ENS Gemeenterekening 2021 - 10-5-2022

Veiligheid is een verantwoordelijkheid van ons allemaal; die verantwoordelijkheid pakken we dan ook samen op.

5.01 Bevorderen verbinding in samenleving (tegengaan polarisatie en radicalisering) In een stad met veel verschillende nationaliteiten is het van belang dat we begrip hebben voor elkaars achtergronden, dat we elkaar respecteren en met elkaar in gesprek blijven. Als gemeente onderhouden we een relevant netwerk. We hebben contact met mensen met grote maatschappelijke status binnen verschillende bevolkingsgroepen. Dit doen we bijvoorbeeld via de “Tafel van Vrede”. We willen een rol spelen in het verbinden van groepen met verschillende achtergronden en overtuigingen.

blz. 26 (van 306)

Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 1

01. De onderwerpen radicalisering en polarisatie blijven onze aandacht houden

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

5.02 Ervoor zorgen dat Enschede een ongunstig klimaat heeft voor ondermijnende activiteiten Ondermijning is een verzamelnaam voor verschillende vormen van criminaliteit die vaak verborgen blijft. Het gaat dan bijvoorbeeld om illegale hennepteelt, drugshandel, witwassen, mensenhandel, bedreiging en intimidatie, en vastgoedfraude. Om hun criminele activiteiten uit te kunnen voeren, maken criminelen gebruik van allerlei legale diensten en voorzieningen. Hierdoor ontstaat een vermenging tussen ‘onderwereld’ en ‘bovenwereld’, waardoor onschuldige mensen en bedrijven onbedoeld in aanraking kunnen komen met criminelen. Daarnaast zorgt ondermijning voor een oneerlijke samenleving (denk aan misbruik van overheidsgelden, oneerlijke concurrentie voor ondernemers), en tast ondermijning de leefbaarheid en veiligheid aan en zorgt het voor overlast. Enschede is aantrekkelijk voor criminele organisaties; enerzijds vanwege onze ligging aan de grens, anderzijds vanwege de aanwezigheid van kwetsbare doelgroepen in wijken met een zwakkere sociaaleconomische positie. De aanwezigheid van ondermijnende criminaliteit laat zich steeds duidelijker zien in Enschede. Zo zijn er het afgelopen jaar verschillende geweldsincidenten geweest, die hun oorsprong vinden in het drugscircuit. In ons integraal veiligheidsbeleid hebben we dan ook aandacht voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit.

Landelijk, regionaal en lokaal groeit het besef dat ondermijning steeds meer een gevaar vormt voor onze maatschappij. Voor de komende regeerperiode is geld vrijgemaakt voor de aanpak van ondermijning. In ons Integraal Veiligheidsbeleid 20172020 is de aanpak van georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit dan ook als prioriteit benoemd.

blz. 27 (van 306)

Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting In deze grafiek staan het aantal drugsmisdrijven per 1.000 inwoners. Het gaat hier om telen, bereiden, bewerken, verkopen, verwerken, verstrekken, vervoeren, vervaardigen en aanwezig hebben van harddrugs (Opiumwet art 2) en softdrugs (Opium art 3). Streven: Voor deze indicator is er geen streefwaarde vastgesteld omdat wijzigingen in beleid van invloed zijn op het cijfer. Tevens zegt een streefcijfer iets over een aantal incidenten en niets over de ernst van de incidenten. Realisatie 2021: Men kan niet uit een realisatiewaarde opmaken of het nu goed of slecht gaat, omdat het een verzameling is van meerdere zaken waarvoor een nadere duiding nodig is. Afdeling Veiligheid heeft een eigen dashboard ontwikkelt dat jaarlijks met Raad besproken wordt. Dit geeft een goede duiding en inzicht over de veiligheid in de stad. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 4

01. We verdiepen de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit 02. We geven invulling aan de rol van verbindingsambtenaar 03. We gaan verder met de doorontwikkeling van de informatiepositie van de gemeente op het thema ondermijning 04. We zetten in op bewustwording in de aanpak van ondermijning

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

blz. 28 (van 306)

5.03 Versterken van de samenwerking tussen zorg en veiligheid Bij complexe casuïstiek spelen vaak zorg- en veiligheidsvraagstukken. Door een verbeterde samenwerking tussen de betrokkenen vanuit zorg- en veiligheidshoek wordt bijgedragen aan de algemene veiligheid, het verbeteren van de persoonlijke situatie en het voorkomen en verminderen van recidive, (ernstige) overlast, criminaliteit en/of maatschappelijke uitval. Het Veiligheidshuis speelt hierin een belangrijke rol. Situaties waarin goede samenwerking van groot belang is zijn bijvoorbeeld woonoverlast, overlast veroorzaakt door personen met verward gedrag, jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 2

01. We geven uitvoering aan de nieuwe wet verplichte GGZ 02. We continueren de overleggen tussen de afdelingen veiligheid en zorg

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

Wettelijk verplichte indicatoren Op grond van het gewijzigde Besluit begroting en verantwoording is de opname van de onderstaande indicatoren verplicht voorgeschreven. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl. Beleidsveld Naam indicator

Eenheid

Jaar

Score Bron

6.

1.Veiligheid

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

2020

110

Bureau Halt

8.

1.Veiligheid

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

2021

2,4

CBS

9.

1.Veiligheid

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

2021

4,2

CBS

10. 1.Veiligheid

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2021

1,3

CBS

11. 1.Veiligheid

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

2021

8,0

CBS

blz. 29 (van 306)

Wat heeft het gekost? In onderstaande taartdiagram zijn gerealiseerde lasten per product weergegeven.

Samenleving en bestuur Bedragen x 1.000 euros

Begroting (primair)

Begroting (na wijziging)

Realisatie

Saldo (- = nadeel)

Lasten

41.484

42.809

41.276

1.533

Baten

8.270

8.228

7.822

-406

Gerealiseerde saldo van baten en lasten

33.215

34.581

33.455

1.127

Storting reserves

0

0

417

-417

Onttrekking reserves

0

740

840

100

Gerealiseerde saldo van mutaties reserves

0

-739

-422

-317

33.215

33.842

33.033

809

Resultaat

Deze tabel geeft de samenstelling van het resultaat van het programma weer. Baten en lasten, stortingen en onttrekkingen reserves worden allemaal gepresenteerd als positieve bedragen. In de saldo-kolom wordt de realisatie met de begroting (na wijziging) vergeleken en krijgt een nadeel een negatieve notatie en een voordeel een positieve notatie: - Lasten; de werkelijke lasten over 2021 zijn lager dan begroot. Het saldo lasten is dus voordelig. - Baten; de werkelijke baten over 2021 zijn lager dan begroot. Het saldo baten is dus nadelig. - Storting; de werkelijke storting reserves over 2021 is hoger dan begroot. Het saldo storting is dus nadelig voor het resultaat (maar positief voor de balanspost reserves). - Onttrekking; de werkelijke onttrekking reserves over 2021 is hoger dan begroot. Het saldo onttrekking is dus voordelig voor het resultaat (maar negatief voor de balanspost reserves).

