Document · PDF

Bijlage 5c Jaarrekening Techtnology Base 2024

Stedelijke commissie - EWIO 23 juni 2025, gemeente enschedeBij agendapunt: Ontwerpbegrotingen 2026 en jaarrekeningen 2024 gemeenschappelijke regelingen23.053 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Gelet hierop nam de projectorganisatie – in afstemming met gemeente Enschede en Stichting Novel-T - initiatief om een andere exploitant te zoeken. Die is gevonden met people@places, een organisatie die op een twintigtal plaatsen in midden Nederland gebouwen voor flexibele huur van kantoor en eventruimte exploiteert. TB sloot met people@places een exploitatie18

overeenkomst. De netto afdracht uit de exploitatie van people@places wordt verrekend met de garantstelling van de gemeente Enschede die voor vijf jaar geldt. De functie van ontvangstgebouw handhaven we daarmee. Onderstaande tabel laat zien hoe het bedrag van de garantstelling voor 2024 is berekend. B535 beroep op garantstelling Gemeente Enschede (september t/m december 2024)

31-12-2024

Huuropbrengst (flexibele verhuur)

6.154

Af: Kosten

3.597

Netto huuropbrengst

2.557

Aandeel Space53 (59%)

1.509

Borgstelling Gemeente Enschede

15.850

Beroep op borgstelling

14.341

2.4.1

Wat hebben we gedaan in 2024

In 2024 leverden we de shelter B535 op na verbouw. De baten en lasten van deze shelter maken na oplevering in 2024 onderdeel uit van de vastgoedexploitatie. 2.4.2

Wat heeft het gekost?

Dit betreft de baten en lasten van de verhuurde objecten waar TB in heeft geïnvesteerd. BATEN & LASTEN 2024* Vastgoedexploitatie

Begroting (na wijziging)

Werkelijke baten en lasten

Voor- of nadeel t.o.v. begroting

2024

LASTEN:

480.608

466.765

13.843

BATEN:

667.832

657.835

-9.997

jaarschijf

Saldo baten en lasten 187.224 191.070 3.846 * In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. Alle bedragen in euro's. * voor specificatie van bovenstaande baten en lasten verwijzen wij naar de jaarrekening

De baten zijn wat lager uitgevallen dan begroot door een faillissement van een huurder. Voor een deel van de huur is een voorziening getroffen, voor de resterende maanden is sprake van leegstand. De kosten voor het verhuren van de panden zijn lager uitgevallen dan begroot waarmee de realisatie in lijn met de begroting uit is gekomen.

Paragrafen

Artikel 26 van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat we in het jaarverslag dezelfde paragrafen moeten opnemen als in de begroting. Voor TB zijn achtereenvolgens de volgende paragrafen van toepassing: Grondbeleid Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Wet open overheid 3.1

Paragraaf Grondbeleid

Doel van TB is te komen tot een integrale en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling die een belangrijke bijdrage levert aan de economie, ecologie, natuur, woningbouw en leefbaarheid van de regio. Om de doelstelling te realiseren is bij aanvang gekozen voor een actief grondbeleid, resulterend in de aankoop van de voormalige vliegbasis Twenthe. In deze paragraaf gaan we in op de actuele waardering van de in het kader van het grondbeleid verrichte investeringen (de grondexploitatie), de belangrijkste verschillen ten opzichte van afgelopen jaar en de bij de waardering gehanteerde uitgangspunten. Tevens voerden we een gevoeligheidsanalyse uit. Dit is een vorm van scenario denken waarmee we inzicht krijgen in het effect van bijstelling van de in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten. De risicoanalyse en het voor de grondexploitatie benodigde weerstandsvermogen, komt in paragraaf 3.2 aan de orde. 3.1.1

Actuele waardering van de verrichte investeringen

De grondexploitatie richt zich hoofdzakelijk op het uitgeven van bedrijfskavels op het bedrijvenpark en – in de toekomst – ook op TA (en daarnaast nog op afronding van de woonparken). Het bedrijvenpark ligt klaar voor de uitgifte van kavels en deze periode zijn meerdere bedrijven geïnteresseerd in vestiging. Alleen wordt, zoals genoemd, de vestiging van grotere bedrijven in grote mate belemmerd door netcongestie en stikstofbeperkingen. Het tekort van de grondexploitatie kan o.a. verklaard worden door vijf omstandigheden: 1. de keus om in de ontwikkeling van het terrein de waarden van het militaire erfgoed en natuur zoveel mogelijk te beschermen. Als gevolg is 13% van het gebied beschikbaar voor bebouwing op bedrijfskavels. Anders gezegd: een relatief klein deel van de grondpositie levert geld op; 2. de rentelast van het aangekochte terrein is hoog; 3. naast de ontwikkelopgave valt ook het beheer van het terrein onder de grondexploitatie. Het gaat om het beheer en onderhoud van de rond 80 hectare aan bedrijvenpark. Daarnaast is er een juridische beheertaak die onder meer is gericht op flora- en fauna regelgeving en het geluidszonebeheer; 4. met het afronden van de woonparken, werkparken en het natuurgebied drukken de kosten van de gr steeds zwaarder op de resterende onderdelen van de gebiedsontwikkeling, waaronder de ontwikkeling van het bedrijvenpark; 5.

de voorbereidingskosten van tegen de vijf miljoen euro voor een commerciële luchthaven uit de periode voor 2014 drukken ook op de grondexploitatie. In de tabel op de volgende pagina geven we de actuele grondexploitatie vereenvoudigd weer, afgezet tegen de vorig jaar vastgestelde grondexploitatie. In paragraaf 3.1.2. beschrijven we de verschillen ten opzichte van afgelopen jaar. T/m 31-12-2024 is € 26.697.816 geïnvesteerd in de grondexploitatie. Dit betreft het saldo van € 136.968.856 aan gemaakte kosten en € 110.271.040 aan gerealiseerde opbrengsten. Alle investeringen financierden we met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatie-begroting actualiseren we jaarlijks, om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen. Daartoe actualiseren we de berekening met gehanteerde uitgangspunten, zoals de rekenparameters, eenheidsprijzen en de verwachte doorlooptijd.

Vorig jaar werd een tekort van € 19.916.825 begroot op contante waarde per 1-1-2024. Op prijspeil 1-1-2025 is dat (verhoogd met de disconteringsvoet van 2%) € 20.315.161. De actuele grondexploitatie per 1-1-2025 sluit op een tekort van € 25.967.955 en laat derhalve een verslechtering zien van € 5.652.793. In de tabel staat tevens het effect op de verliesvoorziening. De deelnemers verhogen deze met € 6.051.130. Dit betreft het totaal van de verslechtering van de grondexploitatie van € 5.652.793 en de discontering met 2% (€ 398.336). 3.1.2

Verschillen ten opzichte van afgelopen jaar

In de volgende grafiek geven we de 10 belangrijkste verschillen ten opzichte van afgelopen jaar grafisch weer. De verschillen lichten we daarna toe.

1. scenario, effect rente en discontering (negatief) Het verlengen van de looptijd van de grondexploitatie met vijf jaar (vanwege vertraging in de uitgifte van grote bedrijfskavels als gevolg van netcongestie en stikstofbeperkingen, zie ook paragraaf 2.2) heeft een groot effect op de begrote rentekosten. Dit effect is circa -/- € 4,0 miljoen van het totaal en bestaat uit het saldo van nominale rentekosten (negatief) en discontering van deze rente (positief) naar 1-1-2025.

