ENS Gemeenterekening 2024 - 27-5-2025

blz. 28 (van 331)

jeugdigen en hun ouders heeft (tijdelijke) ondersteuning nodig in de vorm van een voorziening. Slechts voor een zeer kleine groep jeugdigen en hun ouders is ingrijpen door de overheid nodig. Dit is het geval als ouders er onvoldoende in slagen om hun opvoedverantwoordelijkheid waar te maken en hun kinderen in de ontwikkeling worden bedreigd, of wanneer een jongere een strafbaar feit heeft gepleegd . Streven is: zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. b. Wij willen dat kinderen ‘zo thuis mogelijk’ opgroeien. Kinderen hebben baat bij een stabiele opvoedsituatie met toekomstperspectief. Echter: niet iedere jeugdige groeit door allerlei oorzaken op in een stabiel en veilig gezin. Sommige kinderen wonen, tijdelijk, in een pleeggezin binnen de familie, bijvoorbeeld bij een tante of bij opa en oma, ook wel netwerkpleegzorg genoemd. Andere kinderen wonen in een pleeggezin buiten de familie. Kinderen kunnen ook geplaatst worden in een gezinshuis of een residentiële instelling. Ook deze kinderen moeten een duurzame plek hebben waar zij ’zo thuis mogelijk’ kunnen opgroeien: een pleeggezin of een gezinshuis. c. Wij willen het bereik van onze voorziening in het kader van kinderarmoede bij de Stichting Leergeld verhogen. Kinderen hebben recht op een toereikende levensstandaard, ook als er thuis weinig te besteden is.

Onderzoek wijst uit dat kinderen en jongeren die opgroeien in armoede in hun ontwikkeling worden belemmerd. Nu investeren voorkomt problemen op latere leeftijd. Het helpt ook voorkomen dat kinderen de problemen van hun ouders erven, waardoor armoede overgaat van generatie op generatie. Wij willen dat elk kind ervaart dat hij of zij meedoet en erbij hoort; nú meedoen betekent straks meetellen. Activiteiten als sport, schoolreisjes en muziek horen bij de vorming van ieder kind. Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting De grafiek laat het percentage van de zware voorzieningen voor Jeugdhulp zien, ten opzichte van het totaal aantal voorzieningen. De grafiek zegt dus niets over de totale inzet van Jeugdhulp. Onder zware voorzieningen voor Jeugdhulp valt het wonen en verblijf, maatregelhulp (jeugdbescherming, jeugdreclassering en jeugdzorg +), landelijk transitiearrangement (LTA) en beschikbaarheidsvoor-zieningen zoals het Coördinatiepunt spoedhulp, crisisbedden en driemilieus-voorzieningen. Streefwaarde: Dat we de laatste jaren een lichte stijging zien van het aandeel zware

blz. 29 (van 331)

jeugdhulp t.o.v. het totaal aantal voorzieningen kan te maken hebben met corona, wachttijden en de krappe ar-beidsmarkt. De toename in 2022 heeft deels ook te maken met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel op 1 januari 2022. Het streven is om deze tendens vanaf 2023 om te buigen naar een daling ten opzichte van het totaal aantal voorzieningen. Realisatie: 2024 laat een verdere daling zien van het aantal zware voorzieningen in verhouding tot de lichte voorzieningen voor Jeugdhulp. Daarmee komen we net onder het streefcijfer voor 2024 uit. In absolute zin zien we echter dat het totaal van alle ingezette voorzieningen voor Jeugdhulp is gestegen van 11.176 in 2023 naar 11.571 in 2024 (+3%). Dat ligt in lijn ligt met de stijging van het totaal aantal kinderen met Jeugdhulp: 4.704 in 2023 en 4.866 in 2024 (+3%). Deze stijging is veroorzaakt door de stijging van het aantal lichte voorzieningen voor Jeugdhulp (8.365 in 2023 en 8.804 in 2024 (+5%)), het aantal zware voorzieningen is licht gedaald (2.811 in 2023 en 2.767 in 2024 (-1,5%). Bron: Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

Toelichting Jeugdbescherming kan worden ingezet als de kinderrechter jeugdigen onder toezicht stelt wanneer zij opgroeien in een situatie waarin hun welzijn of gezondheid bedreigd wordt. De grafiek laat het percentage van het aantal unieke kinderen en jongeren met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van het totaal aantal cliënten met Jeugdhulp zien. Streefwaarde: We streven er naar dat via vroegtijdig signaleren en hulp bieden in situaties waarin het welzijn of de gezondheid van kinderen bedreigd wordt, het aantal uithuisplaatsingen afneemt vanaf 2023. Realisatie: Het percentage kinderen met jeugdbescherming ten opzichte van alle Jeugdhulp is in 2024 opnieuw gedaald. We blijven daarmee ook in 2024 onder de streefwaarde. Het aantal kinderen met jeugdbescherming in 2024 is in absolute aantallen licht gedaald ten opzichte van 2023 (van 614 naar 607). Een positieve ontwikkeling is dat het aantal kinderen met jeugdbescherming niet meegroeit met het totaal aantal kinderen en jongeren met Jeugdhulp (in 2023 4.707 tegenover 4.866 in 2024).

blz. 30 (van 331)

Bron: Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

Toelichting In deze indicator wordt het percentage van het totaal aantal jongeren met pleegzorg of een plaatsing in een gezinshuis afgezet tegen het totaal aantal jongeren met Jeugdhulp wonen & verblijf. Streefwaarde: We streven naar een duurzame woonsituatie voor kinderen die niet thuis kunnen opgroeien. Plaatsing in een pleeggezin of gezinshuis heeft dan de voorkeur boven andere verblijfsvoorzieningen. Tussentijdse cijfers over 2023 laten een verbetering zien ten opzichte van 2022. Daarmee zet de in 2022 ingezette trend van een hogere verwachte aantal duurzame plekken in pleeggezinnen of gezinshuizen zich voort. Realisatie: Het totaal aantal kinderen en jongeren met pleegzorg of gezinshuiszorg is in 2024 licht gedaald ten opzichte van 2023 (van 443 naar 433). Uit analyses blijkt dat de daling zich uitsluitend voordoet binnen de pleegzorg. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren die niet thuis kunnen wonen toch in een gezin opgroeien. In de strategienota 'Onze jeugd onze zorg' is een maatregel opgenomen waarmee we het netwerk van bestaande pleegzorgouders gaan ondersteunen. Daarmee behouden we de bestaande pleegouders. We bekijken hoe dit nieuwe netwerk van bestaande pleegouders ons kan helpen bij het werven van nieuwe pleegouders. Bron: Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

blz. 31 (van 331)

Toelichting Huiselijk geweld is geweld door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer. Het gaat om geweld waarbij iemand afhankelijk is van de ander. in deze grafiek worden alle meldingen van de verschillende vormen van huiselijk geweld getoond. Veilig Thuis Twente (VTT) is actief voor heel Twente. De grafiek laat daarom het jaarlijkse aantal meldingen van huiselijk geweld in heel Twente zien. Streefwaarde: Veilig Thuis-organisaties kampen met een toename van meldingen. Deze ontwikkeling geeft reden om te breken met de dalende ambitie en een hogere streefwaarde voor 2027 op te nemen. We streven uiteindelijk weer naar een afname en een verbetering van de veiligheid van onze inwoners in gezins- en thuissituaties. Realisatie: Het aantal meldingen in Twente bij VTT is in 2024 ten opzichte van 2023 gestegen met 7% naar 4.501. Ruim tweederde van het aantal meldingen heeft als achtergrond kindermishandeling (41,6%) of (ex)partnergeweld (26,7%). Bron: registratiesysteem Veilig Thuis Twente.

blz. 32 (van 331)