Toelichting Per saldo sluit dit begrotingsprogramma op een positief resultaat van 0,8 miljoen euro. Dat wordt voornamelijk gerealiseerd binnen het product College van B&W en bedraagt 0,6 miljoen euro positief. Er is minder uitgegeven aan wachtgeld van voormalige wethouders en door

blz. 30 (van 306)

corona zijn de materiële uitgaven beperkt gebleven. Tevens heeft een vrijval van de pensioenvoorziening (oud-)wethouders plaatsgevonden. Onder het product Stadsdeelsgewijs Werken wordt ook de besteding van de wijkbudgetten verantwoord. In 2021 zijn deze door Corona niet allemaal conform begroting besteed. Conform afspraak zijn deze middelen gestort in de reserve en blijven beschikbaar voor 2022 en verder. Daarnaast hebben zich binnen dit product en andere producten in dit programma enkele kleinere voordelen voorgedaan die optellen tot 0,2 miljoen euro. Onderdeel van het programma Samenleving & Bestuur is ook de begroting van het RIEC. De ontvangen subsidiegelden voor de aanpak van ondermijnende activiteiten zijn doorgeschoven naar 2022 en worden dan besteed (1,2 miljoen euro). Dit veroorzaakt een afwijking op zowel de lasten als de baten en heft elkaar op. Een uitgebreidere financiële toelichting is opgenomen in hoofdstuk 8.2.

blz. 31 (van 306)

2.2 Duurzaam wonen, leven en werken

Doelenboom Doel 1. De bereikbaarheid van banen wordt vergroot totale lasten (x 1.000 euro): 13.123,00

2. Talent wordt aangetrokken en vastgehouden totale lasten (x 1.000 euro): 147.710,00

Subdoel

Link

1.01 Enschede is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht)

Indicatoren: 2 Aantal acties: 4

1.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties

Indicatoren: 3 Aantal acties: 5

1.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven groeien en innoveren

Indicatoren: 2 Aantal acties: 6

2.01 De stedelijke voorzieningen zijn attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal)

Indicatoren: 2 Aantal acties: 2

2.02 Het woningaanbod en de leefomgeving zijn attractief, veilig en toekomstbestendig

Indicatoren: 5 Aantal acties: 19

Indicatoren: 2 2.03 Wij werken effectiever samen met de Aantal acties: 2 kennisinstellingen (UT, Saxion, Aki, ROC) en het bedrijfsleven op de opgave "aantrekken en vasthouden van talent”

2.04 De (inter)nationale branding van Enschede wordt versterkt

Indicatoren: 2 Aantal acties: 2

3. Enschede is een duurzame en klimaatbestendige stad

3.01 Transitie naar duurzame energiebronnen en energietransitie

Indicatoren: 5 Aantal acties: 14

totale lasten (x 1.000 euro): 479,00

3.03 Optimaal hergebruik van producten en grondstoffen Indicatoren: 2 Aantal acties: 0 (circulaire economie)

3.02 Naar een klimaatadaptief Enschede

Aantal acties: 3

Wat hebben we bereikt? Toekomstbestendige woningvoorraad We hebben de woonvisie in 2021 geactualiseerd. Daarin staat een forse ambitie over groei van het aantal (starters- en reguliere) woningen voor de komende 10 jaar. Ook hebben we ons voorgenomen te werken aan een stimuleringsprogramma voor inwoners en ondernemers voor opwekking van zonne-energie en verduurzaming van woningen en bedrijven. Onze insteek daarbij is om het gemakkelijker te maken. De gemeenteraad voegde drie beleidsuitspraken toe aan de woonvisie: 1) wonen is een mensenrecht, 2) wonen moet betaalbaar zijn en 3) er dienen (concrete en meetbare) prestatieafspraken te komen. De raad stelde in 2021 ook het beleid ‘onzelfstandige bewoning’ vast. Dit geeft ons instrumenten om te sturen op kamergewijze verhuur in de stad, gericht op het grip houden op de leefbaarheid in buurten en wijken. Ook stelt dit beleid ons in staat beter op te treden tegen illegale situaties. Tenslotte was er in 2021 ruimte voor experimenten. Voorbeelden daarvan zijn de pilots van de Woonplaats (oplevering van de eerste circulaire woningen) en Domijn (Innovatief renovatiepakket als theemuts over woningen in Enschede: drie gewone rijtjeshuizen ineens internationale trekpleister | Enschede | tubantia.nl

blz. 32 (van 306)

Groei als evenementenstad zodra dat weer mogelijk is De ontwikkeling van een nieuw evenementenbeleid heeft door veel personele wisselingen, afwezigheid en uitval enige tijd stilgelegen. Hetzelfde geldt voor het de ontwikkeling van het toetsingskader voor vergunningen en de verordening voor subsidies. In het najaar van 2021 hebben we de werkzaamheden hervat. Het vraagstuk over de kostendekkendheid van (grote) evenementen hebben, gelet op de corona omstandigheden voor de sector voorlopig uitgesteld. Economische ontwikkeling De Gemeenteraad heeft begin december 2021 ingestemd met het ontwerpbestemmingsplan voor het middengebied (het evenemententerrein) van Technology Base. De samenwerking top(werk)locaties kwam in 2021 steeds beter op gang. In 2021 is gewerkt aan een gezamenlijke marketingstrategie. In samenwerking met de gemeente Hengelo hebben we in 2021 een inventarisatie uitgevoerd naar de kansen en mogelijkheden van de Spoorzone Hengelo-Kennispark-Enschede als onderdeel van de corridor Zwolle-Munster. Met als doel te komen tot een nieuw (hoog)stedelijk vestigingsmilieu. Kennispark was in de periode 2020-2021 de grootste banenmotor van onze stad. In 2021 hebben we forse voortgang gerealiseerd. De formele oprichting van de gebiedsorganisatie Kennispark werd in 2021 een feit.

Ook legden we de laatste hand aan een voorstel voor de investeringen in de ‘etalage’ van Kennispark (het gebied direct tegenover de UT). Tenslotte vorderde de aanpassing van het bestemmingsplan gestaag. Dit was eind 2021 vrijwel gereed voor besluitvorming door de gemeenteraad. In 2021 hebben de betrokken partners het medtech-innovatiecluster formeel opgericht. Daarin is een groot aantal bestaande en nieuwe initiatieven gebundeld. Dankzij een gezamenlijke inspanning van vele partners heeft het medtech-custer in 2021 miljoenen euro’s aan subsidie gekregen. Voorts is er in 2021 onder leiding van de UT een aanvraag voor het groeifonds van het Rijk voorbereid. Innovatie-aanjager Novel-T was succesvol in de ondersteuning om nieuwe innovatieve bedrijven te laten starten en bestaande bedrijven te laten groeien. De binnenstad stond in 2021 onder druk vanwege de corona-pandemie. De leegstand in de binnenstad nam in 2021 in geringe mate toe. De in 2021 vastgestelde terrassenvisie en de leidraad openbare ruimte vergroten de aantrekkelijkheid voor ondernemers in de binnenstad. De update van het actieplan met bijbehorende participatie zal dit verder vormgeven. Het actieplan zet in op vergroening, nieuwe functies en wil een oplossing bieden tegen leegstand en onveiligheid. Energie- en warmtetransitie In 2021 hebben we de Transitievisie Warmte opgesteld.

Dit deden we samen met stakeholders en partners zoals netwerkbedrijven, de woningcorporaties en de Energiecorporatie Enschede Energie. Daarbij maakten we dankbaar gebruik van de input van inwoners, bedrijven en wijkraden. Tevens hebben we nieuwe stappen gezet richting een wijkuitvoeringsplan voor het aardgasvrij maken van Twekkelerveld . Ook zijn we gestart met een verkenning voor een soortgelijke aanpak in Enschede Zuid.

blz. 33 (van 306)

In het laatste half jaar van 2021 stegen de energieprijzen hard. Uit onderzoek blijkt dat een groot aantal huishoudens in energiearmoede leeft. Omdat er zowel incidentele middelen als veel structurele middelen nodig zijn om energiearmoede terug te dringen, hebben we in 2021 de lobby op dit onderwerp geïntensiveerd. We hebben in 2021 gewerkt aan maatregelen om inwoners op korte termijn te ondersteunen. De middelen daarvoor kwamen uit een subsidie van het in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE). Samen met de stichting Pioneering hebben we in 2021 een programma en Energieloket Enschede opgezet. Daarmee hebben we inwoners van de gemeente Enschede geholpen om slim met energie om te gaan en energie te besparen. In het eerste kwartaal van 2021 hebben we via een persoonlijke en intensieve campagne de besparingsmogelijkheden onder de aandacht van de Enschedese bewoners gebracht. Tijdens die campagneperiode konden inwoners van de gemeente Enschede met een eigen woning gratis energiebesparende producten bestellen in de Bespaarshop. Dit was een groot succes (17.000 inwoners deden een bestelling., we hebben 200.000 producten verstrekt aan onze inwoners, die hiermee samen jaarlijks ca 2,8 miljoen euro besparen. Ook is er sprake van reductie van CO2-uitstoot met ruim 5.500 ton per jaar.

