Bijlage 5b Aanbiedingsbrief en jaarstukken 2025 Technology Base

Gemeente Enschede T.a.v. het college van Burgemeester en Wethouders Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

9 april 2026 26 0092 Jaarrekening 2025 en meerjarenbegroting 2027-2030 inclusief herziene begroting 2026 Technology Base

Geachte leden van het college van Burgemeester en Wethouders, Wij bieden u de algemene financiële kaders aan van de gemeenschappelijke regeling Technology Base Op 27 maart 2026 stelde het Dagelijks Bestuur van Technology Base de algemene financiële kaders van de gemeenschappelijke regeling vast. Hierbij bieden wij u de stukken aan, met het verzoek tot doorgeleiding naar de gemeenteraad van Enschede, conform artikelen 58 en 59 van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het gaat daarbij om de volgende stukken: • Jaarrekening 2025 • Accountant-rapport bij de jaarrekening 2025 • Meerjarenbegroting 2027-2030 inclusief herziene begroting 2026 Gemeenteraad en Provinciale Staten kunnen zienswijzen indienen op de ontwerpbegroting 2027 De ontwerpbegroting 2027 van Technology Base bestaat uit drie onderdelen, te weten de grondexploitatie, de luchthavenexploitatie en de vastgoedexploitatie. De grondexploitatie 2026 is de onderlegger voor de begroting. Provinciale Staten van Overijssel en de gemeenteraad van Enschede zijn in de gelegenheid om zienswijzen in de dienen op de ontwerpbegroting 2027 binnen twaalf weken voordat zij aan het Algemeen Bestuur wordt aangeboden. Behandeling door het Algemeen Bestuur is op 3 juli 2026. Wij verzoeken u ons uiterlijk 1 juli 2026 schriftelijk te laten weten of er zienswijzen zijn.

Wij vragen een schriftelijke bevestiging over eventuele zienswijzen Het Ministerie van Binnenlandse Zaken verlangt bij de verzending van de ontwerpbegroting 2027 een schriftelijke reactie van Provinciale Staten van Overijssel en de gemeenteraad van Enschede over al dan niet ingediende zienswijzen. Wij vragen u het Dagelijks Bestuur van Technology Base, na het verlopen van de zienswijzeperiode op 1 juli 2026, schriftelijk op de hoogte te stellen van de ingediende zienswijzen of het uitblijven ervan. Wij bieden u ook ter kennisname de jaarrekening 2025 aan De accountant geeft een oordeelsonthouding over het jaarverslag en de jaarrekening 2025. Dit houdt in dat de accountant zich onthoudt van een oordeel over de vraag of de jaarrekening 2025 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen op 31 december 2025, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. De accountant wijst er daarbij nadrukkelijk op dat hij geen materiële fouten heeft geconstateerd in de verantwoording van de luchthavenexploitatie, de vastgoedexploitatie en de grondexploitatie. Wat naar het oordeel van de accountant met name ontbreekt is een besluit van het Algemeen Bestuur over een inrichtingsplan (onder meer ruimtegebruik en de verkaveling) voor het bedrijvenpark.

Daardoor is er voor de accountant onvoldoende kader om de grondexploitatie aan te kunnen toetsen en tot een oordeel te komen.

Projectbureau Technology Base | Vliegveldstraat 230 | 7524 PK Enschede | 053 – 480 00 90 info@technologybase.nl | www.technologybase.nl | IBAN NL22BNGH0285167057 | KvK 51373653 | BTW 823248161B01

1

De organisatie en het bestuur van Technology Base waren verrast door deze stellingname van de nieuwe accountant. Technology Base heeft gekozen voor een organische ontwikkeling van het bedrijvenpark en verkeerde in de veronderstelling dat een vooraf vastgesteld inrichtingsplan daar niet bij past, immers altijd door de werkelijkheid wordt ingehaald en daarmee een verspilling van overheidsmiddelen is. En is in die opvatting ook bevestigd door de goedkeurende accountantsverklaringen in de afgelopen jaren. Technology Base heeft gedurende het controleproces alle mogelijke inspanningen verricht om de voor een goedkeurende verklaring noodzakelijke informatie aan te leveren. Voorts heeft de accountant met en op aandringen van het Dagelijks Bestuur nog beschouwd of en in welke mate aanvullende besluitvorming de onzekerheid in de controle zou kunnen verhelpen. Gedachten hierover bleken evenwel vanuit accountantsoptiek vaktechnisch niet haalbaar. Om herhaling van een onthouding te voorkomen, overleggen we met de accountant welke kostenefficiënte mogelijkheid er is om de onzekerheid in de controle in 2026 op te lossen. Over de rechtmatigheid geeft de accountant geen oordeel. Het is aan de organisatie zelf om over de rechtmatigheid verantwoording af te leggen. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening van Technology Base.

Vóór 15 juli zenden wij de jaarrekening toe aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op 14 januari ontving u een kaderbrief van Technology Base over 2026 Het doel van de kaderbrief is om de gemeenteraad van Enschede en de Provinciale Staten van Overijssel te informeren over kaders die wij voornemens zijn op te nemen in de ontwerpbegroting, ter voorbereiding op de besluitvorming daarover. In bijgevoegde ontwerpbegroting zijn de kaders verwerkt. Het is goed hier toe te voegen dat in de Kaderbrief 2026 een omissie zat, namelijk: de kosten voor de invoering van satellietnavigatie zijn daarin niet opgenomen. De reden daarvan is dat we pas halverwege januari 2026 zekerheid kregen vanuit het ministerie dat we aan de slag konden met de invoering. In de vreugde van dat moment hebben we over het hoofd gezien dat dit ook een consequentie had voor de inhoud van de Kaderbrief – die feitelijk al in het Dagelijks Bestuur van Technology Base op 19 december 2025 was vastgesteld. De nadere toelichting op de jaarstukken vindt u in de bijlage We kiezen ervoor om deze brief compact te houden. In de bijlage bij de brief vindt u uitgebreidere informatie over de belangrijkste ontwikkelingen rond de (financiële) kaders voor de ontwikkeling van Technology Base. Hoogachtend, Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Technology Base Namens dezen,

Ton van Snellenberg Waarnemend directeur Technology Base Tevens waarnemend directeur Twente Airport Bijlage 1: Financiële en beleidsmatige toelichting

2

Bijlage 1 bij aanbiedingsbrief: 1 Financiële en beleidsmatige toelichting In de volgende alinea’s lichten wij de belangrijkste wijzigingen toe van het afgelopen jaar binnen de opgaven die Technology Base heeft, inclusief het effect ervan op de (gewijzigde) begroting. 1.1 Algemeen In lijn met het advies van de ‘Commissie van Wijzen’ (‘Commissie Wientjes’) is er de afgelopen jaren veel gebeurd om Technology Base (incl. Twente Airport) tot ontwikkeling te brengen en nieuwe initiatieven te faciliteren. Dat is steeds meer zichtbaar op de locatie zelf: • We transformeerden de oude F16-shelters tot vaste, inspirerende onderkomens voor innovatieve bedrijven en blijven daar mee doorgaan. • De locatie en de start- en landingsbaan wordt steeds meer gezien als proef- en testlocatie voor vliegtuigen en unmanned systems. Ook de interesse van defensie voor gebruik van Twente Airport groeit; hier is samenhang met het streven een defensiecluster in Oost Nederland te ontwikkelen, met een nadruk op drone-ontwikkeling. • Binnen het cluster Safety & Security is met de trainingslocatie Troned, de Risk Factory en het Safety Fieldlab een stevige basis gelegd voor samenwerking tussen kennisinstellingen en de veiligheidsregio Twente. Deze ontwikkelingen passen goed op Technology Base en vergroten de economische impact van het gebied.

