Jaarstukken 2023 Enkhuizen - getekend
Tekst van het document
Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Onderwijs Ambitie Wat hebben we bereikt?
Wat hebben we ervoor gedaan?
Enkhuizen
Enkhuizen beschikt over goed(e) onderwijs(voorzieningen) • We hebben een plan voor de toekomst opgesteld om de onderwijshuisvesting op orde te krijgen de komende jaren. • We hebben, ten behoeve van het inhalen van de onderwijsachterstanden, het lokale uitvoeringsprogramma van de NPO-gelden (Nationaal Programma Onderwijs, een overheidsinitiatief om onderwijsachterstanden veroorzaakt door de Covid-19 pandemie in te halen) uit laten voeren door Stichting Iedereen Telt Mee. De regionale NPO-middelen zijn ingezet op het voortgezet onderwijs. • Onderwijshuisvesting: - Basisschool De Pancratius heeft budget toegekend gekregen voor de uitbreiding van de school. - In 2023 is gestart met het opstellen van het strategisch integraal huisvestingsplan primair onderwijs. - De bestemmingsreserve is opgenomen in de begroting. • Het uitvoeringsplan besteding lokale NPO-middelen wordt uitgevoerd door Stichting Iedereen Telt Mee. De stichting ontvangt deze middelen ten behoeve van de uitvoering.
36
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Sport, Cultuur en Recreatie Ambitie Wat hebben we bereikt ?
Wat hebben we ervoor gedaan?
Sociaal Domein Ambitie
Wat hebben we bereikt ?
Wat hebben we ervoor gedaan?
Enkhuizen
Enkhuizen is een sportieve en cultuurrijke gemeente. • We hebben de toegang van sportvoorzieningen vergroot door bij te dragen aan het verruimen van het sportaanbod. • We hebben blijvende ondersteuning geboden aan verenigingen, vrijwilligers en mantelzorgers. • In 2023 hebben we actief gewerkt aan het versterken van de sportaccommodaties in de gemeente. Zo hebben wij bijgedragen aan de aanleg van twee padelbanen bij tennisvereniging ETC. Daarnaast zijn verdere stappen gezet met betrekking tot de realisatie van de sportzaal bij De Drecht en de nieuwe clubaccommodatie voor sportvereniging Enkhuizen. • Door het subsidiëren van het Vrijwilligerspunt en het Regionaal Kennisplatform Mantelzorg Westfriesland is onder andere invulling gegeven aan de ondersteuning van vrijwilligers, verenigingen en mantelzorgers. • Door het vaststellen van de Subsidieregeling Noodfonds Corona, Herstel & Innovatie en Tegemoetkoming Energielasten Maatschappelijk Vastgoed 2023 (Subsidieregeling CHT 2023) zijn de verenigingen in 2023 extra (financieel) ondersteund. De ondersteuning bestond uit 3 onderdelen, te weten: - een bijdrage in het exploitatietekort; - subsidie voor een éénmalig initiatief of innovatie & herstel; - een tegemoetkoming in de gestegen energielasten voor eigenaren/beheerders van maatschappelijk vastgoed of verenigingshuisvesting.
Iedereen doet mee naar vermogen. De voorzieningen in Enkhuizen zijn voor iedereen die het nodig heeft toegankelijk • We hebben ons ingezet om inwoners in staat te stellen naar behoefte te participeren in de samenleving. • Er is een inkomenseffectenrapportage uitgevoerd om de minimaprocessen en beleid te optimaliseren. Ook geeft de rapportage inzicht in missend aanbod. In 2024 wordt het rapport gedeeld. • In 2023 hebben we een begin gemaakt met de ontwikkeling van een lokaal jeugdbeleidsplan. 37
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
•
•
•
•
•
Enkhuizen
In 2023 is het inloopspreekuur van WerkSaam op het stadskantoor van Enkhuizen hervat. Er is een geldkrant huis-aan-huis verspreid waardoor inwoners geïnformeerd worden over de gemeentelijke schuldhulpverlening, bijzondere bijstand en minimaregelingen. Ook is er een poster gemaakt en op verschillende plekken in de gemeente opgehangen. Deze poster moet inwoners attenderen op mogelijkheden tot financiële hulp bij de gemeente. Daarnaast hebben de consulenten de cursus 'Helder rapporteren voor professionals' gevolgd om zo de beschikkingen te optimaliseren waardoor deze beter begrepen worden door de inwoners. Voor het onderzoek naar de mogelijkheden van een gemeenschappelijke stichting Wmo en Welzijn, zijn verkennende gesprekken gevoerd. Hiermee is een basis gelegd voor de bestuursopdracht die in 2024 volgt. Er is onderzoek gedaan naar de mogelijkheid tot invoeren van een Stadspas. De resultaten zullen middels een raadsbrief worden gedeeld. In 2023 zijn er een vijftal nieuwe regionale overeenkomsten in het kader van Jeugd en Wmo afgesloten. Sociaal Medische Advisering, Onafhankelijke Cliëntondersteuning, Pleegzorg, Jeugdbescherming & Jeugdreclassering en Ernstige Dyslexie hebben per 2024 nieuwe overeenkomsten voor de regio Westfriesland.
Om een zorgvuldig proces en onderbouwde inrichtingskeuzes voor de nieuwe inkoop van specialistische en hoogspecialistische Jeugdhulp en Wmo (begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en dagbesteding) te maken, is een overbruggingsovereenkomst afgesloten. In 2023 is er, in samenwerking met diverse ketenpartners, gewerkt aan de voorbereiding en uitwerking van de nieuw af te sluiten overeenkomsten. De evaluatie van het Resultaat Gestuurd Werken is daarbij als basis gebruikt. Er wordt rekening gehouden met de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd en er worden voorwaarden geschept om te sturen op het afsluiten van overeenkomsten alsmede de looptijd van de overeenkomsten. Dit wordt vervolgd in 2024. De pilot Dagbesteding als voorliggende voorziening is gestart.
