Document · PDF

Bijlage 5b Aanbiedingsbrief en jaarstukken 2025 Technology Base

Stedelijke commissie - BESTUUR EN MIDDELEN 15 juni 2026, gemeente enschedeBij agendapunt: Ontwerpbegrotingen 2027 en jaarrekeningen 2025 gemeenschappelijke regelingen23.519 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

2.2.4

Wat heeft het gekost?

De baten en lasten 2025 ten opzichte van de herziene begroting 2025 (welke is gebaseerd op de grondexploitatie per 1-1-2025) zijn als volgt: BATEN & LASTEN 2025* Grondexploitatie

jaarschijf LASTEN: BATEN: Saldo baten en lasten Mutatie onderhanden werk

Begroting (na wijziging) 2025

Voor- of nadeel t.o.v. begroting

2025

3.977.055

2.397.242

1.579.813

1.312.804

793.652

-519.152

-2.664.251

-1.603.590

1.060.659

2.664.251

1.603.590

-1.060.659

133.646

Mutatie verliesvoorziening Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

Werkelijke baten en lasten

* In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. * voor specificatie van bovenstaande baten en lasten verwijzen wij naar de jaarrekening

Toelichting op de baten en lasten van de grondexploitatie TB verwachte dat het in de grondexploitatie geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde c.q. het onderhanden werk) zou toenemen met € 2.664.251. In werkelijkheid is sprake van een toename van de boekwaarde met € 1.603.590. In paragraaf 6.3.3.1 gaan we uitgebreid in op de verschillen ten opzichte van de begroting.

2.3 2.3.1

Programmaverantwoording Twente Airport Wat hebben we gedaan in 2025

Voorbereiding concessie Twente Airport Afgelopen jaren zijn de mogelijkheden van publiek-private samenwerking in de exploitatie van TA verkend. Met als resultaat dat we in 2025 verder zijn gegaan met de voorbereiding van een concessie van de luchthavenexploitatie naar marktpartijen. Provinciale Staten (PS) heeft in december 2025, in een motie, het college van Gedeputeerde Staten (GS) opgeroepen deze variant verder uit te werken. In de beoogde samenwerking blijft de rol van TB beperkt tot die van eigenaar van het luchthaventerrein en het daarop gelegen vastgoed. Daarnaast houdt TB de verantwoordelijkheid voor de grondexploitatie; op het terrein van TA gaat het vooral om de ontwikkeling van bedrijfskavels voor luchthavengebonden, met name “platformgebonden” bedrijvigheid. Om de concessie mogelijk te maken is nog wel concrete besluitvorming door de provincie nodig over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. We verwachten dat deze besluitvorming voor de zomer van 2026 plaatsvindt. Pas daarna kan de concessie zelf worden aanbesteed. Voor de concessie blijven de pijlers van TA de volgende: testen, (beperkt) onderhoud en ontmanteling van vliegtuigen, zakelijk vliegen, drones, recreatief verkeer en (op termijn) elektrisch vliegen.

Groot Baanonderhoud Onderdeel van de besluitvorming door de provincie is ook de financiering van het groot onderhoud van de start- en landingsbaan. In 2025 zijn we ook verdergegaan met voorbereiden van het groot baanonderhoud. Daarbij worden verschillende varianten en hun consequenties in beeld gebracht, waaronder verschillende toplagen en verschillende keuzes voor baanverlichting. Daarnaast vindt onderzoek plaats naar de compliance aan internationale luchtvaartregelgeving, en mogelijkheden om daar in afstemming met het bevoegd gezag vanaf te wijken. Tot slot wordt een inschatting gemaakt van de kosten en bandbreedtes van de verschillende opties, en wordt nagedacht over de beste wijze van aanbesteden. Tot slot houden we ook de houdbaarheid van de huidige baan zo goed mogelijk in beeld: te lang uitstel van groot onderhoud kan leiden tot veel hogere kosten omdat dan ook de funderingslaag van de baan fors aangetast kan zijn. Ruimtelijk plan en deelgrondexploitatie TA In 2025 zijn we gestart met het voorbereiden van een ruimtelijk plan en deel-grondexploitatie met het oog op toekomstige vastgoedontwikkeling op TA (rond 40.000m2 footprint). Denk daarbij bijvoorbeeld aan gronduitgifte voor de realisatie van hangars voor stalling en onderhoud.

Dit ruimtelijk plan en bijbehorende grondexploitatie wordt voorafgaand aan de start van de concessieperiode ter besluitvorming aangeboden aan het AB. Vliegverkeer Onderstaand de aantallen vliegtuigbewegingen van 2025 ten opzichte van die van 2024. Vliegtuigbewegingen Jaar General Aviation (GA) Business Aviation (BA) End of Life (EOL) Militair NLR Helikopters Zweefsleepvlucht Overig Totalen

2025 4.528 459 3 240 6 66 228 0 5.530

2024 5.585 368 4 169 2 87 89 4 6.308

Verschil -1.057 +91 -1 +71 +4 -21 +139 -4 -778

% -19 +25 -25 +42 +200 -24 +156 -100 -12

In 2025 is het aantal vliegtuigbewegingen met ongeveer 12% afgenomen. Uit de tabel blijkt dat de General Aviation (GA) met 19% is gekrompen. Het aandeel van de GA, waaronder les- en oefenvluchten en privévluchten vallen, blijft veruit het grootst en vormt 82% van het totale aantal vliegtuigbewegingen. Toch zien we daar de grootste daling in absolute aantallen. De lokale vliegclub heeft aanzienlijk minder gevlogen in 2025 t.o.v. 2024.

Het zakelijk verkeer (BA) kende een toename van ongeveer 25%. We zien hier nog steeds een groeiende markt. Er konden in 2025 meer vluchten doorgaan door meer periodes met gunstige weersomstandigheden, echter constateren we nog dat circa 40% tot 50% van de aanvragen niet doorging vanwege weersomstandigheden onder de limieten van Visual Flight Rules (VFR). Dit benadrukt opnieuw het belang van de mogelijkheid om ook bij verminderde weersomstandigheden te kunnen landen en vertrekken. Desondanks vonden er dankzij de strategische ligging van de luchthaven 459 zakelijke vliegbewegingen plaats in 2025. AELS ontving in 2025 drie vliegtuigen voor demontage. Het betroffen twee narrow-bodyvliegtuigen (Boeing 737 en Airbus A319) en één wide-bodyvliegtuig (Airbus A340). Verder benoemen we een aantal bijzondere activiteiten. Wheels & Wings keerde terug op TA. Wheels & Wings is een eendaags event op TA waar Stichting Hoogvliegers zieke en gehandicapte kinderen piloot laat zijn door ze rond te vliegen boven Twente. Daarnaast werd er in samenwerking met het naastgelegen VTE een RunWay Run voor KIKA georganiseerd. Beide evenementen zullen in 2026 terugkeren! Defensie voerde in 2025 diverse oefeningen uit op TA. Er werd door het 107 Aerial Systems Battery (ASBt) van het Joint Intelligence, Surveillance, Target Acquisition & Reconnaissance Commando (JISTARC) geoefend met o.a. een X-300 Integrator.

De X-300 Integrator is een onbemand verkenningssysteem (unmanned aerial system, UAS). Daarnaast werden er in maart tijdens de oefening Orange Bull tactische naderingen uitgevoerd. Verder diende TA in september als één van de oefenlocaties voor de jaarlijkse internationale airborne oefening ‘Falcon Leap’. Tijdens deze oefening werkte de Luchtmobiele Brigade samen met het 336 Squadron van het Air Mobility Command (vliegbasis Eindhoven) en internationale partners. Er werd daarbij ook weer gevlogen met een Airbus A400M waarvoor we in 2025 een ontheffingsverzoek hebben aangevraagd bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) Luchtvaartautoriteit en deze is afgegeven. We zijn in 2025 ruim binnen de geluidscontouren gebleven. De Feitelijke Geluidsbelasting bedroeg voor beide handhavingspunten ongeveer 27% van de Maximaal Toelaatbare Geluidsbelasting conform het luchthavenbesluit. Deze belasting was, ondanks een lager aantal vliegbewegingen, hoger dan in 2024. Dit heeft te maken met een groter aandeel grote militaire transportvliegtuigen die relatief meer geluid produceren. Overige ontwikkelingen Twente Airport Voor TA was 2024 ook verder een dynamisch jaar. We lichten een paar ontwikkelingen toe: a. Status aanvraag satellietnavigatie (PBN). b. Ontwikkelingen Defensie. c. Onderhoud aan diverse externe relaties en aansluiten op kansen elektrisch vliegen. Ad a.