Twente Airport Specifiek voor Twente Airport werken we aan de voorbereiding van de aanbesteding van een concessie van de luchthavenexploitatie. Of de concessie daadwerkelijk gaat plaatsvinden is nog afhankelijk van besluitvorming door de provincie Overijssel, waaronder over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. Daarnaast is er in samenhang met de randvoorwaarden afhankelijkheid van de interesse van marktpartijen. We verwachten dat de provinciale besluitvorming rond de zomer van 2026 plaatsvindt. 1.2

Grondexploitatie

Toelichting De grondexploitatie richt zich hoofdzakelijk op het uitgeven van bedrijfskavels op het bedrijvenpark en – in de toekomst – ook op Twente Airport; en daarnaast nog op afronding van de woonparken. Het bedrijvenpark ligt klaar voor de uitgifte van kavels en deze periode zijn meerdere bedrijven geïnteresseerd in vestiging. Alleen wordt, zoals bekend, de vestiging van grotere bedrijven in grote mate belemmerd door netcongestie en stikstofbeperkingen. Het tekort van de grondexploitatie kan o.a. verklaard worden door vijf omstandigheden: 1. de keus om in de ontwikkeling van het terrein de waarden van het militaire erfgoed en natuur zoveel mogelijk te beschermen. Als gevolg is 13% van het gebied beschikbaar voor bebouwing op bedrijfskavels. Anders gezegd: een relatief klein deel van de grondpositie levert geld op; 2. de rentelast van het aangekochte terrein is hoog; 3. naast de ontwikkelopgave valt ook het beheer van het terrein onder de grondexploitatie. Het gaat om het beheer en onderhoud van de rond 80 hectare aan bedrijvenpark. Daarnaast is er een juridische beheertaak die onder meer is gericht op flora- en fauna regelgeving en het geluidszonebeheer;

3

4. met het afronden van de woonparken, werkparken en het natuurgebied drukken de kosten van de gemeenschappelijke regeling steeds zwaarder op de resterende onderdelen van de gebiedsontwikkeling, waaronder de ontwikkeling van het bedrijvenpark; 5. de voorbereidingskosten van tegen de vijf miljoen euro voor een commerciële luchthaven uit de periode voor 2014 drukken ook op de grondexploitatie. Bovenstaande leidde tot een tekort van € 25.967.955 begroot op contante waarde per 1-12025. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (verhoogd met de disconteringsvoet van 2%) € 26.487.314. De actuele grondexploitatie per 1-1-2026 sluit op een tekort van € 26.101.600 en laat derhalve een verbetering zien van € 385.714. De deelnemers verhogen de verliesvoorziening met € 133.646. Dit betreft het totaal van de verbetering van de grondexploitatie van + € 385.714 en de discontering met 2% (-/- € 519.359). De randvoorwaarden voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark brengen we op orde De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks nog aanbod in Twente. Technology Base heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte. De afgelopen jaren namen de belemmeringen toe voor de uitgifte van de gronden op het bedrijvenpark. Het gaat met name om de stikstofproblematiek en netcongestie.

Op deze knelpunten heeft Technology Base nauwelijks invloed. De grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. In onderstaande grafiek geven we de uitgifteprognose van het bedrijvenpark grafisch weer. Aanname die we impliciet in de grondexploitatie opnemen is dat uiterlijk in 2030 een oplossing voor het stikstofprobleem is gevonden en grotere elektriciteitsaansluitingen vanaf dan geleidelijk weer mogelijk zijn. TenneT en Enexis hebben tijd nodig om het net te versterken, daarom houden we rekening met een ingroei. Tevens is een risicoreservering getroffen.

Nota Bene: al het bestaande vastgoed is herontwikkeld en verhuurd. Dat gaat om 25.227 m2 footprint die is ingevuld op het Bedrijvenpark en Twente Airport. Daarmee resteert een areaal voor nieuwbouw van circa 100.000 m2 footprint, waarvan 60.000 m2 onderdeel uitmaakt van de grondexploitatie. Het vertrek van JFD Ortega uit shelter B515 in 2025 heeft geleid tot een uitbreiding van Aeronamic dat naast B516 ook shelter B515 gaat huren.

4

Het middengebied De gronden van het Natuurnetwerk Nederland(NNN)-gebied en de gronden van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) hebben weer hun oude bestemming “vliegveld” op basis van het bestemmingsplan Buitengebied 1996, na vernietiging van het bestemmingsplan “Voormalige vliegbasis Twenthe – Midden”. Door deze situatie kan Technology Base niet langer aanspraak maken op het laatste deel van de koopsom die met de eigenaar van Eck is overeengekomen. Partijen beëindigden daarmee hun contractrelatie. Van Eck is met de gemeente Enschede in gesprek over mogelijke oplossingen om het gebruik van het evenemententerrein planologisch geregeld te krijgen. Het Dagelijks Bestuur besloot op 20 december 2024 om een bijdrage te verlenen aan de gemeente Enschede voor reconstructie van de afslag naar VTE. Dit vanuit de opvatting dat er een verantwoordelijkheid voor de gemeenschappelijke Regeling is om evenementen op de door de gemeenschappelijke regeling verkochte locatie mogelijk te maken. Hiermee is dit deelgebied afgerond voor Technology Base. Woonparken Prins Bernhardpark Alle kavels in dit deelgebied zijn verkocht en gepasseerd bij de notaris. Het laatste pand (PB3) is nog langjarig verhuurd en brengen we na vertrek van de huidige huurder in verkoop.

De openbare ruimten met groen en verhardingen zijn aangelegd en afgerond en droegen we in zowel beheer als eigendom over aan de gemeente Enschede. ’t Vaneker/ Zuidkamp Op dit moment zijn alle beschikbare kavels in ’t Vaneker verkocht. Er resteren nog twee kavels die we nu nog niet kunnen verkopen, vanwege een nog lopende huurovereenkomst van een vakantiewoning op die kavels. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat de kavels naar hen overgaan in 2026, zodat de verkoop van de kavels mee kan in de reguliere uitgifte van kavels door de gemeente Enschede. Met de gemeente maken we (financiële) afspraken hierover in een overeenkomst. 1.3 Luchthavenexploitatie Twente Airport beschouwen we als een economische activiteit. Om die reden maakt het luchthavengebied op de balans geen onderdeel meer uit van de voorraden, maar van de materiële vaste activa. Het jaarlijkse resultaat van de luchthavenbegroting geven we weer als een resultaat in de exploitatie van Technology Base. Het resultaat van de luchthaven is in 2025 € 630.333 negatief. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025 van Twente Airport is het verlies van Twente Airport € 28.331 minder negatief.