Onze rol in de energietransitie heeft voorts betrekking op het planologisch mogelijk maken van ideeën van anderen tot het stimuleren en actief ontwikkelen van plannen. Het kader voor dit ‘mogelijk maken’ staat in de Energievisie, die de gemeenteraad eind 2021 heeft vastgesteld. Verder ontwikkelden we in 2021 concrete plannen, zoals de eerder genoemde stimulering van zonnepanelen en parkeren op zonne-energie. De kosten van de hiervoor genoemde inzet in 2021 kwamen voor een groot deel ten laste van de reserve duurzaamheid. Deze reserve is eind 2022 uitgeput. Dit benadrukt de urgentie van intensieve lobby om de middelen uit de forse (Europese) subsidiepotten voor de Green Deal en het Recovery Fund. Klimaatadaptatie en biodiversiteit. We hebben in 2021 mooie stappen gezet op het gebied van het klimaatadaptiever en groener maken van de stad. Zo heeft de gemeenteraad in het laatste kwartaal van 2021 het Water- en klimaatadaptatieplan Enschede vastgesteld. Hetzelfde geldt voor het Groenambitieplan (“Enschede één groot groen park”). Deze plannen leggen de basis voor een klimaatrobuust en groen Enschede, met meer natuurlijk evenwicht. Ook in de praktijk hebben we samen met partners voortgang geboekt richting een groener Enschede. Zo hebben Enschedeërs sinds de start van de campagne “Zo groen” (in oktober 2021) 550 meter geveltuin aangelegd en 25 boomperken geadopteerd.

Voor het vergroenen van schoolpleinen ontvingen we vijf aanvragen. Via de zogenoemde ‘struikenactie’, in samenwerking met de Groene Loper Enschede, hebben meer dan vijftig maatschappelijke organisaties en buurtinitiatieven een struikenpakket aangevraagd en waren er zo’n 400 aanvragen voor bloemenzaad. We hebben in 2021 diverse projecten uitgevoerd waarbij we de wateroverlast en de droogte hebben aangepakt. Tegelijkertijd werkten we aan plannen voor beperking van hitte-stress en bevordering van biodiversiteit. Het lukt ons steeds vaker om bij reconstructies van wegen, minder verharding en meer groen te realiseren. Op die manier bereiden we ook vergroening voor van "stenige” gebieden (zoals bijvoorbeeld de Molenstraat en de rotonde Deurningerstraat/Raiffeisenstraat). Daarnaast hebben we in 2021 met de afronding van de aanleg van de Stadsbeek laten zien

blz. 34 (van 306)

hoe de aanpak van een waterprobleem de aanjager kan zijn voor het bereiken van meer doelen (biodiversiteit, leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit). Dit vormt een inspiratie ook voor komende projecten. Mobiliteit In 2021 boekten we ook hier op vele terreinen voortgang. In samenwerking met de Provincie hebben we de treinverbinding ‘Zwolle–Enschede-Münster’ beter dan ooit op de agenda van het Rijk gezet. We zijn een intensieve samenwerking en lobby gestart voor de ontwikkeling van de Spoorzone Hengelo-Kennispark-Enschede op het gebied van wonen, werken en bereikbaarheid. De raad stelde de Fietsvisie vast. Ook kwamen we tot besluitvorming over de invoering van de zero-emissiezone en flankerend beleid voor de binnenstad. Daarnaast zijn enkele concrete resultaten vermeldenswaardig. We realiseerden een nieuwe fietsverbinding ‘Enschede-Losser’ en leverden een deel van de fietssnelweg F35 op (Molenstraat en Oosterstraat). Dit inclusief een nieuwe groene ambitie, duurzaamheid, klimaatbestendigheid, een warmtenet en een nieuw riool. Ook kwamen deelfietsen en deelscooters naar Enschede die bijdragen aan een duurzame en betere mobiliteit van onze inwoners en bezoekers. Een schone, hele en veilige openbare ruimte In 2021 hebben we de openbare ruimte schoon, heel en veilig gehouden. Wel was er in de zomer door de weersomstandigheden korte tijd sprake van achterstand in het groenonderhoud.

Daardoor stonden de kwaliteitsafspraken onder druk. Dit hebben we door extra inzet snel ondervangen. Tevens hebben we stappen gezet in het vergroten van de bijdrage van de openbare ruimte aan andere strategische opgaven van de stad. Dit is ook beleidsmatig verankerd in een aantal in 2021 door de gemeenteraad vastgestelde beleidsplannen: het Water- en klimaatadaptatieplan, de visie ‘Bodem en ondergrond’, het Groenambitieplan Enschede “Enschede één groot groen park” en de Visie Landelijk gebied. Deze plannen vormen de onderlegger voor de uitvoering van onze opgaven in de openbare ruimte, samen met inwoners, ondernemers en instellingen. Ook helpen deze plannen in het verkrijgen van subsidies. Tenslotte zijn we in 2021 gestart met de ontwikkeling van een gezondheidsambitieplan, in samenhang tussen het sociaal en het fysiek domein. Dit krijgt in 2022 verder vorm. Voorbereiden Omgevingswet In 2021 hebben we veel voortgang geboekt in de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. De belangrijkste daarvan zijn 1) de aansluiting van onze nieuwe applicaties voor vergunnen en bestemmen op de Landelijke Voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet en 2) de inrichting van processen in onze nieuwe applicaties. Daarnaast hebben we de eerste fasen voor de ontwikkeling van een Omgevingsvisie voor Enschede doorlopen.

Ook hebben we de onderwerpen die van belang zijn voor het Omgevingsplan voorbereid. Daarbij gaat het onder meer om de participatieplicht, het adviesrecht van de raad en delegatie. Voorbereiden Wet kwaliteitsborging Met de stapsgewijze invoering van de Wet kwaliteitsborging (voor het bouwen) verschuift de focus in de bouw: in plaats van het vooraf verkrijgen van een vergunning dienen bouwbedrijven / ontwikkelaars tijdens en na afloop van de bouw aan te kunnen tonen dat ze voldoen aan kwaliteitseisen. Daarbij wordt een onafhankelijke, private toezichthouder geïntroduceerd: de kwaliteitsborger. We zijn in 2021 verder gegaan met de in 2020 gestarte proefprojecten en hebben het aantal

blz. 35 (van 306)

proefprojecten uitgebreid. Dit gebeurt in regionaal verband. Daarbij is Enschede samen met twee andere gemeenten trekker van het ambassadeursnetwerk Twente. Het doel is leren van de proefprojecten en de consequenties in beeld brengen voor de gemeentelijke organisatie. Het betreft hier inhoudelijke thema’s als financiën, werkprocessen, werkwijze, formatie, beleid, communicatie en inrichting afdelingen. Handhaving en veiligheid In 2021 hebben we extra structurele middelen gekregen om de inzet van de buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s) verder te optimaliseren. We willen daarbij groeien naar het niveau dat nodig is volgens de benchmark van 2018. Met deze extra middelen hebben we in 2021 meerdere nieuwe boa’s in dienst genomen. Ook konden we met succes de bestuurlijke boete implementeren. En we waren in staat een plan van aanpak op te stellen voor verdere professionalisering en groei van de afdeling handhaven openbare ruimte. Dit is nodig om de positie van de gemeente Enschede in de concurrerende markt te verbeteren en een gepaste waardering te realiseren voor het belangrijke en uitgebreide takenpakket dat zij uitvoeren. Daarnaast zetten we een deel van de structurele middelen in voor juridische opvolging van (bestuurlijke) boetes. Immers, meer boa’s betekent ook meer juridische procedures op handhaving in de openbare ruimte en/of bijzondere wetten.