2. scenario, nieuwe plankosten projectorganisatie TB 2032-2036 (negatief) Het verlengen van de looptijd van de grondexploitatie heeft ook effect op de 'plankosten projectorganisatie'. De kosten in de extra jaren 2032-2036 bedragen in totaal circa € 2,6 miljoen. Dit betreft de (fte-)kosten voor directie en secretariaat, project control en projectadministratie, planeconomie, maar ook die van vijf extra jaren huisvesting (en huur) en bijvoorbeeld de kosten van de jaarlijkse accountantscontroles. 3. scenario, nieuwe plankosten TB bedrijvenpark 2032-2036 (negatief) Het verlengen van de looptijd van de grondexploitatie heeft tot slot effect op de 'plankosten project bedrijvenpark TB'. De kosten in de extra jaren 2032-2036 bedragen in totaal circa € 1,3 miljoen. Dit betreft de (fte-)kosten voor de ontwikkeling van het bedrijvenpark zoals projectmanagent, acquisitie, communicatie, uitvoering en VTU, alsmede advies en inhuur van derden. 4. hogere grondopbrengst bedrijfskavels TB (positief) De inflatie en schaarste aan bouwkavels voor bedrijven geeft aanleiding om de uitgifteprijs van bouwkavels te verhogen. De actuele uitgifteprijs begroten we op € 150 per m2. Dit gebaseerd op advies van Boers en Lem d.d. 7 februari 2025. Boers en Lem adviseert om een bandbreedte van € 145 - € 155 per m2 te hanteren. In de grondexploitatie gaan we uit van het gemiddelde van deze bandbreedte.

Bijstelling van de uitgifteprijs heeft een positief effect van € 1,2 miljoen. 5. scenario, effect kostenindex en opbrengstenindex (positief) De toekomstige inflatie (kostenstijging en opbrengstenstijging) begroten we jaarlijks aan de hand van de Nota van Uitgangspunten van de gemeente Enschede. Deze nota is gebaseerd op advies van adviesbureau Metafoor. Verlenging van de looptijd van de uitgifte van bedrijfskavels heeft een positief effect op de totaal begrote inflatie van € 1,2 miljoen. De kosten stijgen weliswaar extra, echter omdat de nog te realiseren opbrengsten hoger zijn heeft de bijstelling een positief effect. Per saldo is dit effect circa € 1,2 miljoen, gerekend over de gehele (nieuwe) looptijd, inclusief het oude begrotingsjaar (2024-2036). 6. bijdrage reconstructie afslag VTE (negatief) Nadat in 2023 het herziene bestemmingsplan voor de ‘Voormalige Vliegbasis Twenthe – Midden” door de Raad van State was vernietigd, kon TB niet langer aanspraak maken op het laatste deel van de met van Eck overeengekomen koopsom. Tegelijkertijd is, in de grondexploitatie 2024, ook het budget voor reconstructie van de afslag naar VTE (afslag Vliegveldweg – Oude Deventerweg) vrijgevallen. Het DB besloot op 20 december 2024 om maximaal € 317.600 bij te dragen in deze investering.

Dit vanuit de opvatting dat er een verantwoordelijkheid voor de GR is om evenementen op de verkochte locatie mogelijk te maken. 7. verkoop pand Prins Bernhardpark 58 (positief) In het Prins Bernhardpark is het karakteristiek pand nummer 58 (in de grondexploitatie PB12) verkocht (€ 925.000, akte juli 2024). Onder andere vanwege de verhuurde staat was voor dit pand in de grondexploitatie een behoudende verkoopwaarde opgenomen (€ 634.000, geïndexeerd na eerdere taxatie). Doordat in het biedingsproces ook de ‘bodemprijs’ (€ 800.000) fors werd overboden, is er een meeropbrengst van € 291.000. 8. minder plankosten in 2024 (positief) In 2024 zijn minder plankosten gemaakt dan begroot, met name voor de deelprojecten met nog de hoogste plankostenramingen ’t Vaneker/ Zuidkamp (minder inzet management, uitgifte, stedenbouw) en TB bedrijvenpark (minder inzet acquisitie, secretariaat, ontwerp). Voor beide deelprojecten is dan ook de post onvoorzien niet nodig gebleken. 9. meer rente in 2024 (positief) Omdat binnen TB in 2024 sprake was van overliquiditeit ontstonden rentebaten vanuit het 'schatkistbankieren'. Deze rentebaten waren niet voorzien. Tegelijkertijd vallen ook de rentekosten enigszins hoger uit. Per saldo is sprake van een positief effect. 10. minder niet-verrekenbare Btw (positief) De niet-verrekenbare-btw over 2024 blijkt lager te zijn dan voorzien.

Dit is het gevolg van enerzijds een eerdere globale inschatting van deze verrekening en tevens het gevolg van minder gemaakte kosten dan in de begroting was opgenomen.

3.1.3

Bij de waardering gehanteerde uitgangspunten

Rekenkundige parameters Het resultaat (circa -/- € 26 miljoen op NCW per 1-1-2025) is berekend op basis van een begroting van (op eindwaarde) € 43,9 miljoen aan nog te maken kosten en € 37,7 miljoen aan nog te realiseren opbrengsten. Voor de inschatting van toekomstige inflatie hanteren we de volgende uitgangspunten: a. de kostenstijging is begroot op 4,5% in 2025, 2,5% in 2026 en 2027 en 2% vanaf 2028; b. de opbrengstenstijging voor woningbouw is begroot op 0% in 2025; verwachting is dat de kavels dit jaar worden uitgegeven; c. de stijging van de verkoopprijs van bedrijfskavels is begroot op 0% in 2025 en 2% vanaf 2026; d. de stijging van de opbrengst uit verkoop van vastgoed is begroot op 0% in 2025, 2% in 2026 en 2027 en 1% vanaf 2028. De onder a t/m c genoemde uitgangspunten baseren we op advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede. Dit advies bevat geen indicatie voor de stijging van de verkoopwaarde van verhuurd vastgoed (d). Met de onder d genoemde percentages hanteren we, in relatie tot de gemiddelde inflatie over het afgelopen decennium en de inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank, een behoedzaam uitgangspunt. De rentekosten tot en met 2029 zijn begroot op 0,375%, gebaseerd op de voor de grondexploitatie aangetrokken lening, welke doorloopt tot 2029. De rente op lange termijn laat zich lastig voorspellen.

Voor de periode 2030 t/m 2036 hebben we de rente die de gemeente Enschede toerekent aan grondexploitaties gevolgd. Dit is 2,5% in 2030, 3,0% in 2031 en 2032 en 3,5% vanaf 2033. Borgstelling deelnemers en disconteringsvoet Conform artikel 24 van de GR TB staan de deelnemers garant voor het eindresultaat van de grondexploitatie, van naar de huidige inzichten -/- € 32.933.645 per 31-12-2036. Ter bepaling van het resultaat op netto contante waarde hanteren we een disconteringsvoet van 2%, gebaseerd op het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone, zoals voorgeschreven door de commissie BBV. Verkoop vastgoedportefeuille bij afronding gebiedsontwikkeling Strategie van TB en uitgangspunt in de grondexploitatie is dat TB de verhuurde panden en terreinen op het bedrijvenpark na afronding van de gebiedsontwikkeling verkoopt. Net als voorgaande jaren is de geschatte opbrengst uit verkoop in het laatste jaar van de grondexploitatie ingecalculeerd (2036). De investering in het opknappen van de panden activeren we onder materiële vaste activa (en dus buiten de grondexploitatie) op de balans. Gelet hierop brengen we de (restant) boekwaarde in het jaar van verkoop in mindering op de verkoopwaarde.

De randvoorwaarden voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark brengen we op orde De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks nog aanbod in Twente. TB heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte. De afgelopen jaren signaleerden we belemmeringen voor de uitgifte van de gronden op het bedrijvenpark. Dit betrof: 1. de marktconformiteit van de vastgestelde erfpachtregeling en het parkmanagement tarief; 2. de te beperkte definitie zoals voor AMM&HTSM gehanteerd in het bestemmingsplan; 3. het niet kunnen inzetten van aangekochte en aan te kopen stikstofrechten om vestiging mogelijk te maken door grotere bedrijven; 4. en begin 2024 kwam hier nog een nieuw knelpunt bij: de capaciteit van het elektranetwerk. Het DB besloot op 31 maart 2023 de kavels op het bedrijvenpark in eeuwigdurende erfpacht uit te geven en stelde daarnaast de parkmanagementbijdrage vast op een marktconform niveau. De gemeenteraad van Enschede stelde een wijziging op het bestemmingsplan vast, waarin de definitie voor AMM/HTSM is verruimd. Met deze besluiten zijn de twee eerstgenoemde knelpunten opgelost. Op de knelpunten “stikstof” en “netcongestie” heeft TB nauwelijks invloed.

De grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. In onderstaande grafiek geven we de uitgifteprognose van het bedrijvenpark grafisch weer. Aanname die we impliciet in de grondexploitatie opnemen is dat uiterlijk in 2030 een oplossing voor het stikstofprobleem is gevonden en grotere elektriciteitsaansluitingen dan weer mogelijk zijn.

20.000 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

Twente Airport maakt geen deel uit van de grondexploitatie In voorliggende grondexploitatie houden we geen rekening met opbrengsten uit uitgiften op TA en investeringen die daarvoor nodig zijn. Deze investeringen en opbrengsten zijn geraamd en stellen we in de loop van 2025 verder bij, op basis van het ruimtelijk plan dat we momenteel verder uitwerken. Na de accordering van het ruimtelijk plan leggen we een deelgrondexploitatie ‘Twente Airport’ voor aan het bestuur. 3.1.4

Gevoeligheidsanalyse grondexploitatie

In onderstaande grafiek presenteren we het resultaat van een uitgevoerde gevoeligheidsanalyse. Dit is een vorm van scenario denken, waarmee we inzicht geven in het financieel effect van een (beperkte) aanpassing van één van de in de berekening gehanteerde uitgangspunten.

De gevoeligheidsanalyse maakt duidelijk dat een bijstelling van het uitgiftetempo naar verhouding de grootste impact heeft op het resultaat. Om die reden zetten we in op een zo spoedig mogelijke uitgifte van de gronden en brachten we de randvoorwaarden daartoe op orde. Op de mogelijkheden om stikstofrechten te kunnen inzetten en netaansluitingen te realiseren heeft TB nauwelijks invloed. 3.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Conform artikel 24 van de GR staan de deelnemers garant voor het resultaat van TB. Binnen TB is geen reserve gevormd voor financiële risico’s. Eventuele tegenvallers dekken de deelnemers. In deze paragraaf geven we een toelichting op de financiële risico’s en de door de deelnemers benodigde risicoreservering. In onderstaande tabel geven we de benodigde risicoreservering weer, afgezet tegen de vorig jaar gepresenteerde risicoreservering. Daarbij hanteren we een onderscheid tussen de grondexploitatie, vastgoedexploitatie en luchthaven-exploitatie. De gehanteerde uitgangspunten en belangrijkste risico’s lichten we daarna toe. Risicoreservering t.b.v. Grondexploitatie Luchthavenexploitatie Vastgoedexploitatie Totaal

2025 € 4,9 miljoen € 0,8 miljoen € 0,4 miljoen € 6,1 miljoen

2024 € 6,8 miljoen € 1,2 miljoen € 0,3 miljoen € 8,3 miljoen 24

Ten opzichte van 2024 is de benodigde risicoreservering met circa € 2,2 miljoen afgenomen. Belangrijkste verklaring hiervoor is dat de prognose voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark is bijgesteld: het eerder geconstateerde risico heeft zich gemanifesteerd. Grondexploitatie Zoals in paragraaf 3.1 geschetst, voorzien we een tekort van -/- € 32,9 miljoen op eindwaarde per 31-12-2036. Op prijspeil 1-1-2025 is dat (afgerond) -/- € 26 miljoen (uitgaande van 2% discontering). Het resultaat van de grondexploitatie wordt genomen na afronding van de gebiedsontwikkeling (thans voorzien in 2036). De deelnemers staan borg voor het (jaarlijks herziene) resultaat en de (jaarlijks in beeld gebrachte) financiële risico’s. Om inzicht te krijgen in (financiële) risico’s die samenhangen met de grondexploitatie, voerden we een risicoanalyse uit. Daarmee plaatsen we de grondexploitatie-begroting (en het begrote resultaat) in een breder perspectief. Daartoe bepaalden we per begrotingspost een bandbreedte en daarnaast zijn mogelijke gebeurtenissen geïdentificeerd en gekwantificeerd waarmee in de grondexploitatie geen rekening is gehouden. Op basis van een monte carlo simulatie brachten we vervolgens in beeld wat de impact is van deze risico’s. Hieruit blijkt dat een risicoreservering van € 4,9 miljoen nodig is, op prijspeil 1-1-2025.

Daarbij laten we de meest extreme scenario’s buiten beschouwing (‘80% zekerheid’). Waar bijvoorbeeld geen rekening mee is gehouden is de mogelijkheid dat géén oplossing voor het stikstofprobleem wordt gevonden. In dat geval kunnen we de kavels niet afzetten en is een afwaardering noodzakelijk. Luchthavenexploitatie De begroting voor TA laat in de meerjarenbegroting 2025 – 2028 nadelig resultaat zien van circa € 450.000 per jaar. In de afgelopen jaren is het gerealiseerde resultaat in lijn met het verwachte resultaat. Een verslechtering is aan de orde indien we minder landingsgelden, parkeer- en huurinkomsten ontvangen of extra lasten nodig zijn voor planontwikkeling en onderhoud van de baan. We schatten dit risico over de komende vier jaar (periode meerjarenbegroting) op € 0,8 miljoen (€ 0,2 miljoen per jaar). Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie laat in de meerjarenbegroting 2025 – 2028 een voordelig resultaat zien. Dit resultaat hangt voornamelijk samen met de inkomsten uit verhuur van de op het bedrijvenpark verhuurde shelters. Risico is dat leegstand optreedt, de onderhoudskosten hoger uitvallen of de rentelasten significant stijgen. We schatten dit risico voor de komende vier jaar in op in totaal € 0,4 miljoen. Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn sommige overheidsactiviteiten belast met vennootschapsbelasting (VPB).

Een extern adviesonderzoek deed onderzoek naar mogelijke gevolgen voor haar fiscale positie. Het adviesbureau (PWC) heeft beoordeeld dat er voor TB ‘fiscale ondernemersactiviteiten’ te onderscheiden zijn die als volgt geclusterd kunnen worden: grondexploitatie, de exploitatie van de luchthaven en natuurgebied. Bij deze activiteiten is geen sprake van structurele overschotten, maar van een negatief totaalresultaat in 2024. De conclusie uit het onderzoek is dat er op dit moment geen VPB-plicht is voor TB. Gezien het negatieve resultaat op de grondexploitatie en TA in 2024 en de prognose, verwachten wij de komende jaren ook geen VPB-plicht. Financiële kengetallen BBV Ministeriele regelingen schrijven voor dat gemeenten en provincies met ingang van 2016 kengetallen moeten vaststellen en opnemen in hun begroting en jaarverslag (Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198). De regeling geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen. Het betreft kengetallen als de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio, de belastingcapaciteit en een kengetal dat de boekwaarde van de grondexploitatie uitdrukt als percentage van de totale baten in de begroting. Een aantal specifieke eigenschappen van de organisatie TB maakt dat deze kengetallen voor TB geen toegevoegde waarde hebben.