Van de lasten is een bedrag van € 303.946 aan te merken als incidentele kosten in 2025 in verband met de kosten voor het uitwerken en realiseren van het nieuwe toekomstperspectief en kosten voor de voorbereiding op het groot baanonderhoud. Het structurele resultaat van de luchthaven, geschoond voor de incidentele kosten, is € 326.387 negatief. Dit is een verbetering ten opzichte van het negatieve resultaat na incidentele kosten van € 397.156 over 2024. Het positieve structurele resultaat ten opzichte van de begroting komt met name door hogere opbrengsten. De opbrengsten van aan de luchthaven gerelateerde activiteiten zijn significant gestegen in 2025. Concessie luchthavenexploitatie Afgelopen jaren zijn de mogelijkheden van publiek-private samenwerking in de exploitatie van Twente Airport verkend. Met als resultaat dat we in 2025 verder zijn gegaan met de voorbereiding van een concessie van de luchthavenexploitatie naar marktpartijen. Of de concessie daadwerkelijk gaat plaatsvinden is nog afhankelijk van besluitvorming door de

5

provincie Overijssel, waaronder over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. Daarnaast is er in samenhang met de randvoorwaarden afhankelijkheid van de interesse van marktpartijen. We verwachten dat de provinciale besluitvorming rond de zomer van 2026 plaatsvindt. Op de voorstellen die we ontwikkelen wordt een advies gegeven door KPMG (randvoorwaarden en businesscase) en Pels Rijcken (juridisch). Pas daarna kan de exploitatie worden aanbesteed. Voor de concessie blijven de pijlers van Twente Airport hetzelfde als in de huidige exploitatie door de gemeenschappelijke regeling: testen, (beperkt) onderhoud en ontmanteling van vliegtuigen, zakelijk vliegen, drones, recreatief verkeer en (op termijn) elektrisch vliegen. Groot baanonderhoud Onderdeel van de besluitvorming door de provincie is ook de financiering van het groot onderhoud van de start- en landingsbaan. In 2025 zijn we verdergegaan met de voorbereiding daarvan. Daarbij brengen we verschillende varianten en hun consequenties in beeld, waaronder verschillende toplagen en verschillende keuzes voor baanverlichting. Daarnaast onderzoeken we de compliance aan internationale luchtvaartregelgeving, en mogelijkheden om daar in afstemming met het bevoegd gezag vanaf te wijken. We maken een inschatting van de kosten en bandbreedtes van de verschillende opties, en we denken na over de beste wijze van aanbesteden.

Tot slot houden we ook de houdbaarheid van de huidige baan zo goed mogelijk in beeld: te lang uitstel van groot onderhoud kan leiden tot veel hogere kosten omdat dan ook de funderingslaag van de baan fors aangetast kan zijn. Satellietnavigatie (PBN) Sinds 2017 hebben we pogingen ondernomen om satellietnavigatie op Twente Airport te krijgen, zodat ook met mindere weersomstandigheden geland en opgestegen kan worden. Verkrijgen hiervan is van groot belang voor een positieve businesscase op Twente Airport, in ieder geval om het jaarlijkse tekort te verkleinen. Versterking van de lobby hierop – een gezamenlijke inspanning van provincie, gemeente en gemeenschappelijke regeling – heeft ertoe geleid dat in 2025 een aanvraag kon worden gedaan. Verder werd op 12 januari 2026 duidelijk dat geen uitvoeringstoets gedaan hoeft te worden; die toets had weer tot een jaar langer uitstel kunnen leiden. Het positieve gevolg hiervan is dat we in 2026 zijn gestart met alle voorbereidende handelingen voor de invoering. Die lopen door tot in 2027. Het gaat onder meer om het uitwerken van vaste aanvlieg- en vertrekroutes, in kaart brengen van obstakels en uitvoeren van een participatieplan. Een laatste horde die nog genomen moet worden is dat moet worden voorzien in voldoende luchtverkeersleiding.

Ruimtelijk plan en deelgrondexploitatie Twente Airport In 2025 zijn we gestart met het voorbereiden van een ruimtelijk plan en deel-grondexploitatie met het oog op toekomstige vastgoedontwikkeling op Twente Airport (rond 40.000m2 footprint). Denk daarbij bijvoorbeeld aan gronduitgifte voor de realisatie van hangars voor stalling en onderhoud. Dit ruimtelijk plan en bijbehorende grondexploitatie wordt voorafgaand aan de start van een mogelijke concessieperiode ter besluitvorming aangeboden aan het bestuur. Nationaal Programma Ruimte voor Defensie In 2025 zijn ook de uitkomsten helder geworden van het onderzoek dat in het kader van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie is uitgevoerd. Twente Airport was in beeld voor drie zogeheten ruimtebehoeften: voor jachtvliegtuigen, voor een dirtstrip en voor stationering en een corridor voor cargo-drones. Met als uitkomst: Twente Airport is aangewezen als onderdeel van een corridor voor cargo-drones. In het verlengde wordt daarbij door defensie gewezen op de aanwezigheid van een kennis- en innovatiecluster op het gebied van unmanned systems (met name drones) in Twente; die verwijzing past goed bij de bredere ontwikkeling op het gebied van economie, technologie en innovatie die we op Technology Base en in de regio nastreven.

6

Vanuit het perspectief van de luchthavenexploitatie en het proces rond de mogelijke concessieverlening zien we Defensie vooral als een reguliere klant, die in de toekomst waarschijnlijk meer gebruik gaat maken van Twente Airport – daaronder voor cargo-drones, voor (meer) defensie-oefeningen en mogelijk als (tijdelijke) uitwijkluchthaven. 1.4 Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie omvat de baten en lasten die we niet kunnen toekennen aan de grondexploitatie of de begroting Twente Airport. Hieronder vallen: • de verhuuropbrengsten en de daaraan gerelateerde kosten en kapitaallasten van investeringen in vastgoed dat niet behoort tot het luchthavengebied; • de erfpachtvergoeding van de luchthaven (is een last in de luchthavenexploitatie). Het werkelijke resultaat van de vastgoedexploitatie is € 307.389. Dat is € 122.955 beter dan de gewijzigde begroting 2025. -o-

7

JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2025

Gemeenschappelijke Regeling Technology Base

11 maart 2026

Inhoudsopgave

A

JAARVERSLAG ................................................................................... 4

1

Managementsamenvatting ................................................................ 4

1.1 1.2 1.3

Gemeenschappelijke regeling Technology Base ..................................................... 4 Korte terugblik op 2025 ......................................................................................... 4 Financiële resultaten 2025 ..................................................................................... 6

2

Programmaverantwoording .............................................................. 8

2.1 2.2

Programmaverantwoording grondexploitatie .......................................................... 8 Technology Base – bedrijvenpark........................................................................... 8

2.2.1

Werkparken ..................................................................................................... 11

2.2.2

Woonparken ..................................................................................................... 11

2.2.3

Deelgebied overstijgende thema’s en deelprojecten .............................................. 12

2.2.4

Wat heeft het gekost? ....................................................................................... 15

2.3

Programmaverantwoording Twente Airport ........................................................... 16

2.3.1

Wat hebben we gedaan in 2025 .......................................................................... 16

2.3.2

Wat heeft het gekost? ....................................................................................... 18

2.4

Programmaverantwoording Vastgoedexploitatie ........................................................... 18

2.4.1

Wat hebben we gedaan in 2025 .......................................................................... 19

2.4.2

Wat heeft het gekost? ....................................................................................... 19

3

Paragrafen ...................................................................................... 20

3.1

Paragraaf Grondbeleid .................................................................................20

3.1.1

Actuele waardering van de verrichte investeringen ................................................ 20

3.1.2

Verschillen ten opzichte van afgelopen jaar .......................................................... 21

3.1.3

Bij de waardering gehanteerde uitgangspunten .................................................... 23

3.1.4

Gevoeligheidsanalyse grondexploitatie ................................................................. 24

3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................24 Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................26 Financiering ................................................................................................26 Bedrijfsvoering ...........................................................................................27 Verbonden partijen ......................................................................................29 Wet open overheid ......................................................................................29

B

JAARREKENING ............................................................................... 30

4

Jaarrekening GR Technology Base 2025 .......................................... 30

4.1 4.2 4.3

Balans per 31 december 2025 (na voorstel resultaatbestemming) .....................30 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025 ....................................32 Toelichting .................................................................................................33

4.3.1

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................... 33

4.3.2

Toelichting op de balans (na voorstel resultaatbestemming) ................................... 35

4.3.3

Toelichting op het overzicht van baten en lasten ................................................... 43

4.3.3.1

Baten en lasten grondexploitatie 2025 ........................................................................... 43

4.3.3.2

Baten en lasten luchthavenexploitatie 2025 ................................................................. 47

4.3.3.3

Vastgoedexploitatie 2025 ..................................................................................................... 49