Toelichting In deze grafiek wordt het aantal unieke kinderen dat een verstrekking van de Stichting Leergeld heeft ontvangen weergegeven in een percentage ten opzichte van de totale groep kinderen van 4-18 jaar dat leeft in een gezin dat moet rondkomen met een inkomen onder 120% van het wettelijk sociaal minimum. Streefwaarde: In afstemming met de Stichting Leergeld is de doelstelling nu vastgesteld op een minimaal bereik van 85% in 2026 (niet als ondergrens, maar als realistisch streven). Realisatie: Het bereik van Stichting Leergeld is in 2024 licht gedaald ten opzichte van 2023. De afspraak was juist een stijging van het bereik. Stichting Leergeld ondersteunt kinderen van 4 t/m 17 jaar. Kinderen die 18 worden stromen uit, kinderen die 4 jaar worden kunnen instromen. Stichting Leergeld heeft in 2024 een grotere uitstroom aan 18-jarigen gehad dan instroom van 4-jarigen. Dat heeft geleid tot een lager aantal kinderen die zij konden ondersteunen en daarmee een lager bereik. Samen met scholen gaat Stichting Leergeld aan de slag om hier de oorzaken van te vinden. Bron: CBS en Stichting Leergeld. Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 2

01. We stellen een Lokale strategie Duurzame Jeugdhulp Enschede op. 02. We vertalen het Toekomstscenario jeugd en gezinsbescherming naar de praktijk.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

blz. 33 (van 331)

03.02 Iedereen neemt volwaardig deel aan de samenleving Afkomst, geslacht, milieu, opleiding en inkomen (bij jeugd van ouders), fysieke of verstandelijke beperking, bepalen nog te veel de invulling van talentontwikkeling, opleiding en werk. We maken van gewoon meedoen niet een individueel gevecht, maar een taak die we als samenleving hebben te vervullen. Hierbij letten we op een supporterende omgeving, voldoende passende plekken voor onze inwoners om mee te doen al dan niet via een passende plek op de arbeidsmarkt. Rol gemeente: op basis van vertrouwen investeren in mensen door middel van het beschikbaar stellen van voorzieningen. Vanuit deze rol hebben we drie speerpunten: a. Wij willen de maatschappelijke inzet onder onze inwoners vergroten. Participatie, het meedoen en bijdragen aan de maatschappij, vertegenwoordigt voor een persoon allerlei positieve aspecten zoals zingeving, zelfontplooiing, verbondenheid en sociaal contact. Maar participatie heeft in veel gevallen ook expliciete maatschappelijke relevantie en -baten. Bij dit subdoel ligt de focus op betekenisvolle participatie oftewel maatschappelijke inzet. Dit betreft vormen van actieve participatie die van belang zijn voor het individu, én tot doel hebben anderen te helpen of bij te dragen aan de leefomgeving of maatschappij. b.

Wij willen dat onze inwoners kunnen deelnemen aan de samenleving zonder dat ze daarbij beperkingen ervaren. Inwoners kunnen uiteenlopende uitdagingen ervaren die een hindernis vormen voor de gewenste mate van eigen kracht, zelfredzaamheid en het volwaardig kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Beperkingen kunnen op fysiek, psychisch, taalvaardig en/of financieel gebied zijn. c. We willen dat de inwoners van 70 jaar en ouder in staat zijn thuis te blijven wonen met of zonder ondersteuning. Doel van de Wmo is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en deel te laten nemen aan het dagelijks leven, al dan niet met behulp van voorzieningen uit de Wmo. Dit sluit aan bij de wens van veel ouderen. Het stelt ze in staat om in de eigen vertrouwde omgeving met hun vertrouwde netwerk te blijven. Daarnaast geldt voor veel ouderen dat ze hun lage woonlasten behouden. Er kleven natuurlijk ook nadelen aan langer thuis blijven wonen, de woning moet toekomstbestendig gemaakt worden, sommige ouderen ervaren eenzaamheid en ondersteuning is vaak wenselijk. Het is belangrijk om per individu te blijven kijken naar de afweging tussen de voor- en nadelen. Indicatoren Aantal indicatoren: 6

blz. 34 (van 331)

Toelichting Deze indicator is een totaalscore van het percentage inwoners dat zich inzet voor buren, buren in een zorgwekkende situatie (eenzaamheid, zelfverwaarlozing of andere probleemsituatie), verenigingsleven, vrijwilligerswerk en/of zorg aan een hulpbehoevende naaste (mantelzorg) in de afgelopen twaalf maanden. Streefwaarde: we willen een score aan het sterk-stedelijke gemiddelde (100.000-300.000 inwoners) dat rond de 4,0% ligt. Realisatie: de score 2023 leek een uitschieter, echter: de score 2024 laat zien dat er wel sprake is van een groei in score, al is deze minder hoog dan in 2023. In 2024 scoren we niet alleen hoger dan voor de coronaperiode, maar ook boven de streefwaarde. Bron: Stadspanel Kennispunt Twente en Waarstaatjegemeente.nl

Toelichting Deze indicator is een specificatie van de indicator maatschappelijke inzet. Het betreft inwoners die lid zijn van een Enschedese vereniging of organisatie op het gebied van sport, hobby, cultuur, religie, natuur- en milieu, vakbond, jongeren, ouderen, vrouwen, gehandicapten, migranten, wijkraad, buurtcommissie, bewonerscommissie, politiek, zorg- of hulpverlening en dergelijke en actief deelnemen aan de activiteiten van de club. Streefwaarde: we willen een score gelijk aan het sterk-stedelijke gemiddelde (gemeentegrootte 100.000-300.000 inwoners) in 2025. Realisatie: we blijven een stabiel patroon in de scores zien met lichte schommelingen. Daarmee volgen we de trend van sterk-stedelijke gemeenten. Voor de berekening van de score is in 2024 een iets andere rekenmethode toegepast dan in de jaren ervoor. Daarom zijn de realisatiecijfers van 2019 tot en met 2023 herberekend. Dit betekent dat we de streefwaarden bij de eerstvolgende begroting moeten aanpassen aan de nieuwe berekeningsmethodiek.. Bron: stadspanel Kennispunt Twente

blz. 35 (van 331)

Toelichting Deze indicator is een specificatie van de indicator maatschappelijke inzet. Vrijwilligerswerk is werk dat in georganiseerd verband onbetaald wordt uitgevoerd, bij een sportvereniging, hobbyvereniging, cultuurvereniging, kerkgenootschap of andere religieuze vereniging, natuur- en milieuvereniging, school, wijkraad/activiteiten, buurtcommissie/buurthuis, bewonerscommissie, vakvereniging, ouderenbond, vrouwenvereniging, migrantenorganisatie, politieke partij, jongerenorganisatie, gehandicaptenorganisatie, zorg- of hulpverleningsorganisatie, mantelzorgondersteuning, andere vereniging of club. We meten hier het vrijwilligerswerk met structureel karakter. Streefwaarde: we willen terug naar de scores voor 2018 en liefst zien we een geleidelijke toename tot 30%. Realisatie: de score is sinds 2020 stabiel. Daarmee scoren we gelijk aan het sterk-stedelijk gemiddelde (gemeenten met 100.000-300.000 inwoners). Landelijk is sprake van een geleidelijke afname. Via de opdracht aan MPact werken we aan het ondersteunen en stimuleren van het doen van vrijwilligerswerk. Bron: stadspanel Kennispunt Twente

blz. 36 (van 331)

Toelichting Deze indicator is een optelsom (schaalscore) van zeven onderdelen: (algemene) lichamelijke gezondheid, fysiek functioneren (bewegen), geestelijke gezondheid, taal & cultuur, financieel, gevoel er niet bij te horen/niet thuis te voelen en anders. Streefwaarde: we streven naar een score gelijk aan of hoger dan het sterk-stedelijke gemiddelde (gemeenten met 100.000-300.000 inwoners, basisjaar 2021). Realisatie: de score is lager dan de afgelopen jaren en komt overeen met de ontwikkeling bij sterk-stedelijke gemeenten en Nederland. De daling is vooral zichtbaar bij lichamelijke gezondheid en fysiek functioneren, conform sterk-stedelijk gemiddelde. Bron: Stadspanel Kennispunt Twente en Burgerpeiling (waarstaatjegemeente.nl) tabel 5.2 en 5.3

blz. 37 (van 331)