Zo is TB volledig met vreemd vermogen gefinancierd, zijn de activiteiten van TB naar hun aard eindig in de tijd en bestaan de baten en lasten van TB bijna volledig uit aan de grondexploitatie gerelateerde kasstromen. De kengetallen nemen we om die reden niet op in deze paragraaf. 3.3

Onderhoud Kapitaalgoederen

TB is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en instandhouding van de “tot het projectgebied behorende gronden”. Vastgelegd is dat TB “alle beheersactiviteiten zal uitvoeren die nodig zijn voor 25

de realisatie van de gebiedsontwikkeling en voor de instandhouding van onroerende en roerende eigendommen”. De NNN behoort niet (meer) tot het projectgebied: het natuurgebied is in eigendom en beheer overgedragen aan de provincie Overijssel. Over de woonparken is afgesproken dat we de openbare ruimte na oplevering overdragen aan de gemeente Enschede. Dat geldt ook voor de ontsluiting van de werkparken en dat wordt op dit moment ook geeffectueerd. De openbare gronden bij de Fokkerweg, Prins Bernhardpark en de Werkparken (VTE) zijn reeds overgedragen aan gemeente Enschede en voor delen van ’t Vaneker/Zuidkamp is dat gebeurd of gebeurt dat binnenkort. Over het toekomstig onderhoud van de buitenruimte op het bedrijvenpark TB en het baanonderhoud van TA zijn geen specifieke afspraken vastgelegd in de GR. Het AB besloot in 2023 tot de instelling van een Coöperatieve Vereniging u.a. Om inzicht te krijgen in de (toekomstige) kosten is in 2020 een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld voor het bedrijvenpark TB. We constateerden dat we de toekomstige uitgaven aan beheer en onderhoud van de buitenruimte niet op een marktconforme basis kunnen doorberekenen aan bedrijven. Daarom besloot het bestuur om de parkmanagementbijdrage voor bedrijfsvestiging op het bedrijvenpark en binnen TA vast te stellen op 1,50 euro/m2 footprint, en vanaf 1-1-2024 te indexeren.

Deze bijdrage is niet toereikend voor toekomstige groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Beide deelnemers volgen gezamenlijk een routekaart om tot afspraken te komen over het toekomstig onderhoud voor de buitenruimte van het bedrijventerrein van TB (inclusief de landside van TA). Voor het groot onderhoud aan de start- en landingsbaan, wat naar verwachting rond 2027 uitgevoerd moet worden, is op dit moment nog geen uitgewerkte kostenraming beschikbaar. Om de baan op middellange termijn geschikt te houden voor vliegverkeer is in 2022 een eerste inschatting gemaakt van circa 7 miljoen euro (prijspeil 2022). In 2025 zal een uitgewerkte kostenraming worden opgesteld met behulp van een extern adviesbureau. De inflatie op wegenbouw is mede door de oorlog in Oekraïne de afgelopen jaren erg hoog. Daarnaast is het mogelijk dat op het gebied van compliance er extra eisen worden gesteld aan een renovatie zoals het verwijderen van overtollige verharding. Door deze effecten verwachten we dat de uitgewerkte kostenraming in 2025 hoger uit zal vallen dan de indicatie van 2022. Afhankelijk van de ontwikkelingen rond een mogelijke komst van Defensie naar TA kunnen deze kosten, als gevolg van aanvullende voorwaarden aan de baan vanuit Defensie, verder toenemen.

In het voorjaar van 2025 onderzoeken we daarom vanuit verschillende invalshoeken hoeveel de kosten in de tussentijd zijn gestegen en hoe we de kosten zoveel mogelijk kunnen beperken. Dit in de zekerheid dat definitief zicht op de kosten er pas is als in het proces van aanbesteding van het groot baanonderhoud potentiële opdrachtnemers een offerte indienen. 3.4

Financiering

De doelstellingen van het treasurybeleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. Op 8 juni 2018 stelde het DB het aangepaste treasurystatuut vast. Voor TB is bij de oprichting in december 2010 een treasurycomité ingesteld onder voorzitterschap van de controller van de GR. Kasgeldlimiet In overeenstemming met artikel 3 van het treasurystatuut leggen we de limieten voor geldleningen vast in de begroting. Met betrekking tot de kasgeldlimiet handelde TB - conform de wet financiering decentrale overheden (FIDO) - rechtmatig in 2024, door binnen de gestelde grenzen van de kasgeldlimiet (dan wel ontheffing) te blijven. Financieringsbehoefte TB heeft ultimo 2024 twee geldleningen: • Een langlopende lening met een omvang van € 33,6 miljoen met een looptijd van tien jaar. De lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,375% positief en loopt t/m januari 2030. • Een langlopende lening van €7,5 miljoen met een looptijd van vijf jaar. Deze lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,31% positief en loopt t/m januari 2027.

3.5

Bedrijfsvoering

Planning & Control Voor de sturing en verantwoording kent TB een Planning & Control (P&C) cyclus. Hieronder staan de wettelijke termijnen voor aanleveren van de P&C stukken. TB voegt de kaderbrief toe aan de P&C cyclus en zal de ontwerpbegroting eerder toesturen naar de gemeenteraad van Enschede en Provinciale Staten van Overijssel zodat zij voldoende tijd hebben om de begroting te behandelen. Instrument

document aan

datum

tijd______

- aanleveren kaderbrief

Raad & Staten

vóór 15 januari

jaar T

- aanleveren conceptbegroting

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T+1

- vaststellen meerjarenbegroting

vóór 15 september

jaar T+1

- voortgangsbericht

okt/nov

jaar T

- aanleveren voorlopige jaarrekening

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T-1

- aanleveren jaarverslag/jaarrekening

vóór 30 april

jaar T-1

- vaststellen jaarverslag/jaarrekening

vóór 15 juli

jaar T-1

P&O beleid TB hanteert als uitgangspunt dat zij geen personeel in dienst neemt. De projecten sturen we aan en voeren we uit vanuit een projectorganisatie die bestaat uit inhuurkrachten en gedetacheerden (7,2 FTE bedrijvenpark/TB en 7,6 FTE TA; totaal 14,8 FTE). Voor TA geldt een uitzondering. Het luchthavenbedrijf heeft een doorlopende exploitatie. Met het oog op aanbestedingsrecht, continuïteit en veiligheid werkt TA met vaste dienstverbanden voor de havenmeester en een viertal havendienstmedewerkers (in totaal vijf personen; ± 3 FTE). In aanvulling daarop is er een flexibele schil. Er zijn vanuit TB ook medewerkers die uren maken op projectbasis op TA. TB heeft een officemanager (1 fte) die wel een vast dienstverband heeft omdat deze functie van belang is voor de continuïteit van de projectorganisatie. Voor het vaste personeel is er een personeelshandboek. Administratieve organisatie en interne controle De administratieve organisatie en interne controle is binnen de kleine organisatie van TB ingericht. In de grondexploitatie en de vastgoedadministratie zijn diverse checks and balances ingebouwd en vindt in functiescheiding controle plaats. De resultaten en bevindingen van de interne controles sluit TB tijdens het traject van de jaarrekeningcontrole kort met de accountant.

Informatisering en Automatisering TB maakt gebruik van een automatiseringsomgeving in eigen beheer en richt het digitale archiveringssysteem grotendeels in volgens de richtlijnen en het systeem van de gemeente Enschede. De toegankelijkheid van het digitale archief waarborgen we door een herkenbare mappenstructuur. Juridische zaken Vanaf februari 2024 beschikte de projectorganisatie over een juridisch adviseur die is ingehuurd vanuit de gemeente Enschede. De juristen adviseerde in 2024 over inkoop van diensten, koop- en huurcontracten en de vestiging van zakelijke rechten en mandaten. Tevens troffen we voorbereidingen voor het verlenen van een concessie voor de exploitatie van TA. Er lopen twee procedures m.b.t. de Spottershill. a. Stichting Lonnekerland diende beroep in bij de rechtbank in Overijssel tegen de verleende aanlegvergunning van TB gecombineerd met een vergunning om te mogen handelen in strijd met het bestemmingsplan. b. Daarnaast vroegen zij een handhavingsverzoek aan bij de provincie Overijssel over de stikstofuitstoot in 2019 bij het wegbrengen van grond naar de Spottershill. De rechtbank oordeelde in beide zaken positief voor TB en verklaarde beide beroepen ongegrond. De Stichting Lonnekerland tekende hoger beroep aan bij de Raad van State. Het verweerschrift is aangeleverd, maar er is nog geen zitting geweest.