Met de invoering van het handhavingsinstrument bestuurlijke boete leveren we een bijdrage aan een leefbare stad en vergroten wij de veiligheid. Wat hebben we in 2021 niet kunnen doen In 2021 werden de taken en opgaven binnen het BVTH werkveld steeds complexer (denk aan thema’s als stikstof, Pfas, cultuurhistorie en ecologie). De hoeveelheid werk neemt daarnaast ook toe. Bijvoorbeeld de toenemende toezichtvraag op veel verschillende thema’s, zoals onzelfstandige bewoning en gevelbeplating bij hoogbouw. Door deze toename hebben wij niet alle vooraf gestelde doelen in 2021 kunnen behalen. Om hiervoor tot een oplossing te komen is het domein Fysiek in 2021 gaan werken aan een ambitiedocument. Daarmee krijgen we er zicht op hoeveel extra capaciteit er binnen dit werkveld structureel nodig is om onze gemeentelijke taken naar behoren te kunnen blijven doen. Financiën Het financieel resultaat van het programma Duurzaam wonen, leven en werken bedraagt 1,9 miljoen euro nadelig ten opzichte van de actuele begroting. Ten opzichte van de Zomernota 2021 is dit een verbetering van 2,4 miljoen euro.

Een deel van de positieve resultaat op producten willen we via bestemmingsvoorstellen (circa 1 miljoen euro) meenemen naar 2022, dit betreft voornamelijk middelen die in de decembercirculaire 2021 beschikbaar zijn gesteld, maar niet meer in 2021 konden worden ingezet en wel in 2022 nodig zijn of werkzaamheden die vertraagd zijn door corona in 2021. In de paragraaf “Wat heeft het gekost” en hoofdstuk d 8 wordt het financieel resultaat nader toegelicht.

Wat hebben we er voor gedaan?

1. De bereikbaarheid van banen wordt vergroot We willen Enschede economisch versterken. Op deze manier kunnen we kwalitatief groeien, baanmogelijkheden bieden voor iedereen en daardoor ook sociale problemen beter het hoofd bieden. Eerste prioriteit om dit voor elkaar te krijgen is het vergroten van de bereikbaarheid

blz. 36 (van 306)

van banen. We willen de agglomeratiekracht van onze stad versterken. Dit doen we op verschillende manieren: kortere reistijden naar aanliggende gebieden met banen, een betere interne bereikbaarheid, een sterkere verwevenheid/relatie met naastliggende economische centra en meer banen in de stad zelf. Dit hoofddoel hangt heel sterk samen met de hoofddoelen "aantrekken en vasthouden van talent" en "inwoners zijn financieel zelfstandig".

1.01 Enschede is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht) Agglomeratiekracht is de massa en dichtheid in een gebied in de vorm van lokale concentraties van bedrijven, kennis, human capital en een goede bereikbaarheid, internationale connectiviteit en kwaliteit van leven. De aanwezigheid hiervan kan leiden tot agglomeratievoordelen. Dit zijn voordelen die bedrijven en instellingen ondervinden door ruimtelijke en organisatorische nabijheid. Versterking van agglomeratievoordelen leidt tot een toename van agglomeratiekracht (Raspe et al, 2012). Het beter verbinden van Enschede met aanliggende economische centra is van belang om de agglomeratiekracht te versterken. Er komen meer banen beschikbaar binnen een redelijke reisafstand. Hierdoor kunnen meer mensen aan het werk en kan HBO en universitair opgeleid talent in Enschede blijven wonen. Dit gaan we bereiken door een betere externe bereikbaarheid (lobby op kortere reistijden), een betere interne bereikbaarheid (denk hierbij bijvoorbeeld aan een zo kort mogelijk voor- en natransport naar de OV knooppunten en werklocaties) en door verdere verweving met onze buren in Duitsland via de Duitslandagenda (vergroting van het daily urban system). Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is te zien hoeveel banen binnen een redelijke reisafstand bereikbaar zijn voor een gemiddelde inwoner van Enschede. Hierbij is geen rekening gehouden met filedruk en ook de banen in Duitsland worden niet meegeteld. De bereikbare banen zijn een maatstaf voor de externe bereikbaarheid van onze gemeente. Bron: Atlas voor Gemeenten Streven: het streven is dat dit aantal bereikbare banen toe gaat nemen op de langere termijn. Wij verwachten toename in dit aantal bereikbare banen door de kortere reistijd (met trein)

blz. 37 (van 306)

naar Zwolle per augustus 2018 en de opening van de nieuwe N18 richting de Achterhoek in mei 2018. Hiernaast neemt de bereikbaarheid van banen ook toe door banengroei in de regio Twente zelf. Realisatie 2021: deze cijfers worden in mei 2022 verwacht.

Toelichting De bereikbaarheidsindicator is in 2011 gestart als een indexcijfer van de reistijden over een aantal invalswegen naar het centrum van Enschede. Een lagere waarde betekend dat de reistijd ten opzichte van 2011 verbeterd is. Realisatie: In 2021 is het indexcijfer 75,4. Dat betekent dat de reistijd vergelijkbaar is met 2020. Door de corona-crisis is er minder verkeer geweest, wat resulteert in een betere doorstroming. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 4

01. We blijven lobbyen voor de “treinverbinding Zwolle, Enschede, Munster” en “Marsroute N35” In 2021 heeft de GR het grootste deel van de investeringen in de vestigingsvoorwaarden voor nieuwe bedrijven afgerond. De erfpachtvoorwaarden en de inrichting van het parkmanagementorganisatie heeft de projectorganisatie nog niet afgerond. De onderbouwing en doorrekening van de gevolgen kostte meer tijd dan verwacht. Ten aanzien van investeringen in het MRO-cluster bleek begin 2021 dat de businesscase daaronder niet langer houdbaar vanwege een discussie met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Het bestuur van de GR heeft toen een aantal investeringen (waaronder die in de hangar) ‘on hold’ gezet. Aan het begin van het tweede kwartaal van 2022 moet de rechter daar een oordeel over vellen. De algehele ontwikkeling van Technology Base wacht op een evaluatie op verzoek van de raad.