38
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
•
• • •
De wethouder van Enkhuizen is bestuurlijk trekker geworden van het dossier 'Dak- en thuislozen, spoedzoekers en statushouders' zodat deze onderwerpen op de regionale agenda's worden gezet. De energietoeslag is in 2023 wederom uitgekeerd aan mensen met een laag inkomen. Er is een kerstattentie aangeboden aan kinderen uit gezinnen met een laag inkomen. We zijn aangesloten bij de Nationale Schuldhulproute (NSR), dit draagt bij aan de optimalisering van de schuldhulpverlening. Vanuit het College Uitvoeringsprogramma Enkhuizen was het doel om het proces schuldhulpverlening laagdrempeliger, klantvriendelijker en daarmee toegankelijker voor inwoners te maken. In het coalitieakkoord is opgenomen dat Enkhuizen meer preventief wil inzetten om (problematische) schulden te voorkomen. Beide doelen zijn mede met de aansluiting bij de NSR bereikt.
Volksgezondheid Ambitie Wat hebben we bereikt ? Wat hebben gedaan?
we
Enkhuizen is een gezonde gemeente We hebben bijgedragen aan verschillende projecten ter verbetering van de gezondheid van de (jonge) inwoners. ervoor Het project Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) wordt uitgevoerd in Enkhuizen. JOGG is een methode om het leven van kinderen en jongeren gezonder te maken. In Enkhuizen werd in 2023 de methode ingezet ten behoeve van jonge kinderen.
Indicatoren Naam indicator
Eenheid
Bron
Meest recent
Banen
Aantal per 1.000 inwoners 15LISA 74 jaar
2022: 613,5
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
2022: 1
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
CBS
2022: 5
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte CBS van de beroepsbevolking % deelnemers aan het VO en DUO MBO onderwijs
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Netto arbeidsparticipatie
Enkhuizen
39
CBS
2022: 71,6 2022: 3,1
2022: 2
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
2023: 247,7
Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar CBS % van alle jongeren t/m 18 CBS jaar % van alle jongeren t/m 18 CBS jaar % van alle jongeren van 12 tot CBS 23 jaar
2023: 350,3 2020: 12,4 2020: 1,1 2020: n.b.
Aantal per 10.000 inwoners
GMSD
2022: 820
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
2021: 0
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
2022: 26
Niet-sporters
% inwoners dat niet wekelijks RIVM, CBS sport (vanaf 12 jaar)
2022: 51,4
Met wie hebben we samengewerkt? Binnen dit programma wordt samen gewerkt met de volgende gemeenschappelijke regelingen: • WerkSaam Westfriesland • Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Een nadere toelichting op deze samenwerking is opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023
Begroting 2023
Werkelijk 2023
Totaal lasten
33.972
46.112
45.076
Totaal baten
- 6.374
- 15.429
- 14.288
Saldo van baten en lasten
27.598
30.683
29.023
Toevoeging aan reserves
13
188
2.481
Onttrekking aan reserves
- 55
- 492
- 421
27.556
30.379
31.083
Resultaat
Enkhuizen
40
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)
Bedrag
Lasten: Kapitaallasten Bijdrage SED BTW nadeel koepel (in bijdrage SED) Overhevelingen Leerlingenvervoer Kunstopslag Conservator Gehandicaptenvervoer BUIG Specialistische jeugdhulp Kosten Netwerkorganisatie Cliëntgebonden kosten Opvang vluchtelingen Oekraïne Subsidies Sportvelden Sportgebouwen Monumenten Terugontvangst Stichting Iedereen telt mee
V/ N
52 V -548 N 65 V 1.366 V 85 V 42 V 35 V 51 V 299 V 54 V 76 V -1.865 N 724 V 145 V 20 V 22 V 62 V 85 V
SPUK
44 V
Overige verschillen
222 V
Totaal lasten:
1.036 V
Baten: Opvang vluchtelingen Oekraïne Reserve MOBW BUIG Sportgebouwen Zwembad Sportvelden
641 V -64 N -171 N 92 V -62 N -24 N
SPUK
266 V
Overige verschillen
-54 N
Totaal baten:
624 V
Totaal verschil
1.660 V
Het totale resultaat van programma 3 is in vergelijking met de begroting € 1.660.000 voordelig. In bovenstaande tabel zijn deze verschillen zichtbaar. De belangrijkste verschillen worden hieronder tekstueel nader toegelicht Enkhuizen
41
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Lasten Kapitaallasten (€ 52.000 voordeel) De kapitaallasten zijn lager dan geraamd omdat bepaalde investeringen niet of niet geheel in 2023 zijn gerealiseerd. Daarnaast zijn de rentelasten lager dan geraamd. Bijdrage SED Organisatie (€ 548.000 nadeel) Zie onderdeel Financiën: Toelichting bijdrage SED organisatie op pagina 98. Overhevelingen (€ 1.366.000 voordeel) Bestaat uit: Inkoop Jeugd en WMO Achterstallig onderhoud buitenruimte Energietoeslag Taalonderwijs Oekraïne Verbeteren jeugdprocessen Kerstattentie minima CUP onderzoek preventie Inburgering CUP onderzoek naar een stichting Sloopkosten Korte Westerstraat 2
€ 25.000 € 107.000 € 1.005.000 € 25.000 € 10.000 € 13.000 € 40.000 € 61.000 € 50.000 € 30.000
Leerlingenvervoer (€ 85.000 voordeel) In een eerder stadium is de verwachting geweest dat kosten voor leerlingenvervoer zouden stijgen. Deze stijging is minder hoog gebleken dan verwacht. Kunstopslag (€ 42.000 voordeel) De kosten voor opslag van de gemeentelijke collectie zijn gedurende het jaar op een ander programma geboekt waardoor er een vrijval is bij programma 2. Conservator (€ 35.000 voordeel) In de begroting is een bedrag opgenomen voor de inhuur van een conservator. De conservator van Enkhuizen is gedurende het jaar in vaste dienst gekomen waardoor het de kosten lager uitvallen. Gehandicaptenvervoer (€ 51.000 voordeel) Na de corona-periode, waarin een forse compensatie is gegeven voor het vervoer op basis van eerder gebruik, werd het reizen langzaam weer opgestart door gebruikers. Er is een andere berekeningswijze gehanteerd, waarbij afgerekend wordt in kilometers in plaats van in zones. Gebundelde uitkering (BUIG) (€ 299.000 voordeel) Het aantal uitkeringen blijft dalen. De uitkeringslasten zijn hierdoor lager dan de ontvangen BUIG gelden. Specialistische Jeugdhulp (€ 54.000 voordeel) Op 1 juli 2023 liep het contract van JeugdzorgPlus af, waarin een basiscapaciteit was afgesproken. Per 1 juli 2023 zijn er nieuwe contractafspraken gemaakt over de basiscapaciteit onder de titel ‘Af- en ombouw JeugdzorgPlus’.
