Bijlage 5a Aanbiedingsbrief en ontwerpbegroting 2027 Technology Base

• Vanaf 2028 is rekening gehouden met de realisatie van PBN en een stijging van het aantal vluchten waardoor de baten toenemen. We zijn uitgegaan van een stijging van circa 20% (40.000 euro) gedurende 3 jaar. • In het meerjarenperspectief is een schatting meegenomen van de kosten voor groot baanonderhoud van € 10.000.000. Dit leidt vanaf 2028 tot een aanzienlijke verhoging van de kapitaallasten. • In 2027 is rekening gehouden met het tijdelijk sluiten van de luchthaven als gevolg van groot baanonderhoud. Er is uitgegaan van een rustige periode waarin de opbrengsten uit landingsgelden €40.000 lager uitvallen, dit is eveneens verrekend in de aviation gerelateerde baten en lasten. De raming voor 2026 is € 878.594 negatief. Hierin zit € 455.000 aan incidentele kosten, zie bovenstaande toelichting voor de aard van deze incidentele kosten. Geschoond voor deze incidentele kosten is het resultaat van 2026 € 423.594. Dit betreft een negatieve bijstelling van € 19.018 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. Het structurele begrotingssaldo van 2026 komt circa € 100.000 euro lager uit dan het structurele resultaat van 2025. Dit komt omdat we parkeeropbrengsten en landingsgelden – onder andere uit defensie-oefeningen – standaard conservatief inschatten. Dat is onder meer vanwege de onzekerheden die samenhangen met het ontbreken van satellietnavigatie.

12

2.4 Programmaplan vastgoedexploitatie TB 2.4.1

Speerpunten vastgoedexploitatie TB

De baten en lasten in het kader van de vastgoedexploitatie van TB bestaan op dit moment uit de baten uit de verhuur van vastgoed op het bedrijvenpark TB (waarin geïnvesteerd is). Verhuur vastgoed Bij investeringen in vastgoed dat we langdurend verhuren, hanteren wij de beleidsregel dat we vastgoed verantwoorden binnen de vastgoedexploitatie. De lasten bestaan uit kapitaallasten van de investering, lasten beheer en onderhoud en belastingen en verzekeringen. De herziene beleidsregels vaste activa bepalen de kapitaallasten. In 2026 werken we aan de verbouw van shelters B515 en B512. 2.4.2

Wat mag het kosten?

Dit deel omvat de baten en lasten die we niet kunnen toekennen aan de grondexploitatie of de begroting TA en betreft de vastgoedexploitatie van TB. Hieronder vallen: de verhuuropbrengsten en de daaraan gerelateerde kosten en kapitaallasten van investeringen in vastgoed dat niet behoort tot het luchthavengebied; de erfpachtvergoeding van de luchthaven (is een last in de luchthavenexploitatie). De vastgoedexploitatie van TB laat voor de periode 2026-2030 het volgende verloop zien:

In 2026 wordt shelters B512 verbouwd wat tot een stijging van de kapitaallasten leidt vanaf 2027. Hier staat tegenover dat we vanaf 2025 een huursom ontvangen voor deze shelter. Vanaf 2027 dient de activa opnieuw gefinancierd te worden, in verband met de opgelopen rente leidt dit tot hogere kapitaallasten vanaf 2027.

13

3 Paragrafen Artikel 26 van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat we in het jaarverslag dezelfde paragrafen moeten opnemen als in de begroting. Voor TB zijn achtereenvolgens de volgende paragrafen van toepassing: • Grondbeleid • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Wet Open overheid

3.1

Paragraaf Grondbeleid

Doel van TB is te komen tot een integrale en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling die een belangrijke bijdrage levert aan de economie, ecologie, natuur, woningbouw en leefbaarheid van de regio. Om de doelstelling te realiseren is bij aanvang gekozen voor een actief grondbeleid, resulterend in de aankoop van de voormalige vliegbasis Twenthe. Nagenoeg alle voor de gebiedsontwikkeling benodigde gronden zijn in bezit van de GR. Wel zijn nog aankopen nodig voor o.a. de compensatie van natuurwaarden en stikstofdeposities. Hiermee is rekening gehouden in de grondexploitatie en daarop geven we een nadere toelichting in het (geheime) grondverwerving- en uitgifteplan. In deze paragraaf gaan we in op de actuele waardering van de in het kader van het grondbeleid verrichte investeringen (de grondexploitatie), de belangrijkste verschillen ten opzichte van afgelopen jaar en de bij de waardering gehanteerde uitgangspunten. Tevens voerden we een gevoeligheidsanalyse uit. Dit is een vorm van scenario denken waarmee we inzicht krijgen in het effect van bijstellingen van gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitatie. De risicoanalyse en het voor de grondexploitatie benodigde weerstandsvermogen komen in paragraaf 3.2 aan de orde. 3.1.1

Actuele waardering van de verrichte investeringen

De grondexploitatie richt zich hoofdzakelijk op het uitgeven van bedrijfskavels op het bedrijvenpark en – in de toekomst – ook op TA (en daarnaast nog op afronding van de woonparken). Het bedrijvenpark ligt klaar voor de uitgifte van kavels en deze periode zijn meerdere bedrijven geïnteresseerd in vestiging. Alleen wordt, zoals genoemd, de vestiging van grotere bedrijven in grote mate belemmerd door netcongestie en stikstofbeperkingen. Het tekort van de grondexploitatie kan o.a. verklaard worden door vijf omstandigheden: 1. de keus om in de ontwikkeling van het terrein de waarden van het militaire erfgoed en natuur zoveel mogelijk te beschermen. Als gevolg is 13% van het gebied beschikbaar voor bebouwing op bedrijfskavels. Anders gezegd: een relatief klein deel van de grondpositie levert geld op; 2. de rentelast van het aangekochte terrein is hoog; 3. naast de ontwikkelopgave valt ook het beheer van het terrein onder de grondexploitatie. Het gaat om het beheer en onderhoud van de rond 80 hectare aan bedrijvenpark. Daarnaast is er een juridische beheertaak die onder meer is gericht op flora- en fauna regelgeving en het geluidszonebeheer; 4. met het afronden van de woonparken, werkparken en het natuurgebied drukken de kosten van de GR steeds zwaarder op de resterende onderdelen van de gebiedsontwikkeling, waaronder de ontwikkeling van het bedrijvenpark; 5.

de voorbereidingskosten van tegen de vijf miljoen euro voor een commerciële luchthaven uit de periode voor 2014 drukken ook op de grondexploitatie. In de volgende tabel geven we de actuele grondexploitatie vereenvoudigd weer, afgezet tegen de vorig jaar vastgestelde grondexploitatie. In paragraaf 3.1.2. beschrijven we de verschillen ten opzichte van afgelopen jaar. T/m 31-12-2025 is € 28.301.407 geïnvesteerd in de grondexploitatie. Dit betreft het saldo van € 139.366.098 aan gemaakte kosten en € 111.064.692 aan gerealiseerde opbrengsten. Alle investeringen financierden we met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatie-begroting actualiseren we jaarlijks om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen. Daartoe actualiseren we de berekening op

14

basis van de gehanteerde uitgangspunten, zoals de rekenparameters, eenheidsprijzen en de verwachte doorlooptijd.

Vorig jaar werd een tekort van € 25.967.955 begroot op contante waarde per 1-1-2025. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (verhoogd met de disconteringsvoet van 2%) € 26.487.314. De actuele grondexploitatie per 1-1-2026 sluit op een tekort van € 26.101.600 en laat derhalve een verbetering zien van € 385.714. In de tabel staat tevens het effect op de verliesvoorziening. De deelnemers verhogen deze met € 133.646. Dit betreft het totaal van de verbetering van de grondexploitatie van + € 385.714 en de discontering met 2% (-/- € 519.359). 3.1.2

Verschillen ten opzichte van afgelopen jaar

In de volgende grafiek geven we de 10 belangrijkste verschillen ten opzichte van afgelopen jaar grafisch weer. De verschillen lichten we daarna toe.