Toelichting In deze grafiek wordt het aantal inwoners van Enschede (per 1.000 inwoners) in de eerste helft van een jaar getoond met een Wmo-voorziening, te weten Ondersteuning thuis, Hulp bij het huishouden en Hulpmiddelen en diensten. Streefwaarde: Door de versterking van de sociale basis is de verwachting dat de verwachte groei kan worden gestabiliseerd doordat we meer inzetten op algemene vrij toegankelijke voorzieningen in de wijken en buurten. Het Rijk is van plan om per 2027 de inkomensafhankelijke eigen bijdrage weer in te stellen door middel van een nieuw wetsvoorstel. Dit geldt voor alle Wmo-voorzieningen. De verwachting is dat na invoering van deze wet het beroep op Wmo-voorzieningen afvlakt, doordat inwoners met een hoger inkomen bij een nieuwe aanvraag afzien van de inzet via de gemeente om-dat de eigen bijdrage hiervoor hoger is dan wanneer de ondersteuning zelf wordt georganiseerd. Realisatie: Het aantal inwoners met Ondersteuning huishouden en of begeleiding is in 2024 geste-gen ten opzichte van 2023. Het beroep van inwoners op de hulpmiddelen en diensten is stabiel ge-bleven. We blijven met alle scores echter ruim onder de streefwaarden voor 2024. Het beroep op Wmo-voorzieningen moet worden beperkt door het uitvoeren van de strategienota “Samen leven, Samen zorgen”.

Bron: Wmo-voorspelmodel (vng.nl) en Dashboard - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein Enschede (waarstaatjegemeente.nl).

Toelichting In deze grafiek wordt het percentage zelfstandig wonende inwoners van Enschede van 70 jaar en ouder getoond. Dit wordt gemeten aan de hand van het aantal ouderen met een indicatie voor de Wet langdurige zorg die niet zelfstandig wonen. Streefwaarde: De afgelopen jaren is het aantal ouderen wat zelfstandig woont stabiel gebleven. Dit beeld is in de streefwaarden doorgetrokken tot en met 2027. Het Zorgkantoor is bezig het aantal intramurale plekken in Enschede te beperken. Dit heeft als effect dat het aantal inwoners dat zelfstandig woont iets groter wordt. Dit effect zal worden gematigd door de toenemende vergrijzing. Het effect is naar verwachting een beperkte netto stijging van het aantal zelfstandig wonende 70-plussers per 2028.

blz. 38 (van 331)

Realisatie: Het percentage zelfstandig wonende 70-plussers daalt in 2024. Op basis van gegevens van het CIZ blijkt dat een belangrijke reden hiervoor een hogere instroom in de Wlz Verpleging en verzorging is. De hogere instroom is vooral zichtbaar in de leeftijdscategorie 75 jaar en ouder. De gemeente Enschede heeft geen invloed op deze indicator, anders dan vanuit o.a. het bestemmingsplan verdere scheiding van wonen en zorg (extramuralisering) mogelijk te maken. Bron: CBS, Monitor Sociaal Domein Wmo. Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 8

01. We stellen in 2024 een beleidskader Wmo op. We hebben prioriteit gegeven aan de strategienota Samen Leven, Samen Zorgen. Het beleidskader volgt in 2025. 02. We voeren het beleidskader ‘Toezicht en handhaving Wmo en Jeugd’ 2022-2025 uit. 03. We komen met een kadernota “Platina Perspectief”. 04. We voeren het inclusiebeleid uit. De opdracht rondom het thema inclusie wordt momenteel uitgewerkt. Door personele uitval is de uitvoering van de genoemde speerpunten vertraagd. 05. We zetten in het kader van de Wet Inburgering 2021 in op het sneller toeleiden naar werk. De in de actie genoemde punten liggen in opzet allemaal wel op koers, alleen ontbreekt het op dit moment aan de capaciteit in de uitvoering om alle statushouders op te pakken. Oorzaak is het toenemende aantal statushouders, het feit dat Inburgering conform de Nieuwe Wet meer uitvoeringscapaciteit vraagt en de uitstroom uit het nieuwe (3-jarige) traject pas vanaf eind dit jaar gaat starten (waardoor de caseload nu dus nog steeds toeneemt). Daarnaast is het inburgeringstraject intensief, waardoor de combinatie werken en inburgeren in veel gevallen niet haalbaar is. 06. We stellen een integraal meerjarig beleidsprogramma migratie & integratie op. Door de drukte rondom het realiseren van een azc en de uitbreiding van de opvang Oekraïners is dit programma niet in 2024 gerealiseerd.

De eerste contouren van het integraal meerjarig beleidsprogramma staan. We verwachten in het tweede kwartaal van 2025 het programma op te leveren. 07. We openen een semipermanente locatie voor het AZC. 08. We vangen Oekraïense vluchtelingen op.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

03.03 Iedereen ontwikkelt zijn talenten (door) We willen dat al onze inwoners hun talenten kunnen blijven doorontwikkelen, van jong tot oud. Hierbij willen we dat het milieu waarin je opgroeit (gezin, school, vereniging, buurt e.d.) geen rol speelt in de hoeveelheid kansen die je geboden krijgt. Daarbij begint het vanaf jonge

blz. 39 (van 331)

leeftijd, waarbij er nauw samengewerkt moet worden met scholen. Maar zien we als gemeente ook een belangrijke rol in het klaarstomen voor de arbeidsmarkt voor al onze inwoners. Rol gemeente: onze rol begint bij onze jeugd en jongeren. Hierbij sturen we op vroegtijdige preventie. Daarnaast sturen we op schoolgang en handhaven daar op. We zorgen dat er hulp komt voor jongeren met psychische problemen om toch door te kunnen met school en opleiding. We financieren het onderwijs om een breder aanbod te doen en het middenveld om veel jongeren te bereiken. Verder willen we dat ook als je ouder bent of nieuw bent in Nederland je kansen hebt om je verder door te ontwikkelen. We stimuleren een leven lang onderwijs. Vanuit deze rol hebben we als speerpunt: a. Wij willen dat onze inwoners een startkwalificatie hebben. Een schooldiploma vergroot de kans op participatie via betaald werk. Voor een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt is een opleiding mbo2, havo-, vwo-, of hoger vereist. De inzet van de gemeente is om te voorkomen dat jongeren afhaken en om hen alsnog een diploma te laten behalen. Daarnaast ben je nooit te oud om te leren en zetten we in op een leven lang leren. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Het hebben van een startkwalificatie (een diploma mbo2, havo-, vwo-, of hoger) is enorm belangrijk om een zelfstandig leven op te bouwen en te leiden. Zonder startkwalificatie is de kans zes keer zo groot op maatschappelijke uitval. Als je geen startkwalificatie haalt, is de kans één op drie dat je een participatiewet-uitkering nodig hebt. Daarom willen wij dat zoveel mogelijk inwoners een startkwalificatie hebben. Streefwaarde: we willen de Europese doelstelling die groeit naar 80% halen, vanaf 2026. Realisatie: de stijging van de score 202e ten opzichte van de score 2022 zet zich in 2024 voort. Via het regionaal programma De Twentse Belofte zetten we in op het tegengaan van voortijdig schoolverlaten. Bij de groep met multiproblematiek doen we dit via jongerencoaches. Deze aanpakken laten goede resultaten zien: voortijdig schoolverlaters gaan of terug naar school of vinden passend werk.

blz. 40 (van 331)

Bron: CBS-EBB Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 2

01. We voeren de nota Kansrijk Enschede 2023-2033 uit. 02. We borgen de pilot jongeren met schulden en voeren de pilot jongeren & criminaliteit uit.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

Wettelijk verplichte indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording zijn onderstaande indicatoren opgenomen. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl. Cijfers waar een * achter staat zijn voorlopig.

