Document · PDF

B1. BP Bijlagen 1-15 toelichting

Raadsvergadering 29 november 2021, gemeente enschedeBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan Voormalige Vliegbasis Twenthe – Midden 202135.245 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Deze aspecten zijn in dat geval enkel op plangebied niveau beoordeeld. Voor de luchthaven in plangebied Noord is gekozen voor de Trendvariant vliegen inclusief MRO activiteiten waarbij het proefdraaien van vliegtuigmotoren op een specifiek daarvoor bepaalde locatie wordt uitgevoerd met behulp van een geluidmaatregel (scherm). Tot slot worden enkele aspecten enkel voor plangebied Noord of plangebied Midden beoordeeld en niet voor beide, aangezien de 17

In een MER worden de effecten van de alternatieven altijd vergeleken met de referentiesituatie. Dat is de situatie die in de toekomst zal ontstaan als het project niet wordt gerealiseerd, maar andere vastgestelde plannen en projecten wel doorgang vinden. 18 Beoordeling zevenpuntsschaal: zeer positief (+++), positief (++), licht positief (+), neutraal (0), licht negatief (-), negatief (--), zeer negatief. 15

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

verschillende deelopgaven gepaard gaan met verschillende ontwikkelingen die niet voor alle aspecten relevant zijn.

Overzicht van effecten Zoals is aangegeven wordt in de effectbeoordeling in het MER onderscheid gemaakt tussen de integrale gebiedsontwikkeling en de ontwikkelingen in plangebied Noord en plangebied Midden afzonderlijk. In de tabellen hieronder wordt een overzicht gegeven van deze effectbeoordelingen: 19

• • • •

Tabel 1-5: overzicht effecten integrale gebiedsontwikkeling . Tabel 1-6: overzicht effecten van het luchthavengebied. Tabel 1-7: overzicht effecten van het bedrijvencluster AMM/HTSM/TSC. Tabel 1-8: overzicht effecten plangebied Midden.

Onder de tabellen wordt per aspect een toelichting gegeven.

Tabel 1-5 Overzicht effecten integrale gebiedsontwikkeling

Milieuaspect

Verkeer

Geluid

Luchtkwaliteit

Natuur

Criterium

Referentie-

Minimale

Maximale

situatie

invulling

Belastbaarheid van het wegennet

---

Belastbaarheid van kruispunten

Robuustheid wegennet

- - (spits) 0 (buiten de spits)

Verkeersveiligheid

Ernstig gehinderden totaal, binnen een gebied van 10x10 km rond de luchthaven en binnen 55 dB(A) Lcum-contour

NO2 – jaargemiddelde concentratie

NO2 – overschrijdingen grenswaarde 24uursgemiddelde

PM10 – jaargemiddelde concentratie

PM10 – overschrijdingen grenswaarde 24uur-gemiddelde

PM2.5 – jaargemiddelde concentratie

Ruimtebeslag

Barrièrewerking en verbindingen

Optische verstoring

Niet beoordeeld, geen overschrijding verwacht

Een aantal milieuaspecten is alleen integraal beoordeeld, omdat deze effecten alleen op netwerkniveau spelen. Voor een aantal

andere aspecten is een beoordeling op dit niveau daarentegen weer niet relevant. Dit geldt bijvoorbeeld voor de aspecten Ruimtegebruik, Archeologie en Externe veiligheid.

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Milieuaspect

Referentie-

Minimale

Maximale

situatie

invulling

Verstoring door geluid

---

Verstoring door licht

Vernatting en verdroging

Vermesting en verzuring

---

Doelrealisatie natuur

Landschappelijke waarden

Landschapsbeleving

---

Ruimtelijke kwaliteit

Historische geografie

Historische (steden) bouwkunde

---

Bodem

Milieuhygiënische bodemkwaliteit

Water

Beïnvloeding waterkwaliteit (grond- en oppervlaktewater)

Beïnvloeding waterkwantiteit (grondoppervlaktewater)

Invloed op grondwatersysteem

+++

Afkoppeling hemelwater en wijzigingen verhard oppervlak

Effecten op landbouw en infrastructuur

Effecten afwatering beken

Referentie-

Start-

Trend-

situatie

variant

Landschap

Cultuurhistorie

Criterium

Tabel 1-6 Overzicht effecten ontwikkeling Luchthavengebied

Milieuaspect

Verkeer

Geluid

Criterium

Belastbaarheid van het wegennet

Belastbaarheid van kruispunten

Woningen binnen 50 dB(A) Letmaalcontour (industrie)

Woningen en geluidsgevoelige gebouwen binnen 70, 56 en 48 dB(A) Lden-contour (vliegtuiggeluid)

Ernstig gehinderden binnen de Ldencontour van 40 dB(A) (vliegtuiggeluid)

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Milieuaspect

Criterium

Ernstig slaapverstoorden binnen de Lnight-contour van 30 dB(A) (vliegtuiggeluid) Luchtkwaliteit

Referentie-

Start-

Trend-

situatie

variant

Geurhinder 0

Uitstoot broeikasgassen Externe Veiligheid

Aantal kwetsbare gebouwen (inclusief -6 -5 woningen) binnen 10 en 10 PRcontour

Aantal kwetsbare gebouwen (inclusief -7 woningen) binnen 10 PR-contour

Totaal risico gewicht

-7

Plaatsgebonden risicocontour (10 , 10 -5 en 10 PR-contour)

Groepsrisico Natuur

Landschap

Cultuurhistorie

Archeologie

Water

Mogelijke toename geurhinder, maar relatie geurcontouren en hinder is niet eenduidig vast te stellen

-6

Effecten beschreven, maar niet beoordeeld

Ruimtebeslag

Barrièrewerking en verbindingen

Verstoring Geluid

---

Verstoring Licht

Vernatting en verdroging

Landschappelijke waarden

Landschapsbeleving

Ruimtelijke kwaliteit

Historische geografie

Historische (steden) bouwkunde

Aantasting bekende archeologische waarden

Aantasting archeologische verwachtingswaarden

- - (WOII)

Beïnvloeding waterkwaliteit (grond- en oppervlaktewater)

Beïnvloeding waterkwantiteit (grond-

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Milieuaspect

Criterium

Referentie-

Start-

Trend-

situatie

variant

oppervlaktewater)

Ruimtegebruik

Herstel grondwatersysteem

Afkoppeling hemelwater en wijzigingen verhard oppervlak

Effecten op landbouw en infrastructuur

Effecten afwatering beken

Wonen en werken

Externe veiligheid

Landbouw

Recreatie

Referentie-

Campus-

situatie

inrichting

Tabel 1-7 Overzicht effecten bedrijvencluster AMM/HTSM/TSC

Milieuaspect

Verkeer

Natuur

Landschap

Cultuurhistorie

Archeologie

Water

Criterium

Hoog-waardig verdicht

Belastbaarheid van het wegennet

Belastbaarheid van kruispunten

Ruimtebeslag

---

Barrièrewerking en verbindingen

---

Verstoring Geluid

---

Verstoring Licht

Vernatting en verdroging

Landschappelijke waarden

Landschapsbeleving

---

Ruimtelijke kwaliteit

Historische geografie

Historische (steden) bouwkunde

---

Aantasting bekende archeologische waarden

Aantasting archeologische verwachtingswaarden

- (WOII)

- - (WOII)

Beïnvloeding waterkwaliteit (grond- en

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Milieuaspect

Criterium

Referentie-

Campus-

situatie

inrichting

Beïnvloeding waterkwantiteit (grondoppervlaktewater)

Herstel grondwatersysteem

Afkoppeling hemelwater en wijzigingen verhard oppervlak

Effecten op landbouw en infrastructuur

Effecten afwatering beken

+++

Hoog-waardig verdicht

oppervlaktewater)

Ruimtegebruik

Wonen en werken, oppervlakte bedrijventerreinen regionaal

Recreatie

0 0

Tabel 1-8 Overzicht effecten plangebied Midden

Milieuaspect

Criterium

Referentiesituatie

Verkeer

Natuur

VKA voor Natuur

VKA voor Werkparken

Belastbaarheid van het wegennet

Belastbaarheid van kruispunten

Natuurdoeltypen

N.v.t.