Het gebruik van bedden en de bekostiging van de niet-afgenomen bedden is naar beneden bijgesteld. De kosten van de gemeenten blijven Enkhuizen
42
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
echter afhankelijk van het aantal daadwerkelijk afgenomen bedden en is daarmee lastig te voorspellen. Kosten Netwerkorganisatie (€ 76.000 voordeel) In de begroting is rekening gehouden met een verhoging van het budget voor de Netwerkorganisatie (indexatie op begroting 2022). De eindafrekening viel echter lager uit. Cliëntgebonden kosten - Jeugd (€ 1.782.200 nadeel) De overschrijding van het jeugdbudget heeft een aantal oorzaken. Naast de landelijke trend van stijgende kosten in de jeugdzorg, zijn er ook een aantal lokale ontwikkelingen. In de hoogste intensiteiten van arrangementen is een stijging in de aantallen. Na de coronaperiode neemt de vraag naar (hoog) specialistische jeugdhulp toe, zoals bijvoorbeeld eet- en angststoornissen bij jeugdigen. Het totaal aantal unieke cliënten met een jeugdwetindicatie is in 2023 ten opzichte van 2022 gestegen met 4,9%. Daarnaast zijn in het boekjaar 2023 veel indicaties met terugwerkende kracht afgegeven. Dit heeft te maken met achterstanden in het werkproces jeugd. Zorgpartijen declareren in sommige gevallen tot een jaar nadat de zorg is geleverd, hierdoor zijn kosten lastig te voorspellen. Een deel van de kosten in 2023 heeft betrekking op 2022. Het gaat om een bedrag van € 576.000. Cliëntgebonden kosten - Wmo (€ 82.800 nadeel) De kosten voor Wmo zijn beter in te schatten gedurende het jaar.
Facturatie vindt regelmatig plaats en er zijn geen achterstanden in het werkproces. Hierdoor is de afwijking op het Wmo budget beperkt in verhouding tot de totale kosten. Het nadeel betreft ongeveer 1,5% van het totale budget Wmo. Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 724.000 voordeel) Baten en lasten van opvang van ontheemde Oekraïners zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 724.000. (zie ook baten). Subsidie (€ 145.000 voordeel) Er is een onderbesteding van de totale subsidieplafonds van 6,2%. Binnen de subsidiesystematiek is het niet ongebruikelijk dat niet alle vastgestelde plafonds (maximale budgetten) volledig worden benut. Dat neemt niet weg dat ernaar moet worden gestreefd om de onderbesteding zo klein als mogelijk te houden. Over de hele linie is sprake van een onderbesteding. Het muziekonderwijs is bijvoorbeeld een post waar sprake is van een aanzienlijke onderbesteding en lijkt ook een trend te zijn. Voor de begroting 2025 zal hier aandacht voor zijn. Verder zijn er posten (o.a. maatschappelijk werk) in de lijst opgenomen die niet op de subsidielijst hadden moeten staan, omdat deze taken zijn overgenomen door Stichting Iedereen Telt Mee.
Voor onderwijsbegeleiding is er ook structureel teveel budget begroot, omdat uitgaven hiervoor met name worden geboekt op de rijksgelden die wij ontvangen on het kader van het Onderwijsachterstandenbeleid. Dit zal worden gecorrigeerd in de kadernota 2025.
Enkhuizen
43
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Sportvelden (20.000 voordeel) Op sportpark Immerhorn stond voor eind 2023 gepland dat het toegangspad werd vernieuwd. Vanwege de regen heeft dit niet plaatsgevonden. Het moet een paar dagen achter elkaar droog zijn om dit project uit te kunnen voeren. Het werk wordt uitgevoerd in 2024. Sportgebouwen (€ 22.000 voordeel) We betaalden huur voor de kleedkamers voor de voetbalvereniging West Frisia, dit is vanaf 2023 niet meer van toepassing. Dit zal in de voorjaarsnota structureel worden afgeraamd. Monumenten (€ 66.000 voordeel) Pas in de loop van het jaar zijn de vacatures vanuit het erfgoedbeleid ingevuld. Hierdoor is een incidenteel voordeel ontstaan. Terugontvangst Stichting Iedereen telt mee (€ 85.000 voordeel) Baten Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 641.000 voordeel) Baten en lasten van opvang van ontheemde Oekraïners zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 641.000. (zie lasten). Reserve Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (€ 64.000 nadeel) De ontvangen bijdrage uit de regionale reserve is lager dan begroot. BUIG (€ 171.000 nadeel) We hebben minder inkomsten en terugontvangsten uit vorderingen dan begroot. In totaal geeft BUIG een positief saldo. Sportgebouwen (48.000 voordeel) Er heeft een herrekening plaatsgevonden van huur over voorgaande jaren.
Dit heeft geresulteerd in een hogere opbrengst. Zwembad ( (€ 62.000 nadeel) De huur van het zwembad is vanaf 2023 verlaagd naar € 145.000. Per abuis is de aanpassing van de huur niet in de raming verwerkt. Sportvelden (€ 24.000 nadeel) De gemeente betaald een deel van het gasverbruik van de sportvelden. Het water- en elektraverbruik moeten de sportvelden zelf betalen, alleen heeft de gemeente deze contracten in beheer en betalen wij dit gedurende het jaar. Aan het eind van het jaar worden alle lasten van gas, water en elektra met elkaar verrekend. De gemeente moest over 2023 betalen aan de sportvelden in plaats van inkomsten ontvangen. SPUK (266.000 voordeel) Voor Specifieke Uitkeringen zijn in diverse regelingen (Sportbevordering, sociale cohesie, participatie inburgering) rijksmiddelen ontvangen.