Beleidsveld

Naam indicator

Eenheid

Jaar

Score

17.

4. Onderwijs

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 inwoners 5-18 jaar

2023

2,7

DUO/Ingrado

18.

4. Onderwijs

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 inwoners 5-18 jaar

2023

19

DUO/Ingrado

19.

4. Onderwijs

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

2023

3,0

DUO/Ingrado

20.

5. Sport, cultuur en recreatie

Niet-sporters

%

2022

44,4

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen (GGD, CBS, RIVM)

22.

6. Sociaal domein

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21 jarigen

2023

1,0

CBS

23.

6. Sociaal domein

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

2023

9,0

CBS

29.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

2024

12,8*

CBS

30.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

2024

1,6*

CBS

31.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

2024

0,5

CBS

32.

6. Sociaal domein

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Aantal per 10.000 inwoners

2024

990

CBS

blz. 41 (van 331)

Bron

Wat heeft het gekost? In onderstaande taartdiagram zijn de gerealiseerde lasten per product weergegeven.

Vitaal en sociaalBedragen x 1.000 euros

Begroting (primair)

Begroting(na wijziging)

Realisatie

Saldo (- = nadeel)

Lasten

491.064

509.832

517.499

-7.667

Baten

158.638

174.807

176.899

2.092

Gerealiseerde saldo van baten en lasten

-332.426

-335.025

-340.600

-5.575

Storting reserves

1.836

17.856

40.011

-22.155

Onttrekking reserves

9.416

17.474

35.478

18.004

Gerealiseerde saldo van mutaties reserves

7.581

-382

-4.533

-4.151

-324.845

-335.407

-345.133

-9.726

Resultaat

Toelichting Het resultaat van Vitaal & Sociaal over 2024 is na de mutaties op de reserves uitgekomen op een resultaat van 9,7 miljoen euro negatief. In dit resultaat is ook de stelpost onderuitputting Vitaal & Sociaal (3,5 miljoen euro), waar niet op gestuurd wordt, verwerkt. De belangrijkste producten die bijdragen aan dit resultaat zijn:  Algemeen Maatschappelijke Voorzieningen (0,5 miljoen euro voordeel): dit wordt met name veroorzaakt door onderbesteding op de intensiveringen voor jongerenwerk, lagere uitvoeringskosten bij de wijkwijzers en onderbesteding bij inclusief beleid en het bestedingsplan versterken sociale basis.  Algemene bijstand levensonderhoud (1,5 miljoen euro voordeel): het rijksbudget BUIG is hoger vastgesteld dan de feitelijk uitgaven voor uitkeringen en loonkostensubsidies.  Inkomensondersteuning (2,3 miljoen euro voordeel): dit wordt met name veroorzaakt door een lager beroep op de bijzondere bijstand, een extra rijksbijdrage in de

blz. 42 (van 331)

december--circulaire voor de Eenmalige Energie Toeslag en lagere uitgaven bij Stichting Leergeld en de Collectieve Ziektekostenverzekering.  Jeugdhulp (18,9 miljoen euro nadeel): dit wordt met name veroorzaakt door een hogere indexatie contractuele tarieven ten opzichte van de gemeentelijke index. Daarnaast is sprake van hogere uitgaven als gevolg van volumegroei en zorgverzwaring, hogere uitgaven door de ombouw van verblijfplekken voor Jeugdzorg-plus en drie-milieusvoorzieningen naar kleinschalig woonvoorzieningen en een toename van zorgintensiteit op verblijfsproducten en specialistische hulp.  Ondersteuning Centrumtaken (Wmo) (5,1 miljoen euro voordeel): dit wordt met name veroorzaakt door lagere uitgaven op het subsidiebudget voor plekken voor beschermd wonen en een opwaartse bijstelling van de Integratie-uitkering voor beschermd wonen.  Ondersteuning lokaal (Wmo) (2,6 miljoen euro nadeel): dit wordt met name veroorzaakt door hogere uitgaven voor maatwerkvoorzieningen als gevolg van een volumegroei en meer inzet van specialistische begeleiding; Daarnaast hogere uitgaven door niet gecompenseerde tariefstijgingen en volumegroei bij de Huishoudelijk Ondersteuning.

 Onderwijs (0,5 miljoen euro voordeel): dit wordt met name veroorzaakt door lagere uitgaven op het budgetten voor de Lokale Educatieve Agenda, en het Onderwijsachterstandenbeleid en lagere uitvoeringskosten voor Leerplicht/RMC/VSV-taken.  Opvang Ontheemden (0,6 miljoen euro nadeel): dit wordt met name veroorzaakt door hogere vervoerskosten van naar IOK De Globe.  Sociale werkvoorziening en nieuw beschut (1,7 miljoen euro voordeel): dit wordt met name veroorzaakt door lagere loonkosten van SW-personeel door een hoger verloop, hogere baten uit de omzet bij beschut werk en detacheringen en een hogere bijdrage Lage Inkomens Vergoeding.  Sport & Gezondheid (4,4 miljoen euro voordeel): dit wordt met name veroorzaakt door een onderbesteding van het intensiveringsbudget voor preventie, voordelen door het toerekenen van kosten aan de Brede SPUK GALA ten gunste van de algemene middelen, een voordelige exploitatieresultaat van de ijsbaan, lagere energiekosten bij Sportaal en een voordeel op de loon- en prijsbudget van Sportaal dat vanaf 2025 wordt ingezet voor het nieuwe zwembad.  Overige producten (0,2 miljoen nadeel): op de producten Ondersteuning Wijkteams, Schuldhulpverlening en Arbeidsmarktparticipatie is sprake van kleinere afwijkingen.

 Stelpost onderuitputting Vitaal & Sociaal (3,5 miljoen euro nadeel) Deze stelpost heeft een negatief effect op het rekeningresultaat van Vitaal & Sociaal. Op deze stelpost wordt niet actief gestuurd.

Voor een nadere toelichting op de afwijkingen wordt verwezen naar hoofdstuk 8.2.

blz. 43 (van 331)

2.2 Duurzaam wonen, leven en werken

Strategische opgave: Groen en duurzaam Enschede Doel

Subdoel

Indicatoren: 2

01. Enschede is klimaatneutraal

01.01 We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie 01.02 We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken.

Indicatoren: 2

02.01 We passen de omgeving aan op de klimaatverandering

Indicatoren: 1

totale lasten (x 1.000 euro): 3.005,00

02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

Link Aantal acties: 6

Aantal acties: 3

Aantal acties: 3

totale lasten (x 1.000 euro): 0,00

03. Enschede is groen en biodivers

03.01 Samen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren

Wat sdai_4314 Aantal acties: 9

totale lasten (x 1.000 euro): 0,00

04. Enschede is circulair

04.01 We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden

Indicatoren: 2 Aantal acties: 4

totale lasten (x 1.000 euro): 0,00

Strategische opgave: Aantrekkelijk Enschede Doel

05. Enschede heeft veel baankansen totale lasten (x 1.000 euro): 17.388,00

06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld totale lasten (x 1.000 euro): 94.232,00

07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven

Subdoel

Link

05.01 Enschede/Twente is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht)

Indicatoren: 2 Aantal acties: 1 Indicatoren: 3

05.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties

Aantal acties: 7

05.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven verantwoord/duurzaam/groen groeien en innoveren

Indicatoren: 2

06.01 De stedelijke voorzieningen zijn divers en attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal)

Indicatoren: 2

06.02 De nieuwe woonmilieus zijn attractief, betaalbaar en toekomstbestendig

Indicatoren: 4

Aantal acties: 8

Aantal acties: 3

Aantal acties: 13

06.03 Talent weet waarom Enschede aantrekkelijk is om Indicatoren: 3 Aantal acties: 2 te wonen, leven en te werken Indicatoren: 1

07.01 Wijken en buurten zijn veilig, gezond en leefbaar

Aantal acties: 12 Indicatoren: 1

07.02 Enschede heeft een goede interne bereikbaarheid Aantal acties: 7

totale lasten (x 1.000 euro): 89.067,00

blz. 44 (van 331)

Wat hebben we bereikt?