Status aanvraag satellietnavigatie (PBN) In 2025 zijn we een 5.11 procedure gestart. We hebben een aanvraag tot luchtruimwijziging ingediend bij de ATM-Beleidseenheid (ATM= Air Traffic Management) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat inclusief Plan van Aanpak en Participatieplan. Deze aanvraag is in goede orde ontvangen en de ATM-Beleidseenheid heeft aangegeven dat we door kunnen met de te doorlopen stappen voor de implementatie van PBN op TA. Parallel wordt er overleg gevoerd met de Air Navigation Service Providers (ANSP) om te komen tot deze implementatie. Ad b. Ontwikkelingen Defensie In 2025 zijn ook de uitkomsten helder geworden van het onderzoek dat in het kader van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie is uitgevoerd. TA was in beeld voor drie zogeheten ruimtebehoeften: voor jachtvliegtuigen, voor een dirtstrip en voor stationering en een corridor voor cargo-drones. Met als uitkomst: TA is aangewezen als onderdeel van een corridor voor cargo-drones. In het verlengde wordt daarbij door defensie gewezen op de aanwezigheid van een kennis- en innovatiecluster op het gebied van unmanned systems (met name drones) in Twente; die verwijzing past goed bij de bredere ontwikkeling op het gebied van economie, technologie en innovatie die we op TB en in de regio nastreven.

Vanuit het perspectief van de luchthavenexploitatie en het proces rond de mogelijke concessieverlening zien we Defensie vooral als een reguliere klant, die in de toekomst waarschijnlijk meer gebruik gaat maken van TA – daaronder voor cargo-drones, voor (meer) defensie-oefeningen en mogelijk als (tijdelijke) uitwijkluchthaven.

Ad c. Onderhouden van externe relaties en aansluiten op kansen elektrisch vliegen In 2025 zijn de commerciële contacten om TA te positioneren als geschikte locatie voor test, oefeningen en on-demand luchtvaart verder geprofessionaliseerd. Daarnaast is ingezet op kansen om TA onderdeel uit te laten maken van een toekomstig netwerk voor elektrische regionale luchtvaart. We namen deel aan verschillende bijeenkomsten, luchtvaartbeurzen en conferenties in binnen- en buitenland die hielpen de zichtbaarheid van TA te vergroten. Sinds medio 2024 is TA ook vertegenwoordigd in de adviesraad van de Electric Flying Connection (EFC), die namens de Nederlandse spelers in de elektrische luchtvaart communiceert met landelijke en regionale overheden. In toenemende mate krijgen we uitnodigingen om presentaties te verzorgen bij bijeenkomsten: een bevestiging van onze relevantie voor de duurzame luchtvaart. Daarnaast onderhouden we nauwe contacten met individuele marktspelers en voeren we gesprekken over testen en oefeningen op TA. Een aantal van die gesprekken gaat over mogelijke permanente vestiging op de luchthaven. 2.3.2

Wat heeft het gekost?

De baten en lasten 2024 ten opzichte van de gewijzigde begroting van de luchthavenexploitatie zijn als volgt: BATEN & LASTEN 2025* Luchthavenexploitatie

jaarschijf LASTEN: BATEN: Saldo baten en lasten

Begroting (na wijziging)

Werkelijke baten en lasten

Voor- of nadeel t.o.v. begroting

2025

1.884.602

1.987.605

-103.003

1.225.938

1.357.272

131.334

-658.664

-630.333

28.331

* In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. Alle bedragen in euro's. * Een specificatie van bovenstaande baten en lasten staat in de jaarrekening

Het resultaat van de luchthaven is in 2025 € 630.333 negatief. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025 van TA is het verlies van TA € 28.331 minder negatief. Van de lasten is een bedrag van € 303.946 aan te merken als incidentele kosten in 2025 in verband met de kosten voor het uitwerken en realiseren van het nieuwe toekomstperspectief en kosten voor de voorbereiding op het groot baanonderhoud. Het structurele resultaat van de luchthaven, geschoond voor de incidentele kosten, is € 326.387 negatief. Dit is een verbetering ten opzichte van het negatieve resultaat na incidentele kosten van € 397.156 over 2024. Het positieve structurele resultaat ten opzichte van de begroting komt met name door hogere opbrengsten. De opbrengsten van de luchthaven gerelateerde activiteiten zijn significant gestegen in 2025. 2.4

Programmaverantwoording Vastgoedexploitatie

De panden H7, C38, B510, B511, B512, B514, B515, B516, B517, B518, B519, B534 en B535 verhuren we op dit moment langdurig. De baten bestaan uit opbrengsten uit verhuur. De lasten bestaan uit kapitaallasten van de investering, lasten beheer en onderhoud en overige belastingen en verzekeringen. De kapitaalslasten bepalen we op basis van de beleidsregels vaste activa. Shelter B535 werd langjarig verhuurd aan Space53. De gemeente Enschede stond daarvoor garant. Op dit moment verhuren we het pand flexibel, op uur- en dag(deel)basis. Daarvoor zijn we een samenwerking aangegaan met People@Places. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat garantstelling kan worden aangesproken voor het verschil tussen de opbrengst uit tijdelijke verhuur en de garantstelling. Onderstaande tabel laat zien hoe het beroep op de garantstelling voor 2025 is berekend, op basis van de overeengekomen rekenmethodiek.

B535 beroep op garantstelling Gemeente Enschede

31-12-2025

Huuropbrengst (flexibele verhuur)

21.248

Af: Kosten

13.040

Netto huuropbrengst

8.208

Aandeel Space53 (59%)

4.882

Borgstelling Gemeente Enschede

47.550

Beroep op borgstelling

42.668

2.4.1

Wat hebben we gedaan in 2025

In 2025 is de huur in rekening gebracht en onderhoud vindt plaats volgens de meerjarenonderhoudsplannen. 2.4.2

Wat heeft het gekost?

Dit betreft de baten en lasten van de verhuurde objecten waar TB in heeft geïnvesteerd. BATEN & LASTEN 2025* Vastgoedexploitatie jaarschijf

Begroting (na wijziging)

Werkelijke baten en lasten

Voor- of nadeel t.o.v. begroting

2025

LASTEN:

583.263

484.430

98.833

BATEN:

767.697

791.819

24.122

Saldo baten en lasten 184.434 307.389 122.955 * In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. Alle bedragen in euro's. * voor specificatie van bovenstaande baten en lasten verwijzen wij naar de jaarrekening

De baten zijn licht hoger uitgevallen dan begroot. De kosten voor het verhuren van de panden zijn lager uitgevallen dan begroot. Dit is deels veroorzaakt doordat de kosten voor regulier onderhoud over 2023 zijn gecrediteerd voor enkele panden. Deze waren toen net opgeleverd en behoeften toen nog onderhoud, in 2025 zijn we overeengekomen dat de onderhoudskosten voor dat jaar verrekend zouden worden.