Bijzondere en beschermde soorten

N.v.t.

Biodiversiteit

N.v.t.

Doelrealisatie natuur:

Doelrealisatie functioneren verbindingen: Bosverbinding Beekverbinding

N.v.t. 0 0

N.v.t.

Wel getoetst, maar past niet in het gebied omdat er te veel wateronttrekking optreedt

Vernatting en verdroging

N.v.t.

Verstoring Geluid

N.v.t.

---

n.v.t.

Verstoring Licht

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Milieuaspect

Criterium

Referentiesituatie

Optische verstoring

Landschap

Cultuurhistorie

Archeologie

Water

Ruimtegebruik

VKA voor Natuur

VKA voor Werkparken

n.v.t.

Landschappelijke waarden

Landschapsbeleving

Ruimtelijke kwaliteit

Historische geografie

Historische (steden) bouwkunde

Aantasting bekende archeologische waarden

Aantasting archeologische verwachtingswaarden

- - (WOII)

Beïnvloeding waterkwaliteit (grond- en oppervlaktewater)

Beïnvloeding waterkwantiteit (grond- oppervlaktewater):

Herstel grondwatersysteem

+++

Afkoppeling hemelwater en wijzigingen verhard oppervlak

Effecten op landbouw en infrastructuur

Effecten afwatering beken

Wonen en werken

N.v.t.

Recreatie

N.v.t.

Verkeer De verkeerseffecten als gevolg van de gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente zijn vanwege de onderlinge samenhang integraal doorgerekend op basis van de effecten in plangebied Noord en Midden.

Belastbaarheid wegennet en kruispunten De ontwikkeling van het luchthavengebied in plangebied Noord en de ontwikkeling van Natuur in plangebied Midden zorgen niet voor een significante groei van het aantal verkeersbewegingen en scoren beide neutraal. De ontwikkeling van het bedrijvencluster en de Werkparken veroorzaken beide een grote procentuele bijdrage aan de integrale effecten. Door het grotere verkeersaanbod zal het bestaande wegennet zwaarder worden belast en wordt de ochtendspits en de avondspits overbelast met slechte verkeersafwikkeling tot gevolg. Het bestaande knelpunt rondom Lonneker wordt verzwaard, maar er worden geen nieuwe knelpunten veroorzaakt. De maximale invulling veroorzaakt grotere knelpunten dan de minimale invulling, waardoor de maximale 21

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

invulling als zeer negatief wordt beoordeeld (score: - - -) en de minimale invulling als negatief (score: - -) voor belastbaarheid wegennet. Op de (nieuwe) rotonde N737 – Vliegveldweg en de kruispunten op de N733 worden geen afwikkelingsproblemen verwacht. De kruispunten van aansluiting 31 (Hengelo Noord) en het kruispunt N737N342 (Frans op de Bult) komen door de gebiedsontwikkeling verder onder druk te staan. De minimale invulling zorgt voor een verslechtering van de doorstroming op drie kruispunten en scoort hierom licht negatief (score: -). De maximale invulling heeft een groter effect op deze kruispunten en scoort daarom negatief (score: - -) op belastbaarheid kruispunten. In de spits zijn zowel de N737 als de N733 vrijwel maximaal belast. In het geval van een calamiteit op een van beide wegen kan de andere weg dit extra verkeer niet afwikkelen. Voor de spitssituaties kan worden geconcludeerd dat de robuustheid in beide alternatieven slecht is (score: - -). Buiten de spits is dit niet het geval, daarmee is de robuustheid in beide alternatieven gewaarborgd (score: 0). De N737 heeft enkele aandachtspunten op het gebied van weginrichting. Omdat de verkeersveiligheid in de referentiesituatie niet optimaal is, is het relatieve effect van de voorgenomen gebiedsontwikkeling klein.

De verkeersveiligheid is om deze reden voor beide alternatieven licht negatief beoordeeld (score: -). Binnen het gebiedsontwikkeling wordt de Oude Vliegveldweg heringericht als ontsluitingsweg van de luchthaven en het bedrijvencluster (plangebied Noord). Indien deze ontsluitingsweg verkeersveilig wordt ingericht, is het effect op deze weg neutraal (score: 0).

Geluid Voor de effectbeoordeling is met betrekking tot luchtvaart gekeken naar het aantal woningen, geluidsgevoelige objecten en ernstig gehinderden/ slaapverstoorden binnen de geluidscontouren. Wat betreft de industrie is gekeken of er woningen zijn rondom de industriezone die een geluidsbelasting ondervinden van ten hoogste 50 dB(A) Letmaal. Voor de effectbeoordeling van de totale gebiedsontwikkeling zijn de effecten van de luchtvaartontwikkeling in plangebied Noord bepalend, waarbij evenementen niet zijn meegewogen. De verschillen tussen de Startvariant en de Trendvariant voor de luchtvaartontwikkeling zijn daarmee bepalend voor de integrale effectbeoordeling van geluid. Bij de Startvariant geldt dat geen enkele woning is gelegen binnen de 50 dB(A) L etmaal-contour (score: 0). Bij de Trendvariant behorende bij de maximale invulling liggen 23 woningen plus een onbekend aantal geprojecteerde woningen op plan Fokkerweg binnen de 50 dB(A) Letmaal-contour, op basis van het oppervlak vallend binnen de 50 dB(A) contour binnen het plan betreft dit naar verwachting 3 van de 11 woningen, maar omdat de waarde van de maximale geluidsbelasting op deze woningen onder de waarde ligt waarvoor een verhoogde waarde-aanvraag mogelijk is, is er een effectscore van licht negatief (score: -) toegekend.

Aanvullend op de Letmaal-berekeningen zijn de te verwachten maximale geluidsniveaus LAmax rond het plangebied berekend. Uit de berekeningen blijkt dat nergens de maximale waarde voor de piekbelastingen op de gevel worden overschreden van respectievelijk 70 dB(A), 65 dB(A) en 60 dB(A) voor de dag, de avond en nacht. Wat betreft de geluidsbelasting ten gevolge van de luchtvaart liggen er bij de Startvariant geen woningen en geluidsgevoelige objecten binnen de 48, 56 en 70 dB(A) Lden-contouren. Verder is er één ernstig slaapverstoorde binnen de 30 dB(A) Lnight-contour. Op deze aspecten scoort dit alternatief neutraal (score: 0). Binnen de 40 dB(A) Lden-contour bevinden zich 7 ernstig gehinderden wat licht negatief (score: -) is beoordeeld. Bij de Trendvariant liggen er geen woningen binnen de 56 dB(A) en de 70 dB(A) L den-contouren en liggen er drie woningen binnen de 48 dB(A) Lden-contour. Binnen de 30 dB(A) Lnight-contour bevinden zich 15 ernstig slaapverstoorden. Op deze aspecten scoort dit alternatief licht negatief (score: -). Vanwege 65 ernstig gehinderden binnen de 40 dB(A) Lden-contour scoort de Trendvariant negatief (score: - -).

Luchtkwaliteit De integrale beoordeling ten aanzien van Luchtkwaliteit is vanwege zeer beperkte toename van de jaargemiddelde concentraties en de 24-uurconcentraties van NO2 en PM10 en het ruimschoots voldoen aan de wettelijke normen voor zowel de minimale invulling als de maximale invulling als neutraal beoordeeld 22

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

(score: 0). De ontwikkeling van het bedrijvencluster en de ontwikkeling van Natuur en de Werkparen worden niet op dit niveau beoordeeld. In plangebied Noord is er als gevolg van de ontwikkeling van de luchthaven mogelijk een toename van geurhinder, maar de relatie tussen geurcontouren en hinder is niet eenduidig vast te stellen. De verwachting is dat de dichtstbijzijnde woonwijk gelegen op meer dan 2 kilometer afstand van de luchthaven zeer geringe geurhinder zal ervaren. De uitstoot van broeikasgassen als gevolg van de Landing and Take-off cycli van het vliegverkeer is bepaald dat het effect in de Trendvariant vanwege het groter aantal vliegbewegingen groter is dan in de Startvariant, waardoor de Startvariant licht negatief wordt beoordeeld (score: -) en Trendvariant negatief (score: - -).