Doorgaans duurt het 1,5 – 2 jaar voordat de Rechtbank een zitting plant. In de tussentijd kunnen de werkzaamheden wel doorgaan, tenzij de Raad van State een door de stichting aan te vragen voorlopige voorziening toewijst. De Stichting heeft tot op heden nog geen voorlopige voorziening aangevraagd. De rechtszaak betreffende de voormalige vliegschool NAV (Nederlandse Academie voor Verkeers- en beroepsvliegers) heeft gediend met een verzoek voor vordering van EUR 96.000 aan TB (excl.

procedurekosten). De rechtbank wees op 15 mei 2024 de vorderingen af. De vliegschool is in beroep gegaan. Zij hebben het processtuk daartoe nog niet ingediend bij het gerechtshof. Daarnaast trokken we in 2024 het beroep bij de Raad van State tegen de ILT over de turnpads voor vliegtuigen van categorie D en E (wide-bodies) in. Rechtmatigheid Op grond van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden moeten ook gemeenschappelijke regelingen verantwoording afleggen over het rechtmatig handelen. De accountant doet hierover tevens een uitspraak in de controleverklaring. Voor de toetsing van rechtmatigheid is het volgende normen- en toetsingskader gehanteerd: - Gemeenschappelijke regeling Technology Base - Financiële verordening Technology Base 2024 - Controle verordening Technology Base 2023 - treasurystatuut - directiestatuut - mandaatbesluit - reglement van orde - bankreglement - Wet Fido - Europese aanbestedingsregels - Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) - Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Conform artikel 20 uit de Financiële verordening TB draagt het DB zorg voor systematische interne controle van de getrouwheid (de juistheid, volledigheid en getrouwheid) van de (bestuurlijk) informatievoorziening en van de rechtmatigheid van de beheerhandelingen.

In 2024 is vanuit de interne controle één onrechtmatigheid boven de rapporteringsgrens geconstateerd. Dit betreft het contract van de accountantsdiensten voor 2024, deze hadden we door de gestegen kosten van de betreffende dienst Europees moeten aanbesteden. Gezien de beperkte beschikbaarheid bij accountantskantoren en de ontwikkelingen die speelden rondom de publiek private samenwerking was een Europese aanbesteding in 2024 niet wenselijk. De totale onrechtmatigheid is EUR 86.000, dit valt binnen de tolerantie van 3%. Aangezien dit de enige onrechtmatigheid betreft in 2024 heeft de onrechtmatigheid geen gevolgen voor de rechtmatigheidsverantwoording. 3.6

Verbonden partijen

TB heeft geen verbonden partijen, maar is zelf wel een verbonden partij van de gemeente Enschede en de provincie Overijssel. 3.7

Wet open overheid

Per 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De wet verplicht overheden om bepaalde categorieën informatie actief openbaar te maken via een platform. De verplichting tot actieve openbaarmaking is op dit moment een inspanningsverplichting. In 2024 hebben we informatie actief openbaar gemaakt op onze website.

Enschede, 24 februari 2025

T. van Snellenberg Directeur Technology Base

B JAARREKENING 4

Jaarrekening GR Technology Base 2024

Hierna leggen we de financiële verantwoording af via de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten met toelichting over het in het begrotingsjaar 2024 gerealiseerde beleid. 4.1

Balans per 31 december 2024 (na voorstel resultaatbestemming)

De balans per 31 december 2024 ziet er – na voorstel resultaatbestemming - als volgt uit: Activa

31-12-2024

31-12-2023

(in €)

(na voorstel resultaatbestemming)

10.375.595

9.809.654

25.967.955

19.916.827

- Voorraad grond- en hulpstoffen

15.312

- onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (BIE)

729.341

6.373.066

520.241

410.607

Vaste Activa

Materiële Vaste Activa - investeringen met een economisch nut

Financiële Vaste Activa - overige uitzettingen rentetypische looptijd > 1 jaar

Vlottende activa Voorraden

Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar - vorderingen op openbare lichamen - overige vorderingen - uitzettingen 's Rijks schatkist

166.064

790.794

4.709.806

4.972.300

9.899

10.456

155.532

143.996

42.649.745

42.443.013

Liquide middelen - liquide middelen

Overlopende activa -overlopende activa Totaal activa

4 april 2024

Passiva

31-12-2024

31-12-2023

(in €)

(na voorstel resultaatbestemming)

- algemene reserve

- bestemmingsreserves

- resultaat na bestemming

41.100.000

148.566

115.594

Vaste passiva Eigen vermogen

Voorzieningen

Vaste schulden met rentetypische looptijd > 1 jaar - onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen - waarborgsommen

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar - kasgeldleningen - banksaldi - overige schulden

912.223

878.282

488.956

349.137

42.649.745

42.443.013

Overlopende passiva -overlopende passiva Totaal passiva

4.2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024

Overzicht baten en lasten 2024 (incl. mutaties voorzieningen) ( in €)

jaarschijf

Afwijking t.o.v. gewijzigde Werkelijk begroting

oorspronkelijke begroting

begroting (na wijziging)

2024

660.332 136.667 766.250 1.088.463 696.629 944.746 36.000 605.540 736.994 441.943 274.018 112.909 385792 6.886.283

105.879 143.563 373.136 458.767 781.176 433.244 48.000 727.800 778.465 448.335 273.562 101.975 83.028 4.756.930

77.552 2.908 37.491 58.107 599.650 710.956 702.947 592.950 299.607 165.787 126.340 3.374.294

28.327 140.655 335.646 400.660 181.526 -277.712 48.000 24.853 185.515 148.728 107.775 -24.365 83.028 1.382.634

719.420 182.579 291.293 102.000 12.240 215.781 1.523.313

706.838 253.720 300.000 109.743 12.000 223.362 290.300 1.895.963

645.035 277.175 299.215 59.112 12.000 208.224 190.023 1.690.783

61.803 -23.455 785 50.631 15.138 100.277 205.180

464.924 3.371 468.295

478.518 2.090 480.608

466.765 466.765

11.753 2.090 13.843

8.877.891

7.133.501

5.531.843

1.601.657

932.479 606.222 9.570 69.929 270.536 32.868 1.921.604

1.591.736 939.000 71.562 242.590 2.414 2.847.302

1.241.276 1.230.095 59.462 249.227 186.830 2.966.892

-350.460 291.095 -12.100 6.637 186.830 -2.414 119.588

137.423 359.077

144.159 380.772

143.662 404.603

-497 23.831

LASTEN: Grondexploitatie Verwervingskosten Sloopkosten Milieu / saneren / explosieven Hoofdinfra Bouwrijp maken Woonrijp maken Natuur Projectorganisatie TB Plankosten projecten Beheer Fondsen en verrekeningen Rente Indexatie lasten Luchthavenexploitatie Personeelskosten Beheerkosten Aviation gerelateerd kosten Algemene bedrijfskosten structureel Vergoeding baangebruik TB Kapitaallasten Planvorming TA (incidenteel) Vastgoedexploitatie Kosten verhuur panden Kosten in erfpacht uitgegeven gronden Overige kosten

Totaal lasten BATEN: Grondexploitatie Woningbouw Bedrijventerreinen Zorg / resort / overige voorzieningen Bestaand vastgoed Natuur / agrarisch gebruik Subsidies / overige opbrengsten Fonds bovenwijks Inkomsten Beheer Renteopbrengst Verrekeningen Indexatie baten Luchthavenexploitatie Landingsgelden Huurinkomsten

Aviation gerelateerd baten Vergoeding baangebruik Parkeerinkomsten Planvorming TA

489.780 46.533 178.500

462.593 46.689 100.000 1.134.213

417.712 44.959 92.668 1.103.603

-44.881 -1.730 -7.332 -30.610

12.000 659.991

655.832 12.000 667.832

645.835 12.000 657.835

-9.997 -9.997

Totaal baten

3.792.908

4.649.347

4.728.330

78.982

Saldo baten en lasten

-5.084.983

-2.484.154

-803.514

1.680.640

Mutatie (toename) Onderhanden werk Dotatie / vorming verliesvoorziening

4.964.679

1.909.628 -

407.404 -6.051.130

-1.502.224 -6.051.130

-120.304

-574.526

-6.447.239

-5.872.713

-120.304

-574.526

-6.447.239

-5.872.713

1.211.313 Overige baten TB Huurinkomsten Erfpachtvergoeding luchthaven

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging (algemene) reserve Onttrekking (algemene) reserve Gerealiseerd resultaat

