Bijlage 5a Aanbiedingsbrief en ontwerpbegroting 2027 Technology Base

Gemeente Enschede T.a.v. het college van Burgemeester en Wethouders Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

9 april 2026 26 0092 Jaarrekening 2025 en meerjarenbegroting 2027-2030 inclusief herziene begroting 2026 Technology Base

Geachte leden van het college van Burgemeester en Wethouders, Wij bieden u de algemene financiële kaders aan van de gemeenschappelijke regeling Technology Base Op 27 maart 2026 stelde het Dagelijks Bestuur van Technology Base de algemene financiële kaders van de gemeenschappelijke regeling vast. Hierbij bieden wij u de stukken aan, met het verzoek tot doorgeleiding naar de gemeenteraad van Enschede, conform artikelen 58 en 59 van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het gaat daarbij om de volgende stukken: • Jaarrekening 2025 • Accountant-rapport bij de jaarrekening 2025 • Meerjarenbegroting 2027-2030 inclusief herziene begroting 2026 Gemeenteraad en Provinciale Staten kunnen zienswijzen indienen op de ontwerpbegroting 2027 De ontwerpbegroting 2027 van Technology Base bestaat uit drie onderdelen, te weten de grondexploitatie, de luchthavenexploitatie en de vastgoedexploitatie. De grondexploitatie 2026 is de onderlegger voor de begroting. Provinciale Staten van Overijssel en de gemeenteraad van Enschede zijn in de gelegenheid om zienswijzen in de dienen op de ontwerpbegroting 2027 binnen twaalf weken voordat zij aan het Algemeen Bestuur wordt aangeboden. Behandeling door het Algemeen Bestuur is op 3 juli 2026. Wij verzoeken u ons uiterlijk 1 juli 2026 schriftelijk te laten weten of er zienswijzen zijn.

Wij vragen een schriftelijke bevestiging over eventuele zienswijzen Het Ministerie van Binnenlandse Zaken verlangt bij de verzending van de ontwerpbegroting 2027 een schriftelijke reactie van Provinciale Staten van Overijssel en de gemeenteraad van Enschede over al dan niet ingediende zienswijzen. Wij vragen u het Dagelijks Bestuur van Technology Base, na het verlopen van de zienswijzeperiode op 1 juli 2026, schriftelijk op de hoogte te stellen van de ingediende zienswijzen of het uitblijven ervan. Wij bieden u ook ter kennisname de jaarrekening 2025 aan De accountant geeft een oordeelsonthouding over het jaarverslag en de jaarrekening 2025. Dit houdt in dat de accountant zich onthoudt van een oordeel over de vraag of de jaarrekening 2025 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen op 31 december 2025, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. De accountant wijst er daarbij nadrukkelijk op dat hij geen materiële fouten heeft geconstateerd in de verantwoording van de luchthavenexploitatie, de vastgoedexploitatie en de grondexploitatie. Wat naar het oordeel van de accountant met name ontbreekt is een besluit van het Algemeen Bestuur over een inrichtingsplan (onder meer ruimtegebruik en de verkaveling) voor het bedrijvenpark.

Daardoor is er voor de accountant onvoldoende kader om de grondexploitatie aan te kunnen toetsen en tot een oordeel te komen.

Projectbureau Technology Base | Vliegveldstraat 230 | 7524 PK Enschede | 053 – 480 00 90 info@technologybase.nl | www.technologybase.nl | IBAN NL22BNGH0285167057 | KvK 51373653 | BTW 823248161B01

1

De organisatie en het bestuur van Technology Base waren verrast door deze stellingname van de nieuwe accountant. Technology Base heeft gekozen voor een organische ontwikkeling van het bedrijvenpark en verkeerde in de veronderstelling dat een vooraf vastgesteld inrichtingsplan daar niet bij past, immers altijd door de werkelijkheid wordt ingehaald en daarmee een verspilling van overheidsmiddelen is. En is in die opvatting ook bevestigd door de goedkeurende accountantsverklaringen in de afgelopen jaren. Technology Base heeft gedurende het controleproces alle mogelijke inspanningen verricht om de voor een goedkeurende verklaring noodzakelijke informatie aan te leveren. Voorts heeft de accountant met en op aandringen van het Dagelijks Bestuur nog beschouwd of en in welke mate aanvullende besluitvorming de onzekerheid in de controle zou kunnen verhelpen. Gedachten hierover bleken evenwel vanuit accountantsoptiek vaktechnisch niet haalbaar. Om herhaling van een onthouding te voorkomen, overleggen we met de accountant welke kostenefficiënte mogelijkheid er is om de onzekerheid in de controle in 2026 op te lossen. Over de rechtmatigheid geeft de accountant geen oordeel. Het is aan de organisatie zelf om over de rechtmatigheid verantwoording af te leggen. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening van Technology Base.

Vóór 15 juli zenden wij de jaarrekening toe aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op 14 januari ontving u een kaderbrief van Technology Base over 2026 Het doel van de kaderbrief is om de gemeenteraad van Enschede en de Provinciale Staten van Overijssel te informeren over kaders die wij voornemens zijn op te nemen in de ontwerpbegroting, ter voorbereiding op de besluitvorming daarover. In bijgevoegde ontwerpbegroting zijn de kaders verwerkt. Het is goed hier toe te voegen dat in de Kaderbrief 2026 een omissie zat, namelijk: de kosten voor de invoering van satellietnavigatie zijn daarin niet opgenomen. De reden daarvan is dat we pas halverwege januari 2026 zekerheid kregen vanuit het ministerie dat we aan de slag konden met de invoering. In de vreugde van dat moment hebben we over het hoofd gezien dat dit ook een consequentie had voor de inhoud van de Kaderbrief – die feitelijk al in het Dagelijks Bestuur van Technology Base op 19 december 2025 was vastgesteld. De nadere toelichting op de jaarstukken vindt u in de bijlage We kiezen ervoor om deze brief compact te houden. In de bijlage bij de brief vindt u uitgebreidere informatie over de belangrijkste ontwikkelingen rond de (financiële) kaders voor de ontwikkeling van Technology Base. Hoogachtend, Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Technology Base Namens dezen,

Ton van Snellenberg Waarnemend directeur Technology Base Tevens waarnemend directeur Twente Airport Bijlage 1: Financiële en beleidsmatige toelichting

2

Bijlage 1 bij aanbiedingsbrief: 1 Financiële en beleidsmatige toelichting In de volgende alinea’s lichten wij de belangrijkste wijzigingen toe van het afgelopen jaar binnen de opgaven die Technology Base heeft, inclusief het effect ervan op de (gewijzigde) begroting. 1.1 Algemeen In lijn met het advies van de ‘Commissie van Wijzen’ (‘Commissie Wientjes’) is er de afgelopen jaren veel gebeurd om Technology Base (incl. Twente Airport) tot ontwikkeling te brengen en nieuwe initiatieven te faciliteren. Dat is steeds meer zichtbaar op de locatie zelf: • We transformeerden de oude F16-shelters tot vaste, inspirerende onderkomens voor innovatieve bedrijven en blijven daar mee doorgaan. • De locatie en de start- en landingsbaan wordt steeds meer gezien als proef- en testlocatie voor vliegtuigen en unmanned systems. Ook de interesse van defensie voor gebruik van Twente Airport groeit; hier is samenhang met het streven een defensiecluster in Oost Nederland te ontwikkelen, met een nadruk op drone-ontwikkeling. • Binnen het cluster Safety & Security is met de trainingslocatie Troned, de Risk Factory en het Safety Fieldlab een stevige basis gelegd voor samenwerking tussen kennisinstellingen en de veiligheidsregio Twente. Deze ontwikkelingen passen goed op Technology Base en vergroten de economische impact van het gebied.