Algemeen In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet richting een duurzaam en toekomstbestendig Enschede. Dankzij onze inzet en de inzet van onze inwoners, ondernemers en partners hebben we veel kunnen bereiken. We konden afgelopen jaar echter niet alle acties realiseren door tekort aan capaciteit, participatie en marktontwikkelingen. De krappe arbeidsmarkt maakte het moeilijk om vertrekkende collega’s te vervangen of mensen in te huren. Dit zorgde voor meer werkdruk en noodzaak tot tussentijdse prioritering. Tegelijkertijd leidden uitgebreide participatieprocessen regelmatig tot een langere doorlooptijd. Veel gemeentelijke acties en projecten zijn bovendien afhankelijk van externe marktpartijen. De invloed die we hierop hebben is beperkt. Groen en duurzaam Klimaatneutraal Afgelopen jaar hebben we ingezet op de verlaging van de CO2 uitstoot en is het aandeel duurzame energie sterk gestegen. Deels door extra opwek, deels door minder verbruik. De extra opwek komt grotendeels doordat particulieren en bedrijven hebben geïnvesteerd in zonnepanelen. Door wijziging in beleid van provincie en Rijk kunnen er geen grote zonneparken meer gerealiseerd worden. Dit zal de komende jaren merkbaar zijn. Het aardgasgebruik is ook verminderd dankzij onze inspanningen aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving via de warmtetransitie.

Er zijn meerdere energiebesparende maatregelen tot uitvoering gekomen (o.a. met rijksbijdragen vanuit de SPUK Energiearmoede). Ook is gewerkt aan een koersdocument Regionaal warmtebedrijf, de aanpak voor wijkuitvoeringsplannen warmte, de eerste voorbereiding om te komen tot een warmteprogramma en de uitwerking van een pilot vanuit de Renovatiedeal. We hebben afspraken met onze netbeheerders gemaakt om een acceptabelere doorlooptijd voor onze projecten te krijgen. Om dit te bereiken, werken we samen aan het integraal programmeren met netbeheerders en woningbouwcorporaties. Klimaatadaptief Aan deze opgave werken we samen met onze (water)partners in het Twents waternet (o.a. Waterschap Vechtstromen) en met kennis- en onderwijsinstellingen. We hebben ingezet op het aanpassen van de omgeving aan de klimaatverandering door op wijkniveau GroenBlauw structuurplannen te maken. Hierin kijken we naar hoe we de wijken op lange termijn inrichten met groen en water. De GroenBlauw structuurplannen voor de wijken Varvik-Diekman en Centrum zijn klaar. Ook hebben we maatregelen getroffen op verschillende locaties waar het risico op (grond)wateroverlast te hoog is. We hebben daarbij de openbare ruimte opnieuw ingericht op een manier die zoveel mogelijk aansluit bij de natuurlijke systemen.

We vergroten de sponswerking van de bodem: we maken meer ruimte voor waterberging en breiden de hoeveelheid planten en bomen uit. Ook verminderen we de hoeveelheid verharding. Voorbeeld is de herinrichting van de Wethouder Nijhuisstraat in Stadsveld waarbij we grote waterbergingen hebben aangelegd in het groen (wadi’s) en onder de straat.

blz. 45 (van 331)

Die maatregelen hebben niet kunnen voorkomen dat in juli 2024 een zeer hevige bui tot veel (grond-)waterloverlast veroorzaakte . Dat heeft geleid tot veel meldingen en tot onderzoek of, en zo ja hoe zulke overlast te voorkomen is. Dat onderzoek loopt nog door in 2025. Het gaat o.a. om locaties in Pathmos, Stadsveld, de binnenstad, Boswinkel en Hogeland. Op het gebied van Groot Onderhoud Asfalt zijn we gestart met het partnerschap tussen de gemeente Enschede, gemeente Losser en twee aannemers. Dit partnerschap zorgt ervoor dat we kunnen sturen op de doelen efficiency, volledig circulair, CO2-neutraal zijn in 2050 en het creëren van een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving. De Burgemeester Stroinkstraat en Strootsweg zijn wegen waar we op innovatieve wijze onderhoud hebben uitgevoerd. Bij deze projecten hebben we voor het eerst in Nederland een mobiele “crusher” ingezet. Deze krachtige machine heeft de oude weg gebroken, zodat deze hergebruikt kan worden als funderingsmateriaal. Hierdoor hebben we 1244 transportbewegingen voorkomen en CO2-besparing van 145.000 kg. Dit project toont de toekomst van duurzame wegenbouw! Dankzij de hoge sterkte van de innovatieve asfaltmengsels laat dit project zien hoe slimme technieken en materialen een duurzamer en toekomstbestendiger resultaat oplevert.

Groen en biodivers We hebben stappen gezet in het realiseren van de ambities uit het Groenambitieplan Enschede: “Enschede één groot groen park”. Op verschillende plekken in de stad is verharding verwijderd, is groen toegevoegd en zijn bomen aangeplant. Een belangrijk voorbeeld is het Van Heekplein, waar we een stenig, druk winkelgebied stap voor stap vergroenen. Ook de biodiversiteit is verbeterd. Door planten van inheemse bomen en het invoeren van ecologisch bermbeheer in Broekheurne ondersteunen we lokale ecosystemen die belangrijke voedsel- en schuilplekken bieden voor insecten, vogels en andere dieren. Op die manier dragen we bij aan het vergroten van de biodiversiteit. Het is gelukt om daadwerkelijk meer groen toe te voegen in het landelijk gebied. Circulair Afgelopen jaar is de nieuwe grondstoffenvisie vastgesteld om de volgende stappen te kunnen zetten naar een Afvalloos Enschede in 2030. In 2024 zijn er samen met Twentse gemeenten, Twente Milieu en Verpact acties uitgevoerd gericht op verbetering van de kwaliteit van PMD afval (Plastic Metaal en Drankcartons) in minicontainers. Interventies ter verbetering van de beeldkwaliteit van de stad, conform het coalitieakkoord, zijn na uitgebreide evaluatie herzien:  De proef "Verruiming Stortquotum" is per 31 december 2024 beëindigd.

Hierbij is het vrije stortquotum weer teruggebracht naar de oorspronkelijke 75 kilo per huishouden per jaar.  De bestrijding van illegale bijzettingen en dump zal worden vervolgd met maatregelen op basis van wijkgericht maatwerk en een nadruk op gedragsgerichte interventies.  Het binnenstad project "Inzamelhelden" is, bij gebrek aan deelname, gestopt. Tenslotte is er besloten op het verzoek van de gemeente Losser in te gaan door de Enschedese afvalbrengpunten ook open te stellen voor inwoners uit Losser.

blz. 46 (van 331)

Aantrekkelijk Enschede Baankansen Hierin zijn belangrijke stappen gezet dankzij vaststelling van de Ontwikkelagenda Economie. We versterkten de samenwerking rond de Regionale Ontwikkelings Strategie (ROS), de topwerklocaties. het innovatie-ecosysteem en de uitvoering van actieplan Binnenstad. We legden de basis voor besluitvorming over publiek-private exploitatie van Twente Airport. Voor onze bedrijfslocaties ontwikkelden we nieuw beleid voor uitgifte van kavels. We werkten aan regulering van de binnenstedelijke bedrijfsenclaves en aan verschillende uitvoeringsplannen voor onze bedrijventerreinen. Tenslotte brachten we zoekgebieden in kaart voor bedrijventerreinen, grootschalige terreinen en de uitbreiding van campussen. Via het Ondernemersloket hebben we ingezet op intensiever contact met onze ondernemers. We hielpen ondernemersverenigingen hun slagkracht te vergroten. Dit met het oog op de grote uitdagingen waar ze voor staan, bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming. Zo helpen we ondernemersverenigingen om de organisatiegraad te vergroten. Dit doen we bijvoorbeeld door in onze bedrijfsbezoeken ondernemers te wijzen op het belang van aansluiting bij de ondernemersvereniging. We hebben bijgedragen aan de inzet van professionals om de ondernemersverenigingen te ondersteunen.