4.3 4.3.1

647.991

Toelichting Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Inleiding De begroting en jaarrekening 2024 zijn opgesteld met in achtneming van het “Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)”. Dit besluit is ook van toepassing op de gemeenschappelijke regeling (GR) Technology Base (TB). Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Alle vermelde bedragen zijn nominaal, tenzij anders vermeld. De baten en lasten rekenen we toe aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten uit de grondexploitatie worden slechts genomen indien en voor zover die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd aangemerkt kunnen worden. Zolang daarvan geen sprake is, brengen we de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingkosten in mindering. Conform het BBV hanteert TB het voorzichtigheidsbeginsel. Realisatie van winst stellen we uit tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Ter bestrijding van eventuele (verwachte) tekorten in grondexploitaties, treffen de deelnemers een (verlies)voorziening. Deze (verlies)voorziening boeken we binnen de exploitatie, waarna deze bij resultaatbestemming in de rekening courant met de deelnemers geboekt wordt.

Schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening deed de directie, overeenkomstig algemeen geldende grondslagen, bepaalde schattingen en veronderstellingen die medebepalend zijn voor de opgenomen bedragen. De feitelijke resultaten kunnen van deze schattingen afwijken. Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) in de (semi)publieke sector hield TB zich aan de Beleidsregel toepassing WNT. TB hanteerde de Beleidsregels toepassing WNT als normenkader bij het opmaken van deze jaarrekening. Continuïteit Er bestaat geen twijfel over de continuïteit.

Balans Vaste activa -

Materiële vaste activa

Financiële vaste activa

De materiële vaste activa nemen we op tegen verkrijgings- c.q. vervangingswaarde. Slijtende activa schrijven we af tegen de periode die afgestemd is op de reële verwachting van de toekomstige levensduur. Voor het activeren van investeringen volgen we de financiële verordening van TB. Deze verordening bevat de beleidsregels ten aanzien van het waarderen, activeren en afschrijven van activa. De financiële vaste activa nemen we tegen nominale waarde op. Vlottende activa -

Voorraden

De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie (BIE) waarderen we tegen de vervaardigingprijs, dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingprijs omvat de kosten die we rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen toerekenen (zoals grondaankopen en kosten van bouwen woonrijp maken), evenals de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Winsten uit de grondexploitatie nemen we slechts indien en voor zover we die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd kunnen aanmerken. Zolang daarvan geen sprake is, brengen we de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingkosten in mindering. De verliesvoorziening OHW presenteren we als een waarde correctie op de post Bouwgrond in exploitatie. De verliesvoorziening OHW bepalen we op basis van Netto Contante Waarde. De gehanteerde disconteringsvoet is 2% conform de uitspraak van de commissie BBV, gebaseerd op het maximale meerjarige streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. -

Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar

Liquide middelen en overlopende activa

De vorderingen en uitzettingen waarderen we tegen nominale waarde onder aftrek van voorzieningen wegens oninbaarheid. Deze activa nemen we op tegen nominale waarde. Vaste passiva -

Eigen vermogen

Vaste schulden met een rentetypische looptijd > 1 jaar

Het eigen vermogen waarderen we tegen nominale waarde. Vaste schulden waarderen we tegen de nominale waarde en verminderen we met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Vlottende passiva

De vlottende passiva waarderen we tegen de nominale waarde.

4.3.2

Toelichting op de balans (na voorstel resultaatbestemming)

ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa De materiële vaste activa van TB vallen ultimo 2024 uiteen in de volgende categorieën: Materiële Vaste Activa 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

- gronden en terreinen

1.078.223

710.708

- bedrijfsgebouwen

6.670.350

6.508.556

- grond- weg en waterbouwkundige werken

2.400.754

2.464.551

- vervoermiddelen

36.800

55.200

- machines, apparaten en installaties

140.611

66.366

- overige materiële vaste activa

48.857

4.273

Totaal Materiële vaste activa

10.375.595

9.809.654

Het verloop van de materiële vaste activa in 2024 is als volgt:

Gronden en terreinen De luchthavenexploitatie is vanaf eind 2015 niet langer meer als grondexploitatie te zien. De waarde van de grond en de aanwezige objecten op het luchthavengebied nemen we op onder de materiële vaste activa. Het luchthavengebied is niet te zien als renderend deel. Bij de aankoop en in de grondexploitatie is dit opgenomen als een neutrale ontwikkeling. Om presentatie technische reden nemen we nu een waarde van € 1,-. De zogenaamde ‘Dinkellandse gronden’ verkeren momenteel niet in een transformatieproces. Deze gronden zijn gewaardeerd tegen de huidige marktwaarde (agrarisch), voor een bedrag van € 674.283,- (€ 874.061 -/- € 199.778). De resterende boekwaarde is de boekwaarde van de terreininrichting van een shelter welke we in twintig jaar afschrijven en een camerasysteem op de luchthaven wat we in vijf jaar afschrijven. Bedrijfsgebouwen In 2024 deden we met name investeringen in bedrijfsgebouwen en investeerden we een klein bedrag in gronden en terreinen. Het doel van deze investeringen in bedrijfsgebouwen is het exploitabel maken van shelters voor een huurder. Het grootste gedeelte van de investeringen ziet toe op de verbouwing van shelter B535. Deze verbouwingen zijn afgerond en de shelter verhuren we sinds de zomer.

Afschrijving vindt lineair plaats conform de volgende afschrijvingstermijnen: Nieuwbouw bouwkundig: 40 jaar Bouwkundige aanpassingen: 20 jaar Technische installaties: 15 jaar

Grond- weg en waterbouwkundige werken In 2020 en 2021 zijn vliegtuigopstelplaatsen (VOP’s) aangelegd in twee fases. Deze investering schrijven we af in veertig jaar. Afschrijving vindt plaats vanaf 2021 (fase 1) en 2022 (fase 2). Verder zijn de werkzaamheden aan de nutsvoorzieningen ten behoeve van het TA-terrein in volle gang. Deze nutsvoorzieningen schrijven we af in vijftig jaar. Vervoermiddelen Dit betreffen investeringen in vervoermiddelen. Machines, apparaten en installaties Dit betreffen met name blusvoertuigen, een vliegtuigtrekker en een lader. Overige materiële vaste activa Dit betreffen investeringen in de inventaris en computerapparatuur. Financiële vaste activa De overige uitzettingen met een rente-typische looptijd van één jaar of langer hebben betrekking op de vorderingen op de deelnemers in de GR (gemeente Enschede en provincie Overijssel). Deze vordering is opgebouwd uit de (in het verleden) bij de deelnemers in rekening gebrachte exploitatiesaldi van TB en dient grotendeels ter afdekking van de borgstelling van het geprognosticeerde resultaat (NCW) uit de vastgestelde grondexploitatie van TB. Het negatieve resultaat 2024 vanwege de aanpassing van de verliesvoorziening Grondexploitatie 2024 is in het voorstel van resultaatbestemming toegevoegd aan de vordering op de beide deelnemers. Financiële Vaste Activa 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

25.967.955

19.916.827

Vordering bedrijfsresultaat luchthaven * Resultaat (50% Enschede en 50% Overijssel)

Vordering bedrijfsresultaat overige baten en lasten * Resultaat (50% Enschede en 50% Overijssel)

25.967.955

19.916.827

- Overige uitzettingen rentetypische looptijd > 1 jaar Vordering voorziening OHW * Gemeente Enschede (50%)

12.983.978

* Provincie Overijssel (50%)

12.983.978

Totaal Financiële vaste activa

Vlottende activa Voorraden/ Onderhanden werk Deze post bestaat uit grond- en hulpstoffen (voorraad brandstof luchthaven) en het onderhanden werk.