Externe veiligheid Voor dit aspect geldt dat de eventuele effecten uitsluitend betrekking hebben op de ontwikkeling van het luchthavengebied in plangebied Noord. Er is geen sprake van andere effecten wanneer er integraal naar de gebiedsontwikkeling als totaal wordt gekeken of voor effecten als gevolg van de ontwikkeling van het bedrijvencluster, Natuur of de Werkparken. -5

Het enige verschil tussen de Start- en de Trendvariant is het aantal vliegbewegingen. De 10 PR-contour ligt -6 voor beide alternatieven binnen het luchthavengebied. Een gedeelte van de 10 PR-contouren van zowel de Startvariant als de Trendvariant ligt buiten het luchthavengebied, maar hierbinnen zijn geen kwetsbare -7 objecten of woningen gelegen. Beide alternatieven scoren neutraal (score: 0). Ook de 10 PR-contouren vallen in beide alternatieven buiten het luchtvaartgebied. In de Trendvariant is dit oppervlak groter en zijn er 84 woningen binnen de PR-contour gelegen en daarom scoort deze negatief (score: - -). In de Startvariant -7 liggen er 4 woningen binnen de PR-contour en scoort licht negatief (score: -). De 10 PR-contour heeft overigens geen wettelijke status. In beide alternatieven neemt het Totaal risicogewicht (TRG, bepaald door ongeval kansen, Maximum Takeoff Weight en het totaal aantal vliegtuigbewegingen) beperkt toe in de Startvariant en licht toe in de Trendvariant. De Startvariant scoort daarom neutraal (score: 0) en de Trendvariant licht negatief (score: -). In zowel de Start- als de Trendvariant geldt dat het risico op ongevallen met steeds grotere groepen aanzienlijk afneemt.

In de Trendvariant is daarbij de kans dat over een jaar genomen, een groep van meer dan een gegeven aantal personen komt te overlijden als direct gevolg van één enkel vliegtuigongeval, groter dan in de Startvariant.

Natuur Ten aanzien van Natuur is het effect van stikstofdepositie alleen integraal beoordeeld. Overige effecten zijn integraal beoordeeld als samenvatting van de afzonderlijke effecten in de plangebieden. In plangebied Noord is gekeken naar de effecten van ruimtebeslag, barrièrewerking, verstoring van licht en geluid en verdroging en vernatting. In plangebied Midden is gekeken naar verschillende effecten voor de verschillende deelopgaven. Voor de ontwikkeling van Natuur is gekeken naar de effecten van verbindingen, verdroging en vernatting en doelrealisatie Natuur. Voor de ontwikkeling van de werkparken is gekeken naar de verstoring van licht, geluid en optische verstoring.

Ruimtebeslag De ontwikkeling van de Natuur leidt niet tot een netto verlies aan leefgebied en de functionaliteit van de nieuwe leefgebieden blijft (minimaal) gelijk aan die van de bestaande leefgebieden. Het totale effect van de integrale gebiedsontwikkeling en de beoordeling voor de ontwikkeling van de luchthaven wordt toch als licht negatief beoordeeld (score: -), omdat nieuwe leefgebieden tijd nodig hebben voordat ze volledig ontwikkeld zijn en het compensatieplan alleen gericht is op strikt beschermde soorten. Niet beschermde soorten of soorten uit de laagste beschermingscategorie zijn niet expliciet meegenomen. Voor de ontwikkeling van het luchthavengebied is uitbreiding van het bouwoppervlak, indien aan de orde, slechts beperkt. Zowel de Startvariant als de Trendvariant scoort licht negatief (score: -). Het gebied van het bedrijvencluster wordt grotendeels bebouwd en verhard, waardoor er weinig potentieel geschikt leefgebied over blijft. De Campusinrichting wordt daarom negatief beoordeeld (score: - -) en Hoogwaardig verdicht zeer negatief (score: - - -). 23

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Barrièrewerking De barrièrewerking van het luchthavengebied vermindert slechts beperkt. Het verplaatsen en verwijderen van de rasters en helwerken hebben vooral een effect buiten het luchthavengebied. De verkleining van het uitgerasterde deel in combinatie met de toename van de bedrijvigheid betekent lokaal, zowel in het plangebied als ten opzichte van de omgeving, een toename van de barrièrewerking. Op de strikt beschermde en bedreigde soorten wordt geen of alleen lokaal effect verwacht doordat de populaties alleen lokaal voorkomen en/of slechts beperkt hinder ondervinden van rasters. Het onderdeel barrièrewerking wordt licht negatief beoordeeld (score: -). De barrièrewerking van het bedrijvencluster neemt toe, vanwege de toename van het bebouwd en verhard gebied. In het alternatief Campusinrichting blijft lokaal ruimte over voor passage van soorten, maar is deze sterk verminderd ten opzichte van de referentie situatie. Dit alternatief wordt dan ook beoordeeld als negatief (score: - -). Het alternatief Hoogwaardig verdicht zorgt voor een dusdanige dichtheid aan bebouwing dat passage nauwelijks meer mogelijk is. Dit alternatief wordt dan ook beoordeeld als zeer negatief (score: - - -). De grootste impact heeft de ontwikkeling van natuur en het opheffen van rasters.

Ten opzichte van de referentiesituatie neemt op planniveau de functionaliteit van het Natuurnetwerk toe door de verbinding die ontstaat als gevolg van de ontwikkeling van de Natuur en de herbegrenzing van het NNN. Overall gezien wordt op planniveau het aspect barrièrewerking

daarom als positief (score: ++) beoordeeld. Verstoring Door de toename van het (recreatief) gebruik van het luchthavengebied is sprake van een toename van de verstoring van (leefgebied van) vogels, waardoor negatieve effecten niet op voorhand uit te sluiten zijn. Hierdoor is de beoordeling voor de ontwikkeling van Werkparken in plangebied Midden negatief (score: - -). Mits de openheid van het terrein met bloemrijk grasland en de realisatie van doornstruweel en structuurrijke bosranden met struweel wordt gegarandeerd, wordt optische verstoring integraal als licht negatief beoordeeld (-). Verstoring door geluid wordt voor beide alternatieven als zeer negatief beoordeeld (score: - -), gezien de afname van de kwaliteit van het leefgebied voor populaties die van belang zijn in het luchthavengebied. Verstoring door licht wordt als negatief (score: - -) beoordeeld, omdat er sprake is van een toename van de lichtbelasting. De lichtbelasting in een deel van de Werkparken is beperkt, omdat dit omzoomd is met opgaande vegetatie. Echter een deel staat in open gebied, waardoor de effecten verder reiken en de verwachting is dat vogels hier hinder van ondervinden en tevens lichtbelasting op (potentieel) leefgebied van vleermuizen niet uit te sluiten is.

Omdat in het beeldkwaliteitsplan gesteld is dat bewust met verlichting omgegaan wordt, wordt dit criterium niet als zeer negatief beoordeeld. Overall wordt de integrale beoordeling als zeer negatief (score: - - -) beoordeeld.

Verdroging en vernatting De effecten van de ingreep op de waterhuishouding reiken tot buiten het plangebied. Op basis van de ligging van het plangebied zijn alleen effecten te verwachten in het direct benedenstrooms van de luchthaven gelegen Natura 2000-gebied Lonnekermeer. In de huidige situatie wordt het water vanaf de luchthaven via duikers afgevoerd richting de Hesbeek, die om het Natura 2000-gebied Lonnekermeer heen ligt. In de herinrichting worden de nieuwe beken van het Middengebied gekoppeld aan de Blankenbellingsbeek en Hesbeek. Voor plangebied Midden betekent dit een positief effect (score: ++). De Blankenbellingsbeek is echter dermate klein gedimensioneerd dat de totale afvoer vanuit het plangebied niet afgevoerd kan worden door deze beek zonder ongewenste inundaties te veroorzaken. De basisafvoer loopt via de Blankenbellingsbeek en wordt middels een drempel een koppeling gemaakt met de Hesbeek. Dit betekent dat een zo groot mogelijk deel van de afvoer door de Blankenbellingsbeek afgevoerd wordt, zonder het bestaande beeksysteem te vergroten. Dit wordt als neutraal beoordeeld voor de deelopgave ontwikkeling Luchthavengebied in plangebied Noord (score: 0). De maatregelen die getroffen worden in het kader van de ontwikkelingen uit dit MER leiden niet tot verdroging in het buiten het plangebied.