4.4 4.5

Taakveldoverzicht en EMU Saldo ...................................................................50 Wet Normering Topinkomens ........................................................................51

C

OVERIGE GEGEVENS ........................................................................ 53

2

5

Overige gegevens Technology Base 2025........................................ 53

5.1 5.2 5.3 5.4

Resultaatbestemming 2025 ..........................................................................53 Gebeurtenissen na balansdatum ...................................................................53 Rechtmatigheidsverantwoording ...................................................................53 Controleverklaring .......................................................................................53

3

A JAARVERSLAG 1 1.1

Managementsamenvatting Gemeenschappelijke regeling Technology Base

De gemeenschappelijke regeling (GR) Technology Base (TB) werkt als gebiedsregisseur en eigenaar aan de transformatie van het 500 hectare grote terrein waar de voormalige luchtmachtbasis Twente gevestigd was. Met als doel: bijdragen aan een economisch sterker en duurzamer Twente. Veel van de oorspronkelijke opgaven zijn inmiddels (vrijwel) gerealiseerd: het Natuurgebied, de Werkparken en de woongebieden, waaronder ‘t Vaneker. De aandacht ligt nu bij het zogenaamde noordelijk plangebied (230 hectare) met de ontwikkeling van het bedrijvenpark TB inclusief Twente Airport (TA). 1.2

Korte terugblik op 2025

In het jaar 2025 onderzochten we oplossingen voor netcongestie op het terrein, waren er diverse lopende leads met nieuwvestigers (ook bedrijven waarvoor stikstof of netcongestie geen belemmering is) en waren er verbouwontwikkelingen. Verder lag voor de luchthaven TA de focus op voorbereiding van een concessie waarbij we de exploitatie van de luchthaven overdragen aan marktpartijen. Vestigingsvoorwaarden De afgelopen jaren zijn er een aantal vestigingsvoorwaarden op orde gekomen. Het profiel van Advanced Materials and Manufacturing (HTSM/AMM) in het bestemmingsplan “Voormalige Vliegbasis Twenthe – Noord – Herziening 1” is verruimd ten gunste van productieactiviteiten. We geven bedrijfskavels uit op basis van erfpacht. Voor het gebied hebben we een parkmanagementorganisatie opgericht. Er zijn nog twee knelpunten die uitgifte belemmeren: stikstof en netcongestie. Stikstof en netcongestie gaven aanleiding om begin 2025 de grondexploitatie te verlengen. We blijven de ontwikkeling van beide onderwerpen nauw volgen om per jaar te bepalen wat de consequentie is voor de grondexploitatie. Bedrijvenpark De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot, er is nauwelijks nog aanbod in Twente. TB heeft bouwrijpe en planologisch geregelde gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte.

De knelpunten “stikstof” en “netcongestie” belemmeren de komende periode echter een snelle ontwikkeling van TB. Grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. Wel zijn er kandidaten voor wie stikstof en netcongestie geen belemmering is. Inmiddels is al het bestaande vastgoed herontwikkeld en verhuurd. Dat gaat om 25.227 m2 footprint die ingevuld is op het Bedrijvenpark en TA. Daarmee resteert een areaal voor nieuwbouw van circa 100.000 m2 footprint, waarvan 60.000 m2 onderdeel uitmaakt van de grondexploitatie. ’t Vaneker/ Zuidkamp Op dit moment zijn alle beschikbare kavels in ’t Vaneker verkocht. Er resteren dan nog twee kavels die we nu nog niet kunnen verkopen, vanwege een nog lopende huurovereenkomst van een vakantiewoning op die kavels. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat de kavels naar hen overgaan in 2026, zodat de verkoop van de kavels mee kan in de reguliere uitgifte van kavels door de gemeente Enschede. Daarover maken we (financiële) afspraken in een overeenkomst.

Werkparken Door de vernietiging van het bestemmingsplan “Voormalige vliegbasis Twenthe – Midden” houden de gronden van het Natuurnetwerk Nederland (NNN)-gebied en de gronden van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) vooralsnog hun oude bestemming “vliegveld” op basis van het bestemmingsplan Buitengebied 1996. Van Eck is met de gemeente Enschede in gesprek over mogelijke oplossingen om het gebruik van het evenemententerrein alsnog planologisch geregeld te krijgen. TB levert een bijdrage aan de gemeente Enschede voor reconstructie van de afslag naar VTE. Dit vanuit de opvatting dat er een verantwoordelijkheid voor de GR is om evenementen op de door de GR verkochte locatie mogelijk te maken. Hiermee is de contractrelatie beëindigd en is ook dit deelgebied afgerond voor TB.

4

Twente Airport Afgelopen jaren zijn de mogelijkheden van publiek-private samenwerking in de exploitatie van TA verkend. Met als resultaat dat we in 2025 verder zijn gegaan met de voorbereiding van een concessie van de luchthavenexploitatie naar marktpartijen. Om de concessie mogelijk te maken is nog wel besluitvorming door de provincie nodig over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. We verwachten dat deze besluitvorming voor de zomer van 2026 plaatsvindt. Pas daarna kan de exploitatie worden aanbesteed. Voor de concessie blijven de pijlers van TA de volgende: testen, (beperkt) onderhoud en ontmanteling van vliegtuigen, zakelijk vliegen, drones, recreatief verkeer en (op termijn) elektrisch vliegen. Onderdeel van de besluitvorming door de provincie is ook de financiering van het groot onderhoud van de start- en landingsbaan. In 2025 zijn we ook verder gegaan met voorbereiden van het groot baanonderhoud. Daarbij brengen we verschillende varianten en hun consequenties in beeld, waaronder verschillende toplagen en verschillende keuzes voor baanverlichting. Daarnaast onderzoeken we de compliance aan internationale luchtvaartregelgeving, en mogelijkheden om daar in afstemming met het bevoegd gezag vanaf te wijken. We maken een inschatting van de kosten en bandbreedtes van de verschillende opties, en we denken na over de beste wijze van aanbesteden.

Tot slot houden we ook de houdbaarheid van de huidige baan zo goed mogelijk in beeld: te lang uitstel van groot onderhoud kan leiden tot veel hogere kosten omdat dan ook de funderingslaag van de baan fors aangetast kan zijn. Als laatst zijn we in 2025 gestart met het voorbereiden van een deel-grondexploitatie voor het ontwikkelgebied op TA (rond 40.000 m2 footprint). Onderstaand de aantallen vliegtuigbewegingen van 2025 ten opzichte van die van 2024. Vliegtuigbewegingen Jaar General Aviation (GA) Business Aviation (BA) End of Life (EOL) Militair NLR Helikopters Zweefsleepvlucht Overig Totalen

2025 4.528 459 3 240 6 66 228 0 5.530

2024 5.585 368 4 169 2 87 89 4 6.308

Verschil -1.057 +91 -1 +71 +4 -21 +139 -4 -778

% -19 +25 -25 +42 +200 -24 +156 -100 -12

In totaal zagen we in 2025 het aantal vliegbewegingen met ongeveer 12% afnemen. Toch konden er in 2025 meer vluchten doorgaan door meer periodes met gunstige weersomstandigheden. Tegelijk kon nog steeds circa 40% tot 50% van de aanvragen niet doorgaan vanwege weersomstandigheden en het ontbreken van satellietnavigatie. Goed nieuws in dit verband is dat we in 2025 (eindelijk) een 5.11 procedure zijn gestart voor de aanvraag van satellietnavigatie (Performances Based Navigation, PBN). We hebben een aanvraag tot luchtruimwijziging ingediend bij de ATM-Beleidseenheid (ATM= Air Traffic Management) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat inclusief Plan van Aanpak en Participatieplan. Deze aanvraag is in goede orde ontvangen en de ATM-Beleidseenheid heeft aangegeven dat we door kunnen met de te doorlopen stappen voor de implementatie van PBN op TA. Parallel wordt er overleg gevoerd met de Air Navigation Service Providers (ANSP) om te komen tot deze implementatie. We zijn in 2025 ruim binnen de geluidscontouren gebleven. De Feitelijke Geluidsbelasting bedroeg rond 27% van de Maximaal Toelaatbare Geluidsbelasting zoals die in het Luchthavenbesluit is vastgelegd. Deze belasting was, ondanks een lager aantal vliegbewegingen, hoger dan in 2024.