02. We leggen de parkeervisie ter vaststelling voor aan de raad De parkeervisie is in concept gereed, maar we hebben meer tijd genomen voor participatie met stakeholders en gewerkt aan een breder draagvlak voor de visie. Daardoor heeft het proces wat vertraging opgelopen. Het plan wordt afhankelijk van

blz. 38 (van 306)

verdere besluitvorming voorgelegd aan de raad. 03. We versterken het fietsklimaat 04. We stellen een plan op voor deelmobiliteit Bijdrage verbonden partij: Euregio Bijdrage verbonden partij: Regio Twente

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

1.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties Op de toplocaties Kennispark, binnenstad/stadscampus en Technology Base faciliteren wij de vestiging van bedrijven en de groei van banen. In de binnenstad groeien de banen in met name de horeca en detailhandel. De stadscampus, Kennispark en Technology Base gaan zorgen voor een internationaal aantrekkelijk profiel van onze stad en regio, bieden een nieuwe inspirerende werkomgeving en dragen daarmee ook bij aan het aantrekken en vasthouden van talent. Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting In deze grafiek zien we de ontwikkeling van het aantal banen op Kennispark. Kennispark beslaat de gebieden: UT, Business and Science Park en Twente Village. Bron: Vestigingenregistratie Enschede Streven: het streven van de banenontwikkeling is gebaseerd op een groei met 300 banen per jaar. Met de nieuwe investeringen in Kennispark is het streven om 1800 banen toe te voegen. Dit hangt samen met verwachte ontwikkelingen, nieuwbouw en nieuwvestigers in dit gebied. Realisatie 2021: deze cijfers worden in mei 2022 verwacht.

blz. 39 (van 306)

Toelichting In deze grafiek de ontwikkeling van het aantal banen op de toplocatie "luchthaven". Het betreft de banen op de werklocaties van de voormalige luchthaven (Technology Base, Deventer Poort en de werkparken van Van Eck). Bron: monitor van de Provincie en gemeente Enschede (I&O Research) Streven: het streven in deze grafiek is per 2019 aangepast. Het oorspronkelijke streven was grotendeels gebaseerd op de plannen van Lithium Werks (groei met 300 banen per jaar vanaf 2020). Nu de plannen van Lithium Werks niet doorgaan, is een streven van 25 banen per jaar meer realistisch. Daarom is de streefwaarde vanaf 2023 naar beneden bijgesteld. Realisatie 2021: deze cijfers worden in mei 2022 verwacht.

Toelichting In deze grafiek staan het aantal banen van drie belangrijke binnenstadsgebieden: het kernwinkelapparaat, de kantoorlocatie stationsomgeving en de kantoorlocatie Stadsweide (inclusief het voormalige MST aan het Ariënsplein). De daling in 2017 in het aantal banen komt door de verplaatsing van de banen van het MST Ariënsplein naar het Koningsplein. Bron: Vestigingenregistratie Enschede

blz. 40 (van 306)

Streven: de streefwaarde (een groei met 150 banen per jaar) is gebaseerd op de sterker wordende functie van de binnenstad in de Euregio (voorzieningen, komst bioscoop, vernieuwing van winkels en horeca) en de ontwikkeling van de stadscampus met woon/werkfuncties, onderwijs, bedrijvigheid, diensten etc. Realisatie 2021: deze cijfers worden in mei 2021 verwacht. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 5

01.We investeren via de gemeenschappelijke regeling in de (luchthaven)infrastructuur In 2021 heeft de GR het grootste deel van de investeringen in de vestigingsvoorwaarden voor nieuwe bedrijven afgerond. De erfpachtvoorwaarden en de inrichting van het parkmanagementorganisatie heeft de projectorganisatie nog niet afgerond. De onderbouwing en doorrekening van de gevolgen kostte meer tijd dan verwacht. Ten aanzien van investeringen in het MRO-cluster bleek begin 2021 dat de businesscase daaronder niet langer houdbaar vanwege een discussie met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Het bestuur van de GR heeft toen een aantal investeringen (waaronder die in de hangar) ‘on hold’ gezet. Aan het begin van het tweede kwartaal van 2022 moet de rechter daar een oordeel over vellen. De algehele ontwikkeling van Technology Base wacht op een evaluatie op verzoek van de raad.

02. We voorzien het evenemententerrein van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE)van een passende planologische regeling De planologische regeling is in gang gezet. Er loopt nog een juridische procedure ter vaststelling van het kader. 03. We dragen bij aan de versterking van de regionale topwerklocaties De samenwerking top(werk)locaties kwam in 2021 steeds beter op gang. Maandelijks spreken de directeuren van de topwerklocaties en de directeur elkaar over acquisitie(kansen), de ruimtelijke aspecten van de terreinen en de unieke profielen (wij maken ook onderdeel uit van dat overleg). In 2021 heeft dit directeurenoverleg aan een gezamenlijke marketingstrategie gewerkt in samenwerking met OostNL en Novel-T. De samenhang tussen de werklocaties is dus versterkt. We werken er nog aan om de Twenteboard op een goede manier aan te haken. De verbetering van de stationsgebieden is in 2021 ook in gang gezet. In samenwerking met gemeente Hengelo hebben we een inventarisatie uitgevoerd naar de kansen en mogelijkheden van de Spoorzone Hengelo-Kennispark-Enschede. Met als doel te komen tot een nieuw (hoog)stedelijk vestigingsmilieu. In de mobiliteitsaanpak is aandacht voor het last-mile-vervoer. In dat kader denken we na over wat een passende rol is voor de gemeente (variërend van meer reactief tot actief).

In de stadsdeelcommissie noord van november hebben we onze aanpak gepresenteerd inzake de (participatie rond) het zgn. ‘compensatiepakket noordwest’. Daarbij gaat het om compenserende maatregelen voor het niet doorgaan van de noordelijke ontsluiting van UT/Kennispark. Het onderzoek naar de noordelijke singels is gereed. Het pakket voor de Singel

blz. 41 (van 306)

onderzoeken we nu verder op haalbaarheid. 04. We voeren de gebiedsstrategie Kennispark uit Kennispark was in de periode 2020-2021 de grootste banenmotor van onze stad. In 2021 hebben we voortgang gerealiseerd, al ging het op onderdelen minder snel dan we vooraf dachten. In 2021 was de formele oprichting van de gebiedsorganisatie Kennispark een feit. Daarin werken UT, ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente samen aan de verdere gebiedsontwikkeling. Ook ondertekenden we in de tweede helft van 2021 een samenwerkingsovereenkomst met een (andere dan in 2020 beoogde) belegger. Ook legden we de laatste hand aan een voorstel voor de investeringen in fase 1 van de gebiedsontwikkeling in de ‘etalage’ van Kennispark (het gebied direct tegenover de UT). Dit investeringsvoorstel leggen we begin 2022 voor aan de raad. De investeringen op Kennispark maken onderdeel uit van de door de raad vastgestelde SIA (Strategische InvesteringsAgenda). Tenslotte vorderde de aanpassing van het bestemmingsplan gestaag. De stikstofberekeningen en -onderbouwingen kostten daarbij meer tijd dan verwacht. Het aangepaste bestemmingsplan leggen we begin 2022 voor aan de raad. 05. We focussen op de verdere ontwikkeling van de Stadscampus/Connect-U en De Kop Partijen hebben nog geen overeenstemming over de inhoud van de plannen, zodat er nog geen bestemmingsplan in procedure is gebracht.

We richten ons op het 2e kwartaal van 2022. Bijdrage verbonden partij: XL Businesspark Twente/Regionaal Bedrijventerrein RBT

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

1.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven groeien en innoveren De basis van onze economie zijn onze bestaande bedrijven. Op regionaal niveau vindt acquisitie plaats in de sectoren High Tech Systems en Materials (HTSM) en logistiek. Hiernaast acquireren we zelf op enkele voor Enschede specifieke sectoren: zakelijke dienstverlening, ICT en winkels voor de binnenstad. Acquisitie gebeurt heel gericht en is afgestemd op het profiel van onze regio en stad. Voor alle bedrijven (bestaand en nieuw) gaan we een goede dienstverlening bieden, zorgen we voor digitale bereikbaarheid, bieden we ondersteuning van netwerken voor starters, start ups en scale ups en innovatie (Novel-T), bevorderen we internationalisering, hebben we aandacht voor het arbeidsmarktbeleid en voor een aantrekkelijke werkomgeving.

blz. 42 (van 306)

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is de ontwikkeling te zien van het totaal aantal banen in Enschede. De banengroei is een resultaat van inzet op bereikbaarheid van banen en van aantrekken en vasthouden van talent. Bron: Vestigingenregistratie Enschede Streven: het streefgetal is gebaseerd op de landelijke verwachtingen in banengroei (1,4% groei per jaar vanaf 2019). Bron: CBS/UWV Realisatie 2021: deze cijfers worden in mei 2022 verwacht.