1. effect rente en discontering (negatief) De kasstroom is nadelig gewijzigd, voornamelijk als gevolg van het uitfaseren van de uitgifte van de bedrijfskavels op TB (de opbrengsten komen later in verhouding tot de kosten). Hierdoor is de rente vanaf 2032 hoger geworden. De discontering (eindwaarde naar startwaarde) valt daarentegen lager uit doordat we weer een jaar dichterbij einde van de looptijd van de grondexploitatie zijn gekomen.

15

Het gezamenlijke effect geeft een verschil ten opzichte van de grondexploitatie per 1-1-2025 van circa -/- € 770.000 op contante (start)waarde. 2. hogere grondopbrengst bedrijfskavels TB (positief) Boers en Lem adviseerde op 7 februari 2025 om een bandbreedte van € 145 - € 155 per m2 te hanteren voor de in erfpacht uit te geven bedrijfskavels. In de grondexploitatie 2025 gingen we uit van het gemiddelde van deze bandbreedte (€ 150 per m2). Rekening houdend met inflatiecorrectie gaan we nu uit van € 153 per m2. Dit heeft een positief effect van circa € 360.000. 3. minder kosten bouw- en woonrijp maken en hoofdinfra TB bedrijvenpark (positief) De ramingen van het bouw- en woonrijp maken zijn geactualiseerd, bij de meeste onderdelen door indexering van de kosten. Omdat de werkelijke index over 2025 lager is dan voorzien, is er (nominaal op het nieuwe prijspeil 2026) een voordeel in de kosten. Tevens is er sprake van vrijval van kosten in verband met een aanbestedingsvoordeel voor het bouwrijp maken van TB Bedrijvenpark-West. Wel kunnen die kosten nog weer oplopen (nader te bepalen meerkosten afwatering, ophoging, asfaltering), maar het budget voor onvoorziene kosten én het restbudget voor het bouwrijp maken geven vooralsnog voldoende dekking.

Daarentegen is al wel de algemene post 'afwatering hoofdsysteem' opgehoogd met € 67.000 naar € 250.000, dit in verband de afwateringsproblematiek op en rond TB. Exacte maatregelen en kosten worden nader uitgewerkt. Per saldo is er voor het bouwrijp maken en het inrichten van TB Bedrijvenpark circa € 270.000 voordeel. 4. minder plankosten projecten in 2025 (positief) De ramingen voor de resterende plankosten (2026-2036) zijn geactualiseerd, waarbij het vooral gaat om indexatie naar prijspeil 2026. De aanpassingen in benodigde fte zijn zeer beperkt. Het behoorlijke verschil ten opzichte van de grondexploitatie 2025 zit hoofdzakelijk in een lagere boekwaarde over 2025. Zowel voor 't Vaneker/ Zuidkamp en TB bedrijvenpark (inclusief Saneren) zijn minder kosten gemaakt, respectievelijk circa € 85.000 en € 53.000 minder. Voor Zuidkamp waren in 2025 extra kosten begroot in verband met de naderende afronding van het deelgebied en de overdracht van de laatste openbare delen naar de gemeente. Die kosten zijn meegevallen, maar worden nog wel verwacht in 2026. Bij TB bedrijvenpark heeft het vooral te maken met uitstel van werkzaamheden (en uitgifte in erfpacht) waardoor er met name minder projectmanagement en ondersteuning is geweest.

Naast deze onderbestedingen was er een creditering van dubbel gefactureerde kosten door de gemeente Enschede in 2024 voor de planologische begeleiding (bestemmingsplan) voor het 'Middengebied/VTE'. De creditering betreft een bedrag van € 29.527. 5. minder beheerkosten (positief) De ramingen voor de beheerkosten (2026-2036) zijn geactualiseerd. Met name doordat de werkelijke indexatie over 2025 lager uitvalt dan was voorzien is er (nominaal op prijspeil 2026) een voordeel van circa € 70.000. Daarnaast is er een onderbesteding in 2025 van circa € 100.000. Dit betreft met name minder beheer in 't Vaneker/ Zuidkamp (waarbij niet gemaakte overdrachtskosten naar de gemeente zijn doorgeschoven naar 2026) en langzamere ingroei naar het beoogde parkmanagement op TB bedrijvenpark, beide circa € 50.000 lager. 6. vrijval afkoop huurrecht 't Vaneker/ Zuidkamp (positief) In 't Vaneker/ Zuidkamp was altijd nog rekening gehouden met een eventuele 'afkoop huurrecht' (inclusief verhuisvergoeding) voor de grondpachter (met eigen opstal) op het laatste nog te verkopen perceel (uit te geven als 2 kavels). Omdat besloten is de bewoners de mogelijkheid te geven dat zij mogen 'blijven wonen zolang zij willen' is een eventuele afkoop niet meer van toepassing en kan het gereserveerde bedrag van bijna € 130.000 vrijvallen. 7.

hogere grondwaarde 't Vaneker/ Zuidkamp kavels 149 en 150 (positief) Voor de laatste twee woonkavels in 't Vaneker/ Zuidkamp heeft in het najaar van 2025 weer taxatie plaatsgevonden. Omdat daarnaast de voorafgaande taxatie nog niet in de grondexploitatie was verwerkt, is er nu in de grondexploitatie 2026 sprake van extra stijging van de grondwaarde, totaal circa € 120.000.

16

8. meer verhuurinkomsten TB Bedrijvenpark (positief) Per saldo zijn de inkomsten van beheer en verhuur circa € 110.000 hoger. Enerzijds is er een hogere boekwaarde in 2025 van € 22.184 (verhuur B512, meer servicekosten en 'baten slagboom'). Daarnaast worden meer inkomsten uit toekomstige verhuur en servicekosten verwacht. Een en ander resulteert in bijna € 90.000 aan extra inkomsten. 9. vrijval sloopkosten 't Vaneker/ Zuidkamp (positief) Met de afronding van deelproject 't Vaneker/ Zuidkamp kan een deel van het budget voor slopen van opstallen en het opschonen van het terrein vrijvallen. Er wordt nog wel rekening gehouden met beperkte opschoonwerkzaamheden (onderhanden werk) en overdracht van budgetten naar de gemeente (bij de overdracht van kavel 149 en kavel 150). Per saldo is er circa € 85.000 voordeel. 10. meer rente in 2025 (positief) Omdat binnen TB in 2025 sprake was van overliquiditeit ontstonden rentebaten vanuit het 'schatkistbankieren'. Deze rentebaten waren niet voorzien. Tegelijkertijd vallen echter ook de rentekosten enigszins hoger uit. Per saldo is sprake van een positief effect. 3.1.3

Bij de waardering gehanteerde uitgangspunten

Rekenkundige parameters Het resultaat (circa -/- € 26,1 miljoen op NCW per 1-1-2026) is berekend op basis van een begroting van (op eindwaarde) € 41,6 miljoen aan nog te maken kosten en € 37,4 miljoen aan nog te realiseren opbrengsten. Voor de inschatting van toekomstige inflatie hanteren we de volgende uitgangspunten: a. de kostenstijging is begroot op 3,5% in 2026, 2,5% in 2027 en 2028 en 2% vanaf 2029; b. de opbrengstenstijging voor woningbouw is begroot op 0% in 2026; verwachting is dat de laatste twee kavels in 2026 worden verkocht (overgedragen naar de gemeente Enschede); c. de stijging van de verkoopprijs van bedrijfskavels is begroot op 0% in 2026 en 2% vanaf 2027; d. de stijging van de opbrengst uit verkoop van de gronden onder het vastgoed is begroot op 0% in 2026 en 1% vanaf 2027. De onder a t/m c genoemde uitgangspunten baseren we op advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede. Dit advies bevat geen indicatie voor de stijging van de verkoopwaarde van verhuurd vastgoed (d). Met de onder d genoemde percentages hanteren we, in relatie tot de gemiddelde inflatie over het afgelopen decennium en de inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank, een behoedzaam uitgangspunt. De rentekosten tot en met 2029 zijn begroot op 0,375%, gebaseerd op de voor de grondexploitatie aangetrokken lening, welke doorloopt tot 2029.