Enkhuizen
44
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Reserves Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000) Bedrag
V/N
Bestemming resultaat JR2022 Niet bestede overhevelingen Oekraïne
-372 N -28 N -1.964 N 0 V
Overige verschillen
0 N
Totaal verschil
-2.364 N
Zie voor een toelichting op mutaties reserves de toelichting bij programma 1.
Enkhuizen
45
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Paragrafen
Enkhuizen
46
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Lokale heffingen Gerealiseerde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de lokale heffingen en de verwachte opbrengsten in de begroting 2023 en de daadwerkelijke inkomsten:
Belastingen
Begroting 2023
Werkelijk 2023
Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren)
2.675
2.696
Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren)
1.812
1.880
Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers)
1.283
1.331
Roerendezaakbelasting
2
3
Forensenbelasting
39
47
Toeristenbelasting
528
528
Precariobelasting
63
73
6.402
6.558
Begroting 2023
Werkelijk 2023
Secretarieleges
232
234
Leges omgevingsvergunningen
349
407
Begrafenisrechten
214
210
Rioolheffing
1.993
2.041
Afvalstoffenheffing
3.393
3.439
Reinigingsrecht
20
11
Staangelden markten
12
7
Pachtsommen kermissen
8
-
Parkeervergunningen
160
210
Haven- en liggelden
639
716
Vermakelijkhedenretributie
141
114
Overige heffingen
121
154
7.282
7.543
Totaal
Heffingen
Enkhuizen
47
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen. Dit betreft een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Voor 2023 heeft de gemeenteraad de volgende tarieven vastgesteld: Tarieven OZB heffing OZB woning eigenaar OZB niet-woning eigenaar OZB niet-woning gebruiker
2022 0,0948% 0,3911% 0,2927%
2023 0,0942% 0,4465% 0,3591%
De berekening van de OZB-tarieven wordt gedaan aan de hand van de door de raad goedgekeurde methode. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Ten opzichte van 2022 is het tarief voor woningen vrijwel gelijk gebleven en zijn de tarieven voor niet-woningen gestegen. Dit heeft te maken met het verschil in waardeontwikkeling tussen deze twee categorieën. Bij de tariefstelling wordt rekening gehouden met dit verschil in waardeontwikkeling per categorie, zodat een verschuiving in de lastendruk wordt voorkomen. Roerende-zaakbelasting Deze belasting wordt geheven over de waarde van roerende woon- en bedrijfsruimten, gelijk aan de belasting die wordt geheven over de waarde van onroerende woon- en bedrijfsruimten (de OZB). Daarom wordt deze belasting ook wel Roerende-zaakbelasting (RZB) genoemd. Omdat deze belasting zorgt voor een gelijke behandeling van woon en bedrijfsruimten (ongeacht of deze roerend dan wel onroerend zijn), is wettelijk bepaald dat voor deze belasting dezelfde tarieven gehanteerd moeten worden als die voor de OZB.
Precariobelasting Precariobelasting is een vergoeding voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. In Enkhuizen worden alleen terrassen die op gemeentegrond staan in de heffing betrokken, waarbij voor terrassen gelegen binnen de vesting een hoger tarief wordt gehanteerd dan daar buiten. Toeristenbelasting Deze belastingen zijn bedoeld om mensen die wel gebruik maken van voorzieningen van de gemeente, maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit deze belastingen, komen te gunste van de algemene middelen. In Enkhuizen is er voor gekozen om (een deel van) de inkomsten te gebruiken om het voorzieningenniveau voor de toeristen te handhaven. De toeristenbelasting wordt geheven van degene die gelegenheid tot verblijf biedt. De aanbieder kan dit vervolgens bij degene die overnacht in rekening brengen. De forensenbelasting wordt geheven van diegene die meer dan 90 dagen binnen de gemeente verblijft of meer dan 90 dagen een
Enkhuizen
48
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
woning voor eigen gebruik beschikbaar houdt. Hierbij wordt de hoogte niet afhankelijk gesteld van het aantal dagen, maar wordt een vast tarief gerekend. Omdat pas aan het eind van het jaar bekend is of de grens van 90 dagen nachtverblijf of “voor eigen gebruik beschikbaar houden” wordt overschreden, wordt deze belasting grotendeels na afloop van het jaar geïnd. Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van haar diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Titel 1 Algemene dienstverlening
Lasten
Baten
Dekking
hoofdstuk 1 Burgerlijke stand hoofdstuk 2 Reisdocumenten
18.829 133.123
32.198 94.445
171% 71%
hoofdstuk 3 Rijbewijs hoofdstuk 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen hoofdstuk 9 Overige publiekszaken hoofdstuk 17 Kinderopvang hoofdstuk 18 AVOI hoofdstuk 19 Verkeer en Vervoer (parkeren)
65.432 8.138 3.815 1.150 6.024 25.476
56.927 6.001 3.042 1.074 22.516 11.763
87% 74% 80% 93% 374% 46%
Kostendekking Titel 1
261.987
227.966
87%
Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk 2 Vooroverleg/ beoordeling conceptaanvraag hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning hoofdstuk 7 Wijziging omgevingsvergunning a.g.v. wijziging project
Lasten
Baten
Dekking
230.859 702
9.126 399.941 156
0% 173% 22%
Kostendekking Titel 2
231.561
407.793
176%
Titel 3 Europese dienstenrichtlijn
Lasten
Baten
Dekking
15.454 12.592
13.240 1.895
86% 15%
hoofdstuk hoofdstuk
1 Horeca 2 Organiseren evenementen of markten
Kostendekking Titel 3
Enkhuizen
28.046
49
15.135
54%
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Recapitulatie Titel 1,2 en 3
Lasten
Baten
Dekking
Kostendekkendheid Titel 1
261.987 227.966
87%
Kostendekkendheid Titel 2 Kostendekkendheid Titlel 3
231.561 407.793 28.046 15.135
176% 54%
Kostendekkendheid totale tarieventabel 521.594 650.894 125% De kostendekkendheid in titel 2 (176%) wordt veroorzaakt door twee niet voorziene grote bouwprojecten aan het eind van het jaar. Een overschrijding van de 100% kostendekkendheid op rekeningbasis als gevolg van incidentele aspecten is toegestaan.
Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar en gebruiker van percelen van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd of waarvoor de gemeente een zorgplicht vervuld voor het inzamelen en afvoeren van hemelwater. De uitgangspunten voor de heffing zijn volledige kostendekking op basis van het vastgesteld Programma Stedelijk Water en Riolering. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2023 98%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de riolering: Bedragen * 1.000 Euro
2023
Kosten riolering
1.101
Inkomsten riolering excl. heffingen
26
Netto kosten riolering
1.127
Toe te rekenen kosten: Overhead
723
BTW
242
Totale kosten
2.092
Opbrengsten heffingen
2.041
Dekking
98%
Enkhuizen
50
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die de Huisvuilcentrale (HVC) te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn in 2023 met 5,8 % gestegen voor eenpersoonshuishoudens en met 6% voor meerpersoonshuishoudens en bedragen respectievelijk € 349,20 en € 435,00. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2023 100%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing: Bedragen * 1.000 Euro
2023
Kosten afvalinzameling
2.870
Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen
219
Netto kosten afvalinzameling
2.651
Toe te rekenen kosten: Overhead
67
BTW
534
Overige toe te rekenen kosten
187
Totale kosten
3.439
Opbrengsten heffingen
3.439
Dekking
100%
Reinigingsrecht Een bedrijf betaalt reinigingsrecht wanneer met huisvuil vergelijkbaar bedrijfsafval aan de straat wordt gezet of in (haven)containers wordt aangeboden aan de gemeentelijke afvalinzamelaar HVC. Vrijstelling van deze heffing wordt alleen verleend op verzoek en wanneer wordt aangetoond dat het bedrijf zelf zorgdraagt voor de afvoer van afval dan wel een overeenkomst heeft met een inzamelaar. In 2023 zijn de volgende tarieven gehanteerd: - 1 t/m 4 zakken per week € 385,00 - 5 t/m 9 zakken per week € 765,00 Ander bedrijfsafval wordt niet opgehaald door HVC. Door HVC wordt bij het ophalen van het huisvuil gecontroleerd op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval. Bij een overtreding wordt in overleg met de gemeente gehandhaafd.
Enkhuizen
51
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen, worden onder de naam “marktgelden” rechten geheven. Het uitgangspunt van de heffing van marktgelden is dat de kosten die de gemeente maakt voor de dienstverlening worden verhaald. Haven- en liggelden Onder de naam 'havengelden' worden rechten geheven ter zake van het gebruik van de haven, door vaartuigen anders dan woonschepen. Onder de naam 'liggelden' worden rechten geheven ter zake van het innemen van een ligplaats door woonschepen. De tarieven in 2023 zijn vastgesteld door de gemeenteraad en zijn afhankelijk van de oppervlakte dan wel de lengte van het schip. Vermakelijkhedenretributie Met deze retributie wordt een bijdrage gevraagd aan organisaties die vermaak bieden voor de voorzieningen die de gemeente treft voor de bezoekers van de vermakelijkheid. De gemeente ontvangt namelijk voor toeristen geen bijdrage via de Algemene uitkering. Voor overnachtende toeristen is een toeristenbelasting ingevoerd. Het tarief vermakelijkhedenretributie is tot en met 2023 vastgesteld op € 0,38 per bezoeker, waarbij een drempel van 20.000 bezoekers wordt gehanteerd om kleine vermakelijkheden buiten de heffing te houden.
Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2023 betalen huishoudens meer aan gemeente, provincie en waterschap dan in 2022. Een huishouden met een eigen woning betaalt dit jaar gemiddeld 1.562 euro in totaal aan alle lokale belastingen, 5,4 procent meer dan vorig jaar. Huurders zijn in 2023 gemiddeld 933 euro kwijt aan lokale lasten, 4,6 procent meer dan vorig jaar. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van huurders en van eigenaren/bewoners in de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde.
Enkhuizen
52
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Woonlasten per huishouden (huurders) Rangorde Gemeente
1 Medemblik 2 Koggenland 3 Stede Broec 4 Drechterland 5 Hoorn 6 Enkhuizen 7 Opmeer
Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2022 2023 € 257 € 282 € 267 € 294 € 307 € 403 € 488
€ 240 € 295 € 279 € 305 € 323 € 426 € 493
Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023 € 362 € 379 € 397 € 408 € 399 € 483 € 599
€ 340 € 397 € 411 € 425 € 424 € 512 € 606
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, woonlasten per gemeente huurders Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor huurders in Enkhuizen in 2023 gestegen met 6%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Enkhuizen voor deze regio voor huurders een bovengemiddelde lastendruk kent. Ook zijn de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden hoger dan het landelijk gemiddelde van € 436. Woonlasten per (eigenaren/bewoners)
huishouden
Rangorde
Bruto Woonlasten
Gemeente
één persoonshuishouden 2022 2023 1 Koggenland 2 Hoorn 3 Enkhuizen 4 Drechterland 5 Medemblik 6 Stede Broec 7 Opmeer
€ 675 € 775 € 802 € 787 € 800 € 865 € 1.012
€ 785 € 813 € 889 € 884 € 967 € 990 € 1.105
Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023 € 772 € 867 € 882 € 901 € 905 € 994 € 1.123
€ 886 € 914 € 975 € 1.004 € 1.067 € 1.122 € 1.218
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, woonlasten per gemeente eigenaren/bewoners Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor eigenaren/bewoners in Enkhuizen in 2023 gestegen met 11%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Enkhuizen voor deze regio voor eigenaren/bewoners een gemiddelde lastendruk kent. Ook zijn de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden licht hoger dan het landelijk gemiddelde van € 944.
Enkhuizen
53
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, dan kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, dan kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties.