Verder hebben we ons ingezet om voor de binnenstad een BIZ (Bedrijven InvesteringZone) te realiseren, waardoor er middelen beschikbaar zijn voor bijvoorbeeld de binnenstadsmanager. Daarmee staan de binnenstadsondernemers sterker in de driehoek vastgoed, gemeente en ondernemers. Ook dragen we op een laagdrempelige manier kennis over inzake nieuwe wet- en regelgeving waar ondernemers aan moeten voldoen. Talent Hierin speelt het hebben van voldoende en betaalbare woningen een grote rol. Afgelopen jaar is er hard gewerkt om nieuwe ontwikkelingen, met name op het gebied van wonen, verder te brengen. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot nieuwe initiatieven voor de locaties “Bleker garage”, Macandra en de locatie Kolenaar garage (bij de Zuiderval). Tezamen leidt dit tot nieuwe ontwikkelingen, die de markt verder moet oppakken en uitwerken, tot honderden woningen. Ook bieden we mogelijkheden via de lijn van vergunningen en vrijstellingen van het Omgevingsplan, dat zijn vaak kleine ontwikkelingen (één tot enkele woningen) maar opgeteld gaat het om grotere aantallen. Eigen ontwikkelingen en ontwikkelingen van derden hebben we verder gebracht richting realisatie. We hebben geconstateerd dat de markt soms voorzichtig is om die nieuwe ontwikkelingen op te pakken en ook te gaan bouwen. Ook was de hoeveelheid van opgaven en nieuwe ontwikkelingen voor ons intern een uitdaging.

De ontwikkelingen, gecombineerd met complexe ruimtelijke en financiële uitdagingen, vroegen meer capaciteit dan we hebben, waardoor zaken langer duren. Ondanks deze uitdagingen werden in Enschede netto bijna 600 woningen toegevoegd door nieuwbouw en transformatie. Daarnaast is het van belang dat talent weet waarom Enschede aantrekkelijk is om te wonen. Hierin spelen de creatieve broedplaatsen een rol. We hebben voor de broedplaatsen Sickhouse, Blackbrick, Stichting Creatieve Broedplaatsen Twente en Grensfrequentie een nieuwe plek gevonden. Verder is er een gezamenlijk Bruisende Binnenstad- en sportprogramma opgesteld.

blz. 47 (van 331)

Bestaande stad Wijken en buurten Afgelopen jaar is met de vaststelling van het Ruimtelijk Toekomstbeeld de basis voor de Omgevingsvisie gelegd. Met de Omgevingsvisie geven we antwoord op de vragen wat we gaan doen om de stad nog mooier, gezonder en aantrekkelijker te maken én hoe de bestaande leefomgeving te beschermen, behouden en beheren. De gebiedsgerichte wijkaanpak in Enschede heeft verder vorm gekregen en is geïntensiveerd. We zijn aan de slag gegaan in Twekkelerveld, de Hanenberglanden en ’t Lang. De toekenning van grote rijksbijdragen uit het Volkshuisvestingsfonds voor de Hanenberglanden en Twekkelerveld hebben hier fors aan bijgedragen. De nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen zijn op 1 januari 2024 ingegaan. Veel (bouw)aanvragen werden eind 2023 nog snel ingediend, omdat aanvragers wilden dat hun plannen onder de oude regels zouden vallen. Daarnaast hebben we afgelopen jaar ervaringen opgedaan met deze nieuwe wetten en de bijbehorende systemen, werkprocessen en brieven. Met name de software, zowel landelijk als lokaal, bleek in de praktijk nog veel haperingen te kennen. Om de overgang voor aanvragers zo soepel mogelijk te laten zijn, zijn er extra diensten aangeboden en ingezet om de dienstverlening zoveel mogelijk op peil te houden en waar mogelijk te versterken.

Zo hebben we de collega’s van het Klant Contact Centrum en de balie opgeleid en hun beschikbaarheid vergroot. Daarnaast zijn we ook begonnen met videobellen en hebben we een hulploket bij de afdeling Vergunnen ingericht. De doelen en focuspunten die we hebben opgenomen in het in 2023 vastgestelde BVTHbeleid (Bestemmen Vergunnen Toezicht en Handhaven) zijn vertaald naar concrete acties in het jaarlijkse Programma Uitvoering en Handhaving. Daarmee is een eerste stap gezet om gericht bij te dragen aan de opgave van de stad. De komende jaren zal hier verder invulling aan worden gegeven. Interne bereikbaarheid Het wordt steeds drukker in de stad, maar de doorstroming bleef op peil. Om doorgaand verkeer door de stad te verleiden erom heen te gaan rijden werken we onder het programma Oost aan diverse grote mobiliteitsopgaven. We hebben een aannemer geselecteerd die een autotunnel onder de Keppelerdijk gaat uitwerken, in plaats van de eerder getekende fietsbrug. Middelen voor de realisatie zijn er nog niet maar de opgave brengen we in kaart zodat we druk op andere overheden kunnen vergroten. Ook hebben we een concreet plan gemaakt voor verdere ontwikkelingen in Centrumkwadraat en de bereikbaarheid van de gemeente. Daarnaast hebben we enkele belangrijke schakels in ons fietsnetwerk F35 gerealiseerd, zoals de aangepaste kruising Lonnekerspoorlaan/Voortsweg.

Ook zijn verschillende concrete acties uitgevoerd om de openbare ruimte veiliger te maken. Zo hebben we de meeste maatregelen uit het dorpsverkeersplan Lonneker kunnen realiseren. En we hebben de kruising Oldenzaalsestraat/Schouwinkstraat heringericht. Daarnaast hebben we de verkeersveiligheid rondom basisscholen verbeterd door bij alle scholen reflecterende palen te plaatsen. In 2024 is de parkeergarage Stationsplein aangepast en gerenoveerd. De in- en uitrit zijn verplaatst in verband met de gewijzigde aanrijroutes. De parkeertarieven in de avond op straat en in de garages zijn gewijzigd conform de eind 2023 vastgestelde Parkeervisie.

blz. 48 (van 331)

Wat hebben we voor de Strategische opgave: Groen en duurzaam Enschede gedaan? 01. Enschede is klimaatneutraal Enschede wil een aantrekkelijke en leefbare gemeente zijn voor iedereen die er woont, werkt of op bezoek komt. Nu en in de toekomst. Daarom maken we ons sterk voor maatregelen die de opwarming van de aarde beperken. Hiervoor stappen we over van fossiele brandstoffen (zoals aardgas of-, steenkool) naar duurzame energie (zoals zonenergie-, of, windenergie). Ons doel is het aandeel duurzame energie tot 2030 met minimaal 8% te verhogen. In 2050 is de CO2 uitstoot teruggebracht naar nul en zijn woningen en bedrijven van het aardgas af.

