige luchthaven: - Technology Base - Deventer Poort - de werkparken van Van Eck Streefwaarde: we streven naar een banengroei van 50 banen per jaar vanaf 2021. Er zijn namelijk nog veel hectares beschikbaar voor groei van bedrijvigheid op deze toplocatie. Realisatie: er is in 2023 (meest recente jaar) een daling van 28 banen. Dit komt grotendeels door sluiting van de noodopvang van het COA. Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 7

01. We voeren de gebiedsstrategie Kennispark uit De gestegen bouwkosten hebben geleid tot een jaar vertraging in de realisatie van Woongebouw Kennispark. ASR heeft de ontwikkeling van het beoogde bedrijvenverzamelgebouw NextTwente daardoor stilgelegd. Omdat de gemeenteraad de bouw van het parkeergebouw hieraan heeft gekoppeld, is het ontwerp van het parkeergebouw niet afgerond. Deze tegenslagen hebben ook het ontwerp voor de openbare ruimte in het innovatiedistrict aan de Hengelosestraat vertraagd. Het is wel gelukt om de herinrichting van de Institutenweg samen met de eigenaren van het aangrenzende vastgoed te voltooien. 02. We geven opvolging aan de uitkomsten van de verkenning naar mogelijke publiek private samenwerking op Twente Airport De uitkomsten van de verkenning hebben we in oktober 2024 met de raad en Provinciale Staten gedeeld. De conclusie luidt dat publiek-private exploitatie kansrijk is. We kunnen echter pas opvolging geven aan die uitkomsten als er duidelijkheid is over 1: de bereidheid bij de provincie om haar aandeel in het eenmalig groot baanonderhoud in 2027 te leveren; 2: er zicht is op de komst van satellietnavigatie; 3: de komst van Defensie op Twente Airport. Deze duidelijkheid is er niet eerder dan in het tweede kwartaal van 2025. 03.

We ontwikkelen een nieuwe startuplocatie in de binnenstad (Actieprogramma Binnenstad) Het afgelopen jaar voerden we diverse gesprekken ter voorbereiding van een businesscase voor een nieuwe startuplocatie. Door de complexiteit van deze opgave hebben we meer tijd nodig. Zo is er nauwelijks aanbod van betaalbaar vastgoed voor langdurig gebruik als startup-locatie. Ook is vastgoed prijzig en dat verhoudt zich slecht met de beperkte middelen in de wereld van de kennisintensieve startups. Ook de beheers- en exploitatievorm is vaak ingewikkeld, zeker in combinatie met de vaak tijdelijke beschikbaarheid van vastgoed. 04. We stellen ruimtelijk-programmatische gebiedsprofielen op voor de binnenstad (Actieprogramma Binnenstad) 05. We ondersteunen de professionalisering van de binnenstadsorganisatie (Actieprogramma Binnenstad) 06. We stimuleren ondernemerschap in de binnenstad (Actieprogramma

blz. 64 (van 331)

Binnenstad) 07. We maken een voorstel over de mogelijkheden voor het gebruik van drones voor gemeentelijke taken Bijdrage verbonden partij: Stichting Gebiedsorganisatie Kennispark Bijdrage verbonden partij: Technology Base

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

05.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven verantwoord/duurzaam/groen groeien en innoveren De basis van onze economie zijn onze bestaande bedrijven. Voor alle bestaande en nieuwe bedrijven bieden we een goede dienstverlening, zorgen we voor ruimte om te ondernemen, digitale bereikbaarheid, bieden we ondersteuning van netwerken voor starters, start ups en scale ups en innovatie (Novel-T), bevorderen we internationalisering, hebben we aandacht voor het arbeidsmarktbeleid en voor een aantrekkelijke werkomgeving. Met het oog op de brede welvaart is de groei van bedrijven “verantwoord/groen” en gaat niet ten koste van mens of planeet. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is de ontwikkeling te zien van het totaal aantal banen in Enschede. Hoe meer banen, hoe meer baankansen voor alle Enschedeërs. De banengroei is een resultaat van inzet op bereikbaarheid van banen, toplocaties, bestaande bedrijvigheid, innovatie en van het aantrekken en vasthouden van talent. Streefwaarde: bij de bevolkingsprognose van een groei naar 170.000 inwoners de komende 10 jaar hoort ook een groei in banen. In Enschede hebben we relatief weinig banen per inwoner. Hiernaast hebben we een relatief lage participatiegraad. Daarom streven we naar

blz. 65 (van 331)

een banengroei die hoger ligt dan de groei in het aantal inwoners. Dit betekent een banengroei tussen de 10.000 en 12.500 banen de komende 10 jaar (basis: berekening Kennispunt Twente). Realisatie: er is een groei van 2.510 banen (2,9%) in 2023 (het meest recente jaar). Daarmee heeft Enschede de grootste groei van Twente in absolute getallen. Deze groei ligt iets boven het Twents gemiddelde van 2,6%. De grootste groei zien we in de sectoren ‘Bouwnijverheid’ (7%) en ‘Cultuur, sport en recreatie’(+12%). De grootste daling zien we in de sector ‘Landbouw, bosbouw en visserij’ (5%). Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede

Toelichting In deze grafiek is de ontwikkeling van het bruto regionaal product (BRP) van Enschede te zien. Het BRP zegt iets over de samenstelling van de economische sectoren in een gemeente en de toegevoegde waarde per baan. Innovaties kunnen leiden tot een groei van het BRP. Streefwaarde: het streven is het BRP harder te laten stijgen dan de landelijke prognose (een stijging van 1,8% per jaar vanaf 2018, bron: CPB). We hopen met ontwikkelingen op de toplocaties, ondersteuning van innovatie en inzet op goede voorzieningen een sterkere samenstelling in sectoren te krijgen en meer toegevoegde waarde per baan. Realisatie: in 2023 (meest recente jaar) is er een stijging t.o.v. 2022 met 8,7%, landelijk was deze stijging 6,4%. De groei sinds 2018 was in Enschede 39,4%, tegen 30,7% landelijk. Bron: CBS en LISA werkgelegenheidsregister

Acties 2024

blz. 66 (van 331)

TR24 JR24 Aantal acties: 8

01. We investeren in het versterken van het regionale onderzoeks- en innovatiesysteem 02.We maken met de provincie en de Twentse gemeenten een ruimtelijkeconomische visie. 03. We vervolgen het onderzoek naar informele binnenstedelijke bedrijfslocaties 04. We gaan door met de uitvoering van de gebiedsagenda’s voor De Reulver en Euregio Bedrijvenpark Als gevolg van vertrek van een medewerker en daaruit voortvloeiend tijdelijk capaciteitstekort zijn we later met dit proces gestart. 05. We heroverwegen het programma van de kantoorlocatie aan de Zuiderval Vanwege capaciteitsgebrek hebben we moeten prioriteren met als gevolg dat we deze actie niet hebben kunnen oppakken. We bezien of er ruimte is om dit in 2025 op te pakken. Vanuit het project Zuiderval, 1e rij Eeftink worden de ontwikkelkaders bijgesteld en meer marktconform gemaakt. Dit vraagt om een stapsgewijze uitgifte met behoud van ruimtelijke kaders. 06. We maken een ruimtelijk programmatische visie op de westflank van de Spoorzone Hengelo-Enschede Er is gekozen opdracht te geven voor deelvisies, omdat de genoemde verschillende gebieden in andere fasen van mogelijke herontwikkeling zitten. Ook was het belangrijk eerst de resultaten van de week van de Spoorzone Hengelo-Enschede (SHE) af te wachten. Voor Rigterbleek hebben we de conceptvisie met de raadscommissie gedeeld.