Door de infiltratie in de bodem naar het grondwater en de aankoppeling van de nieuwe beken in combinatie met de verdeling van de waterafvoer over de Blankenbellingsbeek en Hesbeek treden naar verwachting positieve effecten op door vernatting (in 24

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

plangebied) en minder piekafvoeren. Het aspect vernatting en verdroging gezamenlijk wordt als positief (++) beoordeeld. Vermesting en verzuring Er is sprake van een toename van de stikstofdepositie in een overbelaste situatie met mogelijk negatieve effecten op habitattypen (en soorten). De emissie en dus depositie is aanzienlijk groter dan de beschikbare huidige reserveringsruimte. Significant negatieve effecten als gevolg van de depositie kunnen dan ook niet op voorhand worden uitgesloten. Het aspect verzuring en vermesting wordt voor zowel de maximale invulling als de minimale invulling als zeer negatief beoordeeld (score: - - -). In de PAS is in Segment 1 een reservering voor het project aanwezig, maar de gereserveerde emissie is niet toereikend voor de verwachte emissie als gevolg van de ontwikkeling. Door gedeputeerde Staten van Overijssel is het besluit genomen om in de eerst volgende moment waarop aanpassingen mogelijk zijn (eind 2016), de reservering passend te maken.

Doelrealisatie natuur Door de ontwikkeling van Natuur neemt het aantal natuurbeheertypen naar verwachting zowel in aantal als in oppervlak aanzienlijk toe. Omdat op basis van modellering blijkt dat mogelijk niet alle doelen volledig haalbaar zijn, ook niet met aanvullende ingrepen als ontgronding, blijft enige onzekerheid over de uiteindelijke kwaliteit van de natuurtypen. Natuurbeheertypen worden daarom beoordeeld als positief (score: ++) (en niet als zeer positief). In de ontwikkeling van Natuur zijn voldoende mogelijkheden voor de realisatie van compensatieleefgebied. Daarbij is het uitgangspunt dat nieuw leefgebied niet verstoord wordt en dat er geen ontwikkelingen zijn op de meest gunstige leefgebied locaties. Het criterium bijzondere en beschermde soorten wordt daarom als licht negatief (score: -) beoordeeld. Ten aanzien van biodiversiteit blijkt dat de verscheidenheid aan natuurtypen en het aantal gradiënten sterk toeneemt als gevolg van de gebiedsontwikkeling. Hierdoor neemt naar verwachting ook het aantal leefgebieden van soorten en daarbij het aantal soorten toe. Omdat de nieuwe natuur zich nog moet ontwikkelen, kan niet met zekerheid gesteld worden dat ook alle doelen gehaald worden, het aspect is daarom beoordeeld als positief (score: ++) (en niet als zeer positief). Integraal wordt dit effect als positief (score: ++) beoordeeld.

Doelrealisatie functioneren verbindingen In het ontwerp van Natuur is een bosverbinding aanwezig, waardoor een verbetering in de verbinding tussen Lonnekerberg en Hof Espelo ontstaat. Hoewel de verbinding de minimaal vereiste breedte heeft, is de verbinding wel aan verstoring onderhevig. Ook kunnen nieuwe rasters en hekwerken een extra (nieuwe) barrière vormen. De beperkt watervoerende slenken passen in het plangebied en hebben vanwege hun maat en schaal geen water-onttrekkende werking op de omgeving waardoor geen verdroging van de omgeving plaatsvindt, waardoor er sprake is van een verbetering voor verbindingen. De maatregel wordt beoordeeld als licht positief (score: +).

Landschap en cultuurhistorie Landschappelijke waarden De landschappelijke waarden hebben vooral betrekking op de laag van het Twentse landschap. In alle gevallen is het daarvoor zeer positief dat er in het middengebied sprake is van natuur- en landschapsontwikkeling. De effecten voor de ontwikkeling Natuur wordt daarom op positief gesteld (score: ++) en voor de ontwikkeling Werkparken op licht positief (score: +). In plangebied Noord zullen door de zeer beperkte ruimtelijke ontwikkeling bij de Startvariant geen landschappelijke waarden worden aangetast. Het effect is daarom neutraal (score: 0). Bij de Trendvariant is hier mogelijk wel sprake van. Echter de mogelijke aantasting van landschappelijke waarden betreft weinig waardevol bos in een niet heel kwetsbaar deel van 25

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

het terrein. Het effect is daarom licht negatief (score: -).Daarnaast is bij de maximale invulling sprake van een zodanig sterke verdichting en verstening, dat de kleinschalige landschappelijke structuur, met bijbehorende landschapselementen er grotendeels zal verdwijnen. De huidige groenkwaliteit is over het algemeen echter niet erg hoog (jong bos). Hierdoor wordt het effect slechts op negatief gesteld bij Hoogwaardig verdicht (score: - -) en vanwege de mogelijkheid tot meer maatwerk is het effect bij de Campusinrichting licht negatief (score: -). De integrale beoordeling gaan in de maximale invulling delen van het gebied onderdeel van het Nationaal Landschap Noordoost Twente verloren. Dit verlies wordt zwaarder gewogen, dan de toename van waarden in het middengebied, maar wel hierdoor verzacht, waardoor voor de maximale invulling het totale effect op licht negatief wordt gesteld (score: -). Bij de minimale invulling, is de aantasting van de landschapselementen in plangebied Noord nadrukkelijk minder en overheerst de zeer positieve verbetering in plangebied Midden, waardoor de effectbeoordeling op positief uitkomt (score: ++).

Landschapsbeleving De ontwikkeling van het middengebied heeft zowel positieve als negatieve effecten ten aanzien van de herkenbaarheid van het (oorspronkelijke) landschap. Positief is de toegankelijkheid, het verwijderen van bosbeplanting, referenties naar voormalige woeste gronden, het open centrumgebied en de verplaatsing en vormgeving van de spottershill. Negatief is de maat en omvang van de spottershill en de nieuwe beplanting die de zichtrelatie tussen het terminalgebied en de voormalige burgerluchthaven verbreekt. Het feit dat de genoemde zichtrelatie verloren gaat is een zeer negatief effect van een anders op zich erg positieve ontwikkeling. Het totaal effect wordt daarom op licht negatief gesteld (score: -). Voor de Werkparken zal de landschapsbeleving verbeteren, maar het grote nieuwe parkeervlak doet ernstig afbreuk aan het huidige verstilde open groen karakter van het gebied. Het totale effect wordt licht positief beoordeeld (score: +). Doorslaggevende effecten worden veroorzaakt door de ontwikkeling van bedrijvenlocaties in Plangebied Noord. Er is sprake van behoorlijke nieuwbouw, wat de beleving vanuit EHS-gebied negatief beïnvloedt. Dit krijgt een licht negatieve beoordeling (score: -).

Alternatief Hoogwaardig verdicht zal de indruk geven van een (hoogwaardig) bedrijventerrein met groen, terwijl het alternatief Campusinrichting nog het idee geeft van een landschappelijk bedrijventerrein. Dat laatste past veel beter bij de beleving van het gebied. In beide gevallen zullen er negatieve effecten zijn ten aanzien van de zichtrelatie met de omgeving. Voor de Campusinrichting wordt het effect op negatief gesteld (score: - -) en voor Hoogwaardig verdicht op zeer negatief (score: - - -). Integraal gezien ontstaat bij de maximale invulling in Plangebied Noord een haast gebiedsvreemde ontwikkeling (meer een bedrijventerrein met groen, dan een landschappelijke werklocatie). Dit is zo negatief, dat het gecombineerde effect op zeer negatief wordt gesteld (score: - - -). In de minimale invulling is dit effect veel minder, ook doordat in het Luchthavengebied nu geen bebouwing is voorzien. De totaalscore is daarom licht negatief (score: -).