De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek ook bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Grafrechten komen ook in aanmerking voor kwijtschelding. Hoogte kwijtschelding In 2023 is voor € 151.000 aan kwijtschelding verleend. In 2022 was dit ook € 151.000.
Enkhuizen
54
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit; • onvoorzien; • vrij aanwendbare reserves; • stille reserves. Bedragen x € 1.000
Berekening weerstandscapaciteit
31-12-2023
Onbenutte belastingcapaciteit
€ 411
Onvoorzien
€ 26
Totaal structureel
€ 437
€ 5.653
Vrij aanwendbare reserves Stille reserves
p.m. € 5.653
Totaal incidenteel
€ 6.090
Totale weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12, dan is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de onderstaande tabel is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de woz-waarde van de woningen + de woz-waarde van de niet-woningen. Bedragen € 1.000
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 voor 2023
0,1614%
Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente voor 2023
0,1615%
Verschil
0,0114% € 411
Onbenutte belastingcapaciteit
Enkhuizen
55
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Post onvoorzien In de primitieve begroting 2023 is een bedrag van € 26.500 opgenomen voor onvoorziene (incidentele) uitgaven. Deze post is in 2023 niet aangewend en vormt een onderdeel van het jaarresultaat 2023. Vrij aanwendbare reserves Alleen de algemene reserves worden gekwalificeerd als vrij aanwendbaar en worden meegenomen in de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves die ondanks dat de bestemming vrijelijk gewijzigd kan worden zijn volgens de toezichthouder niet vrij aanwendbaar en tellen dus niet mee in de berekening. De stand van de algemene reserves per 31-12-2023 is € 5.653.000. Bedragen * € 1.000 Vrij aanwendbare reserves
31-12-2022
31-12-2023
Algemene reserve *(exclusief resultaat 2022)
€ 2.201
€ 3.343
Reserve weerstandscapaciteit
€ 1.580
€ 2.060
Reserve bouwgrondexploitatie
€ 250
€ 250
€ 4.031
€ 5.653
Totaal
Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De stille reserves waarderen wij praktisch gezien op € 0.
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Enkhuizen zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Welke risico's behoren tot de paragraaf weerstandsvermogen? Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen Enkhuizen
56
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke jaarstukken van 2023 zijn 14 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5
Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >
Percentage 10% 30% 50% 70% 90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.
Enkhuizen
57
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bedrag × kans
Kans op optreden Impact
Bedrag impact
Genomen beheersmaatre gel(en)
Volledige beschrijving risico
Onderwerp
Analyse en beoordeling van risico's
Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten in de Er zijn vastgestelde buitenruimte (bijvoorbeeld beheerplannen voor loszittende tegels, loshangende Wegen, Groen, Riolering, takken, onjuiste bebording, slechte Kunstwerken, Water, Aan staat van onderhoud, etc.), Beschoeiing en de sprake waardoor een beroep wordt speelvoorzieningen. Voor 120.000 4 4 84.000 lijkheid gedaan op het eigen risico. plaagdierbestrijding Daarnaast is er sprake van wordt gewerkt om hier verschillende ziekten en plagen in ook een beleid voor te het openbaar groen welke niet maken. begroot is. Opnemen in de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de Financieel risico, omdat de jaarrekening van de Onrechtmatig gemeenten financieel garant staan gemeenten. Gedurende heid 150.000 4 4 105.000 voor de GR SED. het jaar rapporteren door middel van kwartaalrapportages en bespreken in AB Er zijn diverse panden in Extra onderhoudskosten door het ontwikkeling gezet via niet (tijdig) realiseren van de Uitblij makelaars en gesprekken verkoop/ontwikkeling van diverse ven ver gestart met sommige objecten. Bij het opstellen van de koop objec zittende 100.000 4 4 70.000 meerjaren onderhoudsplannen is ten gebruikers/huurders om de verkoop van diverse objecten interesse tot aankoop te meegenomen als besparing. inventariseren.
Overschrijding op de open einde Goede monitoring op de WMO regeling Wmo door een stijging van budgetten en het aantal 174.700 4 4 122.080 het aantal Wmo-meldingen. aanvragen. Overschrijding op de open einde Goede monitoring op de Jeugd regeling Jeugdzorg, door een budgetten en het aantal 308.400 4 4 215.880 zorg stijging van het aantal aanvragen aanvragen. en de inzet van duurdere zorg. Overige risico's 1.193.036 SED risico doorbelasting 386.190 Totaal benodigde weerstandscapaciteit 2.176.186
De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2023) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen voor € 386.190. Voor de SED organisatie is dit risico opgenomen: • Datalekken en Cybercrime In 2023 hebben zich geen significante problemen voorgedaan. De opgesomde risico’s uit de risicoparagraaf van de begroting 2023 hebben niet geleid tot een beroep op de algemene reserve. Enkhuizen
58
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Klasse
Kans
Percentage
1
< of 1x per 10 jaar
10%
2
1x per 5-10 jaar
30%
3
1x per 2-5 jaar
50%
4
1x per 1-2 jaar
70%
5
1x per >
90%
Klasse impact 5
=
> € 500.000
4
=
> € 100.000 < € 500.000
3
=
> € 50.000 < € 100.000
2
=
> € 25.000 < € 50.000
1
=
< € 25.000
0
=
Geen geldgevolgen
Afdekken risico's De beschikbare weerstandscapaciteit is € 6.090.000 en de maximale benodigde weerstandscapaciteit is € 1.958.567 (= 90% * € 2.176.186). Het ratio weerstandsvermogen is 3,1. Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 3,1 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Enkhuizen van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.