Voor Kop Westerval hebben we opdracht gegeven voor het maken van een ruimtelijk handelingskader. Voor het Havengebied hebben we opdracht gegeven voor een ruimtelijk programmatische verkenning. Dit leveren we in 2025 op. 07. We vernieuwen ons uitgiftebeleid 08. We voeren het Programma Transitie Landbouw uit Bijdrage verbonden partij: Twente Board

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld De beroepsbevolking en Enschede en Twente gaat dalen in de komende decennia. Dit kan er toe leiden dat bedrijven op de langere termijn gaan verplaatsen naar gebieden met meer potentiële werknemers. Daarom moet Enschede kwalitatief groeien om veerkrachtig te blijven als stad. Over 10 jaar is het inwonertal gegroeid naar 170.000 inwoners. Al het talent is belangrijk voor de Enschedese/Twentse economie, maar vraagt om verschillende aanpakken. Het praktisch geschoold talent werkt veelal op de plek waar ze wonen en daarom koesteren we deze grote, waardevolle groep en zetten we in op ontwikkeling van deze groep. Het werken aan dit deel van de opgave hangt heel erg samen met het arbeidsmarktbeleid vanuit de opgave “inclusief Enschede”.

blz. 67 (van 331)

Voor de theoretisch geschoolden is de aanpak meer gericht op het aantrekken en vasthouden. We zien dat deze groep flexibeler is in het bepalen van hun woon- en werkplek. Bijvoorbeeld jongeren trekken wel naar Enschede om hier te studeren, maar verhuizen daarna naar een grotere stad. De bereikbaarheid van banen speelt hierbij een grote rol. Vandaar dat er inzetten op meer baankansen in onze stad/regio en aantrekkelijke en diverse voorzieningen.

06.01 De stedelijke voorzieningen zijn divers en attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal) Een aantrekkelijke stad heeft een bruisende binnenstad, goede culturele voorzieningen, evenementen en voorzieningen. De stad is verrassend en heeft mogelijkheden voor creatieve broedplaatsen. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting Deze indicator betreft het gemiddeld aantal bezoekers per week aan de binnenstad tijdens winkeltijden. De tellingen zijn gebaseerd op de jaarlijkse handmatige tellingen van Locatus in het voorjaar (april). Voor de jaren 2018-2020 baseren we de tellingen op de wifitellingen in de binnenstad (omgerekend naar winkeltijden zodat het vergelijkbaar is met de tellingen van Locatus). Streefwaarde: we verwachten dat het aantal bezoekers aan de binnenstad vanaf 2022 weer langzaam toeneemt. Aan de ene kant omdat we geen coronabeperkingen meer hebben. Aan de andere kant omdat we verwachten dat met de plannen voor de binnenstad er ook meer bezoekers komen om te werken, ontmoeten of recreëren. Als streven houden we een herstel aan van de bezoekersaantallen naar het niveau van 2019 (niveau voor corona). Realisatie: na het stoppen van de wifitellingen in 2020 hebben we de bezoekersaantallen handmatig vastgesteld in de jaren 2021 t/m 2023. Met ingang van 2024, met terugwerkende kracht tot en met 2022, beschikken we over Resono-data. Dit zijn (anonieme) telefoondata, op basis waarvan we weten hoe druk het is geweest in de binnenstad. Dit leidt tot een fors positiever beeld. Het bezoek aan de binnenstad neemt toe en zit ruim boven de

blz. 68 (van 331)

streefwaarde. Bron: Locatus, Bureau RMC voor de tellingen in 2018-2020 en Resono-data.

Toelichting In deze grafiek zien we de betalende bezoekersaantallen voor het Wilminktheater, Metropool, Concordia, Museumfabriek en het Rijksmuseum. Streefwaarde: het bezoek aan de culturele instellingen komt langzaamaan weer op gang na corona. Deze bezoekersaantallen worden behaald door programmering binnen de locatie en door buitenprogrammering. De verwachting is dat dit aanbod verder stijgt. We streven naar een bezoekersaantal gelijk aan het aantal in 2019. Realisatie: in 2024 bezochten 605.641 bezoekers de grote gesubsidieerde culturele instellingen. In dit cijfer zitten ook de bezoekersaantallen op locatie. Dat zijn eigen producties die buiten de eigen vestigingen plaatsvonden. De stijging wordt deels verklaard door een stijging in het aanbod van activiteiten (o.a. Metropool). Daarnaast zien we dat de trend om ook producties op andere locaties te organiseren doorzet. Het aandeel cultuurparticipatie laat een stijging zien en ook blijft het inzetten van cultuur als middel bij maatschappelijke ontwikkelingen een trend. Ook crossovers tussen cultuur en techniek en samenwerkingen met het overige culturele veld laten een stijging zien. Bron: De grote culturele instellingen (op basis van de ticketverkoop)

blz. 69 (van 331)

Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 3

01. We stellen op basis van de nieuwe cultuurnota een nieuwe subsidieverordening op 02. We stellen een uitvoeringsprogramma op voor creatieve broedplaatsen Het uitvoeringsprogramma Creatieve Broedplaatsen vereist financiële middelen voor de realisatie, exploitatie en het beheer. Dit betekent dat de gemeenteraad keuzes moet maken. Op 16 september besprak de Kamer Sociaal de memo Investeringsscenario’s voor de creatieve sector, waarin verschillende opties aan de raad werden voorgelegd. Dit gesprek vormt de basis voor verdere uitwerking in 2025. Omdat deze plannen worden gecombineerd met de Nachtvisie, waarin het belang van fysieke ruimtes eveneens centraal staat, ontstaat een samenhangende aanpak. Dit draagt bij aan zowel de stimulering van de creatieve sector als het oplossen van het tekort aan geschikte locaties. Vanwege deze integrale benadering is meer tijd nodig voor de uitwerking, waardoor de plannen in 2024 nog niet gereed waren. 03. We stellen een nieuwe subsidieverordening op voor de uitvoering van het evenementenbeleid Bijdrage verbonden partij: GR Recreatieschap Twente Bijdrage verbonden partij: Twentse Schouwburg