Paragrafen

Artikel 26 van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat we in het jaarverslag dezelfde paragrafen moeten opnemen als in de begroting. Voor TB zijn achtereenvolgens de volgende paragrafen van toepassing: Grondbeleid Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Wet open overheid 3.1

Paragraaf Grondbeleid

Doel van TB is te komen tot een integrale en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling die een belangrijke bijdrage levert aan de economie, ecologie, natuur, woningbouw en leefbaarheid van de regio. Om de doelstelling te realiseren is bij aanvang gekozen voor een actief grondbeleid, resulterend in de aankoop van de voormalige vliegbasis Twenthe. In deze paragraaf gaan we in op de actuele waardering van de in het kader van het grondbeleid verrichte investeringen (de grondexploitatie), de belangrijkste verschillen ten opzichte van afgelopen jaar en de bij de waardering gehanteerde uitgangspunten. Tevens voerden we een gevoeligheidsanalyse uit. Dit is een vorm van scenariodenken waarmee we inzicht krijgen in het effect van bijstelling van de in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten. De risicoanalyse en het voor de grondexploitatie benodigde weerstandsvermogen, komt in paragraaf 3.2 aan de orde. 3.1.1

Actuele waardering van de verrichte investeringen

De grondexploitatie richt zich hoofdzakelijk op het uitgeven van bedrijfskavels op het bedrijvenpark en – in de toekomst – ook op TA (en daarnaast nog op afronding van de woonparken). Het bedrijvenpark ligt klaar voor de uitgifte van kavels en deze periode zijn meerdere bedrijven geïnteresseerd in vestiging. Alleen wordt, zoals genoemd, de vestiging van grotere bedrijven in grote mate belemmerd door netcongestie en stikstofbeperkingen. Het tekort van de grondexploitatie kan o.a. verklaard worden door vijf omstandigheden: 1. de keus om in de ontwikkeling van het terrein de waarden van het militaire erfgoed en natuur zoveel mogelijk te beschermen. Als gevolg is 13% van het gebied beschikbaar voor bebouwing op bedrijfskavels. Anders gezegd: een relatief klein deel van de grondpositie levert geld op; 2. de rentelast van het aangekochte terrein is hoog; 3. naast de ontwikkelopgave valt ook het beheer van het terrein onder de grondexploitatie. Het gaat om het beheer en onderhoud van de rond 80 hectare aan bedrijvenpark. Daarnaast is er een juridische beheertaak die onder meer is gericht op flora- en fauna regelgeving en het geluidszonebeheer; 4. met het afronden van de woonparken, werkparken en het natuurgebied drukken de kosten van de GR steeds zwaarder op de resterende onderdelen van de gebiedsontwikkeling, met name de ontwikkeling van het bedrijvenpark; 5.

de voorbereidingskosten van tegen de vijf miljoen euro voor een commerciële luchthaven uit de periode voor 2014 drukken ook op de grondexploitatie. In de tabel op de volgende pagina geven we de actuele grondexploitatie vereenvoudigd weer, afgezet tegen de vorig jaar vastgestelde grondexploitatie. In paragraaf 3.1.2. beschrijven we de verschillen ten opzichte van afgelopen jaar. T/m 31-12-2025 is € 28.301.407 geïnvesteerd in de grondexploitatie. Dit betreft het saldo van € 139.366.098 aan gemaakte kosten en € 111.064.692 aan gerealiseerde opbrengsten. Alle investeringen financierden we met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatie-begroting actualiseren we jaarlijks, om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen. Daartoe actualiseren we de berekening op basis van de gehanteerde uitgangspunten, zoals de rekenparameters, eenheidsprijzen en de verwachte doorlooptijd.

Vorig jaar werd een tekort van € 25.967.955 begroot op contante waarde per 1-1-2025. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (verhoogd met de disconteringsvoet van 2%) € 26.487.314. De actuele grondexploitatie per 1-1-2026 sluit op een tekort van € 26.101.600 en laat derhalve een verbetering zien van € 385.714. In de tabel staat tevens het effect op de verliesvoorziening. De deelnemers verhogen deze met € 133.646. Dit betreft het totaal van de verbetering van de grondexploitatie van + € 385.714 en de discontering met 2% (-/- € 519.359). 3.1.2

Verschillen ten opzichte van afgelopen jaar

In de volgende grafiek geven we de 10 belangrijkste verschillen ten opzichte van afgelopen jaar grafisch weer. De verschillen lichten we daarna toe.

1. effect rente en discontering (negatief) De kasstroom is nadelig gewijzigd, voornamelijk als gevolg van het uitfaseren van de uitgifte van de bedrijfskavels op TB (de opbrengsten komen later in verhouding tot de kosten). Hierdoor is de rente vanaf 2032 hoger geworden. De discontering (eindwaarde naar startwaarde) valt daarentegen lager uit doordat we weer een jaar dichterbij einde van de looptijd van de grondexploitatie zijn gekomen. Het gezamenlijke effect geeft een verschil ten opzichte van de grondexploitatie per 1-1-2025 van circa -/- € 770.000 op contante (start)waarde.

2. hogere grondopbrengst bedrijfskavels TB (positief) Boers en Lem adviseerde op 7 februari 2025 om een bandbreedte van € 145 - € 155 per m2 te hanteren voor de in erfpacht uit te geven bedrijfskavels. In de grondexploitatie 2025 gingen we uit van het gemiddelde van deze bandbreedte (€ 150 per m2). Rekening houdend met inflatiecorrectie gaan we nu uit van € 153 per m2. Dit heeft een positief effect van circa € 360.000. 3. minder kosten bouw- en woonrijp maken en hoofdinfra TB bedrijvenpark (positief) De ramingen van het bouw- en woonrijp maken zijn geactualiseerd, bij de meeste onderdelen door indexering van de kosten. Omdat de werkelijke index over 2025 lager is dan voorzien, is er (nominaal op het nieuwe prijspeil 2026) een voordeel in de kosten. Tevens is er sprake van vrijval van kosten in verband met een aanbestedingsvoordeel voor het bouwrijp maken van TB Bedrijvenpark-West. Wel kunnen die kosten nog weer oplopen (nader te bepalen meerkosten afwatering, ophoging, asfaltering), maar het budget voor onvoorziene kosten én het restbudget voor het bouwrijp maken geven vooralsnog voldoende dekking. Daarentegen is al wel de algemene post 'afwatering hoofdsysteem' opgehoogd met € 67.000 naar € 250.000, dit in verband de afwateringsproblematiek op en rond TB. Exacte maatregelen en kosten worden nader uitgewerkt.

Per saldo is er voor het bouwrijp maken en het inrichten van TB Bedrijvenpark circa € 270.000 voordeel. 4. minder plankosten projecten in 2025 (positief) De ramingen voor de resterende plankosten (2026-2036) zijn geactualiseerd, waarbij het vooral gaat om indexatie naar prijspeil 2026. De aanpassingen in benodigde fte zijn zeer beperkt. Het behoorlijke verschil ten opzichte van de grondexploitatie 2025 zit hoofdzakelijk in een lagere boekwaarde over 2025. Zowel voor 't Vaneker/ Zuidkamp en TB bedrijvenpark (inclusief Saneren) zijn minder kosten gemaakt, respectievelijk circa € 85.000 en € 53.000 minder. Voor Zuidkamp waren in 2025 extra kosten begroot in verband met de naderende afronding van het deelgebied en de overdracht van de laatste openbare delen naar de gemeente. Die kosten zijn meegevallen, maar worden nog wel verwacht in 2026. Bij TB bedrijvenpark heeft het vooral te maken met uitstel van werkzaamheden (en uitgifte in erfpacht) waardoor er met name minder projectmanagement en ondersteuning is geweest. Naast deze onderbestedingen was er een creditering van dubbel gefactureerde kosten door de gemeente Enschede in 2024 voor de planologische begeleiding (bestemmingsplan) voor het 'Middengebied/VTE'. De creditering betreft een bedrag van € 29.527. 5. minder beheerkosten (positief) De ramingen voor de beheerkosten (2026-2036) zijn geactualiseerd.