Waarderingscijfer Ratio A >2,0 B 1,4 – 2,0 C 1,0 – 1,4 D 0,8 – 1,0 E 0,6 – 0,8 F <0,6
Enkhuizen
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
59
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijk te maken, schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of jaarrekening en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding worden beoordeeld. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Enkhuizen weer Rekening
Begroting
Rekening
2022
2023
2023
Netto schuldquote
57%
101%
46%
Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
49%
91%
38%
Solvabiliteitsratio
20%
12%
20%
Kengetal grondexploitatie
7%
2%
6%
Structurele exploitatieruimte
4%
2%
2%
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
98%
103%
103%
Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A goed, B gemiddeld en C vereist aandacht. Cat. A
Cat. B
Cat. C
Netto schuldquote
< 90 %
90 - 130 %
> 130 %
Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90 %
90 - 130 %
> 130 %
Solvabiliteitsratio
> 50 %
20 - 50 %
< 20 %
Kengetal grondexploitatie
< 20 %
20 - 35 %
> 35 %
Structurele exploitatieruimte
>0%
0%
<0%
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
< 95 %
95 - 105 %
> 105 %
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentage De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: Ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Enkhuizen heeft een netto schuldquote van Enkhuizen
60
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
46%. Dit is lager als verwacht. Dit wordt deels verklaard door de lagere financieringsbehoefte doordat een aantal investeringen vertraagd of zelfs niet is doorgegaan (Integraal Kindcentrum in de binnenstad) Daarnaast zijn ten opzichte van voorgaande jaren de gerealiseerde baten hoger, waardoor de schuldquote lager uitkomt. Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 39%. Enkhuizen zit ruim onder de signaleringswaarde van categorie A. Het getal impliceert dat de gemeente goed in staat is om de rentelasten en de aflossingen te voldoen. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS).
Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Volgens het ministerie van BZK wordt een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% als gemiddeld beschouwd. Enkhuizen heeft in 2023 een solvabiliteitsratio van 20%. Het solvabiliteitspercentage is gelijk aan het percentage in 2022. Ten opzichte van de raming 2023 komt het percentage hoger uit omdat het eigen vermogen is toegenomen, voornamelijk als gevolg van het positieve jaarrekeningresultaat van 2022. Kengetal grondexploitatie In de crisisjaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: Ministerie van BZK).
Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Enkhuizen zit met haar kengetal grondexploitatie op 6% in 2023. Het risico op de grondexploitatie is beperkt. Dit blijkt uit het lage percentage wat ruim onder de signaleringswaarde van categorie A ligt.
Enkhuizen
61
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen en of structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten, welke vervolgens wordt uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage komt in Enkhuizen voor 2023 op 2% uit. De structurele baten zijn toereikend om de structurele lasten te dekken. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten.
Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn iets lager dan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen iets meer is dan gemiddeld. Samenhang kengetallen De gemeente Enkhuizen heeft volgens de opgestelde signaleringswaarden van het Ministerie van BZK een goede schuldpositie. De schuldpositie pakt lager uit dan verwacht. Dit wordt deels verklaard door de kortlopende vorderingen; deze zijn ten opzichte van voorgaande jaren hoger en hebben daarmee een dempende werking op de schuldquote. Daarnaast zijn ten opzichte van voorgaande jaren de gerealiseerde baten hoger, waardoor de schuldquote lager uitkomt. Het solvabiliteitspercentage valt ten opzichte van 2022 hoger uit omdat het eigen vermogen is toegenomen met het jaarresultaat. Het risico op de grondexploitatie is beperkt. Dit blijkt uit het lage percentage wat ruim onder de norm ligt. De structurele exploitatieruimte is in 2023 2% positief. Dit betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
Er is een beperkte mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen Het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Echter de solvabiliteit blijft een aandachtspunt.
Enkhuizen
62
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Onderhoud kapitaalgoederen Beleidsverantwoording De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van de kapitaalgoederen is één van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud. De kapitaalgoederen dragen bij aan het realiseren van doelstellingen van diverse programma’s uit de begroting en zijn terug te vinden in de programma’s Beheer openbare ruimte en Milieu. Vastgoed Deze beleidsvoering heeft betrekking op het onderhoudsniveau van gemeentelijk vastgoed en heeft als doel de levensduur, functionaliteit en veiligheid van onze vastgoedobjecten te waarborgen. De Gemeente stelt vast dat de conditiescore 3 als standaard wordt gehanteerd voor het beheer van haar vastgoedportfolio.
Financiële consequenties Bij kapitaalgoederen is sprake van klein- en groot onderhoud en vervangingen. Het dagelijks (klein) onderhoud wordt bekostigd in de programmaverantwoording. Het groot onderhoud wordt geraamd op basis van het beheerplan Kapitaalgoederen. De reserve kent de onderstaande indeling: ● Wegen ● Kunstwerken (bruggen, steigers en kadeconstructies) ● Openbaar groen Voor het groot onderhoud van gebouwen, riolering en begraafplaatsen zijn er voorzieningen.
Primitieve Onderdeel
Omschrijving
Openbare verlichting
Dagelijks onderhoud
104
Waterwegen
Dagelijks onderhoud
Straatmeubilair en speelgelegenheden
Dagelijks onderhoud
Enkhuizen
Begroting
begroting na wijziging
63
Rekening
verschil
104
113
-9
124
94
42
52
41
41
32
9
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Reserve kapitaalgoederen
Wegen
Bruggen
Openbaar groen
Storting reserve
843
843
843
0
Aanwending reserve
835
900
396
504
Dagelijks onderhoud
953
954
785
168
Groot onderhoud
701
701
225
476
Dagelijks onderhoud
12
92
102
-11
Groot onderhoud
70
135
104
31
Dagelijks onderhoud
850
982
1.039
-57
Groot onderhoud
64
64
67
-3
Dagelijks onderhoud
338
333
385
-52
Storting voorziening
623
623
623
0
Aanwending voorziening
712
712
225
486
Dagelijks onderhoud
334
334
290
44
Storting voorziening
176
121
429
-308
Dagelijks onderhoud
85
85
66
19
Storting voorziening
13
13
17
-4
Voorziening Gebouwen
Riolering
Begraafplaatsen
Stand van zaken kapitaalgoederen Algemeen Het groot onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Enkhuizen vindt jaarlijks plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Voor het onderhoud van rioleringen vormt het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR} de basis waarbij de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk zijn. In oktober 2009 heeft de raad besloten dat de kapitaalgoederen worden beheerd op minimaal verantwoord niveau. Op 5 april 2016 heeft de gemeenteraad het beheerplan Kapitaalgoederen 2016-2025 vastgesteld. Dit plan is de basis voor het onderhoud in de openbare ruimte en vormt het beleid. Voor het beheer van de openbare ruimte heeft de gemeenteraad voor het beheer van de kapitaalgoederen (excl. riolering en gebouwen) beeldkwaliteit B en de norm veilig vast gesteld. Met uitzondering van het onderhoud van het openbaar groen in het Snouck van Loosenpark, daar heeft de gemeenteraad beeldkwaliteit op A vastgesteld. Naast het beheerplan kapitaalgoederen zijn de volgende kaders van toepassing.