Dit heeft te maken met een groter aandeel grote militaire transportvliegtuigen – mede door twee grotere defensie-oefeningen – die relatief meer geluid produceren. In 2025 zijn ook de uitkomsten helder geworden van het onderzoek dat in het kader van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie is uitgevoerd. TA was in beeld voor drie zogeheten ruimtebehoeften: voor jachtvliegtuigen, voor een dirtstrip en voor stationering en een corridor voor cargo-drones. Met als uitkomst: TA is aangewezen als onderdeel van een corridor voor cargo-drones. In het verlengde wordt daarbij door defensie gewezen op de aanwezigheid van een kennis- en innovatiecluster op het gebied van unmanned systems (met name drones) in Twente; die verwijzing

5

past goed bij de bredere ontwikkeling op het gebied van economie, technologie en innovatie die we op TB en in de regio nastreven. Vanuit het perspectief van de luchthavenexploitatie en het proces rond de mogelijke concessieverlening zien we Defensie vooral als een reguliere klant, die in de toekomst waarschijnlijk meer gebruik gaat maken van TA – daaronder voor cargo-drones, voor (meer) defensie-oefeningen en mogelijk als (tijdelijke) uitwijkluchthaven. Tot slot zijn er ook in 2025 gesprekken geweest met potentiële leads voor testen en oefeningen en permanente vestigers op TA. 1.3

Financiële resultaten 2025

In de jaarstukken 2025 doen we verslag van het in 2025 door de GR TB gevoerde inhoudelijke en financiële beleid. Daarbij maken we onderscheid tussen de baten en lasten van de grondexploitatie, de luchthavenexploitatie en de vastgoedexploitatie. De baten en lasten in het kader van de grondexploitatie activeren we en worden (uiteindelijk en gedeeltelijk) goedgemaakt door opbrengsten uit verkoop van grond, dan wel subsidies en overige inkomsten. Voor het verwachte verschil tussen de investeringen en opbrengsten treffen beide deelnemers in de GR een verliesvoorziening. De grondexploitatie actualiseren we jaarlijks om inzicht te hebben in de terugverdiencapaciteit van de geactiveerde investeringen. Op basis daarvan stellen de deelnemers hun verliesvoorziening bij. De baten en lasten van de luchthavenexploitatie en de vastgoedexploitatie activeren we niet en drukken daarmee rechtstreeks op het saldo van de jaarrekening. De resultaten over 2025 zijn op hoofdlijnen als volgt: Resultaat 2025

jaarschijf

Mutatie verliesvoorziening Grex Luchthavenexploitatie Vastgoedexploitatie Totaal

Begroting (na wijziging)

Werkelijke baten en lasten

Voor- of nadeel t.o.v. begroting

2025

2025

2025

0

-133.646

-133.646

-658.664

-630.333

28.331

184.434

307.389

122.955

-474.230

-456.590

17.640

Toelichting grondexploitatie Afgelopen jaar werd een tekort van € 25.967.955 begroot, op contante waarde per 1-1-2025. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (verhoogd met de disconteringsvoet van 2%) € 26.487.314. De grondexploitatie per 1-1-2026 sluit op een tekort van € 26.101.600 en laat derhalve een verbetering zien van € 385.714. Een en ander betekent dat de verliesvoorziening opgehoogd moet worden met de gebruikelijke jaarlijkse disconteringsvoet van 2% minus deze verbetering van de grondexploitatie. Op basis van de herziene grondexploitatie per 1-1-2026 leidt dit voor de deelnemers tot een verhoging van de verliesvoorziening met in totaal € 133.646. Toelichting luchthavenexploitatie Het resultaat van de luchthaven is in 2025 € 630.333 negatief. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025 van TA is het verlies van TA € 28.331 minder negatief. Van de lasten is een bedrag van € 303.946 aan te merken als incidentele kosten in 2025 in verband met de kosten voor het uitwerken en realiseren van het nieuwe toekomstperspectief en kosten voor de voorbereiding op het groot baanonderhoud. Het structurele resultaat van de luchthaven, geschoond voor de incidentele kosten, is € 326.387 negatief. Dit is een verbetering ten opzichte van het negatieve resultaat (excl. incidentele kosten) van € 397.156 over 2024.

Het positieve structurele resultaat ten opzichte van de begroting komt met name door hogere opbrengsten. De opbrengsten van de luchthaven gerelateerde activiteiten zijn significant gestegen in 2025. Toelichting vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie bestaat uit de huurinkomsten en de kosten van de verhuurde panden binnen het bedrijvenpark. Het verhuurde vastgoed binnen het gebied van TA verantwoorden we binnen de luchthavenexploitatie. Het werkelijke resultaat is € 122.955 beter dan de gewijzigde begroting 2025.

6

Het verloop van de resultaten over 2024 en 2025 is als volgt: Resultaten 2025 ten opzichte van 2024 Jaarschijf

Werkelijk

Werkelijk

2025

2024

Mutatie verliesvoorziening Grex Luchthavenexploitatie Vastgoedexploitatie

-133.646

-6.081.724

-630.333

-569.148

307.389

191.064

Totaal

-456.590

-6.459.808

Het negatieve resultaat van de grondexploitatie wordt toegevoegd aan de vordering op de deelnemers. De opbouw van de vordering is als volgt: Vordering op deelnemers

Werkelijk

Werkelijk

Jaarschijf

2025

2024

Beginstand Negatief resultaat boekjaar

25.967.955 133.646 26.101.600

19.916.825 6.051.130 25.967.955

Totaal

7

2 2.1

Programmaverantwoording Programmaverantwoording grondexploitatie

In deze programmaverantwoording gaan we achtereenvolgens per pijler in op de belangrijkste ontwikkelingen in 2025. 2.2

Technology Base – bedrijvenpark

Op basis van het advies van de Commissie van Wijzen uit 2014 en het daaropvolgende Plan van Aanpak uit 2015 zetten we voor de ontwikkeling van TB in op de onderstaande concepten en het faciliteren van nieuwe initiatieven en vestigingen. • HTSM/AMM • Safety & security • Unmanned systems • Luchthaven gerelateerde bedrijvigheid Adviesbureau Berenschot concludeerde in de evaluatie uit 2022 dat het inhoudelijke profiel van TB niet ter discussie staat. In navolging van het advies is het bestemmingsplan voor het profiel van HTSM/AMM in 2023 gewijzigd. Daarmee is het profiel voor het segment HTSM/AMM verruimd ten gunste van productieactiviteiten. Het vigerende bestemmingsplan biedt ruimte tot 124.000 m2 bebouwing, zie afbeelding 1.

Afbeelding 1: verbeelding profiel concepten Inmiddels is al het bestaande vastgoed her-ontwikkeld en verhuurd. Dat gaat om 25.227 m2 footprint dat ingevuld is op TB (inclusief TA). Zie ook de grafiek in afbeelding 2. Daarmee resteert een areaal voor nieuwbouw van circa 100.000 m2 footprint, waarvan 60.000 m2 onderdeel uitmaakt van de grondexploitatie.