De rente op lange termijn laat zich lastig voorspellen. Voor de periode 2030 t/m 2036 hebben we de rente die de gemeente Enschede toerekent aan grondexploitaties gevolgd. Dit is 2,5% in 2030, 3,0% in 2031 en 2032 en 3,5% vanaf 2033. Borgstelling deelnemers en disconteringsvoet Conform artikel 24 van de GR TB staan de deelnemers garant voor het eindresultaat van de grondexploitatie, van naar de huidige inzichten -/- € 32,5 miljoen per 31-12-2036. Ter bepaling van het resultaat op netto contante waarde hanteren we een disconteringsvoet van 2%, gebaseerd op het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone, zoals voorgeschreven door de commissie BBV. Verkoop vastgoedportefeuille bij afronding gebiedsontwikkeling Strategie van TB en uitgangspunt in de grondexploitatie is dat TB de verhuurde panden en terreinen op het bedrijvenpark na afronding van de gebiedsontwikkeling verkoopt. De geschatte opbrengst uit verkoop van de onderliggende gronden is in het laatste jaar van de grondexploitatie ingecalculeerd (2036). De investering in het opknappen van de panden activeren we onder materiële vaste activa (en dus buiten de grondexploitatie) op de balans. Gelet hierop houden we enkel rekening met de opbrengst uit verkoop van de gronden. De meeropbrengst wordt benut om de boekwaarde van de panden af te waarderen.

Een eventuele boekwinst of boekverlies daarbij is niet ingecalculeerd. De randvoorwaarden voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark brengen we op orde De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks nog aanbod in Twente. TB heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte.

17

De afgelopen jaren signaleerden we belemmeringen voor de uitgifte van de gronden op het bedrijvenpark. Dit betrof: 1. de marktconformiteit van de vastgestelde erfpachtregeling en het parkmanagement tarief; 2. de te beperkte definitie zoals voor AMM&HTSM gehanteerd in het bestemmingsplan; 3. het niet kunnen inzetten van aangekochte en aan te kopen stikstofrechten om vestiging mogelijk te maken door grotere bedrijven; 4. en begin 2024 kwam hier nog een nieuw knelpunt bij: de capaciteit van het elektranetwerk. Het DB besloot op 31 maart 2023 de kavels op het bedrijvenpark in eeuwigdurende erfpacht uit te geven en stelde daarnaast de parkmanagementbijdrage vast op een marktconform niveau. De gemeenteraad van Enschede stelde een wijziging op het bestemmingsplan vast, waarin de definitie voor AMM/HTSM is verruimd. Met deze besluiten zijn de twee eerstgenoemde knelpunten opgelost. Op de knelpunten 'stikstof' en 'netcongestie' heeft TB nauwelijks invloed. De grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. In onderstaande grafiek geven we de uitgifteprognose van het bedrijvenpark grafisch weer.

Aanname die we impliciet in de grondexploitatie opnemen is dat uiterlijk in 2030 een oplossing voor het stikstofprobleem is gevonden en grotere elektriciteitsaansluitingen vanaf dan geleidelijk weer mogelijk zijn. TenneT en Enexis hebben tijd nodig om het net te versterken, daarom houden we rekening met een ingroei. Tevens is een risicoreservering getroffen (zie paragraaf 3.2).

Twente Airport maakt geen deel uit van de grondexploitatie In voorliggende grondexploitatie houden we geen rekening met opbrengsten uit uitgiften op TA en investeringen die daarvoor nodig zijn. Deze investeringen en opbrengsten zijn geraamd en stellen we in de loop van 2026 verder bij, op basis van het ruimtelijk plan dat we momenteel verder uitwerken. Bij accordering van het ruimtelijk plan leggen we een deelgrondexploitatie ‘Twente Airport’ voor aan het bestuur. 3.1.4

Gevoeligheidsanalyse grondexploitatie

In onderstaande grafiek presenteren we het resultaat van een uitgevoerde gevoeligheidsanalyse. Dit is een vorm van scenario denken, waarmee we inzicht geven in het financieel effect van een (beperkte) aanpassing van één van de in de berekening gehanteerde uitgangspunten.

De gevoeligheidsanalyse maakt duidelijk dat een bijstelling van het uitgiftetempo naar verhouding de grootste impact heeft op het resultaat. Om die reden zetten we in op een zo spoedig mogelijke uitgifte van de gronden en brachten we de randvoorwaarden daartoe op orde. Op de mogelijkheden om stikstofrechten te kunnen inzetten en netaansluitingen te realiseren heeft TB nauwelijks invloed.

18

3.1.5

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Conform artikel 24 van de GR staan de deelnemers garant voor het resultaat van TB. Binnen TB is geen reserve gevormd voor financiële risico’s. Eventuele tegenvallers dekken de deelnemers. In deze paragraaf geven we een toelichting op de financiële risico’s en de door de deelnemers benodigde risicoreservering. In onderstaande tabel geven we de benodigde risicoreservering weer, afgezet tegen de vorig jaar gepresenteerde risicoreservering. Daarbij hanteren we een onderscheid tussen de grondexploitatie, vastgoedexploitatie en luchthaven-exploitatie. De gehanteerde uitgangspunten en belangrijkste risico’s lichten we daarna toe. Risicoreservering t.b.v.

2026

2025

Grondexploitatie

€ 5,9 miljoen

€ 4,9 miljoen

Luchthavenexploitatie

€ 1,2 miljoen

€ 0,8 miljoen

Vastgoedexploitatie

€ 0,4 miljoen

€ 0,4 miljoen

Totaal

€ 7,5 miljoen

€ 6,1 miljoen

Ten opzichte van 2025 is de benodigde risicoreservering met circa € 1,4 miljoen toegenomen. Belangrijkste verklaring hiervoor is dat we rekening houden met de mogelijkheid dat de uitgifte trager verloopt dan nu verondersteld. Aanleiding hiervoor is dat TenneT en Enexis tijd nodig hebben om grotere elektriciteitsaansluitingen mogelijk te maken. Dat bericht is vertaald in een ingroei qua uitgifte en risicoreservering. Grondexploitatie Zoals in paragraaf 3.1 geschetst, voorzien we een tekort van -/- € 32,5 miljoen op eindwaarde per 31-12-2036. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (afgerond) -/- € 26,1 miljoen (uitgaande van 2% discontering). Het resultaat van de grondexploitatie wordt genomen na afronding van de gebiedsontwikkeling (thans voorzien in 2036). De deelnemers staan borg voor het (jaarlijks herziene) resultaat en de (jaarlijks in beeld gebrachte) financiële risico’s. Om inzicht te krijgen in (financiële) risico’s die samenhangen met de grondexploitatie, voerden we een risicoanalyse uit. Daarmee plaatsen we de grondexploitatie-begroting (en het begrote resultaat) in een breder perspectief. Daartoe bepaalden we per begrotingspost een bandbreedte en daarnaast zijn mogelijke gebeurtenissen geïdentificeerd en gekwantificeerd waarmee in de grondexploitatie geen rekening is gehouden.

Op basis van een monte carlo simulatie brachten we vervolgens in beeld wat de impact is van deze risico’s. Hieruit blijkt dat een risicoreservering van € 5,9 miljoen nodig is, op prijspeil 1-1-2026. Daarbij laten we de meest extreme scenario’s buiten beschouwing (‘80% zekerheid’). Waar bijvoorbeeld géén rekening mee is gehouden is de mogelijkheid dat géén oplossing voor het stikstofprobleem wordt gevonden. In dat geval kunnen we de kavels niet afzetten en is een afwaardering noodzakelijk. Luchthavenexploitatie De begroting voor TA laat in de meerjarenbegroting 2026 – 2029 nadelig resultaat zien van circa € 450.000 per jaar oplopend tot circa € 1,0 mln. na uitvoering groot baanonderhoud. In de afgelopen jaren is het gerealiseerde resultaat in lijn met het verwachte resultaat. Een verslechtering is aan de orde indien we minder landingsgelden, parkeer- en huurinkomsten ontvangen of extra lasten nodig zijn voor planontwikkeling en onderhoud van de baan. De voorbereidingskosten voor groot baanonderhoud en eventuele aanvullende kosten voor de concessie vormen wel een verhoogd risico. We schatten het totale risico over de komende vier jaar (periode meerjarenbegroting) op € 1,2 miljoen (€ 0,3 miljoen per jaar). Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie laat in de meerjarenbegroting 2026 – 2030 een voordelig resultaat zien.