Enkhuizen
64
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kader
Type
vastgesteld wanneer
door
Beleidsnota Speelruimte
Beleid
Gemeenteraad, 2 oktober 2012
Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2024 (PSWR)
Beleid
Gemeenteraad, 31 januari 2023
Waterplan Enkhuizen Medemblik
Beleid
Gemeenteraad, 5 juli 2016
Beheerparagraaf Biodiversiteit
beleid
gemeenteraad, 2020
Deelvisie en Omgevingsprogramma Bomen
beleid
gemeenteraad, september 2021
16
en
juni
14
Wegen Op basis van de technische wegeninspectie van 2023 uitgevoerd door de DG-groep en Unihorn, beiden een extern en onafhankelijk bureau, blijkt dat het areaal wat wegen betreft niet geheel voldoet aan het kwaliteitsniveau. Dit betekent dat een deel van de wegen niet voldoet aan de-norm ‘B’. De beschikbare middelen in 2023 waren en zijn op moment toereikend om te voldoen aan het kwaliteitskader. In de tweede helft van 2022 is gestopt met asfaltwerkzaamheden voor de grotere werken aangezien de gecontracteerde aannemer niet kon voldoen aan de gestelde eisen qua asfaltsamenstelling. Na beëindiging van het contract is een nieuwe aanbesteding, met aangescherpte criteria, gestart om te komen tot een contract met een nieuwe asfaltaannemer. Deze aanbesteding heeft vertraging opgelopen door bezwaar van een van de deelnemende partijen aan de aanbesteding. Dit heeft ertoe geleid dat er geen geplande asfaltwerkzaamheden uitgevoerd konden worden. In deze periode is enkel incidenteel onderhoud uitgevoerd omdat deze werkzaamheden buiten de aanbestedingsnormen vallen. De verwachting is dat in kwartaal 1 van 2024 een nieuw contract is afgesloten met een asfaltaannemer die aantoonbaar de juiste kwaliteit kan leveren. in de afgelopen periode zijn de asfalt wegen risico gestuurd beheert. hiermee zijn alle wegen in de gemeente veilig en begaanbaar gehouden.
Riolering De beheertaken van de riolering is op peil gebracht met het aanstellen van een nieuw team. Hierdoor lopen we in en krijgen we zicht op de te nemen maatregelen om het functioneren van de riolering te waarborgen. De ontstane achterstanden, van de verwerking van revisiegegevens, zijn verder ingehaald. Hierdoor is er een beter overzicht gekomen over waar de benodigde vervangingen gedaan moeten worden en waar extra aandacht vereist wordt. Dit jaar (2024) resulteert dit zich in een nieuw rioleringsplan, het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR), dat straks vastgesteld wordt voor drie jaar
Enkhuizen
65
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Momenteel wordt er voor de binnenstad een plan opgesteld hoe er moet worden om gegaan met hevige neerslag en waar welke maatregel benodigd is. Dit betekent dat wateroverlast door hevige buien het systeem minder gaat belasten. Dit geeft niet aan dat water op straat niet voor zal komen met hevige buien, hiervoor is gewoon daadwerkelijk niet genoeg ruimte in de ondergrond. Door meer Hemelwaterstelsels en oppervlaktes af te koppelen zal dit een positief effect hebben op het oppervlaktewater dat zich in de stad bevindt waar nu met hevige buien de overstorten in werking treden. Dit in combinatie met een intensiever recreatief gebruik van het oppervlaktewater kan leiden tot ziekte bij gebruikers van stedelijk water. Water In 2023 zijn door de gemeente de resterende waterwegen (na de Overdracht Stedelijk Water) geïnventariseerd, maar nog niet gebaggerd. Dat vindt in een tienjarige cyclus plaats, vanaf 2024. Groen In 2023 werd voldaan aan het onderhouds niveau B. In het Snouck van Loosenpark geldt onderhoudsniveau A, de halfverharding en gazon hebben niet het hele jaar voldaan aan deze norm. De eikenprocesierups is in 2023 verder afgenomen. Groentechnisch gezien voldoet de beplanting in het algemeen ruimschoots aan de kwaliteitsnormen. Het gewijzigde maairegiem zal op den duur een positief effect hebben op de biodiversiteit.
Spelen De speelvoorzieningen zijn veilig en voldoen aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen. Het onderhoud van de speeltoestellen is op orde. Bruggen Er is geen achterstand in onderhoud van de 130 gemeentelijke bruggen en steigers. Deze objecten zijn veilig en functioneel. Oeververdediging Sommige objecten zijn volgens het Kapitaalgoederen vervangingsprogramma (opgesteld in 2014) aan vervanging toe, maar in de praktijk veelal nog voldoende veilig en functioneel, zodat vervanging van deze specifieke objecten onderbouwd met enkele jaren kan worden uitgesteld. Openbare verlichting Het areaal is voor een groot deel op orde en bestaat momenteel uit 4107 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa zestig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen, conditieniveau 3 (redelijk). Hieraan is in 2023 voldaan met uitvoering van het meerjarenonderhoudsprogramma.
Er zijn slechts enkele specifieke uitzonderingen waar het gaat om panden die onderdeel zijn van een ontwikkeling of in afwachting zijn van verdere plannen in de nabije toekomst. De mutatie die heeft plaatsgevonden is de verkoop van de fietsenstalling. Enkhuizen
66
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Financiering Informatie In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Volgens artikel 13 van het BBV bevat de paragraaf betreffende de financiering in ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financierings-portefeuille en geeft het inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.