Ruimtelijke kwaliteit Voor de luchthavenontwikkeling in plangebied Noord is er bij de Startvariant nauwelijks sprake van ruimtelijke ontwikkeling, waardoor dit beoordeeld wordt als neutraal (score: 0). In de Trendvariant wordt de karakteristieke ruimtelijke kwaliteit door de voorgestelde toevoegingen (meer) bijzonder, waardoor dit als licht positief wordt beoordeeld (score: +). Voor het bedrijvencluster is sprake van een situatie die los komt te staan van haar context. Dit is zeer negatief. Wel wordt door de hoogwaardige inrichting het totale effect op negatief en niet op zeer negatief gesteld (score: - -). Bij de Campusinrichting is vooralsnog de inschatting dat kwaliteitsverbetering en vermindering elkaar min of meer in evenwicht zullen houden. Het effect wordt daarom op neutraal gesteld (score: 0). De ontwikkeling van Natuur overheerst de positieve bijdrage van het terugbrengen van karakteristieken van de woeste gronden den negatieve effecten van aantasting van het luchthaven ensemble. Negatief is dat de ruimtelijke relatie tussen het terminal gebied van de voormalige burgerluchtvaart en het centrale middengebied verloren gaat. Dit negatieve effect weegt sterker dan het positieve effect.

Bij elkaar wordt het totale effect op neutraal gesteld (score: 0)De Werkparken scoren negatief op basis van het parkeren, maar er wordt geen aantasting van historische kwaliteiten verwacht, waardoor het totaaleffect op neutraal wordt gesteld (score: 0).

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Integraal gezien overheersen bij de maximale invulling de negatieve effecten in plangebied Noord ten opzichte van de te verwachten en mogelijke positieve effecten. Ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit wordt bij de maximale invulling het effect daarom op negatief gesteld (score: - -). Bij de minimale invulling kan tot meer kwaliteit in plangebied Noord worden gekomen, wat het verlies aan groenkwaliteit en kwaliteitsverlies in de relatie met de omgeving compenseert. Het totale effect voor de minimale invulling is neutraal (score: 0).

Historische geografie Het criterium historische geografie is hier vooral van toepassing voor Plangebied Midden. Hiervoor is het voor bij beide alternatieven heel positief dat de cultuurhistorische karakteristiek van de woeste gronden, beeklopen etc. weer in het natuurdeel worden teruggebracht. Ook versterking van historische landschapsstructuren bij de Werkparken is positief. Eveneens is positief dat door het meer openstellen van het terrein de historisch geografische waarden meer beleefd kunnen worden. Negatief is dat de rechtlijnige bosstructuren die karakteristiek zijn voor een jonge veldontginning worden verstoord. Ook het aanbrengen van gebiedsvreemde heuvels als de spottershill is negatief. Het positieve effect van het terugbrengen van de oorspronkelijke situatie weegt echter zwaarder dan de genoemde (licht) negatieve effecten, maar wordt daardoor wel afgezwakt. Het totale effect is daarom licht positief (score: +) voor beide deelopgaven. Bij de maximale invulling in Plangebied Noord zullen de historische landschappelijke karakteristieken echter grotendeels verdwijnen. Deze maken bovendien voor een deel onderdeel uit van een nationaal landschap. Gezien het feit dat dit in de Startvariant voor het luchthavengebied zeer beperkt is, is het effect daarom neutraal (score: 0).

In de Trendvariant is hier mogelijk wel beperkt sprake van en scoort daarom licht negatief (score: -). Voor het bedrijvencluster zullen historische landschappelijke karakteristieken verdwijnen, waarbij dit effect voor het alternatief Hoogwaardig verdicht groter is en negatief wordt beoordeeld (score: - -) dan voor de Campusinrichting, welke licht negatief wordt beoordeeld (score -). Bij de minimale invulling is het negatieve effect in plangebied Noord nadrukkelijk minder. Dit is zelfs zozeer, dat de positieve effecten van plangebied Midden tot een licht positief totaal effect leiden bij de minimale invulling (score: +). Voor de maximale invulling wegen deze echter niet op tegen de zeer negatieve effecten in plangebied Noord, waardoor het totaal effect negatief wordt (score: - -).

Historische (steden)bouwkunde Bij de ontwikkeling van het luchthavengebied wordt het totale ensemble van het zogenaamde druiventroscluster doorbroken door plaatsing van een hekwerk. De zichtrelatie blijft echter wel in stand, waardoor het effect op licht negatief wordt gesteld (score: -). Bij de ontwikkeling van het bedrijvencluster worden geen bouwkundige elementen aangetast. Zeer positief is behoud door ontwikkeling, waarbij de diverse objecten ook door een breder publiek toegankelijk en ervaarbaar zullen zijn. Negatief is het verdwijnen van het camouflagebos en het gevaar van losse historische objecten in plaats van een historische context. Dit is voor het alternatief Hoogwaardig verdicht zeer negatief (score: - - -) en voor de Campusinrichting, vanwege de mogelijkheid tot beter maatwerk, negatief (score: - -). Voor plangebied Midden vanwege het project Cultuurhistorie Vliegveld Twente voor een groot aantal elementen sprake van behoud door ontwikkeling. Dit is zeer positief. Er staan in de plannen ook een aantal voorstellen die licht tot zeer negatief zijn ten aanzien van historische (steden)bouwkunde. De negatieve effecten wegen zwaarder dan de positieve effecten; er gaan namelijk waarden verloren die niet snel meer terug komen. De effectscore wordt op licht negatief gesteld (score: -).

Vanwege de voornamelijk positieve effecten van het behoud door ontwikkeling en de gestelde waarborgen, wordt het totale effect van de Werkparken op positief gesteld (score: +). Voor de integrale beoordeling zal het camouflagebos vrijwel geheel kunnen verdwijnen in de maximale invulling. Ook de ruimtelijke samenhang tussen de verschillende objecten zal zeer sterk onder druk komen te staan. Dit is zeer negatief (score: - - -). Bij de minimale invulling is het effect door de lagere bebouwingsdichtheid beduidend minder, maar blijft mede vanwege de (licht) negatieve effecten van het EHS-gebied negatief (score: - -).

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Archeologie Voor het aspect Archeologie geldt dat de eventuele effecten direct gerelateerd zijn aan de ingreep ter plaatse. Er is geen sprake van andere effecten wanneer er integraal (in samenhang) naar de gebiedsontwikkeling als totaal wordt gekeken.

Aantasting bekende archeologische waarden Binnen het plangebied komen geen bekende archeologische waarden voor en worden dan ook niet aangetast door de ontwikkeling van het luchthavengebied en de luchthaven gebonden bedrijvigheid. De effectbeoordeling is neutraal (score: 0) voor plangebied Noord en plangebied Midden.

Aantasting archeologische verwachtingswaarden De archeologische verwachtingswaarde voor de perioden Prehistorie tot WOII zijn laag voor beide plangebieden en scoort daarom neutraal (score: 0). Echter, er geldt een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit WO II, wat betekent dat de kans dan ook groot is dat aanwezige archeologische waarden worden aangetast. Voor plangebied Noord worden de effecten op archeologische waarden uit WO II voor de ontwikkeling van de luchthaven negatief (score: - -) beoordeeld. Voor de ontwikkeling van het bedrijvencluster geld dat voor de Campusinrichting de hoge verwachtingswaarde betrekking heeft op 9,3 ha en voor Hoogwaardig verdicht 24,6 ha. De Campusinrichting scoort daarom licht negatief (score: -) en Hoogwaardig verdicht negatief (score: - -). In plangebied Midden is de natuur inmiddels grotendeels ingericht en de veronderstelde verwachtingen zijn niet opgetreden, waardoor de effecten als neutraal worden beoordeeld (score: 0). Voor de ontwikkeling van de Werkparken geldt deze verwachting nog wel steeds en wordt negatief beoordeeld (score: - -).

Bodem De effecten voor bodem worden uitsluitend integraal beoordeeld. De effecten zijn neutraal (score: 0), aangezien voor het gehele plangebied geldt dat de bestaande verontreinigingen worden opgeruimd en de restverontreiniging geen onaanvaardbare risico’s met zich meebrengt. Daarnaast worden nieuwe verontreinigingen vanwege beleidslijnen en regelgeving voorkomen. Eventuele negatieve beïnvloeding van de bodemkwaliteit wordt in grote mate beperkt door afstromend (verontreinigd) hemelwater op te vangen en te zuiveren alvorens het af te voeren of te infiltreren.