Dit resultaat hangt voornamelijk samen met de inkomsten uit verhuur van de op het bedrijvenpark verhuurde shelters. Risico is dat leegstand optreedt, de onderhoudskosten hoger uitvallen of de rentelasten significant stijgen. We schatten dit risico voor de komende vier jaar in op totaal € 0,4 miljoen. Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn sommige overheidsactiviteiten belast met vennootschapsbelasting (VPB). Een extern adviesonderzoek deed onderzoek naar mogelijke gevolgen voor haar fiscale positie. Het adviesbureau (PWC) heeft beoordeeld dat er voor TB ‘fiscale ondernemersactiviteiten’ te

19

onderscheiden zijn die als volgt geclusterd kunnen worden: grondexploitatie, de exploitatie van de luchthaven en natuurgebied. Bij deze activiteiten is geen sprake van structurele overschotten, maar van een negatief totaalresultaat in 2025. De conclusie uit het onderzoek is dat er op dit moment geen VPB-plicht is voor TB. Gezien het negatieve resultaat op de grondexploitatie en TA in 2025 en de prognose, verwachten wij de komende jaren ook geen VPB-plicht. Financiële kengetallen BBV Ministeriele regelingen schrijven voor dat gemeenten en provincies met ingang van 2016 kengetallen moeten vaststellen en opnemen in hun begroting en jaarverslag (Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198). De regeling geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen. Het betreft kengetallen als de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio, de belastingcapaciteit en een kengetal dat de boekwaarde van de grondexploitatie uitdrukt als percentage van de totale baten in de begroting. Een aantal specifieke eigenschappen van de organisatie TB maakt dat deze kengetallen voor TB geen toegevoegde waarde hebben. Zo is TB volledig met vreemd vermogen gefinancierd, zijn de activiteiten van TB naar hun aard eindig in de tijd en bestaan de baten en lasten van TB bijna volledig uit aan de grondexploitatie gerelateerde kasstromen.

De kengetallen nemen we om die reden niet op in deze paragraaf. 3.1.6

Prognose balans 2026-2030 (prognose/ raming)

In onderstaand overzicht geven we de balans per 31 december 2025 en de geprognosticeerde balans voor 2026-2030 – na resultaatbepaling – weer:

20

3.2

Kapitaalgoederen

TB is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en instandhouding van de 'tot het projectgebied behorende gronden'. Vastgelegd is dat TB 'alle beheersactiviteiten zal uitvoeren die nodig zijn voor de realisatie van de gebiedsontwikkeling en voor de instandhouding van onroerende en roerende eigendommen'. De NNN behoort niet (meer) tot het projectgebied: het natuurgebied is in eigendom en beheer overgedragen aan de provincie Overijssel. Over de woonparken is afgesproken dat we de openbare ruimte na oplevering overdragen aan de gemeente Enschede. Dat geldt ook voor de ontsluiting van de werkparken en dat wordt op dit moment ook geeffectueerd. De openbare gronden bij de Fokkerweg, Prins Bernhardpark en de Werkparken (VTE) zijn reeds overgedragen aan gemeente Enschede en voor delen van ’t Vaneker/ Zuidkamp is dat gebeurd of gebeurt dat binnenkort. Over het toekomstig onderhoud van de buitenruimte op het bedrijvenpark TB en het baanonderhoud van TA zijn geen specifieke afspraken vastgelegd in de GR. Het AB besloot in 2023 tot de instelling van een Coöperatieve Vereniging u.a. Om inzicht te krijgen in de (toekomstige) kosten is in 2020 een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld voor het bedrijvenpark TB. We constateerden dat we de toekomstige uitgaven aan beheer en onderhoud van de buitenruimte niet op een marktconforme basis kunnen doorberekenen aan bedrijven.

Daarom besloot het bestuur om de parkmanagementbijdrage voor bedrijfsvestiging op het bedrijvenpark en binnen TA vast te stellen op 1,50 euro/m2 footprint, en vanaf 1-1-2024 te indexeren. Deze bijdrage is niet toereikend voor toekomstige groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Beide deelnemers volgen gezamenlijk een routekaart om tot afspraken te komen over het toekomstig onderhoud voor de buitenruimte van het bedrijventerrein van TB (inclusief de landside van TA). De start- en landingsbaan nadert het einde van de technische levensduur. Renovatie van de starten landingsplan is gepland voor 2028. Het voorbereiden van de aanbesteding is inmiddels opgestart. Definitieve besluitvorming over de renovatie van de start- en landingsplan is gepland voor 2026.

3.3

Financiering

3.3.1

Algemeen

De doelstellingen van het treasurybeleid staan in het treasurystatuut. Op 8 juni 2018 stelde het DB het aangepaste treasurystatuut vast. Dit statuut geeft kaders waarbinnen het DB en de organisatie moeten blijven bij het beheer van de kasmiddelen en het aantrekken van geldleningen op de korte en de lange termijn. Uitgangspunt van het statuut is een voorzichtig risicomijdend beleid bij het uitzetten/beleggen van overtollige kasgelden. Het treasurystatuut sluit hierbij volledig aan op de verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet (de Financiële verordening). In overeenstemming met artikel 3 van het treasurystatuut leggen we de limieten voor geldleningen vast in de begroting. 1. De kasgeldlimiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal; dat wil zeggen de totale lasten dan wel baten van de begroting, inclusief tegelijkertijd met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen. De limiet is conform de wet Fido vastgesteld op 8,5%.

2. Limiet voor langlopende financiering handhaven we voor 2026 en 2027 op € 50.000.000,-. De hogere limiet maakt het evenwel mogelijk om eventueel vroegtijdig financieringen af te sluiten voor de komende jaren, indien de (rente)ontwikkeling hiertoe aanleiding geeft. 3. Overtollige liquide middelen worden, boven een bepaald drempelbedrag, aangehouden bij ’s rijksschatkist. Het drempelbedrag in 2027 is vastgesteld op € 1 miljoen. Risico's bij uitzettingen in vastrentende waarden tot aan het drempelbedrag worden beperkt door slechts uitzettingen te doen binnen de regelgeving uit de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden.

21

De GR beperkt de risico’s op uitzettingen door daarbij uitsluitend de volgende relevante producten te hanteren: rekening-courant spaarrekening daggeld deposito’s 3.3.2

Renterisico-norm

De renterisico-norm geeft het kader aan voor de spreiding van looptijden in de leningenportefeuille. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. In onderstaande tabel is te zien dat we deze norm in 2027 overschrijden vanwege de herfinanciering van de bestaande kasgeldlening. Hiervoor vragen we ontheffing aan bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

3.3.3

Liquiditeitsplanning

Binnen TB is een liquiditeitsplanning opgesteld. Het verwachte verloop van de liquiditeit in de periode 2026-2030 is als volgt:

De daling van de liquiditeiten komt primair door de toekomstige investeringen in de luchthaven en in de vastgoedexploitatie van TB. Aan de extra financiering staat ook waarde tegenover, namelijk gronden, baan en gebouwen. TB had eind 2025 twee geldleningen: • Een langlopende lening met een omvang van € 33,6 miljoen met een looptijd van tien jaar. De lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,375% positief en loopt t/m 2029. • Een lening van € 7,5 miljoen met een looptijd van vijf jaar. Deze lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,31% positief en loopt t/m 2027. 3.3.4

Rentetoerekening en renteresultaat

De rentelasten van TB rekenen we toe aan de grondexploitatie en de overige investeringen van TB. Aan de grondexploitatie rekenen we rente toe over de boekwaarde per 1 januari van het betreffende jaar. Conform de bepalingen van het BBV dienen we de rente van de grondexploitatie op rekeningbasis te herrekenen, aangezien we alleen de daadwerkelijk over het vreemd vermogen betaalde rentelasten aan de grondexploitatie mogen toerekenen.

22

De rentetoerekening aan de investeringen van TB vindt plaats conform de notitie ‘Beleidsregels vaste activa TB’.