Met name doordat de werkelijke indexatie over 2025 lager uitvalt dan was voorzien is er (nominaal op prijspeil 2026) een voordeel van circa € 70.000. Daarnaast is er een onderbesteding in 2025 van circa € 100.000. Dit betreft met name minder beheer in 't Vaneker/ Zuidkamp (waarbij niet gemaakte overdrachtskosten naar de gemeente zijn doorgeschoven naar 2026) en langzamere ingroei naar het beoogde parkmanagement op TB bedrijvenpark, beide circa € 50.000 lager. 6. vrijval afkoop huurrecht 't Vaneker/ Zuidkamp (positief) In 't Vaneker/ Zuidkamp was altijd nog rekening gehouden met een eventuele 'afkoop huurrecht' (inclusief verhuisvergoeding) voor de grondpachter (met eigen opstal) op het laatste nog te verkopen perceel (uit te geven als 2 kavels). Omdat besloten is de bewoners de mogelijkheid te geven dat zij mogen 'blijven wonen zolang zij willen' is een eventuele afkoop niet meer van toepassing en kan het gereserveerde bedrag van bijna € 130.000 vrijvallen. 7. hogere grondwaarde 't Vaneker/ Zuidkamp kavels 149 en 150 (positief) Voor de laatste twee woonkavels in 't Vaneker/ Zuidkamp heeft in het najaar van 2025 weer taxatie plaatsgevonden. Omdat daarnaast de voorafgaande taxatie nog niet in de grondexploitatie was verwerkt, is er nu in de grondexploitatie 2026 sprake van extra stijging van de grondwaarde, totaal circa € 120.000. 8.

meer verhuurinkomsten TB Bedrijvenpark (positief) Per saldo zijn de inkomsten van beheer en verhuur circa € 110.000 hoger. Enerzijds is er een hogere boekwaarde in 2025 van € 22.184 (verhuur B512, meer servicekosten en 'baten slagboom'). Daarnaast worden meer inkomsten uit toekomstige verhuur en servicekosten verwacht. Een en ander resulteert in bijna € 90.000 aan extra inkomsten.

9. vrijval sloopkosten 't Vaneker/ Zuidkamp (positief) Met de afronding van deelproject 't Vaneker/ Zuidkamp kan een deel van het budget voor slopen van opstallen en het opschonen van het terrein vrijvallen. Er wordt nog wel rekening gehouden met beperkte opschoonwerkzaamheden (onderhanden werk) en overdracht van budgetten naar de gemeente (bij de overdracht van kavel 149 en kavel 150). Per saldo is er circa € 85.000 voordeel. 10. meer rente in 2025 (positief) Omdat binnen TB in 2025 sprake was van overliquiditeit ontstonden rentebaten vanuit het 'schatkistbankieren'. Deze rentebaten waren niet voorzien. Tegelijkertijd vallen echter ook de rentekosten enigszins hoger uit. Per saldo is sprake van een positief effect. 3.1.3

Bij de waardering gehanteerde uitgangspunten

Rekenkundige parameters Het resultaat (circa -/- € 26,1 miljoen op NCW per 1-1-2026) is berekend op basis van een begroting van (op eindwaarde) € 41,6 miljoen aan nog te maken kosten en € 37,4 miljoen aan nog te realiseren opbrengsten. Voor de inschatting van toekomstige inflatie hanteren we de volgende uitgangspunten: a. de kostenstijging is begroot op 3,5% in 2026, 2,5% in 2027 en 2028 en 2% vanaf 2029; b. de opbrengstenstijging voor woningbouw is begroot op 0% in 2026; verwachting is dat de laatste twee kavels in 2026 worden verkocht (overgedragen naar de gemeente Enschede); c. de stijging van de verkoopprijs van bedrijfskavels is begroot op 0% in 2026 en 2% vanaf 2027; d. de stijging van de opbrengst uit verkoop van de gronden onder het vastgoed is begroot op 0% in 2026 en 1% vanaf 2027. De onder a t/m c genoemde uitgangspunten baseren we op advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede. Dit advies bevat geen indicatie voor de stijging van de verkoopwaarde van gronden onder verhuurd vastgoed (d). Met de onder d genoemde percentages hanteren we, in relatie tot de gemiddelde inflatie over het afgelopen decennium en de inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank, een behoedzaam uitgangspunt. De rentekosten tot en met 2029 zijn begroot op 0,375%, gebaseerd op de voor de grondexploitatie aangetrokken lening, welke doorloopt tot 2029.

De rente op lange termijn laat zich lastig voorspellen. Voor de periode 2030 t/m 2036 hebben we de rente die de gemeente Enschede toerekent aan grondexploitaties gevolgd. Dit is 2,5% in 2030, 3,0% in 2031 en 2032 en 3,5% vanaf 2033. Borgstelling deelnemers en disconteringsvoet Conform artikel 24 van de GR TB staan de deelnemers garant voor het eindresultaat van de grondexploitatie, van naar de huidige inzichten -/- € 32,5 miljoen per 31-12-2036. Ter bepaling van het resultaat op netto contante waarde hanteren we een disconteringsvoet van 2%, gebaseerd op het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone, zoals voorgeschreven door de commissie BBV. Verkoop vastgoedportefeuille bij afronding gebiedsontwikkeling Strategie van TB en uitgangspunt in de grondexploitatie is dat TB de verhuurde panden en terreinen op het bedrijvenpark na afronding van de gebiedsontwikkeling verkoopt. De geschatte opbrengst uit verkoop van de onderliggende gronden is in het laatste jaar van de grondexploitatie ingecalculeerd (2036). De investering in het opknappen van de panden activeren we onder materiële vaste activa (en dus buiten de grondexploitatie) op de balans. Gelet hierop houden we enkel rekening met de opbrengst uit verkoop van de gronden. De meeropbrengst wordt benut om de boekwaarde van de panden af te waarderen.

Een eventuele boekwinst of boekverlies daarbij is niet ingecalculeerd. De randvoorwaarden voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark brengen we op orde De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks nog aanbod in Twente. TB heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte. De afgelopen jaren signaleerden we belemmeringen voor de uitgifte van de gronden op het bedrijvenpark. Dit betrof: 1. de marktconformiteit van de vastgestelde erfpachtregeling en het parkmanagement tarief; 2. de te beperkte definitie zoals voor AMM&HTSM gehanteerd in het bestemmingsplan; 3. het niet kunnen inzetten van aangekochte en aan te kopen stikstofrechten om vestiging mogelijk te maken door grotere bedrijven;

4. en begin 2024 kwam hier nog een nieuw knelpunt bij: de capaciteit van het elektranetwerk. Het DB besloot op 31 maart 2023 de kavels op het bedrijvenpark in eeuwigdurende erfpacht uit te geven en stelde daarnaast de parkmanagementbijdrage vast op een marktconform niveau. De gemeenteraad van Enschede stelde een wijziging op het bestemmingsplan vast, waarin de definitie voor AMM/HTSM is verruimd. Met deze besluiten zijn de twee eerstgenoemde knelpunten opgelost. Op de knelpunten 'stikstof' en 'netcongestie' heeft TB nauwelijks invloed. De grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. In onderstaande grafiek geven we de uitgifteprognose van het bedrijvenpark grafisch weer. Aanname die we impliciet in de grondexploitatie opnemen is dat uiterlijk in 2030 een oplossing voor het stikstofprobleem is gevonden en grotere elektriciteitsaansluitingen vanaf dan geleidelijk weer mogelijk zijn. TenneT en Enexis geven aan dat pas na 2035 grootaansluitingen weer mogelijk zijn, daarom houden we rekening met een ingroei. Tevens is een risicoreservering getroffen (zie paragraaf 3.2).

Twente Airport maakt geen deel uit van de grondexploitatie In voorliggende grondexploitatie houden we geen rekening met opbrengsten uit uitgiften op TA en investeringen die daarvoor nodig zijn. Deze investeringen en opbrengsten zijn geraamd en stellen we in de loop van 2026 verder bij, op basis van het ruimtelijk plan dat we momenteel verder uitwerken. Bij accordering van het ruimtelijk plan leggen we een deelgrondexploitatie ‘Twente Airport’ voor aan het bestuur. 3.1.4

Gevoeligheidsanalyse grondexploitatie

In onderstaande grafiek presenteren we het resultaat van een uitgevoerde gevoeligheidsanalyse. Dit is een vorm van scenario denken, waarmee we inzicht geven in het financieel effect van een (beperkte) aanpassing van één van de in de berekening gehanteerde uitgangspunten.