8

Afbeelding 2: gerealiseerde hoeveelheid bedrijvigheid op TB (in footprint m2)

In 2023 heeft het Algemeen Bestuur (AB) besloten om kavels op het bedrijvenpark in eeuwigdurend erfpacht uit te geven. Daarmee verbeterden we de vestigingsvoorwaarden voor bedrijven. Tegelijkertijd blijft de regeling in essentie voldoen aan de reden waarom we voor erfpacht kiezen, namelijk: stuur houden op het profiel en het verplicht stellen van de parkmanagement bijdrage, ook voor volgende gebruikers. Het AB besloot in relatie hiermee tot oprichting van een parkmanagement entiteit. Stikstof en netcongestie De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot, er is nauwelijks nog aanbod in Twente en TB heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte. De knelpunten “stikstof” en “netcongestie” belemmeren de komende periode echter een snelle ontwikkeling van TB. Grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. We lichten de huidige status en onze omgang daarmee hieronder toe. Stikstof Op dit moment zijn alleen initiatieven waarbij de stikstofuitstoot onder de drempelwaarde blijft mogelijk. Dat betreft kleinere nieuwbouwplannen tot rond 25 werknemers.

Door de GR zijn de volgende stappen gezet: er is een budget gereserveerd voor de aankoop van stikstofrechten; we hebben een aantal stikstofrechten verworven; we hebben een koepelvergunning aangevraagd op basis van ‘extern salderen’ (Wnbvergunning, Wet Natuurbescherming); we hebben een Wnb-vergunning aangevraagd voor uitbreiding van de milieuvergunning van TA en de beoogde horecafunctie van shelter B534. De provincie Overijssel (bevoegd gezag) besloot om de mogelijkheid tot intern en extern salderen ‘on hold’ te zetten. In de laatste mededeling hierover is intern en extern salderen, en daarmee de beoordeling van de aangevraagde vergunningen, opgeschort tot 1 februari 2027. TB kan de aangekochte stikstofrechten nu niet inzetten en daarom is het niet zinvol om nieuwe stikstofrechten te verwerven – tenzij er voor de provincie Overijssel een overtuigende reden is hierop een

9

uitzondering te maken. Landelijk wordt al geruime tijd naar een oplossing gezocht. We zijn in afwachting van de stappen die het nieuwe kabinet op dit punt zal gaan ondernemen. Afgelopen jaar is met Defensie overlegd over de vergunning-status ten tijde van gebruik van het gebied door defensie. Deze gezamenlijke zoektocht, onder andere in het Nationaal Archief in Den Haag, heeft helaas geen aanknopingspunten opgeleverd. Netcongestie In januari 2024 kondigde Enexis aan op korte termijn geen transportcapaciteit voor afname en/of terugleveren aan grootverbruik aansluitingen (>3x80 ampère (A)) te kunnen aanbieden, als gevolg van congestie op het netwerk van TenneT. Kleinere aansluitingen zijn nog wel mogelijk. Op dit moment kunnen bedrijven maximaal een aansluiting (met transportcapaciteit) van 3 x 80A verkrijgen. In de zomer van 2025 gaf Enexis aan te verwachten dat grootverbruik aansluitingen pas vanaf 2035 weer mogelijk zijn. Tot die tijd kunnen we alleen bedrijven met een relatief beperkte energiebehoefte faciliteren. We zoeken daarom naar alternatieve oplossingen om, zolang het net niet is versterkt, te kunnen voorzien in de energiebehoefte van bedrijven.

We zijn daarbij vanuit drie invalshoeken te werk gegaan: 1) algemeen onderzoek naar oplossingen, 2) gesprekken met Enexis – deels in verband met het onderzoek – en 3) een pilot met twee grote bedrijven die zich willen vestigen. We hebben een algemeen onderzoek laten uitvoeren naar alle mogelijkheden die er zijn in de omgang met het vraagstuk van netcongestie (door de Transitiemakers en CE Delft en met betrokkenheid van Enexis in het onderzoekstraject): zowel oplossingen voor individuele bedrijven als oplossingen voor collectieven. Dat heeft het inzicht opgeleverd dat er: (a) geen algemene/generieke oplossingen zijn voor individuele grootverbruikers. Voor sommige bedrijven kan aanmelden op de wachtlijst een kans bieden. Daarvoor zullen zij ook moeten investeren en zal afgewogen worden of zij kunnen “invoegen” zodra er weer capaciteit op het netwerk te vergeven is. Voor het verwerken van de wachtlijst hanteert TenneT een prioritering (congestieverzachter, maatschappelijk belang, basisbehoefte). (b) Oplossingen voor “collectieven” van bedrijven, zoals groepscontracten en energie-hubs, bieden op dit moment voor TB geen soelaas. De huidige elektra-afname is beperkt tot de huurders in het getransformeerde vastgoed en dat betreft vooral kleinere bedrijven.

Groepscontracten en energie-hubs zijn erop gericht om “overschotten” te kunnen uitwisselen om langs die weg piekvragen te kunnen dempen. Die overschotten zijn er nu niet, in elk geval niet om grote nieuwvestigers te faciliteren. Daarnaast vragen alternatieven als een energie-hub om forse investeringen in ondersteunende voorzieningen. Kortom: op dit moment is er ook geen collectieve energie-oplossing voor de verdere ontwikkeling van het bedrijvenpark voorhanden. Tegelijkertijd is de verwachting dat ook na 2030/2035 collectieve maatregelen nodig zijn om de druk op het netwerk aan te kunnen. Om die reden is het van belang die mogelijkheden en ontwikkelingen te blijven volgen, zodat we voorbereid zijn op het moment dat aansluiten van grote vestigers weer mogelijk wordt. Denk daarbij aan de optie van groepscontracten. Om energiehubs kansrijk te maken zullen naast samenwerking tussen bedrijven aanvullende technieken ingevoegd moeten worden (denk aan accu-opslag en alternatieve opwekking) waarvoor forse extra investeringen nodig zijn. Wat tot slot overblijft, zijn maatwerkoplossingen voor de grotere nieuwvestigers om de komende jaren te kunnen overbruggen. Zo zijn we met Demcon in overleg over bedrijfsvestiging. Binnen Demcon is ook veel kennis over netcongestie en de omgang daarmee.

Demcon kiest nu voor een gasturbine om de komende jaren te kunnen overbruggen én voor inschrijving op de wachtlijst van Enexis om zo snel mogelijk voor aansluiting op het net in aanmerking te komen. Samen met een aantal partijen hebben we maatwerkoplossingen en alternatieven onderzocht voor TB. TB heeft in mei 2025 voor dat onderzoek een subsidie gekregen vanuit de Regio Deal. De conclusie van het onderzoek is dat zonder enige vorm van een extra (flex) transportcapaciteit vanuit Enexis, er geen realistisch pad is om uitbreiding van de ontwikkeling van TB mogelijk te maken. Die extra capaciteit kan door Enexis niet worden geleverd. Enexis heeft in de zomer van 2025 aangegeven tot 2035 geen capaciteit te verwachten. Deze conclusie samen met de oplossing die Demcon nu kiest – en waar hoge kosten mee gepaard gaan – bevestigt ons in de opvatting dat er geen snelle eenvoudige oplossingen voor netcongestie voorhanden zijn. En tegelijk dat het zinvol is om de zoektocht naar maatwerkoplossingen voor de overbruggingsperiode te blijven voortzetten. Hierbij geldt vanzelfsprekend ook het gezegde dat “stand verplicht”: TB is een van de vijf Topwerklocaties in Twente, met als adagium “beyond the impossible”. Het aannemen van een afwachtende houding past hier niet bij.