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

06.02 De nieuwe woonmilieus zijn attractief, betaalbaar en toekomstbestendig Dit subdoel betreft de nieuwbouwopgave van onze stad. Deze nieuwbouwopgave is gericht op dat wat we bouwen past bij de mensen die er gaan wonen. Daarbij zoeken we expliciet naar de balans tussen de bestaande behoefte aan betaalbare en bereikbare woningen voor Enschedeërs en woningen voor de nieuwe inwoners die we welkom heten in onze stad. We willen hiermee de opgaves omtrent doorstroom, het vasthouden van talent en de woonzorgvraag oplossen. Voldoende en bereikbare betaalbare woningen is een uitgangspunt, waarbij de nieuwe richtlijnen van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening én de analyse van de woonbehoefte, demografie en het inkomen in Enschede leidend zijn voor het woningbouwvraagstuk. We willen passende woningen bieden voor net afgestudeerden van alle niveaus, expats en gezinnen. Als grootste stad van het oosten bieden wij een grootstedelijk woonmilieu dat passend is voor alle inkomensgroepen.

blz. 70 (van 331)

Indicatoren Aantal indicatoren: 4

Toelichting In deze grafiek staat het aantal inwoners van Enschede per 1 januari van het jaar. Als Enschede een aantrekkelijke stad is, met aantrekkelijke woonmilieus en voorzieningen, groeit het aantal inwoners. Streefwaarde: we streven naar een inwoneraantal van 170.000 in 2033. Daarmee is de streefwaarde gelijk aan de bevolkingsprognose van het CBS. Realisatie: dit is een groei met 596 inwoners (0,37%). Dit is in hoofdlijnen het saldo van enerzijds een stijging van het aantal inwoners in de leeftijd 0-19 jaar en een afname in met name de leeftijdscategorie 20-34 jaar). Bron: CBS

blz. 71 (van 331)

Toelichting In deze grafiek zien we het aantal jaarlijks netto toegevoegde woningen in Enschede. Dit is nieuwbouw en transformatie minus sloop. Streefwaarde: we streven naar een jaarlijkse netto toevoeging van 930 woningen. Dit is gebaseerd op de ambitie uit de woonvisie om netto 9.300 woningen in 10 jaar toe te voegen. Realisatie: in 2024 bedroeg de netto toevoeging van nieuwe woningen in Enschede 629. Tegenover de gerealiseerde nieuwbouw en transformatie, samen 700 woningen, stond een sloop van 71 woningen. De ambitie is in de woonvisie 2024 doorvertaald naar een ambitie van 1.000 woningen per jaar. De woningbouwprogrammering doen we adaptief: elk jaar volgen we de ontwikkelingen en sturen we bij waar nodig. Realisatie van nieuwe woningen gebeurt vooral door marktpartijen en corporaties en is erg afhankelijk van marktomstandigheden en wet- en regelgeving. De gemeente faciliteert vooral, geeft bouwrijpe grond uit en verkoopt grond ten behoeve van de realisatie van projecten door derden. Bron: CBS

Toelichting In deze grafiek zien we het aandeel van alle nieuwbouw koopwoningen in Enschede dat onder de landelijke grens van “betaalbaarheid” valt. Deze grens ligt op 355.000 euro. Voor het berekenen van de verkoopprijs nemen we de WOZ waarde als basis. Bij nieuwbouwwoningen doen we de aanname dat de WOZ-waarde 90% is van de verkoopprijs. Streefwaarde: In ons woonbeleid zetten we in op betaalbaarheid en doorstroming. Hiervoor is nieuwbouw nodig in de betaalbare klasse, maar ook in de duurdere klasse. De streefwaarde voor betaalbare nieuwbouw koopwoningen is 70%. Realisatie: in 2024 lag 80% van alle toegevoegde woningen in het betaalbare segment. Van de 700 toegevoegde woningen uit 2024 waren er 558 betaalbaar en vielen 142 woningen in

blz. 72 (van 331)

het duurdere koop- en huursegment. Bron: GBTwente - BAG

Toelichting In onze woningbouwprogrammering maken we onderscheid tussen harde en zachte plannen. Met de bouw van woningen kan alleen maar worden gestart als een bestemmingsplan is vastgesteld of onherroepelijk is. Dit zijn de harde plannen. Bij de zachte plannen gaat het om projecten waarvoor al overeenkomsten zijn getekend en waar alleen het bestemmingsplan nog vastgesteld moet worden. Streefwaarde: om de beoogde netto groeiambitie van 1.000 woningen per jaar te halen, is een netto plan capaciteit van 13.000 woningen nodig (130%). Deze extra programmering is nodig omdat lang niet alle plannen doorgang vinden. Realisatie: van de netto 7.800 geplande nieuwbouwwoningen tot 2034 is voor 3.500 woningen het bestemmingsplan al vastgesteld. Om de huidige woningbouwprogrammering (bestaande uit 2.700 harde en 5.100 zachte plannen) te realiseren, is tot en met 2034 een aanvullende plancapaciteit van 5.200 woningen nodig. Bron: Programmeringslijst Woningbouw Enschede Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 13

01. We maken een ruimtelijke handelingskader voor Horstmanpark (Strategische Investeringsagenda) We hebben meer tijd nodig om een haalbaar plan te maken voor een nieuwe wijk. Ruimtelijke ambities moeten in balans worden gebracht met de financiën. Daarvoor gaan we komende periode tekenen en rekenen. De ambitie om medio 2026 een Omgevingsplan voor het gebied vast te stellen blijft staan. 02. We zetten de volgende stap in de ontwikkeling van de Spoorzone HengeloEnschede (Strategische Investeringsagenda)

blz. 73 (van 331)

De uitkomsten van de week van de Spoorzone Hengelo-Enschede (SHE) moeten we vertalen naar een “Ontwikkel Perspectief”. Om dat goed te doen hebben we meer tijd nodig. Ook het traject met het Rijk over Verstedelijking krijgt hierin een plek. 03. We versnellen de realisatie sociale huurwoningen In 2024 is het nog niet gelukt om de 500 woningen versneld op te leveren. Vaak zijn locaties complexer dan eerder gedacht en zijn er (ook voor de corporaties) financiële uitdagingen om tot een haalbaar plan te komen. De ontwikkelingen met huisvesting voor Oekraïners bij de UT en aan de Telgendijk biedt kansen om in 2025 het doel wel te halen. Daarnaast hebben we samen met de corporaties plannen bekeken en verwachten we dat het lukt om vóór 2030/2032 de 2000 sociale huurwoningen te realiseren. 04. We stellen een handelingskader op voor De Kwinkel (Boekelo) Het handelingskader is ambtelijk afgerond. De afstemming met de eigenaren van het gebied en de Dorpsraad vraagt meer tijd. Ook willen we dat de Dorpsraad het kader eerst met de inwoners kan bespreken voordat het aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 05. We stellen een handelingskader op voor Driehoek Noord (Strategische Investeringsagenda) Onderdeel van de ontwikkelstrategie is het vestigen van het voorkeursrecht op de Driehoek Noord om percelen grond te kunnen aankopen. Dit is inmiddels gedaan en de eerste percelen zijn ook aangekocht.