01.01 We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie Om Enschede klimaatneutraal te maken, werken we aan verduurzaming van industrie & bedrijvigheid, elektriciteit, mobiliteit, landbouw en landgebruik, innovatie, streven we naar klimaatneutraal gemeentelijk vastgoed in 2040 en zetten we in op energiebesparing bij of vervanging van schoolgebouwen. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting De grafiek laat de CO2 uitstoot in Enschede zien, gemeten in kiloton. Het betreft de totaal bekende uitstoot van aardgas, elektra, warmte en voertuigbrandstof. Streefwaarde: om de opwarming van de aarde te beperken, moeten we de uitstoot aan CO2 zo snel mogelijk maar uiterlijk in 2050 tot 0 terugbrengen. Voor het bepalen van de streefwaarde is 2020 als startpunt genomen. Realisatie: door de inval van Rusland in Oekraïne steeg de prijs van aardgas snel. Dit leidde zowel bij consumenten als in het bedrijfsleven tot een (sterke) afname van het gebruik van aardgas. Dat zien we terug in een verminderde uitstoot aan CO2. In 2023 (meest recente cijfer) bedroeg de gerealiseerde CO2-reductie 459.000 kiloton. De

blz. 49 (van 331)

dalende trend is ook in de landelijke cijfers terug te vinden en grotendeels toe te schrijven aan de sterk gestegen prijs van aardgas in deze periode. Bron: Klimaatmonitor

Toelichting Deze grafiek geeft de verhouding weer tussen het totale energieverbruik en de totale hernieuwbare energieproductie in Enschede. De meeteenheid is terajoule. Hoe groter het aandeel hernieuwbare energie, hoe minder verbruik van fossiele brandstoffen, hoe lager de uitstoot van CO2. De opwek van hernieuwbare energie betreft energie voor warmte, vervoer en elektriciteit plus het aandeel van Twence. Streefwaarde: om de opwarming van de aarde te beperken, moeten we stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen en overgaan op hernieuwbare energie. In de energievisie staat daarom dat we in de periode tot en met 2030 het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieverbruik met minimaal 8% willen verhogen. Voor de streefwaarde is uitgegaan van de meting in 2017 (9%). Dit betekent een streefwaarde van 17% in 2030. Realisatie: in 2022 (meest recente cijfer) is de hoeveelheid opgewekte duurzame energie fors gestegen naar 15,65%. Terwijl het verbruik gedaald is als gevolg van de sterke stijging van de kosten voor gas en olie t.g.v. de oorlog in Oekraïne. Bron: Klimaatmonitor

blz. 50 (van 331)

Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 6

01. We komen met een voorstel over een eigen energiemaatschappij 02. We zetten een nieuwe overlegstructuur op met partners voor een toekomstbestendige energie-infrastructuur 03. We komen met een aanvullend voorstel intensivering en versnelling zon op dak 04. We ronden de 2e tranche voor Solar Parking af 05. We maken een voorstel beleidskaders wind De nieuwe landelijke normen voor windturbines zijn nog niet vastgesteld en weer uitgesteld. Deze volgen naar verwachting niet eerder dan de tweede helft 2025. Daarna volgt het voorstel voor de beleidskaders. 06. Wij maken een voorstel voor actualisatie van de energievisie De herziening van de energievisie, inclusief het Actieprogramma Netcongestie, is eind 2024/begin 2025 door het college vastgesteld en doorgestuurd aan de raad ter behandeling. De reden daarvoor is dat we hebben gekozen niet alleen meer te kijken naar duurzame energie opwek, maar breder naar de aanpak van CO2 vermindering. Vervolgens zijn aanvullende acties geformuleerd om de CO2-reductie doelen te behalen. Daarbij beperken we ons tot acties waar we als gemeente invloed op hebben. Deze aanpak sluit ook aan bij de doelen uit de begroting.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

01.02 We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken. Om Enschede klimaatneutraal te maken, werken we aan verduurzaming van de gebouwde omgeving via de warmtetransitie.

blz. 51 (van 331)

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting Deze grafiek laat het aardgasgebruik van alle woningen in Enschede zien in miljoenen m3. Het betreft de temperatuurgecorrigeerde meting. Door te corrigeren voor strenge en zachte winters wordt duidelijk of het gasverbruik echt daalt door bewuste ingrepen. Streefwaarde: in het Klimaatakkoord uit 2019 spraken we af dat we in ons land in 2050 geen aardgas meer gebruiken voor het verwarmen van gebouwen, koken en douchen. De streefwaarde eindigt daarom op 0 in 2050. Realisatie: door de inval van Rusland in Oekraïne steeg de prijs van aardgas snel in 2023 (meest recente cijfer). Dit leidde zowel bij consumenten als in het bedrijfsleven tot een (sterke) afname van het gebruik van aardgas. Dat zien we terug in een verminderde uitstoot aan CO2. Bron: Regionale klimaatmonitor

blz. 52 (van 331)

Toelichting Deze grafiek laat zien hoeveel aardgas Enschedese bedrijven en instellingen gebruiken plus het aardgasverbruik dat nodig is om energie op te wekken. Dit verbruik meten we in miljoenen m3. Streefwaarde: in Nederland willen we in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat ook bedrijven en instellingen moeten stoppen met het gebruik van aardgas. Of ze moeten de CO2 uitstoot die vrijkomt bij de verbranding van aardgas afvangen en opslaan. De streefwaarde is daarom 0 in 2050. Realisatie: door de inval van Rusland in Oekraïne steeg de prijs van aardgas snel in 2023 (meest recente cijfer). Dit leidde zowel bij consumenten als in het bedrijfsleven tot een (sterke) afname van het gebruik van aardgas. Bron: Regionale klimaatmonitor. Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 3

01. We ondersteunen inwoners en bedrijven bij het treffen van energiebesparende maatregelen 02. We voeren het Energiebespaarprogramma Enschede uit 03. We werken de Twentse Ontzorg Financiering (TOF-regeling) verder uit.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht We willen een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mensen, dieren en planten. In 2050 is Enschede klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. Enschede is

blz. 53 (van 331)

hierdoor bestand tegen de gevolgen van weersextremen zoals hevige neerslag, droogte en hitte(golven). 02.01 We passen de omgeving aan op de klimaatverandering Om dit te bereiken willen we meer aansluiten bij natuurlijke systemen, gaan we groen-blauwe structuren terugbrengen en aanleggen en vergroten we de waterbergingscapaciteit o.a. door het benutten van de sponswerking van de bodem. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Deze grafiek laat het percentage zien van uitgevoerde projecten waar we minimaal 1 klimaatlabel zijn gestegen. Een stijging van 1 klimaatlabel betekent dat we minimaal 10 mm waterberging extra (per m2 verhard oppervlak) hebben gerealiseerd, minimaal 5% verharding hebben verwijderd en 5% meer groen hebben aangebracht. Hiermee worden we klimaatbestendiger. De realisatiewaarde is gelijk aan de streefwaarde. Daarom zie je in de grafiek geen aparte lijn voor de realisatie. Streefwaarde: bij minstens 80% van projecten in de openbare ruimte willen we minimaal 1 klimaatlabel stijgen. Realisatie: in 2024 hebben we op 80% van onze projecten in de openbare ruimte minimaal één klimaatlabel verhoogd. Dit hebben we bereikt door bij herinrichtingsprojecten minder verharding toe te passen en juist meer verlaagd groen en waterberging toe te voegen. Voorbeelden hiervan zijn de herinrichting van de Perikweg, Kerkstraat en Minister Loudonlaan. In straten waar we groot onderhoud uitvoeren, vooral in het buitengebied, is vergroening en extra waterberging niet altijd mogelijk. Bron: Stadsdeelbeheer

blz. 54 (van 331)

Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 3

01. We maken nieuwe regels en bijbehorend kaartmateriaal voor het onderdeel water en klimaat We hebben niet aan dit project kunnen werken omdat de benodigde software voor het doorvoeren van een thematische wijziging in het Omgevingsplan nog niet gereed is. 02. We voeren fase 2 uit van project GroenBlauw Glanerbrug 03. We leggen het deel van de Zuiderspoorbeek tussen de Blekerstraat en de Pathmossingel aan De aanleg van de beek tussen de Blekerstraat en Pathmossingel is in uitvoering, maar nog niet gereed. Dit heeft te maken met planning rondom het verplaatsen van kabels en leidingen door netbeheerders. Samen met de Commissie van Beheer over het Volkspark zijn we bezig met het maken van een ontwerp voor het Volkspark (inclusief extra wateropvang).