De gevoeligheidsanalyse maakt duidelijk dat een bijstelling van het uitgiftetempo naar verhouding de grootste impact heeft op het resultaat. Om die reden zetten we in op een zo spoedig mogelijke uitgifte van de gronden en brachten we de randvoorwaarden daartoe op orde. Op de mogelijkheden om stikstofrechten te kunnen inzetten en netaansluitingen te realiseren heeft TB nauwelijks invloed. 3.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Conform artikel 24 van de GR staan de deelnemers garant voor het resultaat van TB. Binnen TB is geen reserve gevormd voor financiële risico’s. Eventuele tegenvallers dekken de deelnemers. In deze

paragraaf geven we een toelichting op de financiële risico’s en de door de deelnemers benodigde risicoreservering. In onderstaande tabel geven we de benodigde risicoreservering weer, afgezet tegen de vorig jaar gepresenteerde risicoreservering. Daarbij hanteren we een onderscheid tussen de grondexploitatie, vastgoedexploitatie en luchthaven-exploitatie. De gehanteerde uitgangspunten en belangrijkste risico’s lichten we daarna toe. Risicoreservering t.b.v. Grondexploitatie Luchthavenexploitatie Vastgoedexploitatie Totaal

2026 € 5,9 miljoen € 1,2 miljoen € 0,4 miljoen € 7,5 miljoen

2025 € 4,9 miljoen € 0,8 miljoen € 0,4 miljoen € 6,1 miljoen

Ten opzichte van 2025 is de benodigde risicoreservering met circa € 1,4 miljoen toegenomen. Belangrijkste verklaring hiervoor is dat we rekening houden met de mogelijkheid dat de uitgifte trager verloopt dan nu verondersteld. Aanleiding hiervoor is dat TenneT en Enexis tijd nodig hebben om grotere elektriciteitsaansluitingen mogelijk te maken. Dat bericht is vertaald in een ingroei qua uitgifte en risicoreservering. Grondexploitatie Zoals in paragraaf 3.1 geschetst, voorzien we een tekort van -/- € 32,5 miljoen op eindwaarde per 31-12-2036. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (afgerond) -/- € 26,1 miljoen (uitgaande van 2% discontering). Het resultaat van de grondexploitatie wordt genomen na afronding van de gebiedsontwikkeling (thans voorzien in 2036). De deelnemers staan borg voor het (jaarlijks herziene) resultaat en de (jaarlijks in beeld gebrachte) financiële risico’s. Om inzicht te krijgen in (financiële) risico’s die samenhangen met de grondexploitatie, voerden we een risicoanalyse uit. Daarmee plaatsen we de grondexploitatie-begroting (en het begrote resultaat) in een breder perspectief. Daartoe bepaalden we per begrotingspost een bandbreedte en daarnaast zijn mogelijke gebeurtenissen geïdentificeerd en gekwantificeerd waarmee in de grondexploitatie geen rekening is gehouden.

Op basis van een monte carlo simulatie brachten we vervolgens in beeld wat de impact is van deze risico’s. Hieruit blijkt dat een risicoreservering van € 5,9 miljoen nodig is, op prijspeil 1-1-2026. Daarbij laten we de meest extreme scenario’s buiten beschouwing (‘80% zekerheid’). Waar bijvoorbeeld géén rekening mee is gehouden is de mogelijkheid dat géén oplossing voor het stikstofprobleem wordt gevonden. In dat geval kunnen we de kavels niet afzetten en is een afwaardering noodzakelijk. Luchthavenexploitatie De begroting voor TA laat in de meerjarenbegroting 2026 – 2029 nadelig resultaat zien van circa € 450.000 per jaar oplopend tot circa € 1,0 mln. na uitvoering groot baanonderhoud. In de afgelopen jaren is het gerealiseerde resultaat in lijn met het verwachte resultaat. Een verslechtering is aan de orde indien we minder landingsgelden, parkeer- en huurinkomsten ontvangen of extra lasten nodig zijn voor planontwikkeling en onderhoud van de baan. De voorbereidingskosten voor groot baanonderhoud en eventuele aanvullende kosten voor de concessie vormen wel een verhoogd risico. We schatten het totale risico over de komende vier jaar (periode meerjarenbegroting) op € 1,2 miljoen (€ 0,3 miljoen per jaar). Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie laat in de meerjarenbegroting een voordelig resultaat zien.

Dit resultaat hangt voornamelijk samen met de inkomsten uit verhuur van de op het bedrijvenpark verhuurde shelters. Risico is dat leegstand optreedt, de onderhoudskosten hoger uitvallen of de rentelasten significant stijgen. We schatten dit risico voor de komende vier jaar in op totaal € 0,4 miljoen. Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn sommige overheidsactiviteiten belast met vennootschapsbelasting (VPB). Een extern adviesonderzoek deed onderzoek naar mogelijke gevolgen voor haar fiscale positie. Het adviesbureau (PWC) heeft beoordeeld dat er voor TB ‘fiscale ondernemersactiviteiten’ te onderscheiden zijn die als volgt geclusterd kunnen worden: grondexploitatie, de exploitatie van de luchthaven en natuurgebied. Bij deze activiteiten is geen sprake van structurele overschotten, maar van een negatief totaalresultaat in 2025. De conclusie uit het onderzoek is dat er op dit moment

geen VPB-plicht is voor TB. Gezien het negatieve resultaat op de grondexploitatie en TA in 2025 en de prognose, verwachten wij de komende jaren ook geen VPB-plicht. Financiële kengetallen BBV Ministeriele regelingen schrijven voor dat gemeenten en provincies met ingang van 2016 kengetallen moeten vaststellen en opnemen in hun begroting en jaarverslag (Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198). De regeling geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen. Het betreft kengetallen als de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio, de belastingcapaciteit en een kengetal dat de boekwaarde van de grondexploitatie uitdrukt als percentage van de totale baten in de begroting. Een aantal specifieke eigenschappen van de organisatie TB maakt dat deze kengetallen voor TB geen toegevoegde waarde hebben. Zo is TB volledig met vreemd vermogen gefinancierd, zijn de activiteiten van TB naar hun aard eindig in de tijd en bestaan de baten en lasten van TB bijna volledig uit aan de grondexploitatie gerelateerde kasstromen. De kengetallen nemen we om die reden niet op in deze paragraaf. Indicatoren BBV De verplichte indicatoren BBV richten zich op gemeenten en zijn nagenoeg niet van toepassing op de GR TB. De enige indicatoren die van toepassing zijn betreffen toelichting percentage inhuur en overhead.

De projectorganisatie heeft slechts 1 medewerker in dienst op het projectbureau, de luchthaven heeft een beperkte havendienst in loondienst. De overige inzet wordt gedaan door inhuur vanuit onder andere de gemeente Enschede en de provincie Overijssel. Daarmee kent TB een hoge mate van inhuur en overhead. Er heeft geen exacte berekening van de indicator plaatsgevonden. 3.3

Onderhoud Kapitaalgoederen

TB is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en instandhouding van de 'tot het projectgebied behorende gronden'. Vastgelegd is dat TB 'alle beheersactiviteiten zal uitvoeren die nodig zijn voor de realisatie van de gebiedsontwikkeling en voor de instandhouding van onroerende en roerende eigendommen'. De NNN behoort niet (meer) tot het projectgebied: het natuurgebied is in eigendom en beheer overgedragen aan de provincie Overijssel. Over de woonparken is afgesproken dat we de openbare ruimte na oplevering overdragen aan de gemeente Enschede. Dat geldt ook voor de ontsluiting van de werkparken en dat wordt op dit moment ook geeffectueerd. De openbare gronden bij de Fokkerweg, Prins Bernhardpark en de Werkparken (VTE) zijn reeds overgedragen aan gemeente Enschede en voor delen van ’t Vaneker/ Zuidkamp is dat gebeurd of gebeurt dat binnenkort. Over het toekomstig onderhoud van de buitenruimte op het bedrijvenpark TB en het baanonderhoud van TA zijn geen specifieke afspraken vastgelegd in de GR. Het AB besloot in 2023 tot de instelling van een Coöperatieve Vereniging u.a. Om inzicht te krijgen in de (toekomstige) kosten is in 2020 een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld voor het bedrijvenpark TB. We constateerden dat we de toekomstige uitgaven aan beheer en onderhoud van de buitenruimte niet op een marktconforme basis kunnen doorberekenen aan bedrijven.