Water Beïnvloeding waterkwaliteit Als gevolg van de toename van het aantal vliegbewegingen en activiteiten neemt de vervuiling richting het oppervlaktewater toe en ontstaat er een groter risico op calamiteiten. Dit zorgt voor een negatieve beoordeling voor het luchthavengebied in plangebied Noord (score: - -). De overige deelopgaven in plangebied Noord en Midden scoren neutraal (score: 0). Het effect van de integrale gebiedsontwikkeling is om deze reden negatief (score: - -) met betrekking tot de waterkwaliteit. Zowel de minimale als de maximale invulling worden hierbij gelijk beoordeeld, al geldt wel dat het effect bij de maximale invulling groter is dan bij de minimale invulling.

Beïnvloeding waterkwantiteit De ingrepen in plangebied Noord hebben door de eis om afstromend water van nieuwe verharding of bebouwing lokaal te infiltreren geen invloed op het grondwatersysteem en wordt daarom neutraal beoordeeld (score: 0). In plangebied Midden is vanwege de lokaal hogere grondwaterstanden binnen de EHS wat aansluit bij een natuurlijk watersysteem sprake van een zeer positief effect bij de inrichting van de EHS (score: +++). De integrale beoordeling is dan ook zeer positief (score: +++) aangezien er verder geen (negatieve) effecten zijn te verwachten. 28

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Afkoppeling hemelwater en wijzigingen verhard oppervlak In plangebied Noord is mogelijk sprake van een toename van het verharde oppervlak. Voor het bestaande verharde oppervlak geldt dat de afwateringsituatie gehandhaafd blijft. Voor nieuw verhard oppervlak geldt dat het afstromend water geborgen en indien mogelijk lokaal geïnfiltreerd dient te worden. Daarom geldt de beoordeling neutraal (score: 0). In plangebied Midden is sprake van een afname van het verharde oppervlak. Vanwege de hogere grondwateraanvulling en lagere belasting van het waterafvoersysteem is dit positief beoordeeld (score: ++). Bij mogelijke nieuwe ontwikkelingen moet lokaal invulling worden gegeven aan het bergen en vasthouden van hemelwater. Bij de uiteindelijke afvoer van water naar watergangen wordt een koppeling gemaakt naar de slenken en gelden dezelfde voordelen als voor de bestaande bebouwing. Een eventuele toename van bebouwing wordt daarom als neutraal (score: 0) beoordeeld. De beoordeling voor de integrale ontwikkeling van het gebied is positief (score: ++).

Effecten op landbouw en infrastructuur In plangebied Noord is geen sprake van veranderingen in de grondwaterkwantiteit als gevolg van de geplande ingrepen. Er zijn dan ook geen effecten op landbouw of infrastructuur te verwachten en is neutraal beoordeeld (score: 0). In plangebied Midden is lokaal sprake van een mogelijk negatief effect op aanwezige landbouw of infrastructuur als gevolg van de verandering van de grondwaterstanden. Echter, de effecten zijn beperkt (en zeer locatiespecifiek). Daarnaast zijn mitigatie en compensatie onderdeel van het initiatief, waardoor de eventuele negatieve effecten ook als neutraal worden beoordeeld (score: 0). De integrale gebiedsontwikkeling is daarom ook als neutraal beoordeeld (score: 0).

Effecten afwatering beken Beide plangebieden hebben betrekking op een ander bekenstelsel. Plangebied Midden naar de Blankenbellingsbeek en plangebied Noord naar de Hesbeek en Jufferbeek. In plangebied Noord is er door de ontwikkeling van de luchthaven geen verandering van de afwateringswijze of hoeveelheid plaatsvindt, er geen sprake is van een toename van verharding en er ook geen andere invulling van het afwateringsysteem geldt. De ingrepen voor de luchthavenontwikkeling zijn neutraal beoordeeld (score: 0). Voor de ontwikkeling van het bedrijvencluster is de beoordeling ook neutraal (score: 0), omdat bij een toename van het verharde oppervlak of bebouwing water in eerste plaats wordt geïnfiltreerd in de ondergrond. In plangebied Midden is sprake van een positief effect (score: ++) bij de ontwikkeling van Natuur als gevolg van de toename van de watervoerendheid van de Blankenbellingsbeek als ook de afname van de belasting van de Hesbeek tijdens piekafvoeren. De integrale beoordeling is om bovengenoemde redenen positief (score: ++) aangezien er geen negatieve effecten tegenover de positieve effecten voor plangebied Midden staan.

Ruimtegebruik Voor het aspect Ruimtegebruik geldt dat de eventuele effecten direct gerelateerd zijn aan de ingreep ter plaatse en wordt daarmee niet integraal beoordeeld. De effecten voor het plangebied Midden zijn opgesplitst, met dien verstande dat voor de effecten op de ontwikkeling van Natuur uitsluitend het aspect recreatie relevant en beoordeeld is. Voor de ontwikkeling van de Werkparken is uitsluitend het aspect wonen en werken beoordeeld.

Wonen en werken In plangebied Noord zijn effecten van luchtvaartgeluid zijn neutraal voor de Startvariant (score: 0) omdat de Lden-contouren binnen het luchthavengebied vallen en er geen woningen of geluidsgevoelige objecten binnen de geluidscontouren en de PR-contouren. In de Trendvariant ligt alleen de 48 Lden-geluidscontour buiten het luchthavengebied, waarbinnen zich drie woningen bevinden. Er liggen geen woningen binnen de relevante 29

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

PR-contouren. Om deze reden is het effect voor luchtvaartgeluid licht negatief (score: -) beoordeeld en voor externe veiligheid neutraal (score: 0). Voor de ontwikkeling van het bedrijvencluster geldt dat er geen effecten optreden op bestaande woningen. Er is wel sprake van een transitie van bestaand militair bedrijventerrein in ‘burger’ bedrijventerrein, waardoor bestaande leegstaande gebouwen hergebruikt worden. Nieuwbouw vindt alleen plaats indien de aanwezige bebouwing niet voldoende ruimte biedt. In de Campusinrichting is de oppervlakte aan uitgeefbaar bedrijventerrein en het bebouwingspercentage lager dan bij Hoogwaardig verdicht. Om deze reden is het alternatief Campusinrichting als positief (score: +) en het alternatief Hoogwaardig verdicht als zeer positief (score: ++) beoordeeld. Bij de ontwikkeling van plangebied Midden is niet in woningbouw voorzien. De Werkparken in het gebied maken gebruik van bestaand functioneel vastgoed, waardoor aangesloten wordt op het karakter en de uitstraling van de bestaande gebouwen en wordt gebruik gemaakt van de potenties die het gebied te bieden heeft. Dit wordt positief beoordeeld (score: ++).

Landbouw De bijdrage van het vliegverkeer aan de jaargemiddelde concentraties van NO2 en PM10 concentreert zich rondom de luchthaven. Dit is echter zeer beperkt ten opzichte van de reeds aanwezige achtergrondconcentratie. Daarnaast is de bijdrage aan de PM10-concentraties nog veel kleiner dan aan de NO2-concentraties en wordt de grootste bijdrage geleverd door het taxiën. De effectscore voor plangebied Noord is daarmee neutraal (score: 0).