Vlottende activa 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

15.312

729.341

6.373.066

744.653

6.388.378

- Grond- en hulpstoffen Overige grond- en hulpstoffen

15.312

- Onderhanden werk, bouwgronden in exploitatie (BIE) Boekwaarde 31-12-2023

729.307

Mutatie onderhanden werk 2023

Onttrekking voorziening OHW

- Gereed product en handelsgoederen Totaal Voorraden

De post “Onderhanden werk – waaronder bouwgronden in exploitatie” is ultimo 2024 als volgt opgebouwd: 31-12-2024 (na voorstel resultaat bestemming) Verloopoverzicht Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie Saldo boekwaarde per 1 januari 2024

6.373.066

Uitgaven 2024

3.374.295

Inkomsten 2024

-2.966.891

Netto investering 2024

407.404

Saldo boekwaarde 31 december 2024 (voor herziening grex)

6.780.470

oprenting grondexploitatie tegen 2%

398.336

positief effect overige mutaties (saldo uitgaven - inkomsten)

5.652.794

Mutatie NCW verliesvoorziening grex 01-01-2025 Saldo boekwaarde per 31 december 2024 (na herziening grex)

-6.051.130 729.340

TB heeft conform het BBV jaarlijks het geprognosticeerde tekort op de grondexploitatie van TB reeds aan de (verlies)voorziening Onderhanden Werk gedoteerd. Deze verliesvoorziening presenteren we als waarde correctie op de post “Onderhanden Werk – waaronder bouwgronden in exploitatie”. Binnen de jaarrekening 2024 is de (verlies)voorziening Onderhanden Werk aangepast. De verliesvoorziening verhogen de deelnemers met € 6.051.130 en is daarmee gestegen van € 19.916.825 naar € 25.967.955 (NCW 01-01-2025). In de navolgende tabel geven we het verwachte eindresultaat van de grondexploitatie weer.

Raming eindresultaat* Voorraad onderhanden werk 31 december 2024

-26.698

Raming uitgaven 2025 tot en met 2036 Verwervingskosten Sloopkosten Milieu en saneren Hoofdinfra Bouwrijp maken Woonrijp maken Natuur Planvoorbereidingskosten Beheerskosten Fondsen en verrekeningen Subtotaal uitgaven Verwachte invloed inflatie Rentekosten Totaal raming uitgaven

1.560 757 2.934 3.026 3.720 1.455 50 10.350 4.416 2.187 30.456 3.659 9.823 43.938

Raming inkomsten 2025 tot en met 2036 Woningbouw Bedrijventerrein Zorg / resort / overige voorzieningen Bestaand vastgoed Natuur / agrarisch gebruik Subsidies/bedragen Fonds bovenwijks Inkomsten beheer Verrekeningen Overig Subtotaal inkomsten Verwachte invloed inflatie Totaal raming inkomsten

1.031 17.871 0 9.568 0 0 961 3.834 0 0 33.266 4.437 37.702

Verwacht tekort ultimo 2036 (eindwaarde)

-32.934

Verwacht tekort ultimo 2025 (NCW)

-25.968

* Bedragen in € * 1000

De uitgaven raamden we op basis van inschattingen en calculaties waarbij de directie van TB zich op verschillende vlakken liet bijstaan door (externe) deskundigen. Looptijd grondexploitatie De commissie BBV stelde als uitgangspunt vast dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal tien jaar bedraagt. De commissie wil daarmee risico’s die samenhangen met lang lopende projecten beperken. Genoemde tien jaar is een richttermijn, waar we gemotiveerd van kunnen afwijken. 37

De grondexploitatie van TB kent een resterende looptijd van 12 jaar (2025-2036). Derhalve overschrijden we de richttermijn van tien jaar. Reden hiervoor is dat naar verwachting pas vanaf 2031 grotere elektriciteitsaansluitingen mogelijk zijn, in combinatie met de tijd die daarna nodig is om te komen tot afronding van de gebiedsontwikkeling. Aanname is dat in 2030 ook een oplossing voor het stikstofdossier is gevonden. Om inzicht te krijgen in de marktopnamecapaciteit is advies ingewonnen bij Cushman & Wakefield. Het programma in de grondexploitatie blijft hierbinnen. De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks aanbod in Twente. Verwachting is dat we kavels uitgeven, zodra een oplossing voor stikstof en netcongestie is gevonden. Om risico’s die samenhangen met de langere looptijd te mitigeren is na 2035 geen rekening gehouden met opbrengststijging. Risicoanalyse Ten behoeve van de grondexploitatie 2025 voerden we een uitgebreide risicoanalyse uit. Hierover rapporteren we in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in het jaarverslag. Daarnaast voerden we een gevoeligheidsanalyse uit. Daarover rapporteren we in de paragraaf “Grondbeleid” en daarmee wordt inzicht verkregen in het effect van een (beperkte) aanpassing van de in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten.

Parameter kosten- en opbrengstenstijgingen: In grondexploitaties houden we rekening met kosten- en opbrengstenstijgingen. De uitgangspunten baseren we op het advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede. Metafoor geeft geen advies over de stijging van de verkoopwaarde van verhuurd vastgoed. In de grondexploitatie gaan we uit van een jaarlijkse waardestijging met 2% op korte termijn en 1% voor de langere termijn. In relatie tot de actuele inflatie en meerjarige inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank is daarmee een behoudend uitgangspunt gehanteerd. Zoals hiervoor toegelicht begroten we vanaf het 11e jaar (2035) géén opbrengstijging (0%). Deze gehanteerde parameters geven we in volgende tabel weer. 2025

2026

2027

4,50%

2,50%

2,00%

-Woningbouw

0,00%

2,50%

2,00%

n.v.t.

-Kavels bedrijvenpark

0,00%

2,00%

-Panden bedrijvenpark

0,00%

2,00%

1,00%

n.v.t.

Kostenstijging:

2028-2034 2035-2036

Opbrengstenstijging *):

Parameter rente en discontovoet: De rentekosten tot en met 2029 zijn begroot op 0,375%, gebaseerd op de voor de grondexploitatie aangetrokken lening, welke doorloopt tot 2029. De rente op lange termijn laat zich lastig voorspellen. Voor de periode 2030 t/m 2036 volgen we de rente die de gemeente Enschede toerekent aan grondexploitaties. Dit is 2,5% in 2030, 3,0% in 2031 en 2032 en 3,5% vanaf 2033. De disconteringsvoet voor het contant maken is gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone (2%), zoals voorgeschreven door de commissie BBV. Het moge duidelijk zijn dat de parameters, aannames en veronderstellingen waarop de grondexploitatie is gebaseerd van significante invloed zijn op de uitkomst van de contante waarde berekening. De directie is van mening dat zij daarin zorgvuldige afwegingen maakt en dat die keuzes ten tijde van het opmaken van de jaarrekening realistisch zijn. Naar de aard van toekomstige inschattingen is het realistisch te veronderstellen dat in de toekomst de uitkomsten zullen afwijken van de gehanteerde inschattingen en uitgangspunten. Jaarlijks beoordelen we daarom de grondexploitatie en de onderliggende parameters, aannames en veronderstellingen op actualiteit en die herzien we zo nodig.