Daarom besloot het bestuur om de parkmanagementbijdrage voor bedrijfsvestiging op het bedrijvenpark en binnen TA vast te stellen op 1,50 euro/m2 footprint en vanaf 1-1-2024 te indexeren. Deze bijdrage is niet toereikend voor toekomstige groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Beide deelnemers volgen gezamenlijk een routekaart om tot afspraken te komen over het toekomstig onderhoud voor de buitenruimte van het bedrijventerrein van TB (inclusief de landside van TA). De start- en landingsbaan nadert het einde van de technische levensduur. Renovatie van de starten landingsplan is gepland voor 2027. Het voorbereiden van de aanbesteding is inmiddels opgestart. Definitieve besluitvorming over de renovatie van de start- en landingsplan is gepland voor 2026. 3.4

Financiering

De doelstellingen van het treasurybeleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. Op 8 juni 2018 stelde het DB het aangepaste treasurystatuut vast. Voor TB is bij de oprichting in december 2010 een treasurycomité ingesteld onder voorzitterschap van de controller van de GR. In overeenstemming met artikel 3 van het treasurystatuut leggen we de limieten voor geldleningen vast in de begroting. Met betrekking tot de kasgeldlimiet handelde TB - conform de wet financiering decentrale overheden (FIDO) - rechtmatig in 2025, door binnen de gestelde grenzen van de kasgeldlimiet (dan wel ontheffing) te blijven. De kasgeldlimiet bedroeg 8,5% van de begrote lasten (8,5% van 6,45 miljoen = 548.250 euro) en is niet overschreden.

Financieringsbehoefte TB heeft ultimo 2025 twee geldleningen: • Een specifiek voor de grondexploitatie aangetrokken langlopende lening met een omvang van € 33,6 miljoen met een looptijd van tien jaar. De lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,375% positief en loopt t/m januari 2030. De rentelasten over 2025 bedragen 126.000 euro. • Een langlopende lening van € 7,5 miljoen met een looptijd van vijf jaar. Deze lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,31% positief en loopt t/m januari 2027. De rentekosten over 2025 bedragen 23.250 euro. • Er zijn in 2025 geen leningen aangetrokken waarmee we binnen de renterisiconorm zijn gebleven. 3.5

Bedrijfsvoering

Planning & Control Voor de sturing en verantwoording kent TB een Planning & Control (P&C) cyclus. Hieronder staan de wettelijke termijnen voor aanleveren van de P&C stukken. TB voegt de kaderbrief toe aan de P&C cyclus en zal de ontwerpbegroting eerder toesturen naar de gemeenteraad van Enschede en Provinciale Staten van Overijssel zodat zij voldoende tijd hebben om de begroting te behandelen. Instrument

document aan

datum

tijd______

- aanleveren kaderbrief

Raad & Staten

vóór 15 januari

jaar T

- aanleveren conceptbegroting

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T+1

- vaststellen meerjarenbegroting

vóór 15 september

jaar T+1

- voortgangsbericht

okt/nov

jaar T

- aanleveren voorlopige jaarrekening

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T-1

- aanleveren jaarverslag/jaarrekening

vóór 30 april

jaar T-1

- vaststellen jaarverslag/jaarrekening

vóór 15 juli

jaar T-1

P&O beleid TB hanteert als uitgangspunt dat zij geen personeel in dienst neemt. De projecten sturen we aan en voeren we uit vanuit een projectorganisatie die bestaat uit inhuurkrachten en gedetacheerden (6,6 fte bedrijvenpark/TB en 7 fte TA; totaal 13,6 fte). Voor TA geldt een uitzondering. Het luchthavenbedrijf heeft een doorlopende exploitatie. Met het oog op aanbestedingsrecht, continuïteit en veiligheid werkt TA met vaste dienstverbanden voor de havenmeester en een vijftal havendienstmedewerkers (in totaal zes personen; ± 4 fte). In aanvulling daarop is er een flexibele schil. Er zijn vanuit TB ook medewerkers die uren maken op projectbasis op TA. TB heeft een officemanager (0,95 fte) die wel een vast dienstverband heeft omdat deze functie van belang is voor de continuïteit van de projectorganisatie. Voor het vaste personeel is er een personeelshandboek. Administratieve organisatie en interne controle De administratieve organisatie en interne controle is binnen de kleine organisatie van TB ingericht. In de grondexploitatie en de vastgoedadministratie zijn diverse checks and balances ingebouwd en vindt in functiescheiding controle plaats. De resultaten en bevindingen van de interne controles sluit TB tijdens het traject van de jaarrekeningcontrole kort met de accountant.

Informatisering en Automatisering TB maakt gebruik van een automatiseringsomgeving in eigen beheer en richt het digitale archiveringssysteem grotendeels in volgens de richtlijnen en het systeem van de gemeente Enschede. De toegankelijkheid van het digitale archief waarborgen we door een herkenbare mappenstructuur. Juridische zaken De projectorganisatie beschikt over een juridisch adviseur die is ingehuurd vanuit de gemeente Enschede. De juriste adviseerde in 2025 over inkoop van diensten, koop- en huurcontracten en de vestiging van zakelijke rechten en mandaten. Tevens troffen we voorbereidingen voor het verlenen van een concessie voor de exploitatie en verhuur van TA. Er lopen twee procedures m.b.t. de Spottershill. • Stichting Lonnekerland (SLL) diende beroep in bij de rechtbank Overijssel tegen de verleende omgevingsvergunning Spottershill. Dit is een aanlegvergunning gecombineerd met een vergunning om te mogen handelen in strijd met het bestemmingsplan (nu Omgevingsplan).

•

Daarnaast vroegen zij een handhavingsverzoek aan bij de provincie Overijssel over de stikstofuitstoot in 2019 en 2020 bij het wegbrengen van grond naar de Spottershill tijdens de eerste fase van de realisatie ervan.

De zitting van beide genoemde procedures was op 19-12-2023. De rechtbank oordeelde in beide zaken positief voor TB en heeft beide beroepen ongegrond verklaard. De Stichting Lonnekerland tekende hoger beroep aan bij de Raad van State. Er is nog geen zitting geweest, het plannen daarvan duurt doorgaans anderhalf tot twee jaar. In de tussentijd kunnen de werkzaamheden wel doorgaan, tenzij de Raad van State een door de Stichting aan te vragen voorlopige voorziening (vovo) toewijst. De Stichting heeft tot op heden nog geen vovo aangevraagd. In 2025 zijn enkele projecten uitgevoerd waarbij er grond vrij kwam die is afgevoerd naar de Spottershill. Naast bovengenoemde zaken is er door de Stichting Lonnekerland ook Beroep aangetekend tegen het besluit van de gemeente om de gewijzigde Bodembeheernota vast te stellen. Deze zitting is inmiddels geweest en de Raad van State heeft het Beroep ongegrond verklaard. De Bodembeheernota is nu dus onherroepelijk vastgesteld. Ter info: de Bodembeheernota regelt welk type grond wel en niet naar de Spottershill mag en gaat dus over de grondkwaliteit. De Omgevingsvergunning Spottershill zorgt ervoor dat de Spottershill als landschapselement gerealiseerd mag worden op de locatie waar deze is beoogd.