Recreatie In plangebied Noord geldt dat het gebied dat als luchthavengebied wordt vastgesteld blijft afgesloten. Het gebied is daarmee niet toegankelijk voor recreanten maar kan wel beter beleefd worden door te treffen (horeca) voorzieningen en uitzichtpunten (score: +). Het bedrijvencluster wordt ontwikkeld tot AMM/HTSM gebied, inclusief Twente Safety Campus, waardoor er naar verwachting beperkte toegang ten behoeve van recreatie mogelijk zal zijn. Dit wordt voor beide alternatieven licht positief beoordeeld (score: +). Wanneer het terrein door de toekomstige beheerder mogelijk toch verder toegankelijk wordt gemaakt voor recreanten door middel van bijvoorbeeld de aanleg van recreatieve fiets- en wandelpaden is de verwachting dat de Campusinrichting meer ruimte biedt voor recreatieve toegankelijkheid en beleefbaarheid dan het alternatief Hoogwaardig verdicht. De beoordeling wordt voor het alternatief Campusinrichting in dat geval positief (score: +++) en in het alternatief Hoogwaardig verdicht positief (score: ++). De ontwikkeling van de Natuur heeft een positief effect op de recreatie, omdat het gebied toegankelijk wordt gemaakt voor recreanten. Er worden recreatieve paden (wandelen, fietsen, paardrijden) en spottershills (uitkijkposten) aangelegd. Dit wordt als gevolg hiervan als zeer positief (score: +++) beoordeeld.

Voorkeursalternatief Bij het bepalen van het voorkeursalternatief (VKA) is gezocht naar een goede balans tussen economie, landschap, natuur en recreatie. Het zoveel mogelijk behouden van de ruimtelijke kwaliteit gekoppeld aan een realistische marktverwachting van de beoogde ontwikkelingen in combinatie met een neutrale grondexploitatie, vormen het vertrekpunt van het VKA. Dit heeft voor het bedrijvencluster geleid tot de keuze voor een Campusinrichting. Voor de vliegfunctie is gekozen voor de Trendvariant: voor general aviation is daarmee ruimte geboden voor het natuurlijke aandeel in de GA-markt in Nederland (en een klein gedeelte in Duitsland); voor business aviation en End of Life is ruimte geboden voor de groeipotentie die uit onderzoek is gebleken. Hiermee wordt het doel van de gebiedsontwikkeling, economische structuurversterking, optimaal mogelijk. Het VKA levert minder milieueffecten op dan bij de maximale vulling, met name ten aanzien van verkeer, geluid en stikstofdepositie. Op hoofdlijnen bestaat het VKA uit een combinatie van: • De Campusvariant met een bebouwingspercentage van 13% in plangebied Noord (footprint van 9,84 ha voor AMM/HTSM/TSC). • De Trendvariant voor de vliegtuigbewegingen in plangebied Noord.

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

•

De voorkeursvariant voor het plangebied Midden gebaseerd op de uitgangspunten vastgesteld door de gemeenteraad van Enschede (april 2015).

De ontwikkeling van de twee plangebieden (Noord en Midden) en beoogde functies binnen het VKA is organisch van karakter. Er is geen gedetailleerd, vooraf vastgesteld eindbeeld of werkvolgorde. Het is aan de markt óf en wanneer deze initiatieven onderneemt en welke vormen die precies aannemen. Het VKA vormt de basis voor te nemen besluiten in het kader van ruimtelijke visies en plannen (conform de Wet ruimtelijke ordening), het slaan van een Luchthavenbesluit en voor het verkrijgen van vergunningen en ontheffingen ingevolge de natuurwetgeving (Natuurbeschermingswet en Flora- en faunawet).

Effectbeoordeling VKA Het VKA is samengesteld uit de varianten die in dit MER voor de verschillende deelopgaven in de plangebieden Noord en Midden zijn beoordeeld. De invulling van het VKA voor de deelopgaven in het plangebied Midden, de ontwikkeling van de Natuur en ontwikkeling van de Werkparken, komt nagenoeg geheel overeen met hetgeen in voorliggend MER al is beoordeeld. Voor de invulling van het VKA voor plangebied Noord is gekozen voor de Campusinrichting van het bedrijvencluster. De Campusinrichting heeft een aangepaste footprint voor de ontwikkeling van het bedrijvencluster, staat in de kern van plangebied Noord een beperkt aantal bedrijven uit cat. 5.1 toe. Daarnaast zal er voor het bedrijvencluster sprake zijn van een kleiner bebouwingsoppervlakte en lager bebouwingspercentage dan in de oorspronkelijke Campusinrichting het geval was. Voor de luchthaven in plangebied Noord is gekozen voor de Trendvariant vliegen inclusief MRO-activiteiten waarbij het proefdraaien van vliegtuigmotoren op een specifiek daarvoor bepaalde locatie wordt uitgevoerd met behulp van een geluidmaatregel (scherm). De effectbeoordeling van het VKA is weergegeven in Tabel 1-9. Tabel 1-9 Samenvatting van effecten van de integrale beoordeling van het VKA

Milieuaspect

Criterium

Verkeer

Geluid

Lucht

Externe veiligheid

Referentie-situatie

VKA

Belastbaarheid van het wegennet

Belastbaarheid van kruispunten

Robuustheid wegennet

- - (spits) 0 (buiten de spits)

Verkeersveiligheid

Ernstig gehinderden totaal, binnen een gebied van 10x10 km rond de luchthaven en binnen 55 Lcumcontour

Woningen binnen 50 dB(A) Letmaalcontour (industrie)

NO2 – jaargemiddelde concentratie

PM10 – jaargemiddelde concentratie

PM10 – overschrijdingen grenswaarde 24uur-gemiddelde

PM2.5 – jaargemiddelde concentratie

Alleen beoordeeld voor luchthavenontwikkeling in plangebied Noord, zie H 6.2 31

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Milieuaspect

Criterium

Referentie-situatie

VKA

Natuur

Ruimtebeslag

Barrièrewerking en verbindingen

Verstoring • Optische verstoring • Lichtverstoring

• Geluidverstoring

----

Vernatting en verdroging

Vermesting en verzuring

---

Doelrealisatie natuur

Landschappelijke waarden

Landschapsbeleving

Ruimtelijke kwaliteit

Historische geografie

Historische (steden) bouwkunde

Bodem

Milieuhygiënische bodemkwaliteit

Water

Beïnvloeding waterkwaliteit (gronden oppervlaktewater)

Beïnvloeding waterkwantiteit (gronden oppervlaktewater):

Landschap

Cultuurhistorie

• Invloed op grondwatersysteem

+++

• Afkoppeling hemelwater en wijzigingen verhard oppervlak • Effecten op landbouw en infrastructuur

++ 0

• Effecten afwatering beken 0

Ruimtegebruik

Wonen en werken: Luchthavenontwikkeling

Wonen en werken: Bedrijvencluster

Landbouw

Recreatie

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Verkeer VKA Voor het plangebied Midden (ontwikkeling Natuur en de Werkparken) komt het VKA nagenoeg overeen met wat al beoordeeld is in zowel de integrale gebiedsbeoordeling als de effectbeoordeling van het plangebied Midden. Voor de opgaven in dit plangebied treden dan ook geen andere effecten op dan al eerder beschouwd. In plangebied Noord wijkt het VKA op twee punten af van de minimale invulling voor de gehele gebiedsontwikkeling. De verschillen zijn zodanig klein dat dit geen invloed heeft op de conclusies.

Belastbaarheid wegennet en kruispunten Door het grotere verkeersaanbod veroorzaakt door de ontwikkeling van het bedrijvencluster en de Werkparken zal het bestaande wegennet zwaarder worden belast en wordt de ochtendspits en de avondspits overbelast met slechte verkeersafwikkeling tot gevolg. Het bestaande knelpunt rondom Lonneker wordt verzwaard, maar er worden geen nieuwe knelpunten veroorzaakt. Het VKA wordt voor de belastbaarheid wegennet daarom beoordeeld als negatief (score: - -) Op de (nieuwe) rotonde N737 – Vliegveldweg en de kruispunten op de N733 worden geen afwikkelingsproblemen verwacht. De kruispunten van aansluiting 31 (Hengelo Noord) en het kruispunt N737N342 (Frans op de Bult) komen door de gebiedsontwikkeling verder onder druk te staan. Inmiddels heeft er een detailstudie plaatsgevonden (op basis van de verkeersintensiteiten van de voorkeursvariant) naar de verkeersafwikkeling op de kruispunten van de aansluiting A1 Hengelo-Noord en Frans op de Bult. De conclusie uit deze studie (‘TPBD9217-108-N001D03 Notitie kruispunten N342 def 160127’) is: Op basis van de uitkomsten van de berekeningen kan geconcludeerd worden dat de zuidelijke aansluiting A1 met de kruispuntconfiguratie volgens het plan van de provincie het verkeer volgens de voorkeursvariant 2026 goed kan verwerken in zowel de ochtend- als avondspits, en voldoende restcapaciteit heeft.