Het saldo van de rentebaten en rentelasten (1) volgt uit de geraamde financieringsbehoefte van TB in combinatie met de meerjarige renteverwachting. Deze renteverwachting vormt tevens de basis voor de renteparameter in de grondexploitatie van TB. Het saldo van de geraamde rentebaten en rentelasten (1) enerzijds en de aan de grondexploitatie en investeringen toegerekende rente (2) anderzijds leidt tot een renteresultaat (3). Voor de jaren 2026-2030 is er op begrotingsbasis sprake van een renteresultaat van 0 aangezien we de rentelasten volledig doorberekenen naar de grondexploitatie en de investeringen.

3.4

Bedrijfsvoering

Planning & Control Voor de sturing en verantwoording kent TB een Planning & Control (P&C) cyclus. Hieronder staan de wettelijke termijnen voor aanleveren van de P&C stukken. TB voegt de kaderbrief toe aan de P&C cyclus en zal de ontwerpbegroting eerder toesturen naar raad en Staten zodat zij voldoende tijd hebben om de begroting te kunnen behandelen. Instrument

document aan

datum

tijd______

- aanleveren kaderbrief

Raad & Staten

vóór 15 januari

jaar T+1

- aanleveren conceptbegroting

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T+1

- vaststellen meerjarenbegroting

AB

vóór 15 september

jaar T+1

- voortgangsbericht

DB

okt/nov

jaar T

- aanleveren voorlopige jaarrekening

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T-1

- aanleveren jaarverslag/jaarrekening

DB

vóór 30 april

jaar T-1

- vaststellen jaarverslag/jaarrekening

AB

vóór 15 juli

jaar T-1

P&O beleid TB hanteert als uitgangspunt dat zij geen personeel in dienst neemt. De projecten sturen we aan en voeren we uit vanuit een projectorganisatie, die bestaat uit inhuurkrachten en gedetacheerden. Voor TA geldt een uitzondering. Het luchthavenbedrijf heeft een doorlopende exploitatie. Met het oog op aanbestedingsrecht, continuïteit en veiligheid werkt TA met vaste dienstverbanden voor de havenmeester en een vijftal havendienstmedewerkers (in totaal zes personen; ± 4 FTE). In aanvulling daarop is er een flexibele schil. Vanuit TB maken medewerkers uren op projectbasis op TA. TB heeft voor het projectbureau een officemanager in vaste dienst (0,95 fte). Deze functie is van belang voor de continuïteit van de projectorganisatie. Voor het personeel in vaste dienst geldt een personeelshandboek. Administratieve organisatie en interne controle De administratieve organisatie en interne controle is binnen de kleine organisatie van TB ingericht. In de grondexploitatie en de vastgoedadministratie zijn diverse checks and balances ingebouwd en vindt in functiescheiding controle plaats. De resultaten en bevindingen van de interne controles sluit TB tijdens het traject van de jaarrekeningcontrole kort met de accountant.

Informatisering en Automatisering TB maakt gebruik van een automatiseringsomgeving in eigen beheer en richt het digitale archiveringssysteem grotendeels in volgens de richtlijnen en het systeem van de gemeente Enschede. De toegankelijkheid van het digitale archief waarborgen we door een herkenbare mappenstructuur.

23

Juridische zaken De projectorganisatie beschikt over een juridisch adviseur die is ingehuurd vanuit de gemeente Enschede. De juriste adviseerde in 2025 over inkoop van diensten, koop- en huurcontracten en de vestiging van zakelijke rechten en mandaten. Tevens troffen we voorbereidingen voor het verlenen van een concessie voor de exploitatie en verhuur van TA. Er lopen twee procedures m.b.t. de Spottershill. • Stichting Lonnekerland (SLL) diende beroep in bij de rechtbank Overijssel tegen de verleende omgevingsvergunning Spottershill. Dit is een aanlegvergunning gecombineerd met een vergunning om te mogen handelen in strijd met het bestemmingsplan (nu Omgevingsplan). • Daarnaast vroegen zij een handhavingsverzoek aan bij de provincie Overijssel over de stikstofuitstoot in 2019 en 2020 bij het wegbrengen van grond naar de Spottershill tijdens de eerste fase van de realisatie ervan. De zitting van beide genoemde procedures was op 19-12-2023. De rechtbank oordeelde in beide zaken positief voor TB en heeft beide beroepen ongegrond verklaard. De Stichting Lonnekerland tekende hoger beroep aan bij de Raad van State. Er is nog geen zitting geweest, het plannen daarvan duurt doorgaans anderhalf tot twee jaar. In de tussentijd kunnen de werkzaamheden wel doorgaan, tenzij de Raad van State een door de Stichting aan te vragen voorlopige voorziening (vovo) toewijst.

De Stichting heeft tot op heden nog geen vovo aangevraagd. In 2025 zijn enkele projecten uitgevoerd waarbij er grond vrij kwam die is afgevoerd naar de Spottershill. Naast bovengenoemde zaken is er door de Stichting Lonnekerland ook Beroep aangetekend tegen het besluit van de gemeente om de gewijzigde Bodembeheernota vast te stellen. Deze zitting is inmiddels geweest en de Raad van State heeft het Beroep ongegrond verklaard. De Bodembeheernota is nu dus onherroepelijk vastgesteld. Ter info: de Bodembeheernota regelt welk type grond wel en niet naar de Spottershill mag en gaat dus over de grondkwaliteit. De Omgevingsvergunning Spottershill zorgt ervoor dat de Spottershill als landschapselement gerealiseerd mag worden op de locatie waar deze is beoogd. Die locatie kent in het vigerende Omgevingsplan namelijk een agrarische bestemming waarbinnen een heuvel met na afronding een recreatieve en landschappelijke bestemming, niet gerealiseerd mag worden. De procedure in zake het handhavingsverzoek gaat over werkzaamheden die in 2019-2020 zijn uitgevoerd tijdens de eerste fase van de realisatie van de Spottershill. SLL is van mening dat ten gevolge van die werkzaamheden destijds te veel depositie is veroorzaakt op N2000 Lonnekermeer, TB is van mening correct te hebben aangetoond dat dit niet het geval is.

De rechtszaak betreffende de voormalige vliegschool NAV (Nederlandse Academie voor Verkeers- en beroepsvliegers) heeft in hoger beroep gediend met een verzoek voor vordering van € 96.000 aan TB (excl. procedurekosten). Het gerechtshof wees op 2 september 2025 de vorderingen af. De vliegschool is niet in cassatie gegaan, waarmee het vonnis kracht van gewijsde heeft gekregen.

3.5

Verbonden partijen

TB heeft geen verbonden partijen, maar is zelf wel een verbonden partij van de gemeente Enschede en de provincie Overijssel.

3.6

Wet open overheid

De Wet open overheid (Woo) verplicht overheden om bepaalde categorieën informatie actief openbaar te maken via een platform. Via de website van TB zijn de openbare stukken van het AB en AB te bekijken.

Enschede, 27 maart 2026

T. van Snellenberg Directeur Technology Base

24

B Financiële begroting 4 Meerjarenbegroting Technology Base 2027 – 2030 en gewijzigde begroting 2026 In hoofdstuk 4 geven wij de totale begroting van Technology Base (TB) weer. De baten en lasten zijn gesplitst in de drie onderdelen, grondexploitatie, luchthavenexploitatie en vastgoedexploitatie. In hoofdstuk 5, 6 en 7 lichten we de diverse exploitaties verder toe.

Onderstaande tabel geeft inzicht in de verschillen tussen de oorspronkelijke en gewijzigde begroting 2026. Tevens is een korte verklaring opgenomen voor de afwijkingen.

25

5 Begrotingsonderdeel grondexploitatie 2026-2030 5.1

Inleiding

In dit hoofdstuk nemen we de grondexploitatie begroting op. In 5.2 is een overzicht van de baten en lasten opgenomen. In 5.3 is een toelichting opgenomen van de baten en lasten. In 5.4 zijn de gehanteerde parameters van de herziene grondexploitatie 2024 toegelicht.

26

5.2

Overzicht van baten en lasten onderdeel grondexploitatie

5.3

Toelichting baten en lasten

Hierna lichten we per onderdeel van de in de (gewijzigde) begroting 2026 en meerjarenraming 20272030 opgenomen baten en lasten van de grondexploitatie toe. De begroting en de meerjarenraming zijn gebaseerd op de grondexploitatie 2026 (NCW 01-01-2026). De kolom 'Boekwaarde 31-12-2025' betreft de realisatie tot en met het boekjaar 2025. Gezien het tijdstip van opstellen van deze ontwerpbegroting 2026 zijn de boekwaardes uit de jaarrekening 2025 opgenomen. Voor de nieuwe begrotingen van de baten en lasten per 1-1-2026 geldt dat er al een ‘basisaanpassing’ van de 'nominale bedragen; mag zijn op basis van indexeringen zoals die voor de jaarschijf 2026 in de grondexploitatie 2025 waren voorzien. Voor de lasten geldt echter dat de meeste eenheidsprijzen en post wat minder zijn geïndexeerd, omdat de ‘werkelijke’ (gemiddelde) kostenstijging in 2025 met circa 3,5% (parameteradvies gemeente Enschede/Metafoor) lager is uitgevallen dan was voorzien (circa 4,5%). Voor de baten is deze 'basisaanpassing' maar beperkt van toepassing, omdat voor de grondprijzen (woningbouw én bedrijvenpark) in de jaarschijf 2025 geen opbrengststijging was voorzien. Indexering in 2025 was alleen van toepassing in de beheer- en verhuurbegroting.

Naast de 'basisaanpassingen’ van de nominale bedragen uit 2025 zijn vervolgens alle baten en lasten getoetst aan de actuele uitgangspunten en desgewenst meer- en minder aangepast, bijvoorbeeld op basis van nieuwe taxaties of onderbouwde kostenramingen. Het jaarlijks oprenten van de verliesvoorziening is niet in de begroting meegenomen en wordt jaarlijks achteraf gedaan bij de jaarrekening. 5.3.1

Toelichting baten

Woningbouw De gewijzigde begroting 2026 geeft voor woningbouw in ’t Vaneker/ Zuidkamp een hogere opbrengst omdat de levering van de grond voor de laatste 2 kavels is doorgeschoven van 2025 naar 2026. Dit betreft het perceel dat we nu nog verpachten aan de laatste huurder (met eigen opstal) in het gebied. De grond wordt overgedragen naar de (verkooporganisatie van) gemeente Enschede, zodat we de deelexploitatie ’t Vaneker/ Zuidkamp (na ook overdracht van het resterende openbaar gebied) in 2026 kunnen afsluiten. Bedrijventerreinen De (eerste) erfpachtinkomsten voor TB Bedrijvenpark zijn geraamd vanaf 2026. Dit is niet gewijzigd ten opzichte van de grondexploitatie 2025. Ook voor de jaren 2027-2030 wordt nog uitgegaan van

27

dezelfde uitgifte (van kleine kavels). De beperkte stijging in de begroting is het gevolg van de grondprijsaanpassing van € 150 naar € 153 per m2. Fonds bovenwijks Het Fonds Bovenwijkse Voorzieningen wordt naar evenredigheid van de grondverkopen gevuld. Aan de lastenkant van de begroting staat hier op het onderdeel ‘Fondsen en verrekeningen’ een even groot bedrag tegenover. Het ‘Fonds Bovenwijks’ werkt dan ook als een ‘communicerend vat’ met eerdergenoemde fondsafdracht(en). De baten volgen op de gemaakte lasten. Voor ’t Vaneker/ Zuidkamp en TB Bedrijvenpark zijn de fondsafdrachten gefaseerd conform actuele planning van gronduitgifte (verkoop woonkavels en in erfpacht geven bedrijfskavels). De gewijzigde begroting 2026 geeft een stijging in de afdrachteninkomsten te zien als gevolg van het doorschuiven van de kaveluitgifte in 't Vaneker/ Zuidkamp (overdracht laatste 2 kavels naar de gemeente in 2026). Inkomstenbeheer Deze inkomsten hebben vooral betrekking op de (tijdelijke) verhuur van onroerend goed (inclusief serviceafdrachten) en in toenemende mate ook van inkomsten van de toegang tot TB en TA (abonnementen en QR-codes). Op basis van (huur)contracten konden we inkomsten nauwkeurig bepalen en wijkt de gewijzigde begroting 2025 maar beperkt af van de oorspronkelijke begroting, met name als gevolg van iets meer huurindexatie en iets meer grondverhuur.

Verrekeningen In verband met detachering van een medewerker van TB bij de gemeente Enschede zijn inkomsten begroot. Indexatie baten Dit betreft de geraamde indexatie van de opbrengsten over het jaar 2026 (en navolgende jaren). Deze extra baten in 2026 zijn te beschouwen als een ‘basisophoging’ (zie ook inleiding 5.3) van de baten in de volgend jaar te actualiseren grondexploitatie 2027. 5.3.2

Toelichting lasten

Onderstaand lichten we de lasten op hoofdlijnen toe met daarbij de belangrijkste verschillen in de gewijzigde begroting 2026. Nadat vorig jaar grote verschillen in de gewijzigde begroting 2025 waren te zien als gevolg van het verlengen van de grondexploitatie met 5 jaar, geldt nu voor de begroting 2026 dat de budgetten per hoofdonderdeel in de grondexploitatie over het algemeen maar beperkt gewijzigd zijn (na verwerking boekwaarden betreft het vaak indexering naar het nieuwe prijspeil).

Verwervingskosten De begroting is gebaseerd op het ‘Grondverwerving- en Uitgifteplan’ waarin de uitgangspunten voor de grond aan- en verkopen door TB zijn opgenomen. De huidige stand van zaken is echter dat verdere (strategische) verwerving ten behoeve van kaveluitgifte niet meer aan de orde is. Alle gronden zijn eigendom dan wel reeds weer doorverkocht. Wel is nog (beperkt) budget gereserveerd voor ‘compensatiegronden’, bijvoorbeeld voor herplant van groen nabij TB. In de herziene grondexploitatie van 2026 is het budget ten behoeve van uitvoering van het ‘stikstofdossier’ en het budget voor ‘strategische verwerving van gronden en compensatie van natuur’ gehandhaafd. Ook is onder het onderdeel verwerving de (eventuele) ‘afkoop van huurrechten’ in de woonparken geraamd. Voor ’t Vaneker/ Zuidkamp was in de grondexploitatie 2025 nog een budget gereserveerd

28

ten behoeve van de laatste grondpachter. Met de overdracht van het perceel naar de gemeente Enschede is deze reservering (ca. € 128.000) niet meer nodig. Het beperkte restbudget ‘afkoop huurrecht’ voor het laatste te verkopen pand in Prins Bernhardpark is verdeeld over 2026-2036, derhalve slechts een minimaal deel in 2026. Verder is onder het onderdeel verwerving in Deventerpoort rekening gehouden met verplaatsingskosten (c.q. afkoop) van de voormalige ‘vliegende gebruikers’. Het restbudget uit de grondexploitatie 2025 is doorgeschoven naar 2026. Sloopkosten De sloopkosten betreffen met name het opschonen van de terreinen (verwijderen verharding, houtopstanden et cetera) en het slopen van nog slechts enkele opstallen (inclusief risico asbest). De hogere lasten in de gewijzigde begroting zijn het gevolg van uitfasering van de sloopkosten voor ’t Vaneker/ Zuidkamp (kavels 149 en 150) van 2025 naar 2026 en de actualisatie van de sloopraming voor TB Bedrijvenpark (met name meer verwijderen groen). Milieu en saneren In het kader van de Gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente en omgeving maken we de bodem geschikt voor toekomstige functies. Voor het grondgebied van de gemeente Enschede van de Vliegbasis Twente is een Bodembeheernota opgesteld waarin een beleidskader is vastgelegd voor gebied-specifiek beleid.