Post onvoorzien in de grondexploitatie Voor deelgebied TB bedrijvenpark bedragen de onvoorziene kosten bij de meeste onderdelen circa 10%. Bij Saneren betreft dit met circa 15% nog een hogere (risico)voorziening. In de overige, (bijna) afgeronde deelprojecten zijn nog beperkte stelposten opgenomen, bijvoorbeeld voor herstelwerkzaamheden, inboet, overdracht en schadeafhandeling. Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

- Vorderingen op openbare lichamen (overig)

520.241

410.607

- Overige vorderingen

193.655

812.471

- Voorziening dubieuze debiteuren

27.591-

21.677-

- Uitzettingen 's Rijks schatkist

4.709.806

4.972.300

Totaal Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar

5.396.111

6.173.701

De vorderingen op openbare lichamen ziet met name toe op de vordering op de beide deelnemers voor het cumulatieve resultaat 2024 van de luchthavenexploitatie en de vastgoedexploitatie van € 387.546. De overige vorderingen bestaan grotendeels uit de debiteuren in de private sector ultimo 2024. De voorziening voor mogelijke oninbaarheid van vorderingen bedroeg eind 2024 € 27.591,-. Hier heeft in 2024 een dotatie plaatsgevonden van € 5.914,- wegens vermoedelijke oninbaarheid van de huur van een failliete debiteur. boekwaarde 1-1-2024 Dubieuze debiteuren

21.677

onttrekking

dotatie

voorziening

voorziening -

boekwaarde 31-12-2024 5.914

27.591

De tegoeden van TB aangehouden bij de Nederlandse schatkist bedragen per balansdatum € 4.709.806,-. Deze gelden staan volledig ter vrije beschikking van de GR. Schatkistbankieren Decentrale overheden zijn verplicht hun overtollige middelen aan te houden in de schatkist bij het ministerie van Financiën. Hiervoor geldt een drempel van 2% van het jaarlijkse begrotingstotaal, met een minimum van € 1 miljoen. Het drempelbedrag is gebaseerd op een gemiddelde per kwartaal en is voor TB vastgesteld op € 1 miljoen.

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) 2024 (1)

Drempelbedrag

1.000

1.000 1.000 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4

Kwartaal 1 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag Overschrijding van het (3b) = (2) > (1) drempelbedrag (1) Berekening drempelbedrag (2)

987

980

969

979

7.133

2024 (4a) (4b) (4c) (1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van € 1.000.000

Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat Drempelbedrag

7.133 7.133

7.133

1.000

(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 (5a)

Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil)

(5b)

Dagen in het kwartaal

(2) - (5a) / (5b)

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4

1.185

1.861

2.840

1.968

Liquide middelen Het saldo liquide middelen is opgebouwd uit het kassaldo en de banksaldi per einde boekjaar. Deze gelden staan volledig ter vrije beschikking van de GR. Op de lopende rekening bij de BNG rust een kredietfaciliteit van 1,4 miljoen. Hier maken we doorgaans nauwelijks gebruik van. 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

107

9.791

10.409

9.899

10.456

- Kas - Liquide middelen - Betalingen onderweg Totaal Liquide middelen

Overlopende activa De overlopende activa bestaan ultimo 2024 uit vooruitbetaalde kosten en nog te ontvangen bedragen. 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

- Vooruitbetaalde kosten

92.741

52.941

- Nog te ontvangen bedragen

62.790

91.055

Totaal Overlopende activa

155.532

143.996

PASSIVA Vaste passiva Eigen Vermogen 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

- eigen vermogen - algemene reserve

- bestemmingsreserves - resultaat na bestemming Totaal eigen vermogen

Het negatieve resultaat 2024 van de grondexploitatie is in rekening gebracht bij de deelnemers en in mindering gebracht op de vordering op deelnemers (verliesvoorziening grondexploitatie). Het gezamenlijke negatieve resultaat van de luchthavenexploitatie en vastgoedexploitatie is opgenomen onder de kortlopende vorderingen op deelnemers. Dit laatste vanwege de jaarlijkse verrekening van het verlies met de deelnemers.

Vaste schulden met een rentetypische looptijd > 1 jaar

- onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen

31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

41.100.000

148.566

115.594

41.248.566

41.215.594

- waarborgsommen

Totaal vaste schulden met rentetypische looptijd > 1 jaar

De langlopende leningen bestaan uit 2 leningen: • 33,6 miljoen met een looptijd van tien jaar tegen 0,375% rente. Deze lening loopt t/m januari 2030. • 7,5 miljoen met een looptijd van vijf jaar tegen 0,31% rente. Deze lening loopt t/m januari 2027. Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar De overige schulden hebben grotendeels betrekking op reguliere openstaande crediteuren. Vlottende passiva 31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

- kasgeldleningen

- banksaldi

912.223

878.282

912.223

878.282

31-12-2024

31-12-2023

(na resultaat bestemming)

- Nog te betalen bedragen

370.139

251.304

- Vooruitgefactureerde bedragen

118.818

97.833

- overige schulden Totaal netto-vlottende schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar

Overlopende passiva

- Vooruitontvangen subsidie Totaal overlopende passiva

488.956

349.137

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen Er is een overeenkomst gesloten met Demcon voor de verbouw en huur van shelter B511. Demcon heeft het recht om de kosten voor de verbouwing, binnen de daarvoor contractueel overeengekomen voorwaarden, te declareren bij TB. De totale verplichting is ingeschat op € 214.646. 4.3.3

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

Hieronder volgt een toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024. Indien de realisatie van onderstaande posten meer dan 10% of € 100.000,- afwijkt van de begroting, lichten we deze toe. In het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 geven we de financiële voordelen ten opzichte van de begroting als positief bedrag weer, een financieel nadeel ten opzichte van de begroting als negatief bedrag. 42

Het overzicht incidentele baten en lasten is niet opgenomen aangezien dit niet van toepassing is. TB heeft geen post onvoorzien. De kosten van overhead hebben we grotendeels verwerkt in de baten en lasten van de grondexploitatie. 4.3.3.1

Baten en lasten grondexploitatie 2024

De mutatie Onderhanden werk en dotatie verliesvoorziening zijn geven we apart weer en lichten we nader toe bij de resultaatbestemming 2024. Baten grondexploitatie

Omschrijving Woningbouw

Begroting (na wijziging) 2024 1.591.736

Werkelijke baten en lasten 2024 1.241.276

Voor- of nadeel t.o.v. begroting 2024 -350.460

Bedrijventerreinen

Zorg / resort / overige voorzieningen

Bestaand vastgoed

939.000

Natuur / agrarisch gebruik

Subsidies / overige opbrengsten

Fonds bovenwijks

71.562

Inkomsten Beheer

1.230.095

291.095

59.462

-12.100

242.590

249.227

6.637

Renteopbrengst

186.830

Verrekeningen

Indexatie baten

2.414

-2.414

2.966.891

119.589

Totaal baten

2.847.302

Woningbouw De baten woningbouw betreffen de verkoop van drie kavels in ’t Vaneker/ Zuidkamp (€ 1.223.141), de verkoop van twee kleine grondstroken bij eerder verkochte kavels in Zuidkamp (€ 19.800) en bijkomende kosten (€ 2.513). De opbrengst is daarmee lager dan begroot, doordat in 2024 een kavel minder is geleverd. De levering van deze kavel (K175) vindt plaats in 2025. Er resteren daarna nog twee kavels (K149 en K150) die we nog niet in verkoop brengen, omdat op betreffend perceel nog een opstal in verhuur is. Bestaand vastgoed De werkelijke baten van het vastgoed betreffen de verkoop van het laatste pand in 't Vaneker Zuidkamp (Z1, het voormalige verkoopkantoor van TB) en de verkoop van het pand Prins Bernhardpark 58 (in de grondexploitatie PB12). De verkoopopbrengsten van deze panden zijn respectievelijk € 305.000 en € 925.000. De opbrengst van PB12 is daarmee, na een gunstig verlopen biedingsprocedure, € 291.000 hoger dan voorzien. Het overige verschil (€ 95) betreft een doorbelasting van bijkomende kosten. Fonds Bovenwijks Doordat in 2024 in ’t Vaneker/Zuidkamp een kavel minder is geleverd, was er minder opbrengst in het fonds (op basis van een afdracht per m² kaveloppervlak). Inkomsten beheer De verhuuropbrengsten (in de grondexploitatie) van terreinen en vastgoed op TB (inclusief baten servicekosten) zijn nagenoeg conform begroting.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=ffe6cda9-618c-4715-b74c-23c1461352dd