Die locatie kent in het vigerende Omgevingsplan namelijk een agrarische bestemming waarbinnen een heuvel met na afronding een recreatieve en landschappelijke bestemming, niet gerealiseerd mag worden. De procedure in zake het handhavingsverzoek gaat over werkzaamheden die in 2019-2020 zijn uitgevoerd tijdens de eerste fase van de realisatie van de Spottershill. SLL is van mening dat ten gevolge van die werkzaamheden destijds te veel depositie is veroorzaakt op N2000 Lonnekermeer, TB is van mening correct te hebben aangetoond dat dit niet het geval is. De rechtszaak betreffende de voormalige vliegschool NAV (Nederlandse Academie voor Verkeers- en beroepsvliegers) heeft in hoger beroep gediend met een verzoek voor vordering van € 96.000 aan TB (excl. procedurekosten). Het gerechtshof wees op 2 september 2025 de vorderingen af. De vliegschool is niet in cassatie gegaan, waarmee het vonnis kracht van gewijsde heeft gekregen. Rechtmatigheid Op grond van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden moeten ook gemeenschappelijke regelingen verantwoording afleggen over het rechtmatig handelen. De accountant doet hierover tevens een uitspraak in de controleverklaring.

Voor de toetsing van rechtmatigheid is het volgende normen- en toetsingskader gehanteerd: - Gemeenschappelijke regeling Technology Base - Financiële verordening Technology Base 2025 - Controle verordening Technology Base 2023 - treasurystatuut - directiestatuut - mandaatbesluit - reglement van orde - bankreglement - Wet Fido - Europese aanbestedingsregels - Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) - Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Conform artikel 20 uit de Financiële verordening TB draagt het DB zorg voor systematische interne controle van de getrouwheid (de juistheid, volledigheid en getrouwheid) van de (bestuurlijk) informatievoorziening en van de rechtmatigheid van de beheerhandelingen. Vanuit het voorwaardencriterium zijn ongerechtigheden gebleken. De lasten van de luchthaven zijn € 103.003 hoger uitgevallen dan begroot. Alle lasten die hoger uitvallen dan begroot zijn conform de verordening onrechtmatig. Deze overschrijding is toegelicht in deze jaarrekening en daarmee tijdig gemeld. Tegenover de overschrijding van de aviation gerelateerde kosten van € 54.767 en de beheerkosten panden van € 16.618 staan ook opbrengsten, deze kwalificeren daarmee als acceptabel.

De overschrijding van de kosten voor voorbereiden groot baanonderhoud van € 40.155 euro zijn in lijn met de opdracht vanuit het bestuur en ontstaan na de laatste mogelijkheid om deze te melden (voortgangsrapportage), deze kwalificeren daarmee eveneens als acceptabel.

Integriteitsbeleid en Misbruik en oneigenlijk gebruik TB heeft gezien de beperkte omvang van de organisatie geen specifieke nota misbruik en oneigenlijk gebruik en geen geformaliseerd integriteitsbeleid. Er is een vertrouwenspersoon benoemd voor TB. Daarnaast hecht TB aan integriteit en wordt hier informeel op gestuurd en is het merkbaar in de bedrijfscultuur. 3.6

Verbonden partijen

TB heeft geen verbonden partijen, maar is zelf wel een verbonden partij van de gemeente Enschede en de provincie Overijssel. 3.7

Wet open overheid

De Wet open overheid (Woo) verplicht overheden om bepaalde categorieën informatie actief openbaar te maken via een platform. Via de website van TB zijn de openbare stukken van het AB en DB te bekijken.

Enschede, 11 maart 2026

T. van Snellenberg Directeur Technology Base

B JAARREKENING 4

Jaarrekening GR Technology Base 2025

Hierna leggen we de financiële verantwoording af via de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten met toelichting over het in het begrotingsjaar 2024 gerealiseerde beleid. 4.1

Balans per 31 december 2025 (na voorstel resultaatbestemming)

De balans per 31 december 2025 ziet er – na voorstel resultaatbestemming - als volgt uit: Activa

31-12-2025

31-12-2024

(in €)

(na voorstel resultaatbestemming)

10.219.112

10.375.595

26.100.520

25.967.955

15.312

2.199.253

729.341

487.396

520.241

Vaste Activa Materiële Vaste Activa - investeringen met een economisch nut

Financiële Vaste Activa - overige uitzettingen rentetypische looptijd > 1 jaar

Vlottende activa Voorraden - Voorraad grond- en hulpstoffen - onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (BIE)

Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar - vorderingen op openbare lichamen - overige vorderingen

125.091

166.064

2.525.974

4.709.806

11.273

9.899

212.263

155.532

totaal activa

41.896.195

42.649.745

Passiva

31-12-2025

31-12-2024

- uitzettingen 's Rijks schatkist Liquide middelen - liquide middelen

Overlopende activa -overlopende activa

11 maart 2026

(na voorstel resultaatbestemming)

- algemene reserve

- bestemmingsreserves

- resultaat na bestemming

41.100.000

152.098

148.566

- kasgeldleningen

- banksaldi

147.394

912.223

(in €) Vaste passiva Eigen vermogen

Voorzieningen Vaste schulden met rentetypische looptijd > 1 jaar - onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen - waarborgsommen

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar

- overige schulden Overlopende passiva

496.703

488.956

totaal passiva

-overlopende passiva

41.896.195

42.649.745

Balans saldo

4.2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025

Overzicht baten en lasten 2025

Afwijking to.v. gewijzigde

oorspronkelijke

begroting

(na wijziging)

Werkelijk

begroting

2025

Verwervingskosten

236.770

115.929

2.081

113.847

Sloopkosten

221.420

165.383

Milieu / saneren / explosieven

415.256

225.598

99.177

126.420

Hoofdinfra

852.618

262.879

25.340

237.538

Bouwrijp maken

889.176

482.134

184.792

297.342

Woonrijp maken

478.984

755.592

500.030

255.562

Natuur

66.000

25.200

Projectorganisatie TB

663.000

652.593

621.594

30.999

Plankosten projecten

597.499

549.575

374.857

174.719

Beheer

426.435

418.838

315.164

103.674

Fondsen en verrekeningen

240.882

139.699

148.208

-8.509

Rente

112.714

104.911

126.000

-21.089

Indexatie lasten

279.371

78.724

5.480.125

3.977.055

2.397.242

1.579.812

Personeelskosten

720.875

695.998

679.811

16.187

Beheerkosten

258.795

282.718

323.414

-40.695

Aviation gerelateerd kosten

306.000

360.767

-54.767

Algemene bedrijfskosten structureel

111.737

78.000

86.593

-8.593

Vergoeding baangebruik TB

12.000

Kapitaallasten

280.687

242.085

221.074

21.010

(incl. mutaties voorzieningen) ( in €)

jaarschijf

LASTEN: Grondexploitatie

Luchthavenexploitatie

Planvorming TA (incidenteel)

267.800

303.946

-36.146

1.690.094

1.884.602

1.987.605

-103.003

530.162

581.173

484.430

96.743

2.090

532.252

583.263

484.430

98.833

7.702.471

6.444.919

4.869.277

1.575.642

Woningbouw

662.810

1.031.405

369.713

-661.692

Bedrijventerreinen

659.309

Zorg / resort / overige voorzieningen

Bestaand vastgoed

-981

Natuur / agrarisch gebruik

Vastgoedexploitatie Kosten verhuur panden Kosten in erfpacht uitgegeven gronden Overige kosten