Afhankelijk van de voortgang van de overige geplande verwervingen bepalen we de ontwikkelstrategie en stellen we het handelingskader op. Dit handelingskader wordt in 2025 aan de raad voorgelegd. 06. We leggen de omgevingsplannen voor Bouwen in de wijk III voor De raad heeft eind 2024 ingestemd met de ontwikkelingen voor Bouwen in de Wijk III. De plannen worden nu individueel verder gebracht. Voor enkele plannen komen we terug bij de raad met een Omgevingsplan. Voor de andere plannen kan de planologische medewerking door middel van een besluit van het college plaatsvinden. 07. We leggen nieuw erfpachtbeleid voor 08. We ronden de Visie Boulevardkwartier af (Strategische Investeringsagenda) In het kader van prioriteren van capaciteit hebben deze actie in 2024 vertraagd. Reden was om de beschikbare capaciteit in te zetten op deelgebied 1 omdat we daar dicht bij een concrete ontwikkeling dachten te zijn. Daarnaast hebben we de capaciteit ingezet om inhoudelijk overeenstemming te bereiken voor het pand van Ten Hag. Ook hebben we verder gewerkt aan de MST ontwikkeling. Hierdoor was er onvoldoende capaciteit over voor de Visie. 09. We leggen het bestemmingsplan Eschmarkerveld voor (Strategische Investeringsagenda) 10. We leggen het bestemmingsplan Cromhoff 1e fase voor (Strategische Investeringsagenda) De actie is in 2024 niet gehaald.

Het sluiten van de samenwerkingsovereenkomst is vanwege de beoogde samenwerkingsvorm (Publiek Private Samenwerking) complexer en heeft meer tijd gevraagd dan voorzien. De overeenkomst zal nu naar verwachting begin 2025 getekend worden, waarna het project alsnog van start gaat. 11. We vernieuwen het woonbeleid 12. We maken een urgentieverordening We hebben het opstellen van de lokale urgentieverordening uitgesteld. Eerst doorlopen we met provincie Overijssel, de Twentse gemeenten en woningcorporaties een traject om te komen tot een gezamenlijke urgentieverordening. Vervolgens wordt (op basis van de provinciale/Twentse afspraken) een lokale verordening vastgesteld. We verwachten het regionale traject in 2025 af te ronden.

blz. 74 (van 331)

13. We herzien de nota grondbeleid Deze actie hebben we niet kunnen oppakken omdat de beleidscapaciteit daarvoor ontbrak.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

06.03 Talent weet waarom Enschede aantrekkelijk is om te wonen, leven en te werken Om onze stad neer te zetten als aantrekkelijk voor talent is veel inzet nodig op positionering en profilering. Het gaat hierbij om marketing voor nieuwkomers, maar ook voor blijvers. We sluiten hierbij aan op de citymarketing: technologie, innovatie en creativiteit. Hiernaast willen we ook een welcoming city zijn voor de toenemende stroom van buitenlandse studenten en kenniswerkers. De profilering wordt verbonden met de maatschappelijke opgaven. Verder werken we samen met de kennisinstellingen en Twenteboard om samen de talentopgave vorm te geven. Als we dit alles goed doen, houden we meer HBO en universitair opgeleiden vast in onze stad en blijft onze beroepsbevolking op peil. Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting Deze grafiek laat het migratiesaldo zien per leeftijdsgroep. Dit is het verschil tussen het totale aantal mensen dat komt en vertrekt uit onze stad. Om de grafiek leesbaar te houden is gekozen voor de leeftijdsgroepen tussen 15 en 40 jaar. Dit zijn ook de groepen waar we ons vooral op inzetten bij de doelstelling "aantrekken en vasthouden van talent". De migratie in de leeftijdsgroep 15-19 hangt sterk samen met het aantal jongeren dat in onze stad komt studeren. Streefwaarde: we streven er naar om meer jongeren te trekken in de leeftijdsgroep 15-19 jaar. In de leeftijdsgroepen 20-40 hopen we dat er per saldo meer mensen blijven dan dat ze vertrekken uit onze stad. Realisatie: in 2024 groeide de bevolking van Enschede vooral binnen de leeftijdsgroep van 15 tot 19 jaar. Tegelijkertijd vertrokken per saldo veel inwoners tussen de 20 en 34 jaar uit de stad. De fase van studie, de eerste baan en gezinsvorming.

blz. 75 (van 331)

Bron: Basis Registratie Personen Enschede

Toelichting De potentiële beroepsbevolking (alle mensen tussen 15 en 74 jaar die werken of beschikbaar zijn voor werk) stijgt in de grote steden door de trek naar de stad. In Enschede gebeurt dit in veel mindere mate. Door maatregelen op het gebied van bereikbaarheid van banen en het vasthouden van talent hopen we op termijn de dalende tendens van de beroepsbevolking iets te keren. Een groeiende beroepsbevolking (met een hoog opleidingsniveau) is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven. Streefwaarde: het streven in deze grafiek is afgestemd op de verwachte bevolkingsgroei in Enschede de komende jaren. Meer inwoners betekent een grotere potentiële beroepsbevolking. Realisatie: er is een stijging naar 124.000. Daarmee is de beroepsbevolking met 1% gegroeid en dat is in lijn met het landelijk gemiddelde. Bron: CBS

blz. 76 (van 331)

Toelichting In deze grafiek staat het aandeel hbo/wo opgeleiden in de Enschedese beroepsbevolking. Hbo en wo opgeleiden zijn een belangrijke factor voor groei van economie en een aantrekkelijke stad. Streefwaarde: Enschede heeft een relatief laag aandeel hbo/wo opgeleiden in de stad. Andere perifeer gelegen universiteitssteden hebben een aandeel hbo/wo opgeleiden van gemiddeld 50% in 2022. Enschede heeft een aandeel van 40% in 2022. We streven naar een toename van dit aandeel naar 50% in de komende 10 jaar. Hiermee komen we op het gemiddelde van de andere perifeer gelegen universiteitssteden. Realisatie: in 2024 had Enschede 39,5% hbo- en wo opgeleiden in de beroepsbevolking. Dit ligt iets hoger dan 2023 en we hebben procentueel ook een iets hogere stijging dan het landelijk gemiddeld. Echter ligt het landelijk gemiddelde nog steeds iets hoger, dit is namelijk 41,4%. Een studentenstad heeft in de regel een hoger aandeel hbo/wo opgeleiden dan landelijk gemiddeld. Bron: CBS

blz. 77 (van 331)

Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 2

01. We zetten een ambassadeursprogramma op (citymarketingvisie) Wegens capaciteitsgebrek is hier niet op ingezet. De focus lag het afgelopen jaar op Enschede700. De stichting Enschede700 is het afgelopen jaar o.a. bezig geweest met het werven van sponsoren (Vrienden). Deze Vrienden kunnen een startpunt zijn voor het ambassadeurs netwerk. 02. We werken aan Enschede Welcoming City We hebben vraag en aanbod ten behoeve van de informatie en integratie van internationals in kaart gebracht. We zijn er nog niet mee terugkomen bij de Raad, omdat we vervolgacties samen met Almelo, Hengelo en de Twente Board verkennen. Dit doen we in het kader van de gezamenlijke EU-strategie die we samen met deze steden uitvoeren.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven De opgave “aantrekkelijke stad” gaat naast nieuwe ontwikkelingen (vooral zichtbaar bij baankansen en talent) ook over de bestaande stad. De accenten komen daarbij vooral te liggen op gebiedsgericht werken en een vitale en leefbare stad. Aandacht voor de bestaande woningvoorraad, gezondheid, veiligheid en interne bereikbaarheid zijn onderdeel van dit doel.