Twente Airport Specifiek voor Twente Airport werken we aan de voorbereiding van de aanbesteding van een concessie van de luchthavenexploitatie. Of de concessie daadwerkelijk gaat plaatsvinden is nog afhankelijk van besluitvorming door de provincie Overijssel, waaronder over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. Daarnaast is er in samenhang met de randvoorwaarden afhankelijkheid van de interesse van marktpartijen. We verwachten dat de provinciale besluitvorming rond de zomer van 2026 plaatsvindt. 1.2

Grondexploitatie

Toelichting De grondexploitatie richt zich hoofdzakelijk op het uitgeven van bedrijfskavels op het bedrijvenpark en – in de toekomst – ook op Twente Airport; en daarnaast nog op afronding van de woonparken. Het bedrijvenpark ligt klaar voor de uitgifte van kavels en deze periode zijn meerdere bedrijven geïnteresseerd in vestiging. Alleen wordt, zoals bekend, de vestiging van grotere bedrijven in grote mate belemmerd door netcongestie en stikstofbeperkingen. Het tekort van de grondexploitatie kan o.a. verklaard worden door vijf omstandigheden: 1. de keus om in de ontwikkeling van het terrein de waarden van het militaire erfgoed en natuur zoveel mogelijk te beschermen. Als gevolg is 13% van het gebied beschikbaar voor bebouwing op bedrijfskavels. Anders gezegd: een relatief klein deel van de grondpositie levert geld op; 2. de rentelast van het aangekochte terrein is hoog; 3. naast de ontwikkelopgave valt ook het beheer van het terrein onder de grondexploitatie. Het gaat om het beheer en onderhoud van de rond 80 hectare aan bedrijvenpark. Daarnaast is er een juridische beheertaak die onder meer is gericht op flora- en fauna regelgeving en het geluidszonebeheer;

3

4. met het afronden van de woonparken, werkparken en het natuurgebied drukken de kosten van de gemeenschappelijke regeling steeds zwaarder op de resterende onderdelen van de gebiedsontwikkeling, waaronder de ontwikkeling van het bedrijvenpark; 5. de voorbereidingskosten van tegen de vijf miljoen euro voor een commerciële luchthaven uit de periode voor 2014 drukken ook op de grondexploitatie. Bovenstaande leidde tot een tekort van € 25.967.955 begroot op contante waarde per 1-12025. Op prijspeil 1-1-2026 is dat (verhoogd met de disconteringsvoet van 2%) € 26.487.314. De actuele grondexploitatie per 1-1-2026 sluit op een tekort van € 26.101.600 en laat derhalve een verbetering zien van € 385.714. De deelnemers verhogen de verliesvoorziening met € 133.646. Dit betreft het totaal van de verbetering van de grondexploitatie van + € 385.714 en de discontering met 2% (-/- € 519.359). De randvoorwaarden voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark brengen we op orde De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks nog aanbod in Twente. Technology Base heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte. De afgelopen jaren namen de belemmeringen toe voor de uitgifte van de gronden op het bedrijvenpark. Het gaat met name om de stikstofproblematiek en netcongestie.

Op deze knelpunten heeft Technology Base nauwelijks invloed. De grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. In onderstaande grafiek geven we de uitgifteprognose van het bedrijvenpark grafisch weer. Aanname die we impliciet in de grondexploitatie opnemen is dat uiterlijk in 2030 een oplossing voor het stikstofprobleem is gevonden en grotere elektriciteitsaansluitingen vanaf dan geleidelijk weer mogelijk zijn. TenneT en Enexis hebben tijd nodig om het net te versterken, daarom houden we rekening met een ingroei. Tevens is een risicoreservering getroffen.

Nota Bene: al het bestaande vastgoed is herontwikkeld en verhuurd. Dat gaat om 25.227 m2 footprint die is ingevuld op het Bedrijvenpark en Twente Airport. Daarmee resteert een areaal voor nieuwbouw van circa 100.000 m2 footprint, waarvan 60.000 m2 onderdeel uitmaakt van de grondexploitatie. Het vertrek van JFD Ortega uit shelter B515 in 2025 heeft geleid tot een uitbreiding van Aeronamic dat naast B516 ook shelter B515 gaat huren.

4

Het middengebied De gronden van het Natuurnetwerk Nederland(NNN)-gebied en de gronden van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) hebben weer hun oude bestemming “vliegveld” op basis van het bestemmingsplan Buitengebied 1996, na vernietiging van het bestemmingsplan “Voormalige vliegbasis Twenthe – Midden”. Door deze situatie kan Technology Base niet langer aanspraak maken op het laatste deel van de koopsom die met de eigenaar van Eck is overeengekomen. Partijen beëindigden daarmee hun contractrelatie. Van Eck is met de gemeente Enschede in gesprek over mogelijke oplossingen om het gebruik van het evenemententerrein planologisch geregeld te krijgen. Het Dagelijks Bestuur besloot op 20 december 2024 om een bijdrage te verlenen aan de gemeente Enschede voor reconstructie van de afslag naar VTE. Dit vanuit de opvatting dat er een verantwoordelijkheid voor de gemeenschappelijke Regeling is om evenementen op de door de gemeenschappelijke regeling verkochte locatie mogelijk te maken. Hiermee is dit deelgebied afgerond voor Technology Base. Woonparken Prins Bernhardpark Alle kavels in dit deelgebied zijn verkocht en gepasseerd bij de notaris. Het laatste pand (PB3) is nog langjarig verhuurd en brengen we na vertrek van de huidige huurder in verkoop.

De openbare ruimten met groen en verhardingen zijn aangelegd en afgerond en droegen we in zowel beheer als eigendom over aan de gemeente Enschede. ’t Vaneker/ Zuidkamp Op dit moment zijn alle beschikbare kavels in ’t Vaneker verkocht. Er resteren nog twee kavels die we nu nog niet kunnen verkopen, vanwege een nog lopende huurovereenkomst van een vakantiewoning op die kavels. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat de kavels naar hen overgaan in 2026, zodat de verkoop van de kavels mee kan in de reguliere uitgifte van kavels door de gemeente Enschede. Met de gemeente maken we (financiële) afspraken hierover in een overeenkomst. 1.3 Luchthavenexploitatie Twente Airport beschouwen we als een economische activiteit. Om die reden maakt het luchthavengebied op de balans geen onderdeel meer uit van de voorraden, maar van de materiële vaste activa. Het jaarlijkse resultaat van de luchthavenbegroting geven we weer als een resultaat in de exploitatie van Technology Base. Het resultaat van de luchthaven is in 2025 € 630.333 negatief. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025 van Twente Airport is het verlies van Twente Airport € 28.331 minder negatief.

Van de lasten is een bedrag van € 303.946 aan te merken als incidentele kosten in 2025 in verband met de kosten voor het uitwerken en realiseren van het nieuwe toekomstperspectief en kosten voor de voorbereiding op het groot baanonderhoud. Het structurele resultaat van de luchthaven, geschoond voor de incidentele kosten, is € 326.387 negatief. Dit is een verbetering ten opzichte van het negatieve resultaat na incidentele kosten van € 397.156 over 2024. Het positieve structurele resultaat ten opzichte van de begroting komt met name door hogere opbrengsten. De opbrengsten van aan de luchthaven gerelateerde activiteiten zijn significant gestegen in 2025. Concessie luchthavenexploitatie Afgelopen jaren zijn de mogelijkheden van publiek-private samenwerking in de exploitatie van Twente Airport verkend. Met als resultaat dat we in 2025 verder zijn gegaan met de voorbereiding van een concessie van de luchthavenexploitatie naar marktpartijen. Of de concessie daadwerkelijk gaat plaatsvinden is nog afhankelijk van besluitvorming door de

5

provincie Overijssel, waaronder over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. Daarnaast is er in samenhang met de randvoorwaarden afhankelijkheid van de interesse van marktpartijen. We verwachten dat de provinciale besluitvorming rond de zomer van 2026 plaatsvindt. Op de voorstellen die we ontwikkelen wordt een advies gegeven door KPMG (randvoorwaarden en businesscase) en Pels Rijcken (juridisch). Pas daarna kan de exploitatie worden aanbesteed. Voor de concessie blijven de pijlers van Twente Airport hetzelfde als in de huidige exploitatie door de gemeenschappelijke regeling: testen, (beperkt) onderhoud en ontmanteling van vliegtuigen, zakelijk vliegen, drones, recreatief verkeer en (op termijn) elektrisch vliegen. Groot baanonderhoud Onderdeel van de besluitvorming door de provincie is ook de financiering van het groot onderhoud van de start- en landingsbaan. In 2025 zijn we verdergegaan met de voorbereiding daarvan. Daarbij brengen we verschillende varianten en hun consequenties in beeld, waaronder verschillende toplagen en verschillende keuzes voor baanverlichting. Daarnaast onderzoeken we de compliance aan internationale luchtvaartregelgeving, en mogelijkheden om daar in afstemming met het bevoegd gezag vanaf te wijken. We maken een inschatting van de kosten en bandbreedtes van de verschillende opties, en we denken na over de beste wijze van aanbesteden.

Tot slot houden we ook de houdbaarheid van de huidige baan zo goed mogelijk in beeld: te lang uitstel van groot onderhoud kan leiden tot veel hogere kosten omdat dan ook de funderingslaag van de baan fors aangetast kan zijn. Satellietnavigatie (PBN) Sinds 2017 hebben we pogingen ondernomen om satellietnavigatie op Twente Airport te krijgen, zodat ook met mindere weersomstandigheden geland en opgestegen kan worden. Verkrijgen hiervan is van groot belang voor een positieve businesscase op Twente Airport, in ieder geval om het jaarlijkse tekort te verkleinen. Versterking van de lobby hierop – een gezamenlijke inspanning van provincie, gemeente en gemeenschappelijke regeling – heeft ertoe geleid dat in 2025 een aanvraag kon worden gedaan. Verder werd op 12 januari 2026 duidelijk dat geen uitvoeringstoets gedaan hoeft te worden; die toets had weer tot een jaar langer uitstel kunnen leiden. Het positieve gevolg hiervan is dat we in 2026 zijn gestart met alle voorbereidende handelingen voor de invoering. Die lopen door tot in 2027. Het gaat onder meer om het uitwerken van vaste aanvlieg- en vertrekroutes, in kaart brengen van obstakels en uitvoeren van een participatieplan. Een laatste horde die nog genomen moet worden is dat moet worden voorzien in voldoende luchtverkeersleiding.

Ruimtelijk plan en deelgrondexploitatie Twente Airport In 2025 zijn we gestart met het voorbereiden van een ruimtelijk plan en deel-grondexploitatie met het oog op toekomstige vastgoedontwikkeling op Twente Airport (rond 40.000m2 footprint). Denk daarbij bijvoorbeeld aan gronduitgifte voor de realisatie van hangars voor stalling en onderhoud. Dit ruimtelijk plan en bijbehorende grondexploitatie wordt voorafgaand aan de start van een mogelijke concessieperiode ter besluitvorming aangeboden aan het bestuur. Nationaal Programma Ruimte voor Defensie In 2025 zijn ook de uitkomsten helder geworden van het onderzoek dat in het kader van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie is uitgevoerd. Twente Airport was in beeld voor drie zogeheten ruimtebehoeften: voor jachtvliegtuigen, voor een dirtstrip en voor stationering en een corridor voor cargo-drones. Met als uitkomst: Twente Airport is aangewezen als onderdeel van een corridor voor cargo-drones. In het verlengde wordt daarbij door defensie gewezen op de aanwezigheid van een kennis- en innovatiecluster op het gebied van unmanned systems (met name drones) in Twente; die verwijzing past goed bij de bredere ontwikkeling op het gebied van economie, technologie en innovatie die we op Technology Base en in de regio nastreven.

6

Vanuit het perspectief van de luchthavenexploitatie en het proces rond de mogelijke concessieverlening zien we Defensie vooral als een reguliere klant, die in de toekomst waarschijnlijk meer gebruik gaat maken van Twente Airport – daaronder voor cargo-drones, voor (meer) defensie-oefeningen en mogelijk als (tijdelijke) uitwijkluchthaven. 1.4 Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie omvat de baten en lasten die we niet kunnen toekennen aan de grondexploitatie of de begroting Twente Airport. Hieronder vallen: • de verhuuropbrengsten en de daaraan gerelateerde kosten en kapitaallasten van investeringen in vastgoed dat niet behoort tot het luchthavengebied; • de erfpachtvergoeding van de luchthaven (is een last in de luchthavenexploitatie). Het werkelijke resultaat van de vastgoedexploitatie is € 307.389. Dat is € 122.955 beter dan de gewijzigde begroting 2025. -o-

7

MEERJARENBEGROTING 2027 – 2030 inclusief

GEWIJZIGDE BEGROTING 2026

Gemeenschappelijke Regeling Technology Base

27 maart 2026

Inhoudsopgave A Beleidsbegroting .................................................................................. 4 1

Inleiding ........................................................................................... 4

1.1 Activiteiten ................................................................................................................. 4 1.2 De begrotingscyclus en algemeen kader (herziene)begroting en meerjaren/ontwerpbegroting .............................................................................................. 4 1.3 Leeswijzer opbouw begroting ..................................................................................... 4

2

Programmaplan ................................................................................. 5

2.1 Algemeen en stand van zaken totale gebiedsontwikkeling ..................................... 5 2.2 Programmaplan grondexploitatie ....................................................................... 5 2.2.1 Speerpunten Technology Base – bedrijvenpark ............................................. 5 2.2.2 Speerpunten werkparken/evenemententerrein .............................................. 7 2.2.3 Speerpunten woonparken .............................................................................. 7 2.2.4 Speerpunten deelgebied overstijgende thema’s en deelprojecten .................. 8 2.2.5 Wat mag het kosten? ..................................................................................... 9 2.3 Programmaplan Twente Airport ........................................................................10 2.3.1 Speerpunten luchthaven Twente Airport .................................................10 2.3.2 Wat mag het kosten? ...........................................................................11 2.4 Programmaplan vastgoedexploitatie TB .............................................................13 2.4.1 Speerpunten vastgoedexploitatie TB .......................................................13 2.4.2 Wat mag het kosten? ...........................................................................13

3

Paragrafen ...................................................................................... 14

3.1 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................14 3.1.1 Actuele waardering van de verrichte investeringen ...................................14 3.1.2 Verschillen ten opzichte van afgelopen jaar .............................................15 3.1.3 Bij de waardering gehanteerde uitgangspunten .......................................17 3.1.4 Gevoeligheidsanalyse grondexploitatie ....................................................18 3.1.5 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................19 3.1.6 Prognose balans 2025-2029 (prognose/ raming) ......................................20 3.2 Kapitaalgoederen ............................................................................................21 3.3 Financiering ...................................................................................................21 3.3.1 Algemeen ...........................................................................................21 3.3.2 Renterisico-norm .................................................................................22 3.3.3 Liquiditeitsplanning ..............................................................................22 3.3.4 Rentetoerekening en renteresultaat .......................................................22 3.4 Bedrijfsvoering

...............................................................................................23 3.5 Verbonden partijen .........................................................................................24 3.6 Wet open overheid ..........................................................................................24

B Financiële begroting ........................................................................... 25

2

4 Meerjarenbegroting Technology Base 2027 – 2030 en gewijzigde begroting 2026 ...................................................................................... 25 5

Begrotingsonderdeel grondexploitatie 2026-2030 .......................... 26

5.1 Inleiding ........................................................................................................26 5.2 Overzicht van baten en lasten onderdeel grondexploitatie ....................................27 5.3 Toelichting baten en lasten ..............................................................................27 5.3.1 Toelichting baten .................................................................................27 5.3.2 Toelichting lasten .................................................................................28 5.4 Parameters grondexploitatie .............................................................................30

6

Begroting onderdeel Twente Airport 2026-2030 ............................. 32

6.1 Inleiding ........................................................................................................32 6.2 Overzicht van baten en lasten onderdeel Twente Airport ......................................32 6.2.1 Toelichting baten en lasten ...................................................................32 6.3 Toelichting baten en lasten ..............................................................................33 6.3.1 Toelichting baten .................................................................................33 6.3.2 Toelichting lasten .................................................................................34 6.4 Investeringen luchthaven 2026-2030 ................................................................36

7

Begroting onderdeel vastgoedexploitatie TB 2026 - 2030 ............... 36

7.1 Inleiding ........................................................................................................36 7.2 Overzicht van baten en lasten vastgoedexploitatie TB ..........................................36 7.3 Toelichting baten en lasten ..............................................................................36 7.3.1 Toelichting baten .................................................................................37 7.3.2 Toelichting lasten .................................................................................37 7.4 Investeringen vastgoedexploitatie TB 2026-2030 ................................................37

Bijlage 1: Totale plangebied gebiedsontwikkeling ................................. 38 Bijlage 2. Taakveldoverzicht TB............................................................. 39

3

A Beleidsbegroting 1 Inleiding 1.1

Activiteiten

De herziene begrotingen van de grondexploitatie 2026, luchthavenexploitatie en de vastgoedexploitatie op het bedrijvenpark vormen de basis voor de gewijzigde begroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027-2030. Deze activiteiten hebben we in drie aparte programma’s ondergebracht, die we in de financiële begroting apart toelichten.

1.2

De begrotingscyclus en algemeen kader (herziene)begroting en meerjaren-/ontwerpbegroting

Op basis van de Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet/ 216 Provinciewet) en de Controle verordening (artikel 213 Gemeentewet/ 217 Provinciewet) stelde het Algemeen Bestuur (AB) van de Gemeenschappelijke regeling (GR) Technology Base (TB) kaders vast voor het financiële beleid en het financiële beheer als ook de kaders voor de inrichting van de financiële organisatie. TB volgt de termijnen en afspraken voor de Planning & Control cyclus zoals opgenomen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Zie ook hoofdstuk 3.4. De financiële functie in de verordening omvat alle directe en indirecte activiteiten en processen ter uitvoering van de onderwerpen die zijn opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten. De kernonderwerpen in het besluit zijn de begroting en jaarrekening, de paragrafen, de financiële positie en in relatie daarmee de balans. De begroting betreft het vaststellen en toedelen van beschikbare gelden en de programma’s die we daarmee moeten realiseren en vormt het kader waarbinnen de directie van TB bevoegd is tot het doen van uitgaven en het aangaan van verplichtingen. De begroting en de financiële positie zijn in onderlinge samenhang van belang voor het inzicht in de financiën van TB. Om de financiële positie te beoordelen beantwoorden we de vraag of de financiën van TB voldoende zijn, ook op lange termijn.

Het antwoord op deze vraag is voor TB per definitie bevestigend, omdat de deelnemers garant staan voor het resultaat. In de meerjarenbegroting 2027-2030 leggen we de activiteiten en financiële kaders voor de betreffende planperiode vast. Daarnaast nemen we ook de gewijzigde begroting 2026 in dit document op. Vaststelling van deze begroting betekent dat het Dagelijks Bestuur (DB) voor de jaarschijf 2026 en de jaarschijf 2027 geautoriseerd is om tot uitvoering over te gaan van het beleid van TB binnen de grenzen van het programma. Bij het programma geven we ook de geplande investeringen aan. Noodzakelijke financiële afwijkingen voeren we – in het kader van door het AB vast te stellen begrotingswijzigingen – door, met inachtneming van de bevoegdheden van het bestuur zoals opgenomen in de Wgr.

1.3

Leeswijzer opbouw begroting

Deze begroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. Beleidsbegroting De beleidsbegroting start met hoofdstuk 2, waarin we het programmaplan van het bedrijvenpark, de luchthaven en de vastgoedexploitatie van TB beschrijven. In het programmaplan van de vastgoedexploitatie van TB zit de verhuur van de panden waarin TB investeerde. In hoofdstuk 3 besteden we aandacht aan de verplichte paragrafen uit het BBV. Financiële begroting De financiële begroting start in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5, 6 en 7 nemen we respectievelijk de begroting van de grondexploitatie, luchthaven en de vastgoedexploitatie van TB op. Hierin lichten we onder andere de begroting 2026 en de daarin opgenomen baten en lasten toe. Voor de baten en lasten maakten we ook een doorkijk naar de jaren 2027-2030.

4

2 Programmaplan 2.1

Algemeen en stand van zaken totale gebiedsontwikkeling

De GR TB is eigenaar van de grond en treedt op als gebiedsregisseur om alle plannen voor de gebiedsontwikkeling luchthaven Twente e.o. te ontwikkelen en tot uitvoering te brengen. De missie van TB is de transformatie van het huidige gebied in een vliegwiel voor een economisch sterker en duurzamer Twente. Veel van de oorspronkelijke opgaven zijn inmiddels (vrijwel) gerealiseerd: het Natuurgebied, de Werkparken en de woongebieden, waaronder ‘t Vaneker. De aandacht ligt nu bij het zogenaamde noordelijk plangebied (230 hectare) met de ontwikkeling van het bedrijvenpark TB inclusief Twente Airport (TA). De afgelopen jaren stonden in het teken van het op orde brengen van de randvoorwaarden voor vestiging op het bedrijvenpark. Drie knelpunten zijn opgelost; de verruiming van het bestemmingsplan en de vaststelling van de erfpacht- en parkmanagement voorwaarden. Er resteren nog twee knelpunten die uitgifte van kavels belemmeren: de capaciteit van elektranetwerken, ofwel “netcongestie” en stikstof. In de volgende paragrafen leest u meer over de knelpunten en de effecten op de begroting. Specifiek voor TA werken we aan de voorbereiding van de aanbesteding van een concessie van de luchthavenexploitatie. Om de concessie mogelijk te maken is besluitvorming door de provincie Overijssel nodig over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie.

We verwachten dat de besluitvorming rond de zomer van 2026 plaatsvindt. Overige deelgebieden Een groot deel van de overige deelgebieden hebben we inmiddels gerealiseerd of verkocht. Voor TB zijn de deelgebieden Natuurnetwerk Nederland (NNN) en de gronden van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) afgerond. Het laatste deel van de woonparken (’t Vaneker) komt in 2026 tot een afronding, inclusief overdracht van woonrijpe delen naar Stadsdeelbeheer van de gemeente Enschede. In onderstaande tabel is zichtbaar dat we nog slechts twee kavels en een pand hoeven te verkopen of leveren. Deze kunnen nog niet in verkoop vanwege nog lopende huurovereenkomsten. Na vertrek van de huurders van het pand op Prins Bernhardpark brengen we het pand in verkoop. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat de 2 overgebleven kavels naar haar overgaan in 2026, zodat de verkoop van de kavels meekan in de reguliere uitgifte van kavels door de gemeente Enschede. We maken bij de overdracht (financiële) afspraken. Tabel: Overzicht verkopen kavels en panden woonparken peildatum 1-1-2026 Verkopen kavels en panden woonparken *)