Totaal lasten BATEN: Grondexploitatie

Subsidies / overige opbrengsten

53.000

Fonds bovenwijks

46.792

37.699

12.147

-25.552

Inkomsten Beheer

253.247

241.299

263.483

22.184

Renteopbrengst

80.050

Verrekeningen

16.240

Indexatie baten

27.485

2.401

-2.401

1.649.643

1.312.804

793.652

-519.153

Landingsgelden

147.042

203.314

56.272

Huurinkomsten

388.388

440.206

445.586

5.380

Aviation gerelateerd baten

471.845

426.067

481.813

55.746

Luchthavenexploitatie

Vergoeding baangebruik

47.623

48.106

483

Parkeerinkomsten

100.000

165.000

178.453

13.453

1.154.898

1.225.938

1.357.271

131.333

Huurinkomsten

700.249

755.697

779.819

24.122

Erfpachtvergoeding luchthaven

12.000

712.249

767.697

791.819

24.122

Totaal baten

3.516.790

3.306.439

2.942.742

-363.698

Saldo baten en lasten

-4.185.681

-3.138.480

-1.926.535

-1.211.946

Mutatie (toename) Onderhanden werk

3.830.482

2.664.251

1.603.590

-1.060.660

-133.646

Planvorming TA Overige baten TB

Dotatie / vorming verliesvoorziening Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-355.199

-474.230

-456.591

17.639

Toevoeging (algemene) reserve

Onttrekking (algemene) reserve

-355.199

-474.230

-456.591

17.639

Gerealiseerd resultaat

4.3 4.3.1

Toelichting Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Inleiding De begroting en jaarrekening 2025 zijn opgesteld met in achtneming van het “Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)”. Dit besluit is ook van toepassing op de gemeenschappelijke regeling (GR) Technology Base (TB). Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Alle vermelde bedragen zijn nominaal, tenzij anders vermeld. De baten en lasten rekenen we toe aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten uit de grondexploitatie worden slechts genomen indien en voor zover die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd aangemerkt kunnen worden. Zolang daarvan geen sprake is, brengen we de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingkosten in mindering. Conform het BBV hanteert TB het voorzichtigheidsbeginsel. Realisatie van winst stellen we uit tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Ter bestrijding van eventuele (verwachte) tekorten in grondexploitaties, treffen de deelnemers een (verlies)voorziening. Deze (verlies)voorziening boeken we binnen de exploitatie, waarna deze bij resultaatbestemming in de rekening courant met de deelnemers geboekt wordt.

Schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening deed de directie, overeenkomstig algemeen geldende grondslagen, bepaalde schattingen en veronderstellingen die medebepalend zijn voor de opgenomen bedragen. De feitelijke resultaten kunnen van deze schattingen afwijken. Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) in de (semi)publieke sector hield TB zich aan de Beleidsregel toepassing WNT. TB hanteerde de Beleidsregels toepassing WNT als normenkader bij het opmaken van deze jaarrekening.

Continuïteit Er bestaat geen twijfel over de continuïteit.

Balans Vaste activa -

Materiële vaste activa

Financiële vaste activa

De materiële vaste activa nemen we op tegen verkrijgings- c.q. vervangingswaarde. Slijtende activa schrijven we af tegen de periode die afgestemd is op de reële verwachting van de toekomstige levensduur. Voor het activeren van investeringen volgen we de financiële verordening van TB. Deze verordening bevat de beleidsregels ten aanzien van het waarderen, activeren en afschrijven van activa. De financiële vaste activa nemen we tegen nominale waarde op. Vlottende activa -

Voorraden

De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie (BIE) waarderen we tegen de vervaardigingprijs, dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingprijs omvat de kosten die we rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen toerekenen (zoals grondaankopen en kosten van bouwen woonrijp maken), evenals de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Winsten uit de grondexploitatie nemen we slechts indien en voor zover we die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd kunnen aanmerken. Zolang daarvan geen sprake is, brengen we de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingkosten in mindering. De verliesvoorziening OHW presenteren we als een waarde correctie op de post Bouwgrond in exploitatie. De verliesvoorziening OHW bepalen we op basis van Netto Contante Waarde. De gehanteerde disconteringsvoet is 2% conform de uitspraak van de commissie BBV, gebaseerd op het maximale meerjarige streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. -

Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar

Liquide middelen en overlopende activa

De vorderingen en uitzettingen waarderen we tegen nominale waarde onder aftrek van voorzieningen wegens oninbaarheid. Deze activa nemen we op tegen nominale waarde. Vaste passiva -

Eigen vermogen

Vaste schulden met een rentetypische looptijd > 1 jaar

Het eigen vermogen waarderen we tegen nominale waarde. Vaste schulden waarderen we tegen de nominale waarde en verminderen we met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Vlottende passiva

De vlottende passiva waarderen we tegen de nominale waarde.

4.3.2

Toelichting op de balans (na voorstel resultaatbestemming)

ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa De materiële vaste activa van TB vallen ultimo 2025 uiteen in de volgende categorieën: Materiële Vaste Activa 31-12-2025

31-12-2024

(na resultaat bestemming)

702.366

1.078.223

- bedrijfsgebouwen

6.714.333

6.678.027

- grond- weg en waterbouwkundige werken

2.694.999

2.400.754

- vervoermiddelen

38.515

36.800

- machines, apparaten en installaties

31.042

132.934

- gronden en terreinen

- overige materiële vaste activa

37.858

48.857

Totaal Materiële vaste activa

10.219.113

10.375.595

Het verloop van de materiële vaste activa in 2025 is als volgt:

Gronden en terreinen De luchthavenexploitatie is vanaf eind 2015 niet langer meer als grondexploitatie te zien. De waarde van de grond en de aanwezige objecten op het luchthavengebied nemen we op onder de materiële vaste activa. Het luchthavengebied is niet te zien als renderend deel. Bij de aankoop en in de grondexploitatie is dit opgenomen als een neutrale ontwikkeling. Om presentatie technische reden nemen we nu een waarde van € 1,-. De zogenaamde ‘Dinkellandse gronden’ verkeren momenteel niet in een transformatieproces. Deze gronden zijn gewaardeerd voor een bedrag van € 674.283,-. De resterende boekwaarde is de boekwaarde van de terreininrichting van een shelter welke we in twintig jaar afschrijven en een camerasysteem op de luchthaven wat we in vijf jaar afschrijven. Bedrijfsgebouwen In 2025 deden we met name investeringen in bedrijfsgebouwen. Daarnaast heeft TA 2 (2e hands) vervoersmiddelen aangeschaft die geactiveerd zijn. Het doel van de investeringen in bedrijfsgebouwen is het exploitabel maken van shelters voor een huurder. Het grootste gedeelte van de investeringen ziet toe op de verbouwing van shelter B511. Afschrijving vindt lineair plaats conform de volgende afschrijvingstermijnen: Nieuwbouw bouwkundig: 40 jaar Bouwkundige aanpassingen: 20 jaar Technische installaties: 15 jaar Grond- weg en waterbouwkundige werken Dit betreffen o.a.

de investeringen in turnpads op airside die in 2024 zijn gerealiseerd. In 2025 is niets geïnvesteerd m.b.t. grond- weg- en waterbouwkundige werken.

Vervoermiddelen Dit betreffen investeringen in vervoermiddelen. In 2025 zijn 2 (2e hands) vervoermiddelen aangeschaft voor TA. Machines, apparaten en installaties Dit betreffen met name blusvoertuigen, een vliegtuigtrekker en een lader. In 2025 is hier niets in geïnvesteerd. Overige materiële vaste activa Dit betreffen investeringen in de inventaris en computerapparatuur. In 2025 is hier niets in geïnvesteerd. Financiële vaste activa De overige uitzettingen met een rente-typische looptijd van één jaar of langer hebben betrekking op de vorderingen op de deelnemers in de GR (gemeente Enschede en provincie Overijssel). Deze vordering is opgebouwd uit de (in het verleden) bij de deelnemers in rekening gebrachte exploitatiesaldi van TB en dient grotendeels ter afdekking van de borgstelling van het geprognosticeerde resultaat (NCW) uit de vastgestelde grondexploitatie van TB. Het negatieve resultaat 2025 vanwege de aanpassing van de verliesvoorziening Grondexploitatie 2025 is in het voorstel van resultaatbestemming toegevoegd aan de vordering op de beide deelnemers. Financiële Vaste Activa 31-12-2025

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=add80af9-d04d-4a0c-bc7c-7d836c851f4e