07.01 Wijken en buurten zijn veilig, gezond en leefbaar Dit subdoel gaat over de leefomgeving, leefkwaliteit, de bestaande woningvoorraad, samenwerking met de corporaties, herstructurering, vergunningen, gebiedsgericht werken, geluid, schone lucht, handhaving en een inrichting van de openbare ruimte die bijdraagt aan een veilig gevoel. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

blz. 78 (van 331)

Toelichting In de burgerpeiling vragen we onze inwoners jaarlijks “hoe prettig vindt u het om in uw buurt te wonen”? Dit waarderingscijfers is terug te vinden in deze grafiek. Daarna volgen vragen over begaanbaarheid van wegen, nabijheid voorzieningen, scholen, parkeerplaatsen, hoe schoon en groen is de buurt enzovoort. Met deze extra vragen duiden we het rapportcijfer nader. Streefwaarde: we streven er naar om het hogere realisatiecijfer uit 2022 te continueren de komende jaren. Realisatie: de waardering van inwoners voor hun buurt is de afgelopen jaren redelijk stabiel gebleven. In 2024 is er echter een lichte stijging te zien ten opzichte van 2023: het rapportcijfer voor de buurt steeg van een 7,8 naar een 8,0. Ook gaf 79% van de inwoners aan prettig te wonen in hun buurt. Bron: Burgerpeiling Enschede Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 12

01. We begeleiden de invoering van de Omgevingswet 02. We ronden de omgevingsvisie af In afstemming met de raad hebben we dit uitgesteld naar begin 2025. 03. We leveren de basis van het Omgevingsplan op 04. We gaan de effecten van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) monitoren 05. We maken een integrale wijkaanpak voor Wesselerbrink Noordoost (Strategische Investeringsagenda) We streven binnen de wijkaanpak naar fysieke- en sociale doelstellingen. Daarover willen we consensus hebben met partners en bewoners op basis van urgentie. Dit vraagt nog enkele maanden tijd. Het is zeer complex om met partners te komen tot een integrale planning voor vervanging warmtenet, riolering, water etc. en vraagt verdere uitwerking. Een totaal uitvoeringsplan kan hierom op korte termijn nog niet worden opgesteld. Het streven en verwachting is dat in 2026 kan worden gestart met de vervangingsopgaven. 06. We stellen een buurtaanpak Hanenberglanden op (Strategische Investeringsagenda) We streven binnen de wijkaanpak naar fysieke- en sociale doelstellingen. Daarover willen we consensus hebben met partners en bewoners op basis van urgentie. Dit vraagt nog enkele maanden tijd. Binnen de opgave VHF Hanenberglanden streven we naar een gedragen aanpak met De Woonplaats en bewoners. Dit vraagt meer voorbereidingstijd, maar versnelt de uitvoering. De verwachting is dat in 2026 kan worden gestart met die opgave.

07. We werken verder aan de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda) Alle bovenstaande punten zijn gehaald, behalve het opstellen van een routekaart richting aardgasvrij. Dit is vertraagd door de landelijke discussie over publieke rol bij warmtebedrijven en door nader onderzoek naar businesscase voor een warmtenet in Twekkelerveld. 08. Wij intensiveren de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda))

blz. 79 (van 331)

09. Wij werken aan een plan voor het Huis van de Wijk Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda) De gesprekken met de scholen en de interne afstemming over de omvang van het project en de financiering hiervan kosten meer tijd. We starten in 2025 met het uitwerken van het ontwerp. 10. We maken een visie op de begraafplaatsen Vanwege beperkte capaciteit niet gehaald. Besluitvorming volgt in 2025. 11. We breiden de onderzoeken naar de aanwezigheid van PFAS-verontreinigingen uit naar openbare speeltuinen en moestuinen 12. We voeren fase 1 uit van het project Crossbos Helmerhoek Bijdrage verbonden partij: Omgevingsdienst Twente Bijdrage verbonden partij: Onderhoud Enschede Bijdrage verbonden partij: Openbaar lichaam Crematoria Twente (begraafplaatsen)

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

07.02 Enschede heeft een goede interne bereikbaarheid We werken aan een leefbare, aantrekkelijke en bereikbare stad. Onder dit subdoel vallen maatregelen voor een goede verkeersafwikkeling in de stad en de dorpen en verkeersveiligheid. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Deze grafiek laat het aantal bij de politie geregistreerde verkeersongevallen zien. Het aantal ongevallen zegt iets over de verkeersveiligheid.

blz. 80 (van 331)

Streefwaarde: we streven naar een dalende trend in het aantal verkeersongevallen. We zetten ons in om de verkeersveiligheid in Enschede te vergroten. Hiervoor nemen we jaarlijks maatregelen. Realisatie: tussen 2023 en 2024 is er helaas een lichte stijging te zien in de verkeersongevallencijfers in Enschede. Het is niet duidelijk wat de lichte stijging in Enschede heeft veroorzaakt. In Enschede blijven we werken aan het verbeteren van verkeersveiligheid door gedragseducatie en infrastructurele projecten. Bron: geregistreerde ongevallen (Via Software) Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 7

01. We voeren de maatregelen van de wijkverkeersplannen Noordwest Enschede en Lonneker uit 02. We leggen de F35 Oosterstraat aan Met de omgeving is een uitgebreid participatietraject doorlopen. Er ligt nu een definitief plan. Voor de uitvoering zijn we afhankelijk van nutspartijen. De doorlooptijd is daar inmiddels opgelopen tot meer dan een jaar. In 2026 gaan we tot uitvoering over. 03. We rollen het netwerk van hubs verder uit 04. We zetten extra in op het verbeteren van de verkeersveiligheid 05. We verbeteren de verbinding voor het wegverkeer via de Oostweg In 2024 is onderzocht hoe dit verkeersveiligheids- en doorstromingsknelpunt zo goed mogelijk kan worden opgelost. Een autotunnel is daarvoor de beste oplossing. Hiervoor is een aanbesteding gestart met als doel eind 2025 duidelijkheid te hebben op de kosten. De aansluiting met de N35 heeft voor het Rijk en provincie (nog) geen prioriteit, we blijven hier volop inzetten om te komen tot afspraken. 06. We onderzoeken verkeerskundige oplossingen voor het bereikbaar houden van de westkant van de stad 07. We vernieuwen de wegenlegger De wegenlegger is technisch geactualiseerd, echter mist er nog een vastgestelde komgrenskaart. De komgrenskaart wordt eerst aan de raad voorgelegd. In 2025 leggen we daarna de wegenlegger ter visie en vervolgens ter vaststelling voor aan de raad.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

Wettelijk verplichte indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording zijn onderstaande indicatoren opgenomen. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl.

blz. 81 (van 331)

Beleidsveld

Naam indicator

Eenheid

Jaar

Score

Bron

14.