In het kader van opstellen van deze bodembeheernota is een Bodemkwaliteitskaart opgesteld. Voor alle saneringsgevallen die vallen onder de Wet Bodembescherming is een raamsaneringsplan opgesteld. Het raamsaneringsplan is gericht op het beschrijven van prestaties, doelstellingen en procedures. De saneringswerkzaamheden combineren we met de uitvoering van werken binnen het plangebied. Voor de resterende saneringsopgaven op TB is het totale restbudget evenredig uitgefaseerd over 2026-2036. Mede door indexatie is voor 2026 de begroting na wijziging iets hoger. Verder zijn in ’t Vaneker/ Zuidkamp in 2025 geen saneringskosten gemaakt. Het budget is gehandhaafd, maar nu volledig gefaseerd in 2026 (was 2025-2026). Hoofdinfra In de grondexploitatie 2026 houden we rekening met investeringen in hoofdinfrastructuur. Een groot deel van de nutsvoorzieningen (‘nieuwe netwerken’) is inmiddels gerealiseerd. De resterende budgetten betreffen vooral de reconstructie en de nieuwe aanleg van hoofdinfra, afwateringsvoorzieningen, inrichtingselementen en resterende nutsvoorzieningen. De gewijzigde begroting 2026 is duidelijk hoger, vooral doordat de kosten voor de 'reconstructie afslag VTE’ nu volledig in 2026 zijn opgenomen (was 2025-2026).

Bouwrijp maken De kosten voor het bouwrijp maken hebben op hoofdlijn betrekking op upgrading van bestaande ontsluitingen, aanleg riolering en bouwstraten, aanleg en aanpassing nutsvoorzieningen en het bouwrijp maken van kavels. Dit betreft met name nog TB Bedrijvenpark. De gewijzigde begroting 2026 valt enigszins hoger uit ten opzichte van de oorspronkelijke begroting, vooral als gevolg van uitfasering en indexering. Daarentegen zijn ook kosten vrijgevallen omdat een aanbestedingsvoordeel voor TB Bedrijvenpark-West is ingerekend. Woonrijp maken Het woonrijp maken betreft werkzaamheden met betrekking tot de aanleg van definitieve verhardingen, groenvoorzieningen, straatmeubilair et cetera. Deze lasten voorzien we nog binnen TB bedrijvenpark (2026-2026) en ’t Vaneker/ Zuidkamp (2026). De hogere gewijzigde begroting 2026 is met name het gevolg van onderhanden werk in 't Vaneker/ Zuidkamp wat is doorgeschoven van 2025 naar 2026. Dit geldt ook voor de woonrijp-budgetten voor de overdracht van de kavels 149 en 150 naar de gemeente Enschede. Natuur Het restbudget voor natuur in ‘t Vaneker/ Zuidkamp is in 2026 is gehandhaafd. Plankosten projectorganisatie TB In de begroting zijn de plankosten onderverdeeld in projectorganisatie TB en plankosten projecten.

Binnen de plankosten projectorganisatie TB is rekening gehouden met de volgende projectorganisatiekosten: directie, projectsecretariaat en –ondersteuning planning & control, planeconomie en accountant fiscale en juridische advieskosten administratiekosten

29

huisvestingskosten en ICT De gewijzigde begroting 2026 is hoger dan de oorspronkelijke begroting, voornamelijk doordat meer uren zijn gerekend voor directie en projectcontrol, omdat het proces ten behoeve van de 'concessie TA' ook nog in 2026 doorloopt. Plankosten projecten Binnen de plankosten projecten is onder andere rekening gehouden met de volgende plankosten ten behoeve van de programma’s binnen TB bedrijvenpark, ’t Vaneker/ Zuidkamp en in zeer beperkte mate nog enkele andere deelgebieden: planontwikkelingskosten project specifieke onderzoeks- en advieskosten kosten civieltechnische voorbereiding en directievoering (VTU) kosten verhuur, verkoop en uitgifte (erfpacht) panden, kavels en terreinen projectmanagement en –ondersteuningskosten De plankostenramingen zijn geactualiseerd. De gewijzigde begroting 2026 is duidelijk hoger dan de oorspronkelijk begroting. Dit wordt deels veroorzaakt door (extra) indexering van tarieven. Ook zijn extra budgetten voor 't Vaneker/ Zuidkamp opgenomen in verband met de overdracht van de kavels 149 en 150 naar de gemeente (afkoop vtu, onderzoeken, administratie). Beheer Dit betreffen de kosten voor het beheer van het openbaar gebied, het beheer van het vastgoed (inclusief nutskosten en OZB), de exploitatiekosten voor de toegang (slagboom) van TB en de beheerorganisatie. Jaarlijks actualiseren we de beheerraming.

Voor TB zijn de beheerkosten voor het terrein onderdeel van het, op termijn in te voeren, parkmanagement. Op basis van nieuwe FTEramingen (beheerorganisatie) en met referentie van de werkelijke beheerkosten (terrein, vastgoed, OZB, nuts, slagboom) in 2025 is de totale beheerraming nauwelijks gewijzigd. Fondsen en verrekeningen In de grondexploitatie van TB is een "Fonds Bovenwijkse voorzieningen" opgenomen. Dit fonds gebruiken we ter dekking van investeringen buiten het exploitatiegebied voor zover deze investeringen noodzakelijk zijn voor de ontwikkeling van de voormalige defensiegronden. Er vinden geen andere afdrachten of vereveningen met betrekking tot bovenwijkse voorzieningen plaats, bijvoorbeeld met de gemeente Enschede. Doordat de afdracht binnen de grondexploitatie plaatsvindt, staat hier ook circa eenzelfde nominale inkomst tegenover. De inkomsten volgen later dan te maken lasten. De post ‘fondsafdrachten’ in de deelgebieden werkt dan ook als een communicerend vat met de baten in het fonds. De gewijzigde begroting 2026 geeft een stijging in de fondsafdrachten te zien als gevolg van het doorschuiven van de kaveluitgifte in 't Vaneker/ Zuidkamp (overdracht laatste 2 kavels naar de gemeente in 2026). Onder fondsen en verrekeningen is ook de niet-verrekenbare Btw opgenomen (op basis van de vastgestelde ‘verrekenpercentages terugvorderbaarheid Btw’ per deelgebied).

De raming voor 2026 is niet gewijzigd. Nieuw onder verrekeningen zijn salariskosten in verband met de detachering van een medewerker van TB bij de gemeente Enschede. Rentelasten Aan de grondexploitatie kennen we rente toe over de boekwaarde per 1 januari van het betreffende jaar. De renteparameter voor deze rentetoerekening bedraagt in 2026 op begrotingsbasis 0,375%, dit op basis van de rente van de langlopende lening tot begin 2030 (zie paragraaf 3.3.3). Conform de bepalingen van het BBV dienen we de rente van de grondexploitatie op rekeningbasis te herrekenen, aangezien we alleen de daadwerkelijk over het vreemd vermogen betaalde rentelasten aan de grondexploitatie mogen toerekenen. Indexatie lasten Dit betreft de geraamde indexatie van de lasten over het jaar 2026 (en navolgende jaren). Deze extra lasten in 2026 zijn te beschouwen als een ‘basisophoging’ (zie ook inleiding 5.3) van de (nominale) lasten in de volgend jaar te actualiseren grondexploitatie 2027.

5.4

Parameters grondexploitatie

Looptijd grondexploitatie De commissie BBV stelde als uitgangspunt vast dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal tien jaar bedraagt. De commissie wil daarmee risico’s die samenhangen met lang lopende projecten beperken. Genoemde tien jaar is een richttermijn, waar we gemotiveerd van kunnen afwijken.

30

De grondexploitatie van TB kent echter nog een resterende looptijd van 11 jaar (2026-2036). Derhalve overschrijden we de richttermijn van tien jaar. Reden van de langere looptijd is dat naar verwachting pas vanaf 2035 grotere elektriciteitsaansluitingen mogelijk zijn, in combinatie met de tijd die daarna nodig is om te komen tot afronding van de gebiedsontwikkeling. Aanname is dat in 2030 een oplossing voor het stikstofdossier is gevonden. Om inzicht te krijgen in de marktopnamecapaciteit is advies ingewonnen bij Cushman & Wakefield. Het programma in de grondexploitatie blijft hierbinnen. De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks aanbod in Twente. Verwachting is dat we kavels uitgeven, zodra een oplossing voor stikstof en netcongestie is gevonden. Om risico’s die samenhangen met de langere looptijd te mitigeren is na 2035 geen opbrengststijging gerekend. Risicoanalyse Ten behoeve van de grondexploitatie 2026 voerden we een uitgebreide risicoanalyse uit. Hierover rapporteren we in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in het jaarverslag. Daarnaast voerden we een gevoeligheidsanalyse uit. Daarover rapporteren we in de paragraaf “Grondbeleid” en daarmee wordt inzicht verkregen in het effect van een (beperkte) aanpassing van de in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten.

Parameter kosten- en opbrengstenstijgingen: In grondexploitaties houden we rekening met kosten- en opbrengstenstijgingen. De uitgangspunten baseren we op het advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede. Metafoor geeft geen advies over de stijging van de gronden onder verhuurd vastgoed. In de grondexploitatie gaan we uit van een jaarlijkse waardestijging met 1%. In relatie tot de actuele inflatie en meerjarige inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank is daarmee een behoudend uitgangspunt gehanteerd. Zoals hiervoor toegelicht begroten we vanaf het 11e jaar (betreft alleen nog 2036) géén opbrengstijging (0%). Deze parameters zijn in volgende tabel weergegeven. 2026

2027

2028

20292035

2036

3,50%

2,50%

2,50%

2,00%

2,00%

-Woningbouw

0,00%

3,00%

3,00%

2,00%

n.v.t.

-Kavels bedrijvenpark

0,00%

2,00%

2,00%

2,00%

0%

-Kavels onder panden bedrijvenpark

0,00%

1,00%

1,00%

1,00%

0%

Kostenstijging: Opbrengstenstijging:

Parameter rente en discontovoet: De rentekosten tot en met 2029 zijn begroot op 0,375%, gebaseerd op de voor de grondexploitatie aangetrokken lening, welke doorloopt tot 2029. De rente op lange termijn laat zich lastig voorspellen. Voor de periode 2030 t/m 2036 volgen we de rente die de gemeente Enschede toerekent aan grondexploitaties. Dit is 2,5% in 2030, 3,0% in 2031 en 2032 en 3,5% vanaf 2033. De disconteringsvoet voor het contant maken is gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone (2%), zoals voorgeschreven door de commissie BBV. Het moge duidelijk zijn dat de parameters, aannames en veronderstellingen waarop de grondexploitatie is gebaseerd van significante invloed zijn op de uitkomst van de contante waarde berekening. De directie is van mening dat zij daarin zorgvuldige afwegingen maakt en dat die keuzes ten tijde van het opmaken van de jaarrekening realistisch zijn. Naar de aard van toekomstige inschattingen is het realistisch te veronderstellen dat in de toekomst de uitkomsten zullen afwijken van de gehanteerde inschattingen en uitgangspunten. Jaarlijks beoordelen we daarom de grondexploitatie en de onderliggende parameters, aannames en veronderstellingen op actualiteit en die herzien we zo nodig.

31

Post onvoorzien in de grondexploitatie Voor deelgebied TB bedrijvenpark bedragen de onvoorziene kosten bij de meeste onderdelen circa 10%. Alleen bij het bouwrijp maken en het saneren wordt nog een hogere (risico)voorziening gehanteerd (15%). In de overige (bijna) afgeronde deelprojecten zijn nog beperkte stelposten opgenomen, bijvoorbeeld voor herstelwerkzaamheden, inboet, overdracht en schadeafhandeling.

6 Begroting onderdeel Twente Airport 2026-2030 6.1

Inleiding

In dit hoofdstuk is de begroting van Twente Airport (TA) opgenomen. In 6.2 is een overzicht van de baten en lasten opgenomen. In 6.3 is een toelichting opgenomen van de baten en lasten. In 6.4 is een overzicht opgenomen van de geraamde investeringen.

6.2 6.2.1

Overzicht van baten en lasten onderdeel Twente Airport Toelichting baten en lasten

De begroting van de luchthaven is gesplitst in de volgende activiteiten: -Luchthavengerelateerde activiteiten -Vastgoed activiteiten -Parkeren -Planvorming TA De begrote baten en lasten per onderdeel zijn als volgt:

De baten en lasten van de luchthavengerelateerde activiteiten zijn negatief. Deze worden deels goedgemaakt met de positieve resultaten van de vastgoed activiteiten. De uitgangspunten voor de financiële begroting van TA zijn als volgt: • De basis is de vastgestelde meerjarenbegroting over 2026-2029 zoals het DB in 2025 vaststelde. Zoals altijd zijn in deze versie van de begroting de “incidentele lasten” nog niet opgenomen; die worden ieder jaar pas toegevoegd in de “gewijzigde begroting” – die nu voorligt. • De afwijkingen vanuit de voortgangsrapportage 2025 en de jaarrekening 2025 hebben we in de prognose verwerkt. De afwijkingen betreffen hoofdzakelijk een ophoging van de

32

•

•

• • •

opbrengsten landingsgelden en aviation gerelateerde inkomsten. Daarmee samenhangt een stijging van de personele lasten en aviation gerelateerde kosten. Door de langzame verslechtering van de baan zijn we ook genoodzaakt de beheerkosten voor het terrein naar boven bij te stellen. Daarnaast begroten we voor 2026 incidentele kosten voor een bedrag van € 455.000. Het gaat om de volgende kosten: • Invoering PBN: € 225.000 (technische uitwerking € 150.000, projectmanagement € 75.000). In 2025 heeft de aanvraag voor PBN plaatsgevonden. De kosten die samenhangen met de implementatie hebben we als gevolg hiervan opgenomen in de begroting. De kosten voor implementatie zijn ingeschat op 450.000 euro. Voor de begroting zijn we uitgegaan van een evenredige verdeling over 2026 en 2027. • Voorbereidingskosten groot baanonderhoud € 105.000 (technische specificaties en compliance € 40.000, voorbereiden van de aanbestedingsprocedure € 65.000). Het groot onderhoud van de baan is gepland voor 2027/2028 (vanwege de afnemende kwaliteit van de toplaag is er een toenemende voorkeur voor 2027). In 2025 hebben diverse onderzoeken naar de staat van de huidige baan plaatsgevonden en zijn voorbereidingen getroffen voor de aanbesteding (schetsontwerp en programma van eisen). Voor 2026 zijn nu ook kosten opgenomen voor de volgende fase van de voorbereiding van de aanbesteding.

Dit vraagt om (a) het uitwerken van compliancevraagstukken en het afronden van de (technische) vraagspecificatie, en (b) een aanbestedingsstrategie en begeleiding bij de aanbesteding. • Voorbereidingskosten concessie € 75.000, daaronder juridische voorbereiding, voorbereiding en begeleiding van de aanbesteding en advieskosten Pels Rijcken; • Business development, lobby en overige planuitwerking: € 50.000. Vanaf jaarschijf 2027 wordt het resultaat circa € 100.000 negatiever door hogere rentelasten voor investeringen in met name platforms en turnpads. De huidige geldlening met een lage rente van € 0,5% loopt begin 2027 af. Vanaf 2027 rekenen we met een rente van 2,5% voor de financiering van de investeringen. Vanaf 2028 is rekening gehouden met de realisatie van PBN en een stijging van het aantal vluchten waardoor de baten toenemen. We zijn uitgegaan van een stijging van circa 20% (40.000 euro) gedurende 3 jaar. In het meerjarenperspectief is een schatting meegenomen van de kosten voor groot baanonderhoud van € 10.000.000. Dit leidt vanaf 2028 tot een aanzienlijke verhoging van de kapitaallasten. In 2027 is rekening gehouden met het tijdelijk sluiten van de luchthaven als gevolg van groot baanonderhoud. Er is uitgegaan van een rustige periode waarin de opbrengsten uit landingsgelden €40.000 lager uitvallen, dit is eveneens verrekend in de aviation gerelateerde baten en lasten.

De raming voor 2026 is € 878.594 negatief. Hierin zit € 455.000 aan incidentele kosten, zie bovenstaande toelichting voor de aard van deze incidentele kosten. Geschoond voor deze incidentele kosten is het resultaat van 2026 € 423.594. Dit betreft een negatieve bijstelling van € 19.018 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. Het structurele begrotingssaldo van 2026 komt circa € 100.000 euro lager uit dan het structurele resultaat van 2025. Dit komt omdat we parkeeropbrengsten en landingsgelden – onder andere uit defensie-oefeningen – standaard conservatief inschatten. Dat is onder meer vanwege de onzekerheden die samenhangen met het ontbreken van satellietnavigatie.