10

TB is in gesprek met een partij die een batterij wil plaatsen op het terrein. We onderzoeken of het mogelijk is om via een privaatrechtelijk traject met deze partij twee vestigers tijdelijk aan capaciteit te helpen. De inzichten hiervan verwachten we pas eind 2026. Stikstof en netcongestie gaven aanleiding om begin 2025 de grondexploitatie te verlengen. We blijven de ontwikkelingen van beide onderwerpen nauw volgen om per jaar te bepalen wat de consequentie is voor de grondexploitatie. Vestigingen Al het bestaande vastgoed is verhuurd. Het vertrek van JFD Ortega uit shelter B515 heeft geresulteerd in een uitbreiding van Aeronamic dat naast B516 ook shelter B515 gaat huren. Daarnaast lopen er gesprekken met kandidaat-vestigers voor nieuwbouw. Daarbij zijn er kandidaten voor wie de genoemde beperkingen m.b.t. stikstof en netcongestie niet aan de orde zijn. 2.2.1

Werkparken

De gronden van het Natuurnetwerk Nederland(NNN)-gebied en de gronden van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) hebben weer hun oude bestemming “vliegveld” op basis van het bestemmingsplan Buitengebied 1996, na vernietiging van het bestemmingsplan “Voormalige vliegbasis Twenthe – Midden”. Door deze situatie kan TB niet langer aanspraak maken op het laatste deel van betaling van de met de eigenaar van Eck overeengekomen koopsom. Partijen beëindigden daarmee hun contractrelatie. Van Eck is met de gemeente Enschede in gesprek over mogelijke oplossingen om het gebruik van het evenemententerrein planologisch geregeld te krijgen. Het Dagelijks Bestuur (DB) besloot op 20 december 2024 om een bijdrage te verlenen aan de gemeente Enschede voor reconstructie van de afslag naar VTE. Dit vanuit de opvatting dat er een verantwoordelijkheid voor de GR is om evenementen op de door de GR verkochte locatie mogelijk te maken. Hiermee is dit deelgebied afgerond voor TB. 2.2.2

Woonparken

De doelstelling is: een bijdrage leveren aan de sociaaleconomische structuurversterking van Enschede en Twente door unieke woonmilieus te creëren voor de bovenkant van de markt en daarmee de verhouding tussen de goedkope woningvoorraad en de duurdere woningvoorraad te verbeteren. Hierdoor maken we Enschede aantrekkelijker als woonstad. Tabel: Overzicht verkopen kavels en panden woonparken peildatum 1-1-2026 Verkopen kavels en panden woonparken *)

Waarvan verkocht/ geleverd per 01-01-2026 Nog te verkopen/ te leveren per 01-01-2026 Totaal planomvang

Kavels

Panden

Kavels

Panden

Vaneker/ Zuidkamp

Vaneker/ Zuidkamp

Prins Bernhardpark

Prins Bernhardpark

114

34

21

4

2

0

0

1

116

34

21

5

’t Vaneker/ Zuidkamp Op dit moment zijn alle beschikbare kavels in ’t Vaneker verkocht. Er resteren nog twee kavels die we nu nog niet kunnen verkopen, vanwege een nog lopende huurovereenkomst van een vakantiewoning op die kavels. De kavelpaspoorten voor deze twee kavels zijn wel grotendeels afgerond. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat de kavels naar hen overgaan in 2026, zodat de verkoop van de kavels mee kan in de reguliere uitgifte van kavels door de gemeente Enschede. Daarover maken we (financiële) afspraken in een overeenkomst. In 2024 droegen we de delen die woonrijp zijn gemaakt ook over aan Stadsdeelbeheer van de gemeente Enschede. Tevens zijn die delen begin 2026 ook notarieel overgedragen naar de gemeente Enschede. Prins Bernhardpark Alle kavels in dit deelgebied zijn verkocht en gepasseerd bij de notaris. Het laatste pand (PB3) is nog langjarig verhuurd en brengen we na vertrek van de huidige huurder in verkoop. De openbare ruimten met groen en verhardingen zijn aangelegd en afgerond en droegen we in zowel beheer als eigendom over aan de gemeente Enschede.

11

2.2.3

Deelgebied overstijgende thema’s en deelprojecten

Een aantal deelgebiedoverstijgende, thematische aandachtsgebieden en deelprojecten maken onderdeel uit van de integrale ontwikkeling van de voormalige militaire basis. De volgende thema’s lichten we hieronder toe. • Stikstof • Infrastructuur • Duurzaamheid en innovatie • Sanering • Communicatie en marketing • Soortenbescherming • Werkgelegenheid Stikstof Door middel van extern salderen vroegen we in 2021 en 2022 een Wet Natuurbeschermingsvergunning (Wnb-vergunning) aan voor uitbreiding van de milieuvergunning van TA en de beoogde horecafunctie van shelter B534, en een ‘koepelvergunning’, waarmee we diverse andere toekomstige activiteiten mogelijk kunnen maken op het moment dat de vergunning is verleend. De provincie Overijssel heeft intern en extern salderen, en daarmee behandeling van de aanvragen, opgeschort tot 1 februari 2027. Daarnaast dienden we bij het ministerie en de provincie Overijssel op 30 april 2021 nadere onderbouwingen in, in het kader van het legaliseren van de PASmeldingen voor de basismilieuvergunning van TA uit 2017 en het Toedelingsbesluit uit 2018. In 2024 zijn op dit punt geen ontwikkelingen geweest. De mogelijkheid tot intern en extern salderen staat voorlopig ‘on hold’. Tot die tijd kan TB enkel kleinere bouwplannen faciliteren (rond 25 werknemers, qua bouwomvang vergelijkbaar met de verbouwde shelters).

Er is nog geen duidelijkheid of en zo ja wanneer intern en extern salderen weer mogelijk wordt. Infrastructuur De 'Commissie van Wijzen' benadrukt in haar rapport de unieke ligging van Twente als poort richting Duitsland en daarmee het belang van een goede infrastructurele invulling en bereikbaarheid. Vanaf 2024 onderzoeken we de verbetering van de bereikbaarheid en vindbaarheid van de route voor langzaam verkeer tussen Universiteit Twente/ Kennispark en TB. Door het feit dat er nu sprake is van netcongestie en een daardoor vertraagde ontwikkeling, is besloten om geen investeringen op dit punt te doen en het project ‘on hold’ te zetten. Duurzaamheid en innovatie TB onderzoekt in samenwerking met de provincie Overijssel en het Waterschap een set van mogelijke maatregelen in het waterhuishoudingssysteem om droogteschade ten gevolge van klimaatverandering tegen te gaan. Nutsvoorzieningen Met het (basis) bouwrijp maken van deelgebied West is de weg vrijgemaakt voor Enexis om de kabels en transformator aan te brengen voor het sluiten van de netwerk ‘ring’. Dit is nodig om een evenwichtig en bedrijfszeker elektriciteitsnet te verkrijgen. De transformator is inmiddels geplaatst en Enexis is gestart met de aanleg van de kabels. Voor deelgebied Oost is eveneens een transformator geplaatst. Aanleg van elektra- en waternetwerk voor Druiventros-Oost is uitgesteld naar begin 2026.

Sanering Bodemsaneringen voeren we uit afhankelijk van de ontwikkeling van het gebied. We kijken naar maatwerk zodat we per ontwikkellocatie die we bouwrijp maken, werk met werk kunnen combineren. Opslag van bij de ontwikkeling vrijkomende en overtollige gronden die niet binnen de omgeving van de betreffende locatie hergesitueerd kunnen of mogen worden, vindt plaats op het perceel aan de Grefteberghoekweg. Dit perceel werken we uiteindelijk af als Spottershill. Alle grondverzetswerkzaamheden vinden plaats volgens de Bodembeheernota van 30 januari 2023. Er loopt een tweetal procedures met betrekking tot de Spottershill, zie paragraaf 3.5 Bedrijfsvoering onder het kopje Juridische zaken. Afronding werkzaamheden Defensie De werkzaamheden van Defensie zijn afgerond op 4 juli 2023 waarbij een afspraak is gemaakt over hoe partijen in de nabije toekomst met elkaar omgaan in het geval sprake is van een bodemverontreiniging met PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen).