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

03. Enschede is groen en biodivers We moeten Enschede verder vergroenen en biodiverser maken om Enschede aantrekkelijk, gezond en leefbaar te houden naar de toekomst toe. Dit om ook de balans te houden met de verstening en verdichting van Enschede vanuit bijvoorbeeld de woon-, energietransitie, mobiliteits- en werklocatie opgaven. Dit doen we vanuit de ambitie: Enschede één groot groen park. Waarbij het prachtige groene landelijke gebied via unieke groene invalswegen, wiggen, (stads)parken, groene wijken en dorpen en een vergroende singel naadloos overgaat in een sterk vergroend centrum. Een groen park dat ruimte biedt aan mens, plant en dier. We streven daarbij naar een meer natuurlijk evenwicht, waarin plagen als de eikenprocessierups of invasieve dier- en plantsoorten minder kans krijgen.

03.01 Samen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren We gaan hier aan werken via drie lijnen: Beter zorgen voor het bestaande groen (beschermen), het verbeteren van de inrichting van het groen (benutten) en meer groen toevoegen aan Enschede bij elke nieuwbouw- en herinrichtingproject (bouwen). Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 9

01. We starten met het maken van een vergroeningsplan voor de binnenstad (Groenambitieplan Enschede) 02. We maken een plan voor het vergroenen van het Van Heekplein (motie ‘vergroenen Van Heekplein’) We zijn bezig, voor het van Heekplein en Stationsplein samen, de participatie goed voor te bereiden. Als eerste stap stellen wij eerst in 2025 de kaders vast en bepalen we hoeveel middelen er zijn. Daarna kunnen we bepalen hoe we de participatie exact gaan vormgeven. 03. We starten met een visie op de stadsparken (Groenambitieplan Enschede)

blz. 55 (van 331)

04. We starten met het vergroenen van de Singels van Enschede (Groenambitieplan Enschede) Deze actie is grotendeels gereed. Het is vertraagd door de groennorm voor Enschede uit te werken volgens de landelijke Handreiking Groen in en om de Stad. Deze Handreiking is een waardevolle aanvulling op de maatlat groen, samen kunnen ze worden gebruikt om stedelijke gebieden duurzamer en groener te maken. Door deze aanpak is onze groennorm toekomstbestendig en sluit zij aan op de landelijke lijn vanuit het ministerie. Deze handreiking was in mei beschikbaar. Vaststelling door de raad in de eerste helft van 2025. 05. We werken de groennormen voor alle (ruimtelijke) ontwikkelingen uit (Groenambitieplan Enschede) 06. We leggen herijkte regels voor de bescherming van de bomen in Enschede ter vaststelling voor aan de raad (Groenambitieplan Enschede) Deze actie is vertraagd doordat de groenstructuurkaart in samenhang met het ontwikkelen van de groennorm is uitgewerkt (zie actie 5). Besluitvorming start in eerste kwartaal 2025. 07. We voeren gebiedsverkenningen uit in 1 a 2 gebieden (Gebiedsgerichte Aanpak Landelijk Gebied) Er zijn diverse gesprekken geweest met inwonervertegenwoordigingen in stadseel West en Oost. Door wijziging van provinciaal en landelijk beleid en onzekerheid over te behalen natuurdoelen is er terughoudendheid bij de diverse vertegenwoordigingen.

Dit heeft alleen voor Driene (Noord) geleid tot het starten van een gebiedsverkenning. Deze verwachten we in de loop van 2025 aan te bieden aan de gemeenteraad. 08. We versterken toezicht en handhaving in het landelijk gebied 09. We versterken ons landelijk gebied vanuit de gebiedsgerichte aanpak en het Natuur- en Landschapsplan De doelen zijn grotendeels gehaald en we zijn goed op weg richting 2030. We zijn in 2024 voor 25% van alle bermen in het landelijke gebied overgeschakeld naar duurzaam bermbeheer. Er zijn 7,2 hectare bloemrijke akkerranden ingezaaid. Uitgaande van 3 meter breedte gaat het om 24 kilometer aan bloemrijke randen. Er zijn 11 Twentse erven omgevormd. De bomenteller staat eind 2024 op 90.000 bomen. Voor landschapselementen hebben we in 2024 voor het eerst sinds lange tijd nieuwe contracten afgesloten.

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

04. Enschede is circulair In 2050 heeft Nederland een volledig circulaire economie. Dit betekent dat we zuiniger en slimmer om moeten gaan met grondstoffen. 04.01 We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden In Enschede richten we ons op vier gebieden: ondernemers moeten meer circulair ondernemen, afval wordt grondstof, ondernemers en kennisinstellingen werken samen op circulaire economie en onze gemeentelijke inkoop is circulair

blz. 56 (van 331)

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is te zien welk percentage van het ingezamelde huishoudelijk afval gescheiden wordt aangeboden. Hoe beter het huishoudelijk afval wordt gescheiden, hoe meer we kunnen inzetten op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Streefwaarde: het streven is gebaseerd op de Afvalbeleidsvisie (2011) en de Grondstoffenvisie (2015). Samen met de doelstelling voor het aantal kilogram per inwoner per jaar is het streven voor 2030 een scheidingspercentage van circa 90%. Hiermee volgen we het landelijk beleid op het gebied van afvalinzameling en verwerking. Realisatie: het scheidingspercentage stabiliseert de afgelopen jaren rond 68%. Van alle huishoudelijk afval werd in 2024 67,5% gescheiden ingezameld. Een belangrijke beleidsmaatregel afgelopen jaar, die effect kon hebben op deze indicator, is de proef "Verruimde Stortquotum". Deze is niet van invloed geweest op de inzameling. Daarom is er geen verbetering in het scheidingspercentage. Bron: Gegevens afvalinzamelaars met bewerking door gemeente Enschede

blz. 57 (van 331)

Toelichting Deze grafiek laat zien hoeveel kilogram huishoudelijk restafval jaarlijks per inwoner wordt aangeboden aan Twente Milieu. Hoe beter we het huishoudelijk afval scheiden, hoe minder restafval vrijkomt. We kunnen dan meer inzetten op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Streefwaarde: het streven is gebaseerd op de Afvalbeleidsvisie (2011) en de Grondstoffenvisie (2015). Met als stip aan de horizon de regionale doelstelling uit Afvalloos Twente: 50 kilogram restafval per inwoner per jaar in 2030. We volgen hiermee ook het landelijk beleid op het gebied van inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. Realisatie: in 2024 werd 122 kilogram restafval per inwoner ingezameld in Enschede. Dit is een stijging 8 kilogram ten opzichte van het jaar ervoor. Naast dat er meer fijn restafval is opgehaald in de huis-aan-huis-inzameling (4 kilogram per inwoner), is er ook significant meer fijn en grof restafval gebracht bij de afvalbrengpunten (3 kilogram). Laatste stijging is mede veroorzaakt doordat het verruimde vrije stortquotum van 300 kilogram met één jaar (2024) is verlengd. Bron: Twente Milieu

blz. 58 (van 331)

Acties 2024

TR24 JR24 Aantal acties: 4

01. We vernieuwen de Grondstoffenvisie 02. We stellen een uitvoeringsplan Circulair Ondernemen op De eerder vastgestelde beleidsnotitie Circulair Ondernemen zou onderdeel worden van de Ontwikkelagenda Economie. Uiteindelijk is hier niet voor gekozen. We werken daarom nu aan een Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie. 03. We voeren het koersdocument Circulaire Economie uit 04. We ontwikkelen een monitoringstool voor circulair inkopen. Bijdrage verbonden partij: Twence

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

Wat hebben we voor de Strategische opgave: Aantrekkelijk Enschede gedaan? 05. Enschede heeft veel baankansen We willen Enschede economisch versterken. In regionaal verband steunen wij de Agenda van Twente. Op deze manier kunnen we kwalitatief groeien, baankansen bieden voor iedereen en daardoor ook sociale problemen beter het hoofd bieden. Eerste prioriteit om dit voor elkaar te krijgen is het vergroten van de bereikbaarheid van banen. Dit doen we op verschillende manieren: kortere reistijden naar aanliggende gebieden met banen, een betere interne bereikbaarheid, een sterkere verwevenheid/relatie met naastliggende economische centra (ook over de grens) en meer banen in de stad zelf.