3. Economie

Functiemenging

%

2023

55,3%

LISA

16.

3. Economie

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

2023

144,2

LISA

21.

6. Sociaal domein

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar

2023

872,9

LISA

24.

6. Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

2024

69,5

CBS

26.

6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

2023

2%

CBS

27.

6. Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

2024

596,8

CBS

28.

6. Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

2022

224,5

CBS

33.

7. Volksgezondheid en Milieu

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

2023

99

CBS

34.

7. Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit

%

2022

16,2%

RWS

Wat heeft het gekost? In onderstaande taartdiagram zijn de gerealiseerde lasten per product weergegeven.

blz. 82 (van 331)

Duurzaam wonen, leven en werkenBedragen x 1.000 euros

Begroting (primair)

Begroting(na wijziging)

Realisatie

Saldo (- = nadeel)

Lasten

183.912

209.925

203.690

6.236

Baten

95.566

120.482

113.088

-7.394

Gerealiseerde saldo van baten en lasten

-88.346

-89.444

-90.602

-1.158

Storting reserves

10.383

13.347

20.463

-7.116

Onttrekking reserves

5.038

7.376

10.317

2.941

Gerealiseerde saldo van mutaties reserves

-5.346

-5.971

-10.146

-4.175

Resultaat

-93.692

-95.414

-100.748

-5.334

Toelichting Het resultaat van Duurzaam wonen, leven en werken is in 2024 na mutaties op de reserves uitgekomen op een nadeel van 5,3 miljoen euro. Een overschrijding van 5,65% op de totale begroting. Voor een gedetailleerde toelichting wordt verwezen naar paragraaf 8.2. De belangrijkste producten die bijdragen aan dit resultaat: Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte Per saldo een nadelig resultaat van 688.000 euro. Dit wordt met name veroorzaakt door o.a. hogere lasten bij wegen voor projecten en onderhoud van wegen buiten de bebouwde kom bij (1,1 miljoen euro nadeel). Daar tegenover staan voordelen gladheidsbestrijding 192.000 euro, openbare verlichting 101.000 euro, beleid en uitvoering milieu bodem 162.000 euro. Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving Per saldo een nadelig resultaat van 951.000 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt door o.a. Met name door hogere lasten meerwerk grexprojecten 200.000 euro, personele zaken (langdurige ziekte, inhuur en leeftijdsopbouw medewerkersbestand) en 352.000 euro en afrekeningen ODT 240.000 euro. Cultuur, Evenementen en Citymarketing Per saldo een nadelig resultaat van 1,3 miljoen euro. Dit wordt m.n.

veroorzaakt door het besluit van de gemeenteraad om de culturele instellingen extra te compenseren met 426.000 euro voor loon prijs compensatie en de culturele instellingen te compenseren met 944.000 euro voor gemaakte kosten bij het stopzetten van het project van de Huiskamer van de Stad. Locatieontwikkeling Per saldo een nadelig resultaat van 490.000 euro. Dit wordt veroorzaakt door hogere plankosten en materiële kosten inzake de initiatief- en definitiefase projecten. Waaronder Horstmanpark, Stationsomgeving Centrum Kwadraat, Spoorzone Hengelo-Enschede. Parkeerbedrijf Enschede (PBE) Per saldo een voordelig resultaat van 1,1 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt door hogere baten van 693.000 euro met name door vrijval pilot 1e uur gratis, hogere opbrengst kort parkeren en lagere lasten van 417.000 euro door lagere kapitaalslasten en interne verrekeningen Stedelijke ontwikkeling Per saldo een voordelig resultaat van 437.000 euro. Dit wordt veroorzaakt door o.a. lagere lasten gebiedsgerichte aanpak landelijk gebied (304.000 euro) en niet gebruikte gelden voor opstellen van een urgentieverordening (100.000 euro).

blz. 83 (van 331)

Verkeersinfrastructuur en beleid Per saldo een voordelig resultaat van 301.000 euro. Dit wordt veroorzaakt door onder andere lagere kapitaalslasten door lagere omslagrenten (0 %). Versterken Economische Structuur Per saldo een nadelig resultaat van 3,7 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt door:  het aandeel in de toevoeging aan de verliesvoorziening van de grondexploitatie van de luchthaven voor een bedrag van 3.041.000 euro;  het aandeel in het tekort van de lopende exploitatie van de luchthaven voor een bedrag van 194.000 euro;  een hogere bijdrage aan het recreatieschap voor de aanpassing van de beschoeiing voor een bedrag van 379.000 euro.

blz. 84 (van 331)

2.3 Samenleving en bestuur

Strategische opgave: Open Enschede Doel

Subdoel

01. Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen.

01.01 Wij zijn op de inwoner gericht, handelen behoorlijk en hebben een toegankelijke dienstverlening

Link Indicatoren: 5 Aantal acties: 3

Indicatoren: 2

01.02 Wij communiceren duidelijk en persoonlijk

Aantal acties: 3

totale lasten (x 1.000 euro): 19.828,00

02. Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente totale lasten (x 1.000 euro): 9.137,00

03. Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente

02.01 (veer)kracht van de stad: we staan open voor Indicatoren: 2 Aantal acties: 2 en benutten signalen en initiatieven uit de samenleving 02.02 Passende allianties: we werken samen met andere overheden, onderwijsinstellingen en andere Aantal acties: 5 partners aan de gezamenlijke opgaven van de stad en de regio 03.01 We benutten de kansen, verkleinen de risico’s en reflecteren en acteren op de digitale transformatie.

Aantal acties: 5

totale lasten (x 1.000 euro): 314,00

Openbare orde en veiligheid Doel

Subdoel

Link

04.01 We bevorderen de verbinding in de samenleving 04. Enschede is een veilige gemeente totale lasten (x 1.000 euro): 26.751,00

04.02 Enschede heeft een ongunstig klimaat voor ondermijnende activiteiten 04.03 We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid 04.04 Voorkomen en verminderen van risicogedrag bij jongeren

blz. 85 (van 331)

Aantal acties: 2

Aantal acties: 3

Aantal acties: 4

Aantal acties: 2

Wat hebben we bereikt? ‘Open Enschede’ gaat over hoe wij als gemeente ons werk willen doen. Het gaat over houding en gedrag. Van ons als organisatie en van onze medewerkers. De gemeente Enschede is een mensgerichte gemeente met toegankelijke dienstverlening, die duidelijk en persoonlijk communiceert, die open staat voor initiatieven uit de samenleving en samenwerkt met andere partners uit de stad. In het afgelopen jaar hebben we een aantal belangrijke acties uitgevoerd in dit kader.  De week van Open Enschede in oktober 2024. Waarin we tal van gesprekken en informatie gedeeld hebben om het ambtelijk vakmanschap te combineren met de eisen van de mensgerichte gemeente.  Het ondertekenen als eerste gemeente van Nederland van het Handvest BurgerOverheid. Een initiatief van prof. mr. dr. Bert Marseille. Een handvest met gedragsregels, waardoor inwoners en ondernemers weten wat ze van de Enschedese organisatie mogen verwachten. Dit Handvest is gekoppeld aan onze eigen servicenormen. Dat zijn mensgerichte normen die ons in de dagelijkse praktijk ondersteunen om de inwoners en ondernemers verder te helpen met hun vragen.  De 1 loket gedachte is verder uitgebreid met 5 wijkwijzers. Waardoor er op een laagdrempelige wijze een versterking van de 1 loket gedachte plaatsvindt.

 De ambtelijke eed en belofte is herschreven, waardoor voor nieuwe collegae het nog duidelijker wordt dat hun vakmanschap in het teken staat van het algemeen belang.  Het hulploket Vergunningen is gestart, waarbij hulp en ondersteuning geboden wordt aan mensen die minder vaardig zijn in de digitale maatstaf die heden ten dage wordt vereist. WOO (Wet open overheid) Deze wet wil overheden transparanter maken door overheidsinformatie beter vindbaar en digitaal toegankelijker aan te bieden. In 2024 hebben we het volgende gerealiseerd: Strategie en uitvoering Passieve openbaarmaking (d.w.z. openbaar maken op verzoek van iemand) en actieve openbaarmaking (openbaarmaking voor iedereen en uit eigen beweging) zijn wettelijke uitgangspunten. Actieve openbaarmaking biedt kansen. Er is gewerkt aan versterking van het handelingsperspectief op de Woo bij bestuur en organisatie door awareness sessies , trainingen, evaluaties van Woo-verzoeken en communicatieaanpakken. Informatiehuishouding op orde De Woo verplicht ons als gemeente om de informatiehuishouding op orde te brengen en houden. In dat licht is de samenwerking met het programma BRIDGE (2021-2024) en team Informatiebeheer versterkt die het op orde brengen van de informatiehuishouding primair als opdracht heeft. Eind 2024 is het programma BRIDGE officieel beëindigd en overgedragen aan de nieuwe lijnorganisatie Informatiebeheer.

Binnen deze nieuwe lijnorganisatie wordt verder gewerkt aan het op orde brengen van de informatiehuishouding. Actief openbaar maken Per 1 november 2024 is de 1e tranche voor verplichte actieve openbaarmaking in werking getreden. De openbaar te maken informatie over de organisatie, werkwijze en bereikbaarheid is tijdig gerealiseerd en is te vinden op www.enschede.nl en in de landelijke Woo-index.

blz. 86 (van 331)

Met Ibabs is een tijdelijke voorziening geregeld voor de actieve openbaarmaking van de Wooverzoeken en -besluiten. In 2024 is gewerkt aan een structurele ICT-oplossing voor het publiceren van informatie. Dit proces is nog niet afgerond en loopt via DIMPACT. Passief openbaar maken In het afgelopen jaar zijn 56 Woo-verzoeken ingediend. Deze verzoeken zijn binnen de wettelijk gestelde beslistermijn of de wettelijk toegestane verdagingstermijn afgehandeld. Kwalitatieve analyse laat zien dat niet alleen het aantal Woo-verzoeken voor Enschede fors is gestegen, ook de complexiteit van verzoeken blijft toenemen. Zo’n 68% van de verzoeken landden in het fysiek domein, maar steeds meer afdelingen krijgen met Woo-verzoeken en besluiten te maken. We hebben ervaren dat een aantal Woo-verzoeken een forse claim legt op de capaciteit in het primair proces. Vaak zijn dat Woo-verzoeken die een zeer brede informatievraag bevatten. In de praktijk wordt met de indiener contact gezocht om te kijken of de informatievraag kan worden verduidelijkt. Enschede als digitale gemeente. Ook in onze snel digitaliserende informatiesamenleving zijn we met die digitalisering gericht op onze inwoner, zodat onze dienstverlening toegankelijk is en blijft voor iedereen. Wij realiseren ons daarbij dat de digitale administratieve lastendruk erg groot is.

Dat is ook een van de knelpunten genoemd in de Staat van de Uitvoering, het landelijke dienstverleningsprogramma. We zetten concrete stappen in het programma Wet open overheid. We maken een visie op digitale inclusie. En we werken aan integraal beleid ‘Digitaal Enschede’. Vanuit de Europese Unie komen in drie jaar tijd dertien wetten op ons af die ons dwingen dat we onze digitale transformatie versnellen. Dat vergt aandacht voor terreinen als kunstmatige intelligentie, databeheer, cybersecurity en digitale identiteiten. Wij bereiden ons hier zo goed mogelijk op voor binnen de wettelijke en financiële kaders. Acties in 2024 In 2024 hebben we een verbeterplan telefonische bereikbaarheid vastgesteld, hebben we hard gewerkt aan het actieplan digitale inclusie en de inrichting voor de diensten van Werk en Inkomen op de portal ‘Mijn Enschede’. Het AI en Algoritmen beleid is vastgesteld als kader voor de organisatie. We hebben een onderzoek gedaan naar het beeld van inwoners over het gebruik van algoritmen door onze gemeente. De uitkomsten hiervan liggen aan de basis van het beleid omtrent Kunstmatige Intelligentie en algoritmen. Er zijn 2 flex-avonden met de raad over uitgangspunten/statements voor de nota ‘integraal beleid digitaal Enschede’ gehouden. In november 2024 is intern ‘ethische netwerk gelanceerd. Zij zijn een sparringgroep.

Ze kunnen ook andere medewerkers scherp houden met de publieke waarden bij inzet van data en technologie. De Referentiearchitectuur Enschede (LENA 3.0) is vastgesteld . De Wet modernisering elektronisch is vol in voorbereiding, ondanks dat deze wet nog niet volledig van toepassing is. Deze wet regelt dat inwoners en ondernemers meer digitaal met de gemeente communiceren. Dit geldt tevens voor de Wet digitale overheid. Deze wet regelt de veilige toegang om bij de gemeente digitaal te kunnen inloggen. We bepalen zelf het aansluitschema. Wij hebben ons in 2024 voorbereid door de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO) al gedeeltelijk verder te implementeren. We hebben security in het ontwerp toegepast. Er is een vervolg gegeven aan de bewustwordingscampagne “Veilig werken. Zo doe je dat!”. Voor het melden van datalekken is een extern meldformulier op onze website geplaatst. Voor

blz. 87 (van 331)

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)-verzoeken is eveneens een formulier op onze website geplaatst. Enschede is een veilige gemeente De prioriteiten voor het veiligheidsbeleid zijn vastgesteld in het integraal veiligheidsplan. Het betreft de aanpak ondermijning, jeugd en veiligheid, zorg en veiligheid, polarisatie en radicalisering. De verdieping op gebiedsgericht werken in de binnenstad en Glanerbrug, evenals de thema's ondermijning en zorg en veiligheid, maken deel uit van een bestuursopdracht. De voortgang hiervan wordt periodiek besproken met de raad. Verbinding in de samenleving We blijven ons voortdurend inspannen om het gevoel van veiligheid onder inwoners te versterken. Dit doen we door de inzet van zichtbare maatregelen en gerichte communicatie. Hierbij is aandacht besteed aan wijken waar een sterker gevoel van onveiligheid wordt ervaren. Denk hierbij aan maatregelen zoals cameratoezicht, preventief fouilleren, pandsluitingen en gebiedsverboden. In de binnenstad is nauw samengewerkt met ondernemers, politie en andere partners om de binnenstad veilig, aantrekkelijk en leefbaar te houden. Problematisch gedrag in de binnenstad en Glanerbrug is aangepakt door middel van gerichte interventies, met speciale aandacht voor veelplegers en overlastgevers.