12

In het kader van het tegengaan van verdroging van het Lonnekermeer zijn verschillende onderzoeken verricht in opdracht van Landschap Overijssel. Bij onderzoek naar de kwaliteit van het oppervlaktewater in het waterstelsel in de omgeving van het Lonnekermeer zijn medio 2024 PFAS aangetroffen ter plaatse van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Hierop is in juli 2024 een Kerngroep PFAS ingesteld onder voorzitterschap van de provincie Overijssel. Overige deelnemers zijn onder meer Landschap Overijssel, Waterschap Vechtstromen, GGD Twente, Gemeente Enschede en TB. Op basis van een – onder leiding van de Kerngroep PFAS – uitgevoerde systeemanalyse wordt momenteel een jaarrond bodemonderzoek uitgevoerd. Met als doel duidelijkheid te krijgen in (a) de omvang van de verontreiniging en (b) de humane en ecologische risico’s. Uit de resultaten van het eerste halfjaar blijkt dat PFAS vrijwel overal wordt aangetroffen. De eindrapportage volgt medio 2026. De tussentijdse resultaten worden besproken in de Kerngroep PFAS waarvan het voorzitterschap medio 2025 is overgegaan van de provincie naar de gemeente. Vooruitlopend op de definitieve uitkomsten van het onderzoek en de eindrapportage bespreekt de Kerngroep de eventuele oplossingsrichtingen en, indien de situatie daarom vraagt, de tussentijds te nemen maatregelen.

De uitkomsten van de gesprekken van het Kernteam PFAS worden gedeeld met Defensie. De verwachting is dat medio 2026 duidelijk wordt wat de betrokkenheid zal zijn van Defensie in de te nemen (tijdelijke) maatregelen en de bijdrage in de kosten. Communicatie en marketing Marketinginspanningen In 2025 hebben we de marketinginspanningen wat teruggeschaald en ons beperkt tot het onder de aandacht brengen van de verhalen van de vestigers op TB en de testen en trainingen die op onze locatie plaatsgevonden hebben. In 2025 is een start gemaakt met het verder uitrollen van Next Tech Twente, waar TB als één van de vijf topwerklocaties onderdeel van uitmaakt. De topwerklocaties bundelen in Next Tech Twente hun krachten om Twente nog sterker op de kaart te zetten, zowel binnen als buiten de landsgrenzen. Met Next Tech Twente wordt stevig ingezet op community management, het stimuleren van samenwerkingen tussen bedrijven, kennisinstellingen en talent, en het ontwikkelen van een gezamenlijke programmering die leidt tot nieuwe samenwerkingen en innovatieve projecten. Deze aanpak draagt direct bij aan het versterken van het vestigingsklimaat voor zowel gevestigde als nieuwe bedrijven in de sectoren MedTech & Health, ChipTech, Advanced Manufacturing, Materials, Smart IT, Robotica en Safety & Security.

In 2025 is de zogenaamde PBN-procedure daadwerkelijk opgestart, zodat TA door middel van satellietnavigatie bereikbaar wordt en er ook bij minder zicht gevlogen kan worden. De manier waarop we hierover gaan communiceren met o.a. de omgeving, is vastgelegd in het participatieplan dat we in samenwerking met het Koninklijke Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) opstelden, zodat we alle betrokken partijen op de juiste manier, via de meest geschikte kanalen en op het juiste moment informeren. Het participatieplan is afgerond en na het tijdelijk ‘on hold’ zetten, is eind 2025 de PBN-aanvraag in behandeling genomen en wordt in 2026 gestart met het uitvoeren van het participatieplan. Acquisitie op TB gaat in samenwerking met Oost NL en het Ondernemersloket van de gemeente Enschede. In 2025 heeft dit helaas niet tot nieuwe vestigers geleid en is hier dus ook niet over gecommuniceerd via de website(s) van TA en/of TB, de social mediakanalen en via persberichten. RunWay Run for KiKa In september 2025 hebben we samen met VTE de RunWay Run for KiKa georganiseerd. De start en finish waren bij VTE en de 5 km ging over de start- en landingsbaan van Twente en de 10 km daarnaast ook nog over een deel van TB. Een aantal vestigers, zoals AELS (hoofdsponsor) en TKH Airport Solutions (10 km) waren sponsoren van deze Run.

Zo’n 1.000 personen hebben deelgenomen en de reacties waren zeer positief. De organisatie was een redelijke uitdaging, omdat dit de eerste keer was dat we zo’n grootschalig evenement gecombineerd met VTE en op de start- en landingsbaan georganiseerd hebben. Hierdoor was de communicatie bij deze eerste keer vooral gericht op het werven van deelnemers. In 2026 vindt de KiKa Run wederom plaats op 27 september en dan zal er nog meer aandacht besteed worden aan de communicatie van het evenement.

13

Soortenbescherming Sinds 2014 beschikt de GR over een Generieke Ontheffing die zorg draagt voor de soortenbescherming flora en fauna binnen de deelgebieden. De nieuwe Generieke Ontheffing is specifiek gericht op deelgebied Noord en heeft wederom een looptijd van tien jaar. De ontheffing brengt verplichtingen met zich mee, waaronder jaarrond onderzoeken naar flora en fauna. Werkgelegenheid Om de ontwikkeling van de werkgelegenheid op TB in beeld te brengen is per 1 augustus 2012 gestart met het jaarlijks monitoren van de binnen het gebied van de voormalige militaire Luchthaven Twenthe en omgeving aanwezige arbeidsplaatsen en vestigingen van bedrijven. We maken onderscheid tussen de werkparken (TB Noord/ Bedrijvenpark en Airside, Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie en Deventerpoort) en de woonparken (Zuidkamp/ Vaneker, Prins Bernhardpark, Overmaat en Fokkerweg). In totaal huisvesten de 128 bedrijven in het volledige onderzoeksgebied 511 arbeidsplaatsen. In onderstaande figuur ziet u het overzicht van werkgelegenheid per deelgebied in 2025.

Deelgebied Noord Ten opzichte van juni 2024 is het aantal bedrijven op TB gelijk gebleven en het aantal banen met 1 afgenomen. In de andere deelgebieden (woon- en overige werkparken) zijn er grotere verschillen. Dit komt mede omdat er een verschil in de cijfers zit vanwege de andere bron waarop de gegevens zijn gebaseerd. Werkparken totaal Ten opzichte van 2024 is er een afname van het aantal banen. Tussen 2024 en 2025 is het aantal banen op de werkparken met 64 afgenomen. Het verschil wordt met name veroorzaakt door het vertrek van de noodopvang en het bedrijf Defendos B.V. op het Vliegveld Evenemententerrein (-74 banen). Ook is er een lichte afname van het aantal bedrijven: in totaal zijn er op de werkparken 6 bedrijven bijgekomen en zijn er 7 bedrijven vertrokken. Woonparken Ten opzichte van 2024 is het aantal banen op de woonparken met 37 procent toegenomen. Het aantal bedrijven is daarentegen met 12 procent afgenomen. In absolute aantallen zijn er op de woonparken 7 bedrijven bijgekomen en 20 vertrokken, wat een negatief saldo van -13 oplevert. Vervolg werkgelegenheidsmonitor Aan het DB ligt een besluit voor om de werkgelegenheidsmonitor vanaf 2026 in frequentie te verlagen naar 3-jaarlijks en de monitor toe te spitsen op alleen deelgebied Noord (bedrijvenpark en TA).