Toelichting In deze grafiek is de ontwikkeling van het bruto regionaal product (BRP) van Enschede te zien. Het BRP zegt iets over de samenstelling van de economische sectoren in een gemeente en de toegevoegde waarde per baan. Het BRP wordt berekend met behulp van gegevens van het CBS (nationale rekeningen) en werkgelegenheidsgegevens (LISA). In 2019 blijkt dat het CBS de realisatiecijfers met terugwerkende kracht heeft aangepast. De aangepaste realisatiecijfers liggen iets hoger dan vorig jaar werd aangegeven door het CBS. Dit is nu verwerkt in bovenstaande grafiek. Het streven is hierop ook aangepast (met het nieuwe cijfer voor 2018 als uitgangspunt). Bron: CBS

blz. 43 (van 306)

Streven: het streven is het BRP harder te laten stijgen dan de landelijke prognose (een stijging van 1,8% per jaar vanaf 2018, bron: CPB). We hopen met ontwikkelingen op de toplocaties, ondersteuning van innovatie en inzet op goede voorzieningen een sterkere samenstelling in sectoren te krijgen en meer toegevoegde waarde per baan. Het streven is vastgezet op de gegevens van vorig jaar, maar zou eigenlijk hoger moeten liggen na de aanpassing van de realisatiecijfers. Realisatie 2021: dit cijfer is pas in april/mei 2022 bekend. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 6

01. We evalueren koers XL Businesspark Twente/Regionaal bedrijventerrein RBT 02. We dragen bij aan de ontwikkeling van een 'Medtech'cluster 03. We leggen de nieuwe Kantorenvisie ter vaststelling voor aan de raad. Het nieuwe beleidskader en de strategie voor kantoren is nog in voorbereiding. Dit komt mede door de noodzaak aan te sluiten bij het traject van de Omgevingsvisie. In die visie geven we antwoord op vragen over de ruimte die nodig is voor werken, wonen, recreëren etc. Een belangrijke bouwsteen voor de kantorenvisie, te weten de kantorenanalyse, hebben we in 2021 afgerond. We hebben dit in december aan december 2021 ter informatie aan de gemeenteraad gestuurd. 04. We onderzoeken de herontwikkelingskansen voor verouderde bedrijventerreinen Vanwege ondercapaciteit, zowel binnen als buiten het economisch domein, zijn we in 2021 niet gestart met dit onderzoek naar de herontwikkelingskansen van verouderde bedrijventerreinen. 05. We ontwikkelen de Oostkrans van de Usseler Es 06. We gaan een locatie-onderzoek doen naar strategische uitbreidingsruimte voor bedrijven De voorbereiding van dit locatie-onderzoek duurde langer dan verwacht. De eerste stap daarin is het formuleren van een (economisch) programma van eisen voor de zoekopdracht naar potentiële locaties voor een nieuw bedrijventerrein.

Gezien het kaderstellende karakter van de zoekopdracht hebben we in 2021 een voorstel daarvoor voorbereid. Dit voorstel komt in 2022 in de raad aan de orde. Bijdrage verbonden partij:XL Businesspark Twente/Regionaal Bedrijventerrein RBT

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

2. Talent wordt aangetrokken en vastgehouden De aantrekkelijkheid van een stad wordt in eerste instantie bepaald door de inwoners: het aandeel HBO en universitair opgeleiden en het aandeel creatieve klasse bepaalt de aantrekkelijkheid van de stad voor bedrijven en de economische groei. Economische groei is nodig om iedereen aan het werk te houden. Enschede heeft een relatief laag aandeel HBO en universitair opgeleiden. Dit beperkt de economische kansen van onze stad. Om hier verandering in aan te brengen, gaan wij meer inzetten op het aantrekken en vasthouden van HBO en universitair opgeleid talent. Hiervoor is het belangrijk dat de voorzieningen (wonen,

blz. 44 (van 306)

cultuur, profilering) goed op orde zijn. We willen kwalitatief groeien om als stad sterker te worden. Deze doelstelling hangt sterk samen met "de bereikbaarheid van banen wordt vergroot", "inwoners zijn gezond en actief" en "inwoners zijn financieel zelfstandig".

2.01 De stedelijke voorzieningen zijn attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal) Een aantrekkelijke stad heeft een bruisende binnenstad, goede culturele voorzieningen, evenementen en voorzieningen als een internationale school. En dit is afgestemd op de wens tot het vasthouden van meer HBO en universitair opgeleiden.

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek staat het gemiddeld aantal weekbezoekers in de binnenstad. Dit gemiddelde aantal is tot en met 2017 gemeten op basis van handmatige tellingen. Deze tellingen vonden eens per jaar en tijdens winkeltijden plaats. Vanaf 2018 tellen we alle dagen, via wifisensoren en 24 uur per dag. Dit levert een trendbreuk op in de cijfers (omdat we nu 24 uur per dag tellen). Het getal van 2018 is het gemiddeld aantal weekbezoekers in de eerste helft van het jaar gebaseerd op wifitellingen. Het streven is gebaseerd op een verwachte toename van bezoekers door realisatie van nieuwbouwprojecten rondom de binnenstad, ontwikkeling van de stadscampus en verdere versterking van de positie van de binnenstad in de Euregio. Bron: Locatus (2015-2017) en City Traffic (vanaf 2018)

blz. 45 (van 306)

Toelichting Cultuur en evenementen zijn belangrijke factoren voor een aantrekkelijke stad en goede stedelijke voorzieningen. Doel is dat dit totaal aantal stijgt. Indirect effect zijn meer bestedingen (o.a. restaurantbezoek) in de stad. De streefwaarden zijn het aantal bezoekers per jaar. Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 2

01. We maken een nieuw evenementenbeleid Ondanks de coronacrisis is in 2021 wel gewerkt aan nieuw evenementenbeleid. Dat heeft als doel evenementen en festivals, als onderdeel van de culturele en sportieve uitingen, te laten bijdragen aan een onderscheidend profiel van Enschede en aan een aantrekkelijke, bruisende stad. Veel personele wisselingen, afwezigheid en uitval heeft geleid tot verlies van kennis en gezorgd voor vertraging. Hierdoor heeft de ontwikkeling van het evenementenbeleid, inclusief het toetsingskader voor vergunningen en de verordening voor subsidies, enige tijd stilgelegen. In het najaar is het herzieningsproces van het toetsingskader hervat. Ook zijn de werkzaamheden aan het subsidiekader hervat. 02. We maken een nieuwe cultuurnota De cultuurnota is vertraagd omdat er prioriteit is gegeven aan maatregelen betreffende de bestrijding van de effecten van corona op cultuur en evenementen. Bij raadsvoorstel over inzet Rijksmiddelen is hierover gecommuniceerd Bijdrage verbonden partij: Twentse Schouwburg

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

2.02 Het woningaanbod en de leefomgeving zijn attractief, veilig en toekomstbestendig Als we meer HBO en universitair opgeleiden vast willen houden, dan moet het woningaanbod hier bij aansluiten. De kwalitatieve samenstelling van het woningaanbod is een aandachtspunt en we moeten kijken of we passende woningen hebben voor net afgestudeerden, expats en gezinnen. Als grootste stad van het oosten kunnen wij een grootstedelijk woonmilieu bieden. Het verdichten in het centrum hoort bij dit doel, evenals

blz. 46 (van 306)

een aantrekkelijke leefomgeving en buitengebied.

Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting Dit cijfer is samengesteld uit verschillende waarderingsaspecten van de aantrekkelijkheid van de woonomgeving. De keuze is gebaseerd op studies van het Ministerie en de atlas voor Nederlandse gemeenten. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over de mate van contact tussen buren, de hoeveelheid groen en water in de wijk, het percentage koopwoningen en het culturele aanbod. Realisatie: de indicator komt in 2021 uit op 119, 1 punt dan 2020. De daling is te wijten aan daling indicator cultureel aanbod uit Atlas voor Gemeenten. In 2020 scoorden we hoger dan gemiddeld op cultureel aanbod. Er waren door corona minder voorstellingen, ook ten opzichte van andere steden.

Toelichting Het indexcijfer van de gemiddelde verkoopprijsontwikkeling bestaande woningen geeft informatie over de aantrekkelijkheid van Enschede in relatie tot Twente als geheel. Er is geen concreet streefcijfer aangegeven omdat een stijging van de gemiddelde verkoopprijs

blz. 47 (van 306)

geen doel op zich is. Wel is een doel dat de ontwikkeling van de gemiddelde verkoopprijs bestaande woningen in Enschede boven het Twentse gemiddelde ligt. Dit is namelijk een indicatie dat de aantrekkelijkheid van Enschede zich positief ontwikkelt ten opzichte van de omliggende gemeenten. Bron: vastgoedrapportage Twente / Kennispunt. Realisatie: het realisatiecijfer 2021 wordt eind februari 2022 verwacht.

Toelichting Als wij willen werken aan een evenwichtiger samenstelling van onze bevolking, dan moet onder andere de verhouding tussen de verschillende prijssegmenten van woningen veranderen (relatief minder goedkoop en meer duur). Bij nieuwbouw streven we naar een relatief groter aandeel in het duurdere segment. Dit zorgt ook voor doorstroming op de woningmarkt en daardoor ook voor aanbod voor starters op de woningmarkt. Bron: GBTwente Realisatie: het realisatiecijfer 2021 wordt eind februari 2022 verwacht.

blz. 48 (van 306)

Toelichting De score woonaantrekkelijkheid is een jaarlijkse (relatieve) score van onze stad in de Atlas voor Gemeenten. We laten hier de score zien zonder geografie omdat geografische factoren erg bepalend zijn voor onze eindscore (bereikbaarheid van banen, nabijheid natuurgebieden als de Veluwe en de zee). Aan onze geografische ligging kunnen we niet zoveel veranderen. De andere factoren die deze score bepalen zijn: cultureel aanbod, veiligheid, percentage koopwoningen, culinair aanbod, aanwezigheid universiteit en percentage vooroorlogse woningen. Hoe lager de score, hoe beter we scoren op de ranglijst. Bron: Atlas voor Gemeenten. Streven: het streven is om weer op het niveau van 2017 te komen (12e van de ranglijst: een plek die past bij de omvang van onze gemeente). Realisatie: het realisatiecijfer 2021 wordt eind januari 2022 bekend. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 19

01. We leggen de grondexploitatie en het investeringsproject eerste fase Centrumkwadraat voor aan de Raad 02. We leggen de kadernota en grondexploitatie ontwikkeling Eschmarkerveld voor aan de Raad Het opstellen van het koersdocument heeft meer tijd gevraagd dan voorheen ingeschat. Het document is eind oktober vastgesteld. Er wordt op dit moment hard gewerkt aan de uitgiftestrategie en de grex. De verwachting is dat deze in het 2e kwartaal van 2022 worden voorgelegd. 03. We leggen de kadernota Cromhoffpark voor aan de Raad en openen een grondexploitatie

04. We gaan door met de uitvoering van diverse deelprojecten uit de Dynamische Uitvoeringsagenda Twekkelerveld 05. We leggen de Visie Landelijk Gebied voor aan de Raad

blz. 49 (van 306)

06. We leggen het Koepelplan Openbare ruimte voor aan de Raad 07. We leggen de Visie op de bodem en ondergrond voor aan de Raad 08. We leggen de Toekomstvisie Begraafplaatsen en Gedenkparken voor aan de Raad De totstandkoming van de Toekomstvisie Begraven en Gedenken 2022-2032 heeft helaas vertraging opgelopen. De toekomstvisie wordt naar verwachting in het voorjaar van 2022 vastgesteld. Voor het beheer en onderhoud van het groen op de begraafplaatsen en gedenkparken sluiten we in de visie aan bij de doelstellingen van het Groenambitieplan Enschede, “Enschede één groot groen park”. 09. We nemen maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid 10. We voeren de herijkte woonvisie uit en organiseren het jaarlijks woondebat 11. We gaan de invoering van de Omgevingswet voorbereiden 12. We gaan een Omgevingsvisie voor Enschede opstellen 13. We proberen de impassen in het geschil met de Omgevingsdienst Twente (ODT) te doorbreken In 2021 is na een succesvolle mediation een eind gekomen aan het langlopende geschil tussen de gemeente Enschede en de Omgevingsdienst Twente (ODT). We zijn blij met het bereikte resultaat en de incidentele en structurele financiële verrekening. Per 1 januari 2022 brengt Enschede, naast de basistaken, ook de extra milieutaken onder bij de ODT. Daarmee hebben alle deelnemers eenzelfde takenpakket, het zogenoemde standaardpakket, ondergebracht bij de ODT.

14. We gaan een Impact analyse maken over de kleinere bouwwerken in de zogenaamde gevolgklasse I. 15. We gaan de mogelijke financieringsvormen onderzoeken om uitvoering te kunnen blijven geven aan de wettelijke VTH-taken (Vergunning, toezicht en handhaving) Door het uitstel van de invoering van de Ow en de Wkb en daarmee samenhangende onduidelijkheden die er nog zijn voor de uitvoering, kon het onderzoek in 2021 nog niet volledig uitgevoerd worden. Dit wordt in 2022 verder afgerond. 16. We maken een cultuurhistorische waardenkaart Vanwege capaciteitsgebrek is de opdracht nog niet afgerond. 17. We gaan de beleidsregel Bouw- en sloopveiligheid implementeren De beleidsregel Bouw- en sloopveiligheid is in 2021 nog niet volledig geïmplementeerd vanwege de hoge werkdruk / gebrek aan capaciteit. Er wordt nog niet gewerkt volgens de nieuwe organisatiestructuur waarbij de omgevingsveiligheid centraal staat en er een gemeentelijk regisseur omgevingsveiligheid is aangesteld. Op dit moment is dit nog extern georganiseerd. 18. We gaan de inzet van de BOA's verder optimaliseren 19. We bieden aangepast beleid over onzelfstandige woonruimte aan ter vaststelling Bijdrage verbonden partij: Omgevingsdienst Twente

blz. 50 (van 306)

Bijdrage verbonden partij: Onderhoud Enschede Bijdrage verbonden partij: Regio Twente

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

2.03 Wij werken effectiever samen met de kennisinstellingen (UT, Saxion, Aki, ROC) en het bedrijfsleven op de opgave "aantrekken en vasthouden van talent” Het aantrekken en vasthouden van talent is een opgave die we niet alleen kunnen trekken. We werken hierin nauw samen met de kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Met de kennisinstellingen hebben we een strategische samenwerkingsagenda Smart Enschede opgesteld. Het samenwerken met de bedrijven is hier een onderdeel van.