Kavels

Panden

Kavels

Panden

Vaneker/ Zuidkamp 114

Vaneker/ Zuidkamp 34

Prins Bernhardpark 21

Prins Bernhardpark 4

0

1

21

5

Waarvan verkocht / geleverd per 01-01-2026 Nog te verkopen / te leveren per 2 0 01-01-2026 Totaal planomvang 116 34 *) exclusief 14 kavels & 1 pand verkocht in Overmaat & Fokkerweg

2.2 2.2.1

Programmaplan grondexploitatie Speerpunten Technology Base – bedrijvenpark

Op het bedrijvenpark is het mogelijkheid om bedrijven te faciliteren die passen binnen het profiel van TB zoals vastgelegd in het vigerende bestemmingsplan. Dit kan zowel in de bestaande gebouwen als in nieuwbouw op de te ontwikkelen bouwgronden waarvoor deelgebied Druiventros-Oost en deelgebied West bouwrijp zijn gemaakt. In 2026 werken we aan de verbouw van de shelters B515 en B512. De beide shelters zijn al verhuurd maar passen we aan, aan de actuele wensen van de huurders. De investeringen verdisconteren we in een hogere huur. Alle voormalige vastgoedobjecten zijn commercieel verhuurd. Nieuwvestiging is mogelijk in nieuwbouw op uit te geven kavels. Voor verschillende kavels zijn reserveringen vastgelegd voor nieuwvestiging van bedrijven en uitbreidingen van bedrijven die al zijn gevestigd. De regelgeving rondom stikstof en de netcongestie belemmeren echter de vestiging van bedrijven

5

van enige omvang. Dit neemt niet weg dat we in samenwerking naar maatwerkoplossingen zoeken om wel tot nieuwbouw en vestiging te kunnen komen. Kavels geven we uit in erfpacht met de mogelijkheid om de erfpachtcanon af te kopen. De vestiger wordt lid van de parkmanagementorganisatie. 2026 Stikstof en netcongestie De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot, er is nauwelijks nog aanbod in Twente en TB heeft – bouwrijpe en planologisch geregelde - gronden beschikbaar, ook voor bedrijven met een grotere ruimtebehoefte. De knelpunten “stikstof” en “netcongestie” belemmeren de komende periode echter een snelle ontwikkeling van TB. Grootste onzekerheden liggen in het moment waarop we oplossingen voor deze knelpunten mogen verwachten, en welke mogelijkheden er in de tussenliggende periode nog wel zijn. We lichten de huidige status en onze omgang daarmee hieronder toe. Het uitblijven van perspectief zet de economische ontwikkeling onder druk. Ondernemers en investeerders onderzoeken alternatieven, die ook buiten Twente en Nederland kunnen liggen. Stikstof Stikstof-uitstoot is een item bij de realisatie van TB vanwege het nabijgelegen Natura-2000 gebied Lonnekermeer. Wijzigingen in de stikstof-kaders door rechtelijke uitspraken en aanpassing van regelgeving leiden, ondanks eerder verkregen rechten (toedelingsbesluit), nog niet tot een werkbaar fundament.

Op dit moment zijn alleen initiatieven waarbij de stikstofuitstoot onder de drempelwaarde blijft mogelijk. Dit betreft kleinere nieuwbouwplannen tot rond 25 werknemers. Door de GR zijn de volgende stappen gezet: • er is een budget gereserveerd voor de aankoop van stikstofrechten; • we hebben een aantal stikstofrechten verworven; • we hebben een koepelvergunning aangevraagd op basis van ‘extern salderen’ (Wnbvergunning, Wet Natuurbescherming); • we hebben een Wnb-vergunning aangevraagd voor uitbreiding van de milieuvergunning van TA en de horecafunctie van shelter B534. De provincie Overijssel (bevoegd gezag) besloot om de mogelijkheid tot intern en extern salderen ‘on hold’ te zetten. In de laatste mededeling hierover is intern en extern salderen, en daarmee de beoordeling van de aangevraagde vergunningen, opgeschort tot 1 februari 2027. TB kan aangekochte stikstofrechten nu niet inzetten en daarom is het niet zinvol om nieuwe stikstofrechten te verwerven – tenzij er voor de provincie Overijssel een overtuigende reden is hierop een uitzondering te maken. Landelijk wordt al geruime tijd naar een oplossing gezocht. We zijn in afwachting van de stappen die het nieuwe kabinet op dit punt gaat zetten. Afgelopen jaar is met Defensie overlegd over de vergunning-status ten tijde van gebruik van het gebied door defensie.

Deze gezamenlijke zoektocht, onder andere in het Nationaal Archief in Den Haag, heeft helaas geen aanknopingspunten opgeleverd. Netcongestie In januari 2025 kondigde Enexis aan op korte termijn geen transportcapaciteit voor afname en/of terug levering aan grootverbruik aansluitingen (>3x80 ampère (A)) te kunnen aanbieden, als gevolg van congestie op het netwerk van TenneT. Kleinere aansluitingen zijn nog wel mogelijk. Op dit moment kunnen bedrijven maximaal een aansluiting (met transportcapaciteit) van 3 x 80A verkrijgen. Enexis heeft aangegeven dat dit waarschijnlijk wordt teruggebracht naar 3 x 35A. Actueel beeld is dat grootverbruik aansluitingen pas vanaf 2035 weer mogelijk zijn. Tot die tijd kunnen we alleen bedrijven met een relatief beperkte energiebehoefte faciliteren. We zoeken vanaf 2024 daarom naar alternatieve oplossingen om, zolang het landelijke en regionale net niet is versterkt, te kunnen voorzien in de energiebehoefte van bedrijven. We zijn daarbij vanuit drie invalshoeken te werk gegaan: 1) algemeen onderzoek naar oplossingen, 2) gesprekken met Enexis – deels in verband met het onderzoek – en 3) een pilot met twee grote potentiële vestigers.

We hebben een algemeen onderzoek laten uitvoeren naar alle mogelijkheden die er zijn in de omgang met het vraagstuk van netcongestie (door de Transitiemakers en CE Delft en met betrokkenheid van Enexis in het onderzoekstraject): zowel oplossingen voor individuele bedrijven als oplossingen voor collectieven. Dat heeft het inzicht opgeleverd dat er: a. geen algemene/generieke oplossingen zijn voor individuele grootverbruikers. Voor sommige bedrijven kan aanmelden op de wachtlijst een kans bieden. Daarvoor zullen zij ook moeten investeren en zal afgewogen worden of zij kunnen “invoegen” zodra er weer capaciteit op

6

b.

het netwerk te vergeven is. Voor het verwerken van de wachtlijst hanteert TenneT een prioritering (congestieverzachter, maatschappelijk belang, basisbehoefte). oplossingen voor “collectieven” van bedrijven, zoals groepscontracten en energie-hubs, bieden op dit moment voor TB geen soelaas. De huidige elektra-afname is beperkt tot de huurders in het getransformeerde vastgoed en dat betreft vooral kleinere bedrijven. Groepscontracten en energie-hubs zijn erop gericht om “overschotten” te kunnen uitwisselen om langs die weg piekvragen te kunnen dempen. Die overschotten zijn er nu niet, in elk geval niet om grote nieuwvestigers te faciliteren. Daarnaast vragen alternatieven als een energie-hub om forse investeringen in ondersteunende voorzieningen. Kortom: op dit moment is er ook geen collectieve energie-oplossing voor de verdere ontwikkeling van het bedrijvenpark voorhanden.

De verwachting is dat ook voor de oplossingen na 2035 collectieve maatregelen nodig zullen zijn om de druk op het netwerk aan te kunnen. Om die reden is het van belang die mogelijkheden en ontwikkelingen te blijven volgen, zodat we voorbereid zijn op het moment dat aansluiten van grote vestigers weer mogelijk wordt. Denk daarbij aan de optie van groepscontracten in samenwerking met de Oldenzaalse bedrijventerreinen. Om energiehubs kansrijk te maken zullen naast samenwerking tussen bedrijven aanvullende technieken ingevoegd moeten worden (denk aan accuopslag en alternatieve opwekking) waarvoor forse extra investeringen nodig zijn. Een eventuele samenwerking kan in een energiehub via kunnen we juridisch in onze erfpachtregeling borgen. Wat tot slot overblijft, zijn maatwerkoplossingen voor de grotere nieuwvestigers om de jaren tot 2035 te kunnen overbruggen. Zo zijn we met o.a. Demcon in overleg over bedrijfsvestiging. Binnen Demcon is ook veel kennis over netcongestie en de omgang daarmee. Demcon kiest nu voor een gasturbine om de komende jaren te kunnen overbruggen én voor inschrijving op de wachtlijst van Enexis om zo snel mogelijk voor aansluiting op het net in aanmerking te komen. Samen met partijen hebben we maatwerkoplossingen en alternatieven onderzocht op TB. TB heeft in mei 2025 voor dat onderzoek een subsidie gekregen vanuit de Regio Deal.

De conclusie van het onderzoek is dat zonder enige vorm van een extra (flex) transportcapaciteit vanuit Enexis, er geen realistisch pad is om uitbreiding van de ontwikkeling van TB mogelijk te maken. Die extra capaciteit kan Enexis niet leveren. Enexis heeft in de zomer van 2025 aangegeven tot 2035 geen capaciteit te verwachten. Deze conclusie samen met de oplossing die Demcon nu kiest – en waar hoge kosten mee gepaard gaan – bevestigt ons in de opvatting dat er geen snelle eenvoudige oplossingen voor netcongestie voor handen zijn. En tegelijk dat het zinvol is om de zoektocht naar maatwerkoplossingen voor de overbruggingsperiode te blijven voortzetten. Hierbij geldt vanzelfsprekend ook het gezegde dat “stand verplicht”: TB is een van de vijf Topwerklocaties in Twente, met als adagium “beyond the impossible”. Het aannemen van een afwachtende houding past hier niet bij. De tussentijdse maatwerkoplossingen kunnen betekenen dat TB extra investeringen moet doen. Waar mogelijk zal dit binnen de financiële kaders plaatsvinden. Er liggen op dit moment geen concrete voorstellen, daar waar oplossingen buiten het mandaat van TB vallen ligt het mandaat bij het bestuur. Nutsvoorzieningen op orde Begin 2026 brengen we op Druiventros-Oost het netwerk voor water en elektra (geschikt voor klein verbruik) aan.

Met oog op de verwachte wachtlijsten voor klein verbruik, overwegen we om alvast een aantal aansluitingen te laten plaatsen. 2027 – 2030 De grondexploitatie TB bedrijvenpark ging per 1-1-2025 uit van beperkte (kleine) uitgiftes van kavels in erfpacht voor vestiging en nieuwbouw in de periode tot 2031, passend binnen de actuele regelgeving. Vanaf 2031 zouden uitgiften voor grotere bedrijven kunnen plaatsvinden. In de grondexploitatie 2026 is dit ongewijzigd, maar rekenen we voor de uitgiften voor grotere bedrijven nu wel met een 'ingroei’ vanaf 2031 en derhalve pas in 2034-2036 uitgifte van de meeste vierkante meters bedrijfskavel. 2.2.2

Speerpunten werkparken/evenemententerrein

Voor TB zijn de deelgebieden NNN en VTE afgerond. 2.2.3

Speerpunten woonparken

De doelstelling voor de woonparken is: een bijdrage leveren aan de sociaaleconomische structuurversterking van Enschede en Twente door unieke woonmilieus te creëren voor de bovenkant van de markt en daarmee de verhouding tussen de goedkope woningvoorraad en de duurdere woningvoorraad te verbeteren. Hierdoor maken we Enschede aantrekkelijker als woonstad.

7

Prins Bernhardpark Er is nog een pand in eigendom en verhuur bij de GR TB. Dit pand blijft nog in verhuur en brengen we na vertrek van de huidige huurders in verkoop. De openbare ruimten met groenvoorzieningen en verhardingen zijn aangelegd en overgedragen aan de gemeente Enschede voor regulier beheer en onderhoud. ’t Vaneker/ Zuidkamp Op dit moment zijn alle beschikbare kavels in ’t Vaneker verkocht. Er resteren nog twee kavels die we nu nog niet kunnen verkopen, vanwege een nog lopende huurovereenkomst van een vakantiewoning op die kavels. De kavelpaspoorten voor deze twee kavels zijn wel grotendeels afgerond. Met de gemeente Enschede is afgesproken dat de kavels naar hen overgaan in 2026, zodat de verkoop van de kavels meekan in de reguliere uitgifte van kavels door de gemeente Enschede. Daarover maken we (financiële) afspraken in een overeenkomst. In 2024 droegen we de delen die woonrijp zijn gemaakt ook over aan Stadsdeelbeheer van de gemeente Enschede. Die delen worden begin 2026 ook notarieel overgedragen naar de gemeente Enschede. In 2026 maken we de laatste delen woonrijp en dragen we het geheel over aan de gemeente Enschede. 2.2.4

Speerpunten deelgebied overstijgende thema’s en deelprojecten

Een aantal deelgebied overstijgende, thematische aandachtsgebieden en deelprojecten maken onderdeel uit van de integrale ontwikkeling van de voormalige militaire basis. De volgende thema’s lichten we hieronder toe. • Duurzaamheid en innovatie • Infrastructuur en bereikbaarheid • Sanering • Soortenbescherming • Marketing, communicatie en acquisitie Duurzaamheid en innovatie Het thema duurzaamheid en innovatie speelt in alle deelgebieden en nemen we mee in de verschillende projecten. Hergebruik van de meeste aanwezige gebouwen en andere voorzieningen zoals infrastructuur, levert de grootste bijdrage aan de duurzaamheid. Zowel bij nieuwbouw als in het reguliere beheer van het grote terrein geven we veel aandacht aan ecologie en waterhuishouding, de basis voor biodiversiteit en toekomst gericht ontwikkelen. In het kader van duurzaamheid en elektrificatie is er veel aandacht nodig voor het probleem van de netcongestie. In overleg met potentiële vestigers onderzoeken we welke maatwerkoplossingen mogelijk zijn. TB onderzoekt in samenwerking met de provincie Overijssel en het Waterschap een set van mogelijke maatregelen in het waterhuishoudingssysteem om droogteschade ten gevolge van klimaatverandering tegen te gaan.

Infrastructuur en bereikbaarheid De 'Commissie van Wijzen' benadrukt in haar rapport de unieke ligging van Twente als poort richting Duitsland en daarmee het belang van een goede infrastructurele invulling en bereikbaarheid. Vanaf 2024 onderzoeken we de verbetering van de bereikbaarheid en vindbaarheid van de route voor langzaam verkeer tussen Universiteit Twente/ Kennispark en TB. Door het feit dat er nu sprake is van netcongestie en een daardoor vertraagde ontwikkeling, is besloten om geen investeringen op dit punt te doen en het project ‘on hold’ te zetten. Sanering Bodemsaneringen voeren we uit afhankelijk van de ontwikkeling van het gebied. We kijken naar maatwerk zodat we per ontwikkellocatie die we bouwrijp maken, werk met werk kunnen combineren. Opslag van bij de ontwikkeling vrijkomende en overtollige gronden die niet binnen de omgeving van de betreffende locatie her-gesitueerd kunnen of mogen worden, vindt plaats op het perceel aan de Grefteberghoekweg. Dit perceel werken we uiteindelijk af als Spottershill. Alle grondverzetswerkzaamheden vinden plaats volgens de Bodembeheernota van 30 januari 2023. Er loopt een tweetal procedures met betrekking tot de Spottershill, zie paragraaf 3.5 Bedrijfsvoering onder het kopje Juridische zaken.

Afronding werkzaamheden Defensie De werkzaamheden van Defensie zijn afgerond op 4 juli 2023 waarbij een afspraak is gemaakt over hoe partijen in de nabije toekomst met elkaar omgaan in het geval sprake is van een bodemverontreiniging met PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen).

8

In het kader van het tegengaan van verdroging van het Lonnekermeer zijn verschillende onderzoeken verricht in opdracht van Landschap Overijssel. Bij onderzoek naar de kwaliteit van het oppervlaktewater in het waterstelsel in de omgeving van het Lonnekermeer zijn medio 2024 PFAS aangetroffen ter plaatse van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Hierop is in juli 2024 een Kerngroep PFAS ingesteld onder voorzitterschap van de provincie Overijssel. Overige deelnemers zijn onder meer Landschap Overijssel, Waterschap Vechtstromen, GGD Twente, Gemeente Enschede en TB. Op basis van een – onder leiding van de Kerngroep PFAS – uitgevoerde systeemanalyse wordt een jaarrond bodemonderzoek uitgevoerd. Met als doel duidelijkheid te krijgen in (a) de omvang van de verontreiniging en (b) de humane en ecologische risico’s. Uit de resultaten van het eerste halfjaar blijkt dat PFAS vrijwel overal aanwezig is. De eindrapportage volgt medio 2026. De Kerngroep PFAS bespreekt de tussentijdse resultaten. Het voorzitterschap van de Kerngroep ging medio 2025 over van de provincie naar de gemeente. Vooruitlopend op de definitieve uitkomsten van het onderzoek en de eindrapportage bespreekt de Kerngroep de eventuele oplossingsrichtingen en, indien de situatie daarom vraagt, de tussentijds te nemen maatregelen. De uitkomsten van de gesprekken deelt het Kernteam PFAS met Defensie.

De verwachting is dat medio 2026 duidelijk wordt wat de betrokkenheid zal zijn van Defensie in de te nemen (tijdelijke) maatregelen en de bijdrage in de kosten. Soortenbescherming Sinds 2014 beschikt de GR over een Generieke Ontheffing die zorg draagt voor de soortenbescherming flora en fauna binnen de deelgebieden. De nieuwe Generieke Ontheffing (verleend in 2024) is specifiek gericht op deelgebied Noord en heeft wederom een looptijd van tien jaar. De ontheffing brengt verplichtingen met zich mee, waaronder jaarrond onderzoek naar flora en fauna. Marketing, communicatie en acquisitie Voor de marketing en communicatie richten we ons in 2026 en verder waar mogelijk op de communicatie rondom de kavels die we wel kunnen uitgeven en de communicatie van de huidige vestigers. Wat betreft TA ligt de focus op het nog beter in de markt zetten van TA als kraamkamer voor duurzame luchtvaart en nieuwe vormen van luchtmobiliteit, de voorbereidingen voor implementatie van PBN en de communicatie rondom de concessie van de luchthavenexploitatie. Voor de implementatie van PBN starten we een participatieproces op waarin omwonenden, omliggende gemeenten en andere relevante partijen betrokken worden. Waar mogelijk informeren we in dit proces ook breder over de toekomstplannen van TA, waaronder de concessie naar marktpartijen.

Community building Jaarlijks organiseren we verschillende bijeenkomsten voor met name onze huurders: twee formelere afstemmingsoverleggen, een informele bijeenkomst en een inhoudelijke bijeenkomst. Daarnaast organiseren we net als in 2025 samen met Kika en VTE de RunWay Run for KiKa (27 september 2026). Topwerklocaties Vanuit de topwerklocaties is de regiodeal-aanvraag om vanuit Next Tech Twente gezamenlijk Twente beter op de kaart te zetten goedgekeurd. TB investeert hier ook in, het gaat met name om in kind’ uren, met een nadruk op communicatiewerkzaamheden. Hiermee geven we de komende jaren een extra impuls aan de topwerklocaties in Twente, waarvan TB er één is. Via Next Tech Twente zal dit jaar topwerklocatie breed worden ingezet op community building, waarbij TB een relevante rol kan hebben in het DefTech (defensie/safety & security) cluster dat deze periode in ontwikkeling is. 2.2.5

Wat mag het kosten?

De ontwikkeling en realisatie van de vastgestelde plannen voor het gebied, komen overeen met de uitgangspunten van het te voeren grondbeleid. Het financiële kader voor de periode 2026 – 2030 voor de grondexploitatie ziet er als volgt uit:

9

2.3 2.3.1

Programmaplan Twente Airport Speerpunten luchthaven Twente Airport

Net als afgelopen jaren stellen we de begroting voor TA voor het jaar 2026 op, op basis van de besluitvorming die in gemeenteraad van Enschede en Provinciale Staten van Overijssel plaatsvond over het evaluatieonderzoek van Berenschot over de gebiedsontwikkeling TB en het ontwikkelperspectief van de luchthaven. De hoofdlijnen van het ontwikkelperspectief richten zich op: ➢ Doorontwikkeling van TA als testluchthaven om als kraamkamer de verduurzaming van de luchtvaart mogelijk te maken; ➢ Doorontwikkeling van het faciliteren van zakenverkeer; ➢ Doorontwikkeling van de nieuwe mobiliteit; ➢ Doorontwikkeling van de parkeerfunctie, in combinatie met beperkt onderhoud (MRO); ➢ Benutten van kansen rond evenementen; ➢ Optimaliseren van de vastgoedexploitatie voor luchthavengebonden activiteiten. Concessie exploitatie TA Afgelopen jaren zijn de mogelijkheden van publiek-private samenwerking (PPS) in de exploitatie van TA verkend. Met als resultaat dat we een concessie van de luchthavenexploitatie naar marktpartijen voorbereiden. Provinciale Staten (PS) heeft recent, in een motie, het college van GS opgeroepen deze variant verder uit te werken. In de beoogde samenwerking blijft de rol van de GR beperkt tot die van eigenaar van het luchthaventerrein en het daarop gelegen vastgoed.

Daarnaast houdt de GR de verantwoordelijkheid voor de grondexploitatie (grex); op het terrein van TA gaat het vooral om de ontwikkeling van bedrijfskavels voor luchthavengebonden, met name “platformgebonden” bedrijvigheid. Bovengenoemde pijlers blijven de basis voor de verdere ontwikkeling van de exploitatie van TA. Besluitvorming provincie Overijssel Om de concessie mogelijk te maken is nog wel concrete besluitvorming door de provincie nodig over de randvoorwaarden voor de aanbesteding van de concessie. We verwachten dat deze besluitvorming rond de zomer van 2026 plaatsvindt. Pas daarna kunnen we de concessie zelf aanbesteden. Provincie en gemeente vragen daarnaast over de beoogde concessie nog een “second opinion” aan KPMG, waaronder de vraag of een concessie de meest passende vorm is om de luchthavenexploitatie aan marktpartijen over te dragen. Ook Pels Rijcken wordt betrokken voor een juridisch oordeel over deze vraag. Groot baanonderhoud Onderdeel van de besluitvorming door de provincie is ook de financiering van het groot onderhoud van de start- en landingsbaan. Gemeente Enschede heeft het budget dat noodzakelijk is om de kapitaallasten hiervoor te kunnen dragen, al in haar begroting vastgelegd. De nu ingeschatte kosten voor groot baanonderhoud verwerken we wel in onze begroting.

Uitvoering daarvan in 2027/2028 leidt dat tot een forse toename van kapitaallasten vanaf 2028/2029, waar geen hogere inkomsten tegenover staan. We bereiden de aanbesteding en uitvoering van het groot baanonderhoud van de start- en landingsbaan voor. We brengen verschillende varianten en hun consequenties in beeld, waaronder verschillende toplagen en verschillende keuzes voor baanverlichting. Daarnaast vindt onderzoek plaats naar de compliance aan internationale luchtvaartregelgeving, en mogelijkheden om daar in afstemming met het bevoegd gezag vanaf te wijken. We maken een inschatting van de kosten en bandbreedtes van de verschillende opties, en we denken na over de beste wijze van aanbesteden. Tot slot houden we ook de houdbaarheid van de huidige baan zo goed mogelijk in beeld: te lang

10

uitstel van groot onderhoud kan leiden tot veel hogere kosten omdat dan ook de funderingslaag van de baan fors aangetast kan zijn. Deelgrex TA We bereiden een deel-grondexploitatie voor met het oog op toekomstige vastgoedontwikkeling op TA. Denk daarbij bijvoorbeeld aan gronduitgifte voor de realisatie van hangars voor stalling en onderhoud. De grondexploitatie openen we voorafgaand aan de start van de concessieperiode. Defensie Vanuit het perspectief van de luchthavenexploitatie en het proces rond de mogelijke concessieverlening zien we Defensie vooral als een reguliere klant, die in de toekomst waarschijnlijk meer gebruik gaat maken van TA – daaronder voor cargo-drones, voor (meer) defensie-oefeningen en mogelijk als (tijdelijke) uitwijkluchthaven. Gezien de afhankelijkheid van de provinciale besluitvorming over de toekomst van TA, nemen we de gevolgen van een mogelijke concessie nog niet op in de komende begroting van de GR. Dit betekent dat de GR ook in de komende meerjarenbegroting 2027-2030 nog in de rol van luchthavenexploitant blijft. Luchtzijdige bereikbaarheid Bij het aangaan van de Letter-of-Intent tussen marktpartijen, gemeente Enschede en provincie Overijssel, is al wel geconstateerd dat het verbeteren van de luchtzijdige bereikbaarheid, middels PBN, hoge prioriteit heeft. Dit vergt geen fysieke investeringen, maar wel extra plankosten (o.a.

voor inzet van NLR) om de aanvraagprocedure voor PBN voor te bereiden en te begeleiden. Voor 20262027 hebben we op basis van het Plan van Aanpak voor de invoering van PBN incidentele lasten voor voorbereiding en begeleiding geraamd ter hoogte van €450.000. De aanvraag is eind mei 2025 ingediend bij de ATM-beleidseenheid en deze aanvraag is eind 2025 goedgekeurd. NB in de jaren 2023-2025 zijn ook al kosten voor invoering van PBN gemaakt. Het gaat daarbij vooral om werkzaamheden die door de NLR zijn verricht, waaronder: het opstellen van een Plan van Aanpak voor de invoering van PBN en een Participatieplan. Daarnaast om het leggen van contacten met betrokken overheden. Het gaat om kosten ter hoogte van rond € 60.000. Ontwikkelperspectief TA betrekt ook een business developer gericht op de markten van testen, nieuwe mobiliteit en parkeren. Voor 2026 wordt de inzet beperkt, tenzij er grote kansen zijn waarbij ook al op korte termijn de opbrengsten hoger zijn dan de kosten. Met het oog op het genereren van inkomsten zij hier nog toegevoegd dat de uitgave aan de in 2024 aangelegde turnpads ter hoogte van € 390.000 in 2026 is terugverdiend.

Opbrengsten in de afgelopen jaren zijn: € 144.383 (2024), € 204.962 (2025) en verwacht in 2026: € 130.000 – er staan nu nog drie ingepakte toestellen van KLC die in de loop van het jaar zullen vertrekken, vertrek van het “Russische” vliegtuig is ook in 2026 voorzien: parkeren op basis van het nieuwe contract met KLM hebben we nog niet meegerekend. In totaal gaat het om €479.245. Samenvattende punten Luchthaven In 2026 richten we ons op: • de voorbereiding van de concessie gericht op overdracht van de luchthavenexploitatie aan marktpartijen; • business development op het gebied van zakelijk vliegen, testluchthaven, vliegtuig-parkeren en elektrisch vliegen; • vestiging van luchthavengebonden bedrijvigheid. Met het oog daarop openen we een deelgrondexploitatie op het gebied van TA; • de realisatie van PBN. We gaan in het meerjarenperspectief uit van realisatie van PBN in 2027. De toename van het aantal vluchten is voorzichtig ingeschat; • de voorbereiding van de aanbesteding van groot baanonderhoud. In 2026 betreft dit de afronding van de oriëntatiefase, het opstellen van een programma van eisen en de voorbereiding van de feitelijke aanbesteding; • gesprekken met Defensie naar aanleiding van de uitkomsten van het ontwerp van het NPRD. 2.3.2

Wat mag het kosten?

Het jaarlijkse resultaat van de luchthavenbegroting geven we weer als een resultaat in de exploitatie van TB. Het financiële kader voor 2026 en de periode 2027 – 2030 voor de luchthavenbegroting ziet er als volgt uit:

11

De uitgangspunten voor de financiële begroting van TA zijn als volgt: • De basis is de vastgestelde meerjarenbegroting over 2026-2029 zoals het DB in 2025 vaststelde. Zoals altijd zijn in deze versie van de begroting de “incidentele lasten” nog niet opgenomen; die worden ieder jaar pas toegevoegd in de “gewijzigde begroting” – die nu voorligt. • De afwijkingen vanuit de voortgangsrapportage 2025 en de jaarrekening 2025 hebben we in de prognose verwerkt. De afwijkingen betreffen hoofdzakelijk een ophoging van de opbrengsten landingsgelden en aviation gerelateerde inkomsten. Daarmee samenhangt een stijging van de personele lasten en aviation gerelateerde kosten. Door de langzame verslechtering van de baan zijn we ook genoodzaakt de beheerkosten voor het terrein naar boven bij te stellen. • Daarnaast begroten we voor 2026 incidentele kosten voor een bedrag van € 455.000. Het gaat om de volgende kosten: • Invoering PBN: € 225.000 (technische uitwerking € 150.000, projectmanagement € 75.000). In 2025 heeft de aanvraag voor PBN plaatsgevonden. De kosten die samenhangen met de implementatie hebben we als gevolg hiervan opgenomen in de begroting. De kosten voor implementatie zijn ingeschat op 450.000 euro. Voor de begroting zijn we uitgegaan van een evenredige verdeling over 2026 en 2027.

• Voorbereidingskosten groot baanonderhoud € 105.000 (technische specificaties en compliance € 40.000, voorbereiden van de aanbestedingsprocedure € 65.000). Het groot onderhoud van de baan is gepland voor 2027/2028 (vanwege de afnemende kwaliteit van de toplaag is er een toenemende voorkeur voor 2027). In 2025 hebben diverse onderzoeken naar de staat van de huidige baan plaatsgevonden en zijn voorbereidingen getroffen voor de aanbesteding (schetsontwerp en programma van eisen). Voor 2026 zijn nu ook kosten opgenomen voor de volgende fase van de voorbereiding van de aanbesteding. Dit vraagt om (a) het uitwerken van compliancevraagstukken en het afronden van de (technische) vraagspecificatie, en (b) een aanbestedingsstrategie en begeleiding bij de aanbesteding. • Voorbereidingskosten concessie € 75.000, daaronder juridische voorbereiding, voorbereiding en begeleiding van de aanbesteding en advieskosten Pels Rijcken; • Business development, lobby en overige planuitwerking: € 50.000. • Vanaf jaarschijf 2027 wordt het resultaat circa € 100.000 negatiever door hogere rentelasten voor investeringen in met name platforms en turnpads. De huidige geldlening met een lage rente van € 0,5% loopt begin 2027 af. Vanaf 2027 rekenen we met een rente van 2,5% voor de financiering van de investeringen.