Dit geldt in de avondspits ook voor de noordelijke aansluiting A1 en het kruispunt Frans op den Bult, het verkeer kan volgens het plan van de provincie (met extra opstelstroken) goed verwerkt worden. In de ochtendspits geldt dit echter voor kruispunten noordelijke aansluiting A1 en Frans op de Bult niet. De gedachte indeling van de kruispunten kan gehandhaafd blijven, maar dan is wel verlenging van enkele opstelstroken nodig. Als deze verlenging is uitgevoerd kunnen de kruispunten de in 2026 verwachte spitsintensiteiten wel verwerken. Dit houdt in dat op deze kruispunten tijdens de ochtendspits geen restcapaciteit meer beschikbaar is. Geconcludeerd wordt dat het VKA voor een verslechtering van de doorstroming op de drie kruispunten zorgt en scoort hierom licht negatief (score: -).

Robuustheid wegennet en verkeersveiligheid In de spits zijn zowel de N737 als de N733 vrijwel maximaal belast. In het geval van een calamiteit op een van beide wegen kan de andere weg dit extra verkeer niet afwikkelen. Voor de spitssituaties kan worden geconcludeerd dat de robuustheid slecht is (score: - -). Buiten de spits is dit niet het geval, daarmee is de robuustheid gewaarborgd (score: 0). Op het gebied van verkeersveiligheid heeft het VKA een zelfde lichte negatieve (-) scoring als de alternatieven. Dit omdat de absolute intensiteit toeneemt op de N737, hierdoor neemt de kans op ongevallen licht toe. Daarnaast heeft de N737 enkele aandachtspunten op het gebied van de weginrichting (conform basiskenmerken wegontwerp). Dit tezamen zorgt voor een lichte negatieve (-) score.

Geluid VKA Voor het aspect Geluid geldt dat de effectbeoordeling als gevolg van het luchtvaartgeluid in het geval van het voorkeursalternatief hetzelfde is als voor de Trendvariant. Voor het voorkeursalternatief zijn nieuwe geluidsberekeningen uitgevoerd ten aanzien van industrielawaai, waarbij voor het proefdraaien rekening is gehouden met een specifieke zone/locatie voor het proefdraaien en het plaatsen van een geluidsscherm. De proefdraainiveaus zijn maximale niveaus die – uitsluitend op werkdagen overdag – maximaal 5 minuten kunnen aanhouden (met twee proefdraaisessies per dag in totaal 10 minuten). Ook is de cumulatie van het geluid als gevolg van de vliegbewegingen, het wegverkeer, het spoorverkeer en de industrie bepaald voor het voorkeursalternatief.

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Uit dit aanvullende onderzoek blijkt dat de maximale geluidbelasting op de woningen rond de zones in het Voorkeursalternatief 50 dB(A) is. Daarmee voldoen voor het voorkeursalternatief alle woningen aan de voorkeurswaarde voor woningen rond een industriezone (woningen binnen 50 dB(A) L etmaal). Als gevolg van de geluidmaatregel (scherm) in het VKA is er dus sprake van een aanzienlijke verbetering van de effecten en treden er geen overschrijdingen meer op (score: 0). Voor het VKA is ook de geluidscumulatie berekend. Gezien het beperkte verschil met de Minimale invulling is het effect van het VKA op het criterium ‘ernstig gehinderden binnen de 55 dB(A) Lcum-contour’ als licht negatief beoordeeld (score: -). In Afbeelding 2 en Afbeelding 3 zijn de 50 dB(A) contouren weergegeven.

Afbeelding 2 50 dB(A) contour plangebied Noord, VKA

Afbeelding 3 50 dB(A) contour plangebied Midden, VKA

PROJECTMER / BESLUITMER GEBIEDSONTWIKKELING LUCHTHAVEN TWENTE, DEEL A EINDCONCEPT

Lucht VKA Aangezien er zowel voor de Minimale als de Maximale invulling van het plangebied geen knelpunten op het gebied van de luchtkwaliteit worden verwacht, zal dat voor het VKA ook niet het geval zijn. Wel zal er een beperkte toename van concentraties ontstaan door de voorgenomen activiteit. De effecten op de luchtkwaliteit zijn vanwege de zeer beperkte toename van concentraties en het ruimschoots voldoen aan de wettelijke normen ook voor het VKA als neutraal beoordeeld (score: 0).

Externe veiligheid VKA De effectbeoordeling voor het aspect Externe veiligheid is alleen voor de luchtvaartontwikkeling in plangebied Noord uitgevoerd. Voor de overige deelopgaven geldt dat er geen externe veiligheidsrisico’s zijn. Omdat het VKA voor de vliegfunctie overeen komt met die in de Trendvariant, die in voorliggend MER al is onderzocht, komen de effecten van het VKA voor het aspect Externe veiligheid overeen met die beoordeeld voor de Trendvariant. -5

-6

Voor het VKA houdt dit in dat de 10 PR-contour binnen het luchthavengebied ligt. Een gedeelte van de 10 PR-contouren ligt buiten het luchthavengebied, maar hierbinnen zijn geen kwetsbare objecten of woningen -7 gelegen. Het VKA scoort hiervoor neutraal (score: 0). De 10 PR-contour valt buiten het luchtvaartgebied. -7 Er zijn 84 woningen binnen de PR-contour gelegen en daarom scoort deze negatief (score: - -). De 10 PRcontour heeft overigens geen wettelijke status.

Het Totaal risicogewicht (TRG, bepaald door ongeval kansen, Maximum Take-off Weight en het totaal aantal vliegtuigbewegingen) neemt beperkt toe, daarom wordt hier licht negatief gescoord (score: -).

Natuur VKA Ruimtebeslag Als integraal naar het VKA voor het totale plangebied wordt gekeken geldt dat het te bebouwen oppervlak in het VKA slechts iets lager is, dan wat al beoordeeld is in de minimale invulling van het plangebied. Alle leefgebieden van beschermde soorten die verdwijnen bij de ontwikkelingen in de overige delen van de luchthaven, worden gecompenseerd in het middengebied. De totale omvang van leefgebieden blijft minimaal gelijk. Dit betekent dat op lange termijn de gunstige staat van instandhouding van soorten is gewaarborgd. Toch wordt het totale effect als licht negatief beoordeeld (score: -). Nieuwe leefgebieden hebben tijd nodig voordat ze volledig ontwikkeld zijn. Door deze ontwikkelduur is er tijdelijk verminderde geschiktheid van leefgebied reëel. Het compensatieplan is alleen gericht op strikt beschermde soorten (tabel 2- en 3-soorten van de Flora- en faunawet). Niet beschermde soorten of soorten uit de laagste beschermingscategorie zijn niet expliciet meegenomen. Impliciet zal een groot deel meeliften op de maatregelen, maar dit is niet gegarandeerd.

Barrièrewerking en verbindingen Voor de integrale beoordeling van het VKA geldt dat de barrièrewerking als gevolg van het VKA van het integrale plan nauwelijks afwijkt van de beoordeling die is uitgevoerd voor de minimale en maximale invulling van het plangebied. De grootste impact heeft de ontwikkeling van Natuur en het opheffen van rasters. Het VKA wordt dan ook gelijkwaardig en positief beoordeeld (score: ++).

Verstoring Voor zowel de integrale beoordeling als de beoordeling van de deelopgaven geldt dat wat betreft optische verstoring en verstoring door licht inhoudelijk geen verschillen zijn met de beoordeling die is uitgevoerd voor de alternatieven. De effecten van geluid wijken wel enigszins af van de beoordeelde alternatieven doordat de intensiteit van het gebruik iets lager is in het VKA ten opzichte van de Maximale invulling. Dit uit zich met name in een kleiner deel van het Middengebied en de ontwikkeling van Natuur dat verstoord wordt. Voor het VKA geldt dat door de hoge mate van verstoring door geluid, wordt het aspect verstoring als sterk negatief beoordeeld (score: - - -).

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=428fd6b5-d19b-49e8-8a14-4dafca7e5e21