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is het migratiesaldo te zien per leeftijdsgroep. Om de grafiek leesbaar te houden is gekozen voor de leeftijdsgroepen tussen 15 en 40 jaar. Dit zijn ook de groepen waar we ons vooral op inzetten bij de doelstelling "aantrekken en vasthouden van talent". De migratie in de leeftijdsgroep 15-19 hangt sterk samen met het aantal jongeren dat in onze stad komt studeren. Bron: Basis Registratie Personen, bewerkt door Kennispunt Twente Streven: we streven er naar om meer jongeren te trekken in de leeftijdsgroep 15-19 jaar en in de leeftijdsgroepen 20-40 hopen we dat er per saldo meer mensen blijven dan dat ze vertrekken uit onze stad. Realisatie 2020: de coronacrisis heeft grote invloed op deze indicator. In 2020 trekken minder jongeren naar onze stad. Reden kan zijn dat nieuwe studenten meer thuis blijven wonen aangezien het hoger onderwijs op afstand werd gegeven in 2020. Ook de groep 2024 jaar trekt per saldo meer weg uit onze stad. Ook dit kan weer samenhangen met het studeren op afstand (en het weer bij ouders in gaan wonen). Een lichtpuntje is dat in de leeftijdsgroep van 35-39 jaar per saldo meer mensen in Enschede blijven wonen. Het

blz. 51 (van 306)

realiseren van nieuwbouwwoningen voor gezinnen zal daar aan hebben bijgedragen.

Toelichting In deze grafiek staat het aantal studenten op de UT, Artez en Saxion (vestiging Enschede). Meer studenten in de stad, betekent een grotere groep die we potentieel kunnen binden aan onze stad. Bron: DUO, bewerkt door Kennispunt Twente Streven: Saxion verwacht de komende jaren een lichte toename in het aantal studenten. De UT verwacht een iets sterkere groei in studentenaantallen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename in internationale studenten. Realisatie 2020: In 2020 zien we een flinke stijging in het aantal studenten op Saxion en de UT. In het coronajaar besluiten meer Nederlandse jongeren in Nederland te blijven voor een studie (bachelor en master). En meer mensen besluiten door te leren of om- of bij te scholen. Buitenlandse studenten komen ook nog steeds (maar wel in mindere mate), en dan vooral uit Europa en minder vanuit landen elders ter wereld. De Nederlandse studenten blijven meer thuis wonen in 2020 door het onderwijs op afstand. Dit zien we terug in de stagnerende bevolkingsgroei in Enschede in 2020. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 2

01. We dagen studenten en talenten uit om samen met ons te werken aan vernieuwende oplossingen voor maatschappelijke opgaven 02. Samen met de kennisinstellingen, het bedrijfsleven en andere instanties zetten we meer regie op de regionale talentopgave

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

2.04 De (inter)nationale branding van Enschede wordt versterkt Om onze stad neer te zetten als aantrekkelijk voor talent is veel inzet nodig op positionering en profilering. We willen onze stad neerzetten als grensverleggend, innovatief, hip en slim.

blz. 52 (van 306)

Hiernaast willen we ook een welcoming city zijn voor de toenemende stroom van buitenlandse studenten en kenniswerkers.

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting .

Toelichting De beroepsbevolking (alle mensen tussen 15 en 74 jaar die werken of beschikbaar zijn voor werk) stijgt in de grote steden door de trek naar de stad, maar daalde tot 2017 in Enschede. Door maatregelen op het gebied van bereikbaarheid van banen en het vasthouden van talent hopen we op termijn de dalende tendens van de beroepsbevolking iets te keren. Een groeiende beroepsbevolking (met een hoog opleidingsniveau) is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven. Bron: CBS Streven: we streven er naar om qua beroepsbevolking weer op het niveau van 2015 te komen. Realisatie 2020: in 2020 blijft de beroepsbevolking stabiel. Een ontwikkeling die in lijn ligt met de stabilisatie van ons inwoneraantal. In 2020 nam vooral de migratie naar onze stad af. In

blz. 53 (van 306)

2020 zijn internationale bewegingen sterk teruggelopen door corona. Dit heeft zijn weerslag gehad op de komst naar Enschede van internationale studenten, kenniswerkers en arbeidsmigranten. Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 2

01. We implementeren de strategische visie citymarketing en citybranding 02. We werken het welcoming city beleid uit op het onderdeel internationale communicatie

. Legenda: mogelijk;

= loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

3. Enschede is een duurzame en klimaatbestendige stad Wereldwijd is er een opgave voor energietransitie, klimaatadaptatie en hergebruik van grondstoffen. Enschede moet hier ook een bijdrage in leveren.

3.01 Transitie naar duurzame energiebronnen en energietransitie Wij streven naar verduurzaming van woningen, bedrijven, duurzame energievoorziening en het afkoppelen van panden van gas. Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde gasverbruik per wooneenheid (koop) zien. Een afname in het gemiddelde gasverbruik is hierbij een signaal dat woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie 2021: Het realisatiecijfer is bij het opmaken van de jaarrekening nog niet bekend.

blz. 54 (van 306)

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde gasverbruik per wooneenheid (huur) zien. Een afname in het gemiddelde gasverbruik is hierbij een signaal dat woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: het realisatiecijfers is bij het opmaken van de jaarrekening nog niet bekend.

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde elektriciteitsverbruik per wooneenheid (koop) zien. Een afname in het gemiddelde verbruik van elektriciteit is hierbij een signaal dat installaties en apparatuur in woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: het realisatiecijfer is bij het opmaken van de jaarrekening nog niet bekend.

blz. 55 (van 306)

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde elektriciteitsverbruik per wooneenheid (huur) zien. Een afname in het gemiddelde verbruik van elektriciteit is hierbij een signaal dat installaties en apparatuur in woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: het realisatiecijfer is bij het opmaken van de jaarrekening nog niet bekend.

Toelichting Deze indicator is in ontwikkeling. Op dit moment is niet alle benodigde informatie voorhanden om de warmtelevering aan woningen in beeld te brengen. We gaan voor de nieuwe coalitieperiode op zoek naar een indicator die wel een realistisch beeld geeft van de ontwikkelingen.

blz. 56 (van 306)

Acties 2021

ZN21 JR21 Aantal acties: 14

01. We leggen de Transitievisie Warmte voor aan de raad Ook in Enschede hebben zich veel bezorgde inwoners gemeld. Wij zijn van mening dat nu alle aandacht moet gaan naar het nemen van maatregelen die de effecten van prijsstijgingen kunnen dempen. Nu onverstoorbaar doorgaan met de behandeling van de Transitievisie Warmte geeft wat ons betreft de verkeerde boodschap af. Een boodschap die aangeeft dat wij de zorgen van onze inwoners minder serieus lijken te nemen dan onze verplichting naar het Rijk om een vastgestelde Transitievisie Warmte te hebben. Dit is uiteraard niet het geval. 02. We maken een integrale wijkaanpak warmtetransitie voor de wijken Twekkelerveld en de Posten In Twekkelerveld werken we samen met bewoners aan het wijkuitvoeringsplan, dit hopen we in 2022 af te ronden. Voor de Zuidwijken is een verkenning van de opgave opgestart, hier geven we in 2022 nader vorm aan. 03. We voeren de communicatiestrategie duurzaamheid uit 04. We leggen een voorstel voor het toekomstige duurzaamheidsbeleid voor aan de raad Om te komen tot het voorstel voor de uitvoering van het duurzaamheidsbeleid in relatie tot benodigde middelen was eerst de vaststelling van de Energievisie noodzakelijk. Deze heeft in het besluitvormingstraject vertraging opgelopen waardoor de voorgestelde uitwerking met financiële vraag in 2022 opgepakt wordt. 05.