Aanpak ondermijning We bestrijden georganiseerde criminaliteit, zoals drugscriminaliteit, witwassen en misbruik van kwetsbare mensen (zorgfraude, mensenhandel) door gegevensuitwisseling, strafrechtelijke vervolging en bestuurlijke interventies. We richten ons op plekken waar de risico’s en impact het grootst zijn. Toezicht en handhaving zijn versterkt, met prioriteit voor hotspots waar overtredingen en criminaliteit vaak voorkomen. Zorg en veiligheid Er is ingezet op een integrale aanpak van complexe situaties waar zorg- en veiligheidsproblematiek samenkomen. Hierbij wordt nauw samengewerkt tussen zorginstellingen, veiligheidspartners en de gemeente. Door middel van maatwerkoplossingen worden zowel bewoners ondersteund als de leefbaarheid in wijken verbeterd. Hierbij is extra aandacht voor onder meer woonoverlast. We willen zo inwoners die een veiligheidsrisico kunnen gaan vormen tijdig in beeld krijgen en laagdrempelig helpen. Straatintimidatie wordt tegengegaan door gerichte campagnes en bewustwording bij daders en slachtoffers. Jeugd en veiligheid Jongeren zijn het meest vatbaar en kwetsbaar voor de invloeden van criminaliteit. Deze specifieke doelgroep heeft continue onze aandacht. Het programma Preventie met Gezag draagt bij aan een veilige leefomgeving in Enschede, waarin jongeren kunnen opgroeien zonder beïnvloeding door criminaliteit of andere negatieve factoren.

Preventie en samenwerking staan hierbij centraal, waarbij ouders, scholen, hulpverleners en politie nauw betrokken zijn. Het vergroten van bewustwording ten aanzien van de gevaren van digitale criminaliteit, zoals phishing, cyberpesten, en hacking is o.a. een belangrijk thema. Enschede als lobby-partner De samenwerking met Hengelo en Almelo op diverse lobbydossiers wordt voortgezet. Belangrijke lobbydossiers zijn de verstedelijkingsopgave; bereikbaarheid én de financiële kloof. Het merendeel hiervan vindt plaats in nauwe samenwerking / afstemming met Twenteboard.

blz. 88 (van 331)

In 2024 is onze aanwezigheid in Brussel geïntensiveerd. Zowel ambtelijk als bestuurlijk, met inmiddels een vaste werkplek in het Huis Nederlandse Provincies en team Europa van de 3 steden. Naast de gezamenlijke lobbydossiers met Almelo en Hengelo, de verstedelijkingsopgave en mobiliteit en de TOF-regeling die daarvoor een goede kapstok bieden, zetten we in Europa in op klimaatadaptatie en water. In G40/VNG verband hebben we meegewerkt aan een Nederlandse visie op de toekomst van de Europese (subsidie) structuurfondsen de zogenaamde cohesiefondsen. In 2024 was er weer een brede afvaardiging van de Twentse bestuurders aanwezig bij de European Week of Region and Cities 2024. Onze ligging en vandaaruit de grensoverschrijdende samenwerking binnen MONT (d.w.z. de samenwerking tussen Enschede, Hengelo en Almelo, Münster en Osnabrück) is interessant voor Brussel. We blijven ons bewust van het feit dat de EU-agenda een traject is van de lange adem. Ondanks onze jaarlijkse ambities, vraagt het tijd om te investeren in het netwerk, met als doel om op termijn daar de vruchten van te plukken.

Wat hebben we voor de Strategische opgave: Open Enschede gedaan? 01. Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. Een op de inwoner gericht Enschede gaat uit van een breed burgerperspectief; We weten beter wie onze inwoners zijn en wat ze willen, kunnen en waarover ze zich zorgen maken en kunnen onszelf daarin verplaatsen. We hebben aandacht voor het individu en de verschillen tussen mensen en situaties. Onze aanpak gaat uit van menselijke waardigheid en ziet op het maken van regelgeving en beleid, op de uitvoering en op onze rechtsbeschermingsprocedures. Onze houding is open, empathisch, we handelen behoorlijk en onze dienstverlening is toegankelijk voor iedereen. We communiceren duidelijk en werken aan een goede en open informatievoorziening.

01.01 Wij zijn op de inwoner gericht, handelen behoorlijk en hebben een toegankelijke dienstverlening De menselijke maat staat centraal in onze regelgeving, beleid, uitvoering, dienstverlening en rechtsbescherming. Iedere inwoner zien wij voor wie die is, in de veelheid aan rollen die de inwoner kan vervullen. De inwoner en de ondernemer staan centraal in onze dienstverlening en moet daar toegang toe hebben. We zijn betrokken en maken daarmee het verschil. Dat doen we digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Het brede burgerperspectief van mens tot mens, de algemene beginselen van behoorlijk bestuur uit de Algemene wet bestuursrecht en de behoorlijkheidsnormen van de Nationale Ombudsman vormen onze leidraad.

blz. 89 (van 331)

Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting Algemeen vooraf (indicatoren) De deelnemers aan de stadspeiling waarderen de dienstverlening en communicatie bijzonder goed. Lag het rapportcijfer in 2023 respectievelijk nog op een 6,6 en 6,3, in 2024 steeg het naar respectievelijk een 7,6 en 7,5. Deze stijging betekent niet dat we in absolute zin achterover kunnen leunen. Daarvoor is de stadspeiling onvoldoende representatief. Wat we als feiten wel kunnen meegeven is dat de koopavonden en zaterdagochtend openstelling vaker heeft plaatsgevonden. Dus we vaker op niet kantoortijden onze inwoners hebben kunnen helpen. De wachttijden op de telefoonlijnen verbeterd is. De kennis van medewerkers in de dienstverlening verbreed is. Aanvullend werken we reeds meerdere jaren aan het direct duidelijk communiceren met onze inwoners. Dit zijn elementen die positief bijdragen aan de doelen van Open Enschede. Toelichting Dienstverlening Het rapportcijfer geeft weer hoe onze inwoners ons scoren op het gebied van onze dienstverlening, aan de balie, telefoon en andere contacten. Het betreft een gemiddelde van meningen van gemiddeld 1000 respondenten in ons Enschedepanel. De afgelopen jaren bewoog de waardering rond de 6,5. In 2024 scoort de algemene waardering voor de dienstverlening een 7,6.