Jaarstukken 2023 Enkhuizen - getekend
Tekst van het document
Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • Het opstellen van een financieringsstatuut • Het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening • Het voldoen aan de kasgeldlimiet • Het voldoen aan de renterisiconorm
Financieringsstatuut Treasury is het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Het ‘Treasurystatuut‘ gemeente Enkhuizen dateert uit het jaar 2017.
Financieringsbeleid Door middel van een liquiditeitsplanning wordt de financieringsbehoefte van de gemeente gedurende een bepaalde periode bepaald. Op basis van te verwachten uitgaven en inkomsten wordt een schatting gemaakt van het verwachte verloop van het liquiditeitssaldo. De financieringsportefeuille bestaat uit: • Opgenomen langlopende leningen; • Eigen vermogen welk als financieringsmiddel is ingezet (reserves); • In beheer gekregen waarborgsommen. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de vaste financiering in 2023. In 2023 is één langlopende lening aangetrokken. Bedragen x € 1.000 Stand langlopende leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Stand Waarborgsommen per 31 december Stand totaal per 31 december
Enkhuizen
42.349 4.800 -4.132 24 43.041
67
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. Basis voor verstrekking is het Treasurystatuut. Het onderstaand overzicht geeft de ontwikkeling weer van langlopend uitgezette leningen. Bedragen x € 1.000 Stand uitgezette leningen per 1 januari
5.919
Nieuwe leningen
53
Reguliere aflossingen
-1
Extra of vervroegde aflossingen Verwachte stand 31 december
5.971
Onze rekening bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting maakt deel uit van de uitgezette leningen. Per 31-12-2023 is dit een bedrag van € 3.445.000. In de tabel hieronder is een overzicht opgenomen van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting. Per 31 december 2023 staat een bedrag van € 1.322.000 in rekening courant bij het Stimuleringsfonds. De leningenportefeuille is als volgt verdeeld: •
Aan combinatieleningen (bouwfonds en gemeente) staat een bedrag uit van € 94.000. Per 31 december lopen er nog 2 combinatieleningen.
•
Aan gemeentelijke stimuleringsleningen staat een bedrag uit van € 63.000. Per 31 december lopen en nog 2 gemeentelijke stimuleringsleningen.
•
Aan startersleningen staat er een bedrag uit van € 1.444.000. In 2023 zijn er 9 leningen verstrekt. Per 31 december lopen er 51 startersleningen.
•
Aan leningen voor "toekomst bestendig wonen" staat een bedrag uit van € 520.000.
Over het tegoed in rekening-courant werd € 42.000 rente ontvangen. Aan beheerskosten werd een bedrag van € 11.000 betaald. Over de uitstaande leningen werd een bedrag van € 22.000 aan rente ontvangen. Deze bedragen zijn verrekend in de rekening-courant bij het stimuleringsfonds.
Enkhuizen
68
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Risicobeheer Om de financieringsrisico’s (renterisico’s) te beperken, staan in de Wet Fido twee instrumenten: renterisiconorm en kasgeldlimiet. Daarnaast is met het schatkistbankieren een drempelbedrag bepaald. De provincie toetst of de gemeente aan deze normen voldoet. Door het schema onder Rentetoerekening wordt inzicht gegeven in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en projecten. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld (met een looptijd gelijk of langer dan 1 jaar) te vermijden. Het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage (i.c. 20%). Het totaal van renteaanpassingen en de herfinanciering van de aflossingen in een begrotingsjaar mag deze norm niet overschrijden. In cijfers betekende dit voor 2023 het volgende: Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
-
-
-
-
Renterisico 1.
Renteherzieningen
-
2.
Te betalen aflossingen
4.969
5.339
5.514
5.755
5.897
3.
renterisico (1+2)
4.969
5.339
5.514
5.755
5.897
63.124
68.732
68.815
66.320
70.201
Renterisiconorm 4a.
Omvang begroting 1 januari
4b.
Vastgesteld percentage
20%
20%
20%
20%
20%
4.
Renterisiconorm (4a x 4b)
12.625
13.746
13.763
13.264
14.040
Renterisico op vaste schuld (3)
4.969
5.339
5.514
5.755
5.897
Renterisiconorm (4)
12.625
13.746
13.763
13.264
14.040
Ruimte (3-4)
-7.656
-8.407
-8.249
-7.509
-8.143
Toets renterisiconorm
(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm
Enkhuizen
69
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
De tabel laat zien dat het bedrag aan langlopende leningen, waarover renterisico werd gelopen, ruimschoots binnen de wettelijke norm blijft. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (met een looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en bedraagt voor 2023 € 5.366.000. Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet. Omschrijving 1.
2.
Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten) per 1 januari 2023
63.124
Percentage kasgeldlimiet
8,50%
Omvang kasgeldlimiet
5.366
Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2023) Opgenomen gelden < 1 jaar
1.650
Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen (geen vaste schuld) 1.650 3.
Vlottende middelen (gemiddeld 2023) Contante gelden in kas
4
Tegoeden in rekening courant
3.523
Overige uitstaande gelden < 1 jaar
0 3.527
4.
5.
Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet
5.366
Totaal netto vlottende schuld (2-3)
-1.877
Ruimte (4-5)
7.243
Schatkistbankieren Sinds eind 2013 worden tijdelijk overtollige middelen verplicht ondergebracht bij het ministerie van Financiën. Het doel van de deelname van de decentrale overheden aan schatkistbankieren is de Europese Monetaire Unie schuld van de collectieve sector te verlagen.
Enkhuizen
70
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Rentetoerekening De paragraaf financiering moet inzicht geven in: de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en projecten. Onderstaand schema geeft hier invulling aan. Bedragen x € 1.000 De externe rentelasten over de korte en lange financiering
557
De externe rentebaten (idem)
-276 -/Totaal door te rekenen externe rente
281
De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend
47 -/-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
196 -/-
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-11 +/+
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
-254
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
27
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury
Enkhuizen
71
27 -/0
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bedrijfsvoering Communicatie We zetten diverse communicatiemiddelen in om inwoners en ondernemers te bereiken. Een aantal communicatiemiddelen hebben we verder ontwikkeld. Zo hebben we de vormgeving van het gemeentenieuws in het Nieuwsblad voor Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland vernieuwd. Ook hebben we een gewijzigde opzet en vormgeving van de gemeentegids gerealiseerd. Op het gebied van de digitale communicatiemiddelen hebben we de digitale toegankelijkheid van de website verder verbeterd zodat deze nu ook voldoet aan de eisen van de Europese Unie. Tot slot zijn we gestart met het ontwikkelen van een contentstrategie met als doel om de inzet van onze communicatiemiddelen aan te scherpen. De webcare activiteiten zijn door onvoldoende capaciteit niet tot ontwikkeling gekomen. Inwoners betrekken Communicatie levert een bijdrage aan de realisatie van projecten en beleid van andere afdelingen. Bij grote en/of gevoelige projecten is een omgevingsanalyse gemaakt, waarmee meer inzicht in de omgeving werd verkregen. Bij diverse projecten hebben we inwoners de gelegenheid gegeven om mee te denken via fysieke bewonersbijeenkomsten en/of via het online platform samen.enkhuizen.nl. Denk hierbij aan de Horecavisie, Omgevingsvisie of de woningbouwplannen in het gebied Florapark-Westeinde. Crisiscommunicatie Crisiscommunicatie is een blijvend onderdeel van het werkveld.
De communicatieadviseurs nemen deel aan de pool crisiscommunicatie van het Expertteam Bevolkingszorg van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Daarnaast worden de communicatieadviseurs via een beschikbaarheidspool ingezet voor lokale incidenten. In 2023 hebben de communicatieadviseurs geadviseerd bij diverse lokale en regionale crises en incidenten.
Personeel Het functiehuis van de SED organisatie was aan onderhoud toe. Er zijn nieuwe functies beschreven en vastgesteld. Ook zijn functies geherwaardeerd. De onderhoudsronde is in 2023 afgerond. In het vernieuwde functiehuis staan nu weer logische loopbaanpaden. Dit is bevorderlijk voor de interne mobiliteit van medewerkers. Het digitaliseren van processen is in 2023 doorgegaan. De meeste aanvragen, zoals ouderschapsverlof, zijn nu digitaal. Landelijk is er nog steeds flinke krapte op de arbeidsmarkt. Er is daarom ingezet op het breder en beter voor het voetlicht brengen van onze bekendheid en aantrekkelijkheid als werkgever in de regio. We hebben de samenwerking met de West-Friesland academie en Werken in Noord-Holland-Noord voortgezet. Ook is ingezet op andere vacature teksten en aantrekkelijke vormgeving op social media. In 2023 is de nieuwe recruiter gestart. Zij zal zich onder meer richten op een betere arbeidsmarktcommunicatie. De Westfriese gemeenten hebben gezamenlijk de externe inhuur aanbesteed. De procedure is dit jaar afgerond.
Enkhuizen
72
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Facilitair Het team facilitair heeft in 2023 voor het Hybride Werken een organisatievisie opgesteld. Alle werkplekken en ruimtes zijn gereed gemaakt voor het hybride werken. Daarbij is ook een start gemaakt met de verbetering van de beveiliging, zowel bij de gemeentehuizen als bij de overige locaties. Het jaar 2023 stond vooral in het teken van dienstverlening waarbij dit tot uiting kwam in de diverse aanbestedingen waarbij ook duurzaamheid een belangrijk aspect was. Zo zijn er elektrische fietsen aangeschaft, wegwerpbekers vervangen voor porselein en een aanbesteding afval afgerond. De taken en verantwoordelijkheden van zowel leveranciers als uitvoerende collega’s zijn meer afgebakend waardoor werkprocessen meer vanuit regie zijn ingevuld. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt. De servicedesk heeft als centraal facilitair meldpunt vele meldingen en vragen kunnen afhandelen, naast de nodige organisatie bij diverse evenementen zoals bijvoorbeeld de verkiezingen en Meester in je werkdag. Als centrale spil een voorbeeld als het gaat om dienstverlening en inspelen op de vraag van de klant.
ICT/Informatie Het nieuwe Digitaal Stelsel Omgevingswet is per 1 januari 2024 live gegaan met een nieuwe applicatie ten behoeve van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. In oktober 2022 is de applicatie in productie genomen en in 2023 verder geïmplementeerd. Samenwerken met de regio staat in deze oplossing centraal. Eind 2022 is het nieuwe zaaksysteem Djuma succesvol geïmplementeerd. Het zaaksysteem is een belangrijke spin in het web in het digitaal afhandelen van de werkprocessen. Mede door de keuze voor dit systeem is een belangrijke stap in de implementatie van informatie-gestuurd werken gezet en zetten we Djuma verder in ten gunste van automatisering. Voor een efficiënte bedrijfsvoering en daarmee de digitale transformatie passen we, waar het kan, robotisering toe. Dit heeft als doel om handmatige, repeterende handelingen te automatiseren. In 2023 hebben we diverse succesvolle projecten gedraaid en is in 2023 een roadmap RPA (Robotic Process Automation) gemaakt waarbij we robotisering structureel inzetten bij het efficiënter en minder kwetsbaar maken van processen. In 2023 is ook een aantal medewerkers opgeleid tot RPA Developer. Na afronding van deze opleiding in 2024 zijn deze medewerkers in staat om zelf robots te ontwikkelen. Er zijn robots ingezet bij: • • •
Factureren voor de begraafplaats-administratie Verwerken aanvragen/intrekken/wijzigingen automatische incasso heffingen Aanvragen energietoeslag 2023, aangepast naar nieuwe zaaksysteem
Daarnaast zijn we gestart met het ontwikkelen van een robot voor ondersteuning bij WOZbezwaren die begin 2024 in productie wordt genomen. De robots hebben in 2023 ruim 100 manuren werk “overgenomen”, waarvan 60 uur bij belastingen en circa 40 uur bij de administratie van samenleving. Dit breiden we de komende jaren uit. Deze uren benutten we voor kwaliteitsverbetering.
Enkhuizen
73
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
In 2023 is meer grip en structuur aangebracht op de informatiehuishouding en het applicatielandschap van de SED inclusief de bijbehorende budgetten. In Q4 2023 zijn we gestart met het ontwikkelen van Informatiebeleid dat in 2024 na vaststelling een vervolg krijgt. Voor de implementatie van dit beleid hebben we een ICT kalender (roadmap) opgesteld tot 2030. Daarnaast is een visie ontwikkeld hoe SED om kan gaan met data en deze te gebruiken in verantwoording en sturing. Na vaststelling wordt deze ook verder geïmplementeerd in 2024.
P&C Cyclus / Financiën / Belastingen In 2021 is op verzoek van de 3 raden gestart met het verbeteren en leesbaarder maken van de begroting. In de jaarstukken 2023 zijn de eerste verbeteringen te zien. De meest in het oog springende vernieuwing is het aantal programma’s in de jaarstukken, Deze zijn teruggebracht naar drie programma's die een afspiegeling laat zien op welk wijze de aansturing van de SED organisatie plaatsvindt. Daarmee wordt de toegankelijkheid van de jaarstukken verbeterd en de aansturing van de te realiseren (bestuurlijke) doelen vergroot. Deze wijziging valt samen met de nieuwe collegeperiode. De afdeling Financiën heeft de regie op de Planning en Controlcyclus verder versterkt. Binnen de formatie is ruimte vrijgespeeld om een coördinator P&C aan te stellen, waardoor er meer regie gevoerd wordt op het tot stand brengen van de P&C producten.
Inkoop In 2023 hebben we meerdere Europese aanbestedingen gerealiseerd waaronder de aanbesteding voor de integrale opdracht voor accountantsdiensten voor de SED organisatie, de drie gemeenten, het Recreatieschap Westfriesland en het Afvalbeheer Westfriesland, de aanbesteding voor een aansprakelijkheidsverzekering voor de drie gemeenten, een goed werkgeverschapsverzekering voor de SED organisatie, de aanbesteding voor de opdracht tot uitvoering van een omgevingsvisie en gemeente brede omgevingsplannen. Daarnaast zijn er ook diverse meervoudig onderhandse aanbestedingen gestart en afgerond. Onder andere een aanbesteding voor het contracteren van externe deskundigheid op het gebied van bedrijfsgeneeskunde, een aanbesteding om op een efficiënte en effectieve wijze te kunnen voldoen aan de verplichting inzake de uitvoering van de jaarlijkse herwaardering van de woningen en niet-woningen en de uitvoering van processen in het kader van de Wet waardering onroerende zaken. Inkoop voert elk kwartaal een spend-analyse uit die de Europese Drempel overschrijden. Dit met als doel om vanuit inzicht budgethouders te helpen de rechtmatigheid te vergroten.
Enkhuizen
74
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Juridische zaken
Enkhuizen
75
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Juridische Zaken Bezwaarschriften In 2023 is het aantal ingediende bezwaarschriften ten opzichte van 2022 gestegen van 49 in 2022 naar 138 in 2023. Van de 138 in 2023 zagen er 80 op dezelfde zaak. Deze bezwaren buiten beschouwing latende is het aantal ingediende bezwaarschriften gestegen van 49 in 2022 naar 58 in 2023. Er zijn in 2023 in totaal 146 bezwaarzaken behandeld. Hiervan is een deel reeds in 2022 binnengekomen en in 2023 afgehandeld. Het aantal nieuwe bezwaarschriften voor het domein Samenleving is ten opzichte van 2022 nagenoeg gelijk gebleven. Het domein heeft in 2023 vaker ambtshalve bijzondere bijstand voor energietoeslag verleend. In 2023 zijn er daardoor 76,8% minder aanvragen om bijzondere bijstand voor energietoeslag ontvangen. Er zijn eveneens minder bezwaren over energietoeslag ingediend. Dat aantal is met tweederde gedaald. Het aantal nieuwe bezwaarzaken voor het domein Ruimte is meer dan verviervoudigd. Doordat er 80 bezwaren zijn ingediend tegen dezelfde omgevingsvergunning is het aantal bezwaarschriften over vergunningen meer dan verzesvoudigd. Deze 80 bezwaren buiten beschouwing latende is het aantal bezwaarzaken met bijna 15% gedaald. Bij het domein Ruimte is het aantal aanvragen om een omgevingsvergunning ten opzichte van 2022 met 16% afgenomen. Het aantal verleende omgevingsvergunningen is ten opzichte van 2022 met 26,1% gedaald.
In 2023 is 20,1% van de bezwaarzaken binnen de LEAN-termijn afgehandeld. In 2022 was dat 59,1%. Deze daling komt doordat de 80 bezwaren over de vluchtelingenopvang niet binnen de LEAN-termijn zijn afgehandeld. Ook heeft het team Juridische Zaken in 2023 te maken gehad met een enorme stijging van het aantal af te handelen verzoeken op grond van de Wet open overheid (Woo). Dit heeft veel tijd in beslag genomen en daardoor heeft de afhandeling van de bezwaarschriften langer geduurd. Beroepszaken Het aantal afgehandelde beroepszaken is gedaald van 13 in 2022 naar 12 in 2023. In 2021 waren dat er 10 en in 2020 13. Een derde van de beroepszaken zag op het domein Samenleving. In 2022 en 2021 zagen alle beroepszaken op het domein Ruimte. Klachten In 2023 is het aantal klachten gedaald van 34 in 2022 naar 18 in 2023. Het aantal klachten voor het domein Samenleving is met bijna 80% afgenomen en voor het domein Ruimte met meer dan 30%. In het algemeen zien we de tendens dat informeel geen oplossing kan worden gevonden of dat klagers geen genoegen nemen met een informele afhandeling. Bij de Nationale Ombudsman zijn er 8 klachten behandeld. In 2022 waren dat er 6, in 2021 13 en in 2020 9. Alle 8 klachten zijn afgedaan met een doorverwijzing of het geven van meer informatie. Ingebrekestellingen Het aantal ingediende ingebrekestellingen in 2023 bedraagt 9.
In 2022 waren er 12 ingebrekestellingen ingediend waarvan er 5 voor de afdeling Financiën waren. De ingebrekestellingen voor de afdeling Financiën zijn in 2023 niet bij het team Juridische Zaken binnengekomen en worden niet meer meegeteld. Die 5 ingebrekestellingen voor Financiën buiten beschouwing latende is het aantal ingebrekestellingen gestegen van 7 in 2022 naar 9 in 2023. Bij 2 van de 9 ingebrekestellingen was een dwangsom verschuldigd.
Enkhuizen
76
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
AO / IB In 2023 wordt de rechtmatigheidsverantwoording voor het eerst door het dagelijks bestuur afgegeven. Deze rechtmatigheidsverantwoording is in samenwerking met de accountant tot stand gekomen. In 2023 zijn er opnieuw stappen gemaakt met betrekking op de interne beheersing. Door Verbijzonderde Interne Controle (VIC) wordt er getoetst op de getrouwheid van de informatieverstrekking en de rechtmatigheid van de (financiële) beheershandelingen. De diverse processen in het sociaal domein (subsidieverstrekking, leerlingenvervoer en schuldhulpverlening) zijn nieuwe VIC’s opgesteld en uitgevoerd. De interne beheersing voor de onderdelen vastgoed en havendienst hebben in 2023 veel aandacht gehad waardoor het proces door middel van VIC zijn getoetst.
Enkhuizen
77
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Paragraaf bedrijfsvoering Rechtmatigheid Inleiding In deze paragraaf bedrijfsvoering geeft het college vanaf het verslagjaar 2023 een toelichting ten aanzien van onderwerpen die de rechtmatigheid raken. Er wordt aangegeven hoe de beheersing is vormgegeven en er is een nadere toelichting op alle afwijkingen die in de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Ook wordt aangegeven welke maatregelen zijn of worden genomen om verbeteringen aan te brengen om het rechtmatig handelen in de toekomst afdoende in processen te waarborgen. Verantwoordingsgrens en rapportagegrens In de financiële verordening 2023 heeft de raad de Verantwoordingsgrens vastgesteld op 3% van de totale lasten. De rapportagegrens is vastgesteld op € 100.000. Dat wil zeggen dat in de paragraaf bedrijfsvoering de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 100.000 nader worden toegelicht. In de Rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 3% van de totale lasten van de gemeente Enkhuizen. Voor 2023 is deze grens afgerond € 2,5 miljoen. Organisatie Om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen onderzoekt het college onder meer de opzet, bestaan en werking van de processen.
De manier waarop dit onderzoek wordt uitgevoerd wordt jaarlijks beschreven in het IC-VIC-plan (waarbij IC staat voor Interne Controle en VIC voor Verbijzonderde Interne Controle). De beheersing van de bedrijfsvoering is ingericht langs het model van de ‘three lines of defence’: 1. Interne controlemaatregelen worden belegd in de lijnorganisatie. Dit zijn interne beheers/controlemaatregelen die zijn ingericht in processen; 2. Interne controlefuncties/functionarissen die het lijnmanagement ondersteunen; 3. Verbijzonderde interne controle die de werking van de eerste en tweede lijn controleert (team concern control). In 2023 werken de processen nog niet optimaal volgens het model van de ‘three lines of defence’, hierdoor zijn er meer gegevens gerichte werkzaamheden nodig. De verbijzonderde interne controle (3e verdedigingslinie) is een aanvulling op de reguliere interne controle (2e verdedigingslinie), in die zin dat een objectief oordeel gegeven wordt over de opzet, het bestaan en de werking van de interne controles en beheersingsmaatregelen (1e verdedigingslinie). De focus ligt hierbij op de processen met de grootste (financiële en maatschappelijke) risico’s, zoals opgenomen in het IC-VIC plan. Het IC-VIC plan is in 2023 uitgevoerd en de resultaten van de werkzaamheden zijn aangeboden voor het controledossier van de accountant.
Uitkomsten van het onderzoek Begrotingscriterium Bij de toetsing op het begrotingscriterium wordt vastgesteld of alle begrotingsafwijkingen passen binnen het kader van de door de Raad vastgestelde begroting. Enkhuizen
78
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Er is sprake van begrotingsonrechtmatigheden wanneer: • de door de Raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten zijn overschreden, • de door de Raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de investeringsbudgetten zijn overschreden, • toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves niet door de Raad zijn vastgesteld, • bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten de onderschrijdingen niet tijdig zijn gemeld aan de Raad, • bij lagere of hogere baten dan begroot deze mutaties niet tijdig zijn gemeld aan de Raad. In de, op 27 februari, vastgestelde financiële verordening is vastgelegd dat onderschrijding en overschrijding van de baten alsmede onderschrijding van de lasten die zich voordoen na de laatste bestuursrapportage nader worden toegelicht in de verschillenverklaring van de jaarrekening. Daarmee wordt de Raad bij de jaarrekening tijdig geïnformeerd over deze afwijkingen. Bevindingen De volgende afwijkingen groter dan de rapportagegrens zijn geconstateerd: Omschrijving
Bedrag
Conform afspraak beschouwd als acceptabel Ja/Nee
1a Overschrijding lasten programma Een onderbouwing van de overschrijding zijn terug te vinden in de programma verantwoording.
€0
1b Overschrijding investeringsbudgetten
€0 €1.473
2
Ongeautoriseerde reservemutaties
3
Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat zijn gemeld.
4
5
€0
Totaal begrotingsonrechtmatigheden
€ 1.473
Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf door de raad vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid.
€ 1.473
Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden.
ja
€0
Toelichting op het resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden Voorwaardencriterium
Enkhuizen
79
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bij het voorwaardencriterium wordt onderzocht of de wijze van besteding en inning van gelden voldoet aan de financiële regels zoals opgenomen in de regelgeving die is opgenomen in het normenkader. In 2023 zijn voor de gemeente Enkhuizen de volgende processen onderdeel geweest van de verbijzonderde interne controle: Burgerzaken, Factuur controle, Inkoop en EU Aanbesteding, Belastingen en heffingen, Opbrengsten vastgoed, Personeelskosten, Omgevingsvergunningen, Jeugdhulp, WMO, Participatie en inkomens ondersteuning, Subsidie verstrekkingen en Subsidie inkomsten Bevindingen Hieronder is een overzicht opgenomen van de geconstateerde afwijkingen per proces en de maatregelen die genomen worden om dergelijke onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen.
Proces onderwerp
c.q.
Omschrijving onrechtmatigheid
Bedrag
Inkoop en EU aanbestedingen (Spendanalyse)
€ 125
Toelichting en Maatregelen om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen Het contract inhuur liep per 1 mei 2023 af, ivm regionale aanbesteding heeft het proces langer gelopen. Vanaf 1 feb 2024 nieuw contract
€ 125
Totaal bedrag onrechtmatigheden
Overige onderwerpen in het kader van het voorwaardencriterium Wet Fido De kadernota rechtmatigheid geeft een stellige uitspraak dat niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Er zijn bij de gemeente Enkhuizen in 2023 geen niet-financiële onrechtmatigheden in het kader van de wet FIDO geconstateerd. Onroerende zaak transacties en staatssteun De gemeente heeft geen onroerende zaak transacties Wet normering Topinkomens De wet WNT is gevolgd en nadere toelichting vindt u in de jaarrekening Bevindingen Er zijn met betrekking tot deze onderwerpen geen onrechtmatigheden geconstateerd.
M&O criterium In de notitie Beleid Misbruik & Oneigenlijk gebruik van 1 augustus 2023 staan de uitgangspunten om het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik zo laag mogelijk te hebben, Enkhuizen
80
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
te voorkomen te bestrijden of te detecteren. De notitie beschrijft de waarborgen ter voorkoming of vermindering van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik, de uitgangspunten voor het M&O beleid en de verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Vervolgens gaat de notitie in op de risicogebieden in de verschillende domeinen. Deze risico’s worden door middel van een periodieke inventarisatie geactualiseerd en er wordt geïnventariseerd of een risico zich heeft voorgedaan. De notitie gaat verder in op de maatregelen die genomen zijn in het kader van de Algemene verordening Gegevensbescherming, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), ondermijning en de Wet bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (BIBOB). Bevindingen Tijdens het uitvoeren van de interne controles en verbijzonderde interne controles over 2023 zijn de betrokken processen getoetst. Deze toetsing heeft niet geleid tot feitelijke constateringen wat betreft misbruik, oneigenlijk gebruik of fraude met betrekking tot de inzet en aanwending van gemeentelijke middelen.
Monitor rechtmatigheidsverantwoording: A Resterend Saldo begrotingsonrechtmatigheden B Saldo onrechtmatigheden voorwaarden criterium C Saldo onrechtmatigheden Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Totaal rechtmatigheidsfouten (A+B+C) Verantwoordingsgrens: 3% van afgerond € 80,4 miljoen
Bedrag € 1.473 € 125 €0 € 1.598 € 2.415
Frauderisico Er zijn geen concrete aanwijzingen of vermoedens dat zich fraudes hebben voorgedaan in het afgelopen boekjaar.
Enkhuizen
81
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Verbonden partijen Gemeenten brengen steeds meer taken onder bij verbonden partijen. Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat een gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Van belang is te controleren of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds corresponderen met die van de gemeente en of de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen zijn gerealiseerd. Een ander belang is het kostenbeslag en de financiële risico’s die de gemeente met verbonden partijen kan lopen en daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Voor het adequaat invullen van de toezichthoudende rol door de gemeenteraad is het belangrijk dat de begroting en de jaarrekening inzicht geven in de verbonden partijen waarin de gemeente deelneemt, het belang dat de gemeente hierin heeft, en de financiële positie van de verbonden partijen. In deze paragraaf wordt enkel gerapporteerd over de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. De paragraaf Verbonden partijen beperkt zich tot het geven van een totaalbeeld van de participaties in de verbonden partijen. Vervolgens wordt per verbonden partij enkele specifieke informatie gegeven.
rekening 2022
begroting 2023
rekening 2023
SED organisatie
13.923
13.801
15.120
SSC DeSom (ICT)
884
826
946
Westfries Archief Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking WestFriesland Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
153
160
170
Gemeenschappelijke regelingen:
17
Recreatieschap Westfriesland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden WerkSaam Westfriesland
68
62
1.216
1.239
1.239
108
117
117
729
1.144
1.214
1.009
1.136
1.044
5
5
6
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord
466
470
470
Archeologie Westfriese gemeenten
34
23
33
Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord
n.v.t.
45
44
HVC Groep
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
BNG Bank
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
-
-
18.544
19.034
Afvalbeheer Westfriesland
Deelnemingen:
Alliander NV
Enkhuizen
82
20.464
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Ontwikkelingen Ten opzichte van 2022 hebben zich geen belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. Er zijn geen verbonden partijen opgeheven en er zijn geen nieuwe verbonden partijen bijgekomen.
Gemeenschappelijke regelingen SED organisatie Gerelateerd aan programma
1. Bestuur en dienstverlening
Vertegenwoordiging
Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel / openbaar belang De SED organisatie werkt aan een prettige woonwerk- en leefomgeving. Zij staat voor goede dienstverlening aan de inwoners en ondernemers en een krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Activiteiten en ontwikkelingen De organisatie is in ontwikkeling. Afgelopen jaar heeft de focus op dienstverlening gelegen en is er, onder andere, gewerkt aan het verbeteren van de P&C cyclus, het afronden van de HR 21 onderhoudsronde, arbeidsmarktcommunicatie en mobiliteitsbeleid. Daarnaast blijven er nieuwe grote vraagstukken op onze gemeenten afkomen, zoals duurzaamheid, energietransitie, de woningopgave, de spreidingswet en de blijvende druk op het sociale domein. Dat in combinatie met de krapte op de arbeidsmarkt, die maakt dat de invulling van vacatures en het vinden van specialistische inhuurkrachten lastig is, maakt dat er meer werk ligt dan er formatie beschikbaar is en dat de werkdruk onverminderd hoog wordt ervaren. Daardoor geeft de krapte op de arbeidsmarkt een opwaartse financiële druk op de kosten van personeel en dus op de begroting van de SED. •
Risico's
EV per 1-1 €0
Enkhuizen
VV per 1-1 € 13.219.000
Datalek, cybercrime en uitval ICT systemen.
EV per 31-12 €0
83
VV per 31-12 € 17.966.000
Resultaat €0
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
SSC DeSom (ICT) Gerelateerd aan programma
1. Bestuur en dienstverlening
Vertegenwoordiging
Lid van het algemeen bestuur
Doel / openbaar belang
De deelnemers en WerkSaam ondersteunen met ICTvoorzieningen en deze voorzieningen steeds beter afstemmen op de behoefte van deze tijd en de nieuwe ontwikkelingen.
Activiteiten en ontwikkelingen In 2023 zijn de bevindingen van het project Stip op de horizon opgeleverd. Deelnemers hebben aangegeven dat de DeSom-gemeenten wel degelijk een gezamenlijk stip op de horizon hebben als het gaat om de samenwerking op ICT maar dat deze samenwerking een wezenlijk andere invulling zal moeten krijgen dan de huidige. Om hier invulling aan te geven is een vervolgopdracht vastgesteld waarin de hoofden bedrijfsvoering samen met WerkSaam en DeSom invulling hebben geven aan een nieuwe koers. Deze nieuwe koers ‘DeSom 2.0’ is vertaald in flexibel dienstverleningsconcept en business plan waarbij de deelnemers een keuze kunnen maken uit een of meerdere diensten. Hiermee is een nieuw perspectief geschetst voor de samenwerking die nu verder uitgewerkt kan worden . Risico's • Cyberaanvallen en/of cybercriminaliteit; • Geen goede centrale regie en beveiliging op SAAS oplossingen; • Incompliancy door gewijzigde voorwaarden softwareleveranciers; • Ontvlechting van WerkSaam WF; • Beëindigen van contracten met onze leveranciers; • Tijdige invulling van vacatures en werving geschikt personeel. EV per 1-1 VV per 1-1 EV per 31-12 VV per 31-12 Resultaat € 235.000 € 4.538.000 € 111.000 € 4.429.000 -/- € 50.000 Westfries Archief Gerelateerd aan programma Vertegenwoordiging Doel / openbaar belang
Enkhuizen
1. Bestuur en dienstverlening Lid van het algemeen bestuur Goed informatiebeheer maakt het handelen van de gemeente transparant en dient zo de democratie. Archiefinstellingen hebben de opdracht om (overheids-)informatie te bewaren, te beheren en beschikbaar te stellen. Informatie van nu is ook na vele jaren nog waardevol. Als historische bronnen maken ze deel uit van het cultureel erfgoed van ons land. Het Westfries Archief heeft daartoe drie 84
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
kerntaken die volgen uit de Archiefwet en de Gemeenschappelijke Regeling: • Het ondersteunen van en diensten verlenen aan aangesloten overheden; • Informeren, enthousiasmeren en helpen van het publiek om archieven optimaal te gebruiken en de geschiedenis van de regio te leren kennen; • Beheren, toegankelijk maken en uitbreiden van de collectie Activiteiten en ontwikkelingen Het huidige beleidsplan loopt in 2023 af en veel van de gestelde doelen zijn behaald. Enkele, zoals het grootschalige project van de digitalisering van de bouwvergunningen en de verbouwing van het Depot op de begane grond zullen nog doorlopen in 2024/5. Eind 2023 zal een nieuw beleidsplan voor de komende jaren worden aangeboden aan het algemeen bestuur. De doelstellingen daarvan zijn nog niet allemaal bekend maar het ligt voor de hand dat een doorontwikkeling van het eDepot en verdere digitalisering van de collectie daar een onderdeel van zullen uitmaken. Evenals het succesvolle educatieve programma en de samenwerking met de musea, bibliotheken, historische verenigingen en archeologie. Ontwikkelingen: 1. De archiefwet zal naar verwachting worden gewijzigd waardoor archieven van overheden na 10 jaar openbaar worden (is nu 20 jaar) en in beheer overgedragen aan het Westfries Archief.
Dit zal een inhaalslag en grote toename in opslag en beheer met zich meebrengen, waarbij het WFA ook meer betrokken zal zijn bij advisering van gemeenten en deelnemende GR’en; 2. De depots van het WFA beginnen vol te raken. Aan de hand van nieuwe berekeningen is een inschatting gemaakt van de aanwas in de komende jaren. Uit deze berekeningen blijkt dat maatregelen noodzakelijk zijn. Om de capaciteit van de depots te vergroten zonder significante wijzigingen aan het gebouw aan te brengen zal het depot op de begane grond in 2024 voorzien worden van verrijdbare stellingen; 3. In de regio Westfriesland bevindt zich ruim 660 meter bouwvergunningen die zich in de depots bij het Westfries Archief bevinden of daar binnenkort naar worden overgebracht. In 2021 heeft het Westfries Archief een aanbesteding doorlopen
Enkhuizen
85
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Risico's
EV per 1-1 € 386.000
VV per 1-1 € 204.000
waarbij alle bouwdossiers uit de periode 1902 tot 2010 met een totaal van 660 meter zal digitaliseren. Het Westfries Archief coördineert en regisseert dit 4 jaar durende project. Financiering van dit project gebeurt, conform het besluit van het AB, met inzet van de bestemmingsreserve aangevuld met een deel van het reguliere budget. De bouwdossiers die nog niet in aanmerking komen voor overbrengen ten tijde van de start van het project belasten we door aan de gemeenten. • Taakuitvoering bij langdurige uitval personeel; • Diefstal of verlies van cultureel erfgoed wegens calamiteit; • Storingen in de klimaatbeheersing van de fysieke depots; • Leveranciersrisico digitalisering en restauraties; • Sterke verhoging van energiekosten; • Vertrek van huurders depotruimte • Vretrek van medewerkers met specialistische kennis • Storingen van het digitale archiveringssysteem EV per 31-12 VV per 31-12 Resultaat € 300.000 € 398.000 € 73.000
Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) Gerelateerd aan programma 1. Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen In 2023 is verder invulling gegeven aan de uitwerking van de drie focuspunten van het Pact van Westfriesland; versnellen woningbouw, innovatie in de zorg en nieuwe energie. Om een goede verbinding met de maatschappelijk partners tot stand te brengen en te houden is gewerkt met een netwerkregisseur. Verder is in 2023 voor het eerst een regio dag georganiseerd. Alle colleges B&W van de 7 Enkhuizen
86
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
gemeenten van Regio Westfriesland kwamen op deze dag naar het gemeentehuis van Opmeer voor hun reguliere overleggen (VVRE, Madivosa en ABZ) en een gezamenlijk lunchprogramma. Deze werkwijze is goed bevallen en draagt bij aan het versterken van de Westfriese samenwerking. Ook in 2024 worden een aantal regiodagen georganiseerd.
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma 2. Ruimte Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang Veiligheidsregio Noord-Holland Noord richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle bij de veiligheid en hulpverlening betrokken partijen. Daarbij worden burgers en bedrijven gestimuleerd tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid en worden zij actief betrokken bij de hulpverlening. Activiteiten en ontwikkelingen In 2023 werkte de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, naast de reguliere taken op het gebied van crisis- en risicobeheersing, aan zeven organisatiebrede trajecten die gericht zijn op het versterken en toekomstbestendig maken van de organisatie: • Coronavirus en taakstelling • Nieuwe crisistypen • Veranderopgave brandweer • Omgevingswet • Veilig leven • Zorg en Veiligheid • Ambulancezorg •
Risico's
• • • • • EV per 1-1 € 6.756.000
Enkhuizen
VV per 1-1 € 41.948.000
Brandweervrijwilligers van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst, langdurige uitval, IT dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.), tekort ambulanceverpleegkundigen, materiële en personele schade bij omvangrijke incidenten aanbestedingsclaim.
EV per 31-12 € 5.333.000
87
VV per 31-12 € 42.613.000
Resultaat -/- € 850.000
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) Gerelateerd aan programma 2. Ruimte Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang Het ABWF is een gemeenschappelijke regeling waarin de zeven Westfriese gemeenten afstemming op het gebied van afvalinzameling, contractmanagement HVC en aandeelhouderszaken beogen. Het ABWF is eigenaar van en verantwoordelijk voor de voormalige stortplaats te Westwoud. Activiteiten en ontwikkelingen In opdracht van het ABWF heeft Buiten OrganisatieAdvies de evaluatie van de dienstverleningsovereenkomst met HVC uitgevoerd. In 2023 zou besluitvorming plaatsvinden omtrent de voormalige vuilstort. Om dit proces zorgvuldig vorm te geven is besluitvorming opgeschoven naar 2024 en de expertise van een extern bureau ingeroepen om een nieuw nazorgplan op te stellen en een herberekening uit te voeren op de bestaande voorziening. Risico's • Ondersteuning (geen eigen huisvesting en personeel) • Stortplaats Westwoud EV per 1-1 VV per 1-1 EV per 31-12 VV per 31-12 Resultaat € 39.000 € 1.592.000 € 46.000 € 1.592.000 € 7.000 Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma 2.
Ruimte Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang De OD NHN is een professionele opdrachtnemer die op een efficiënte manier en volgens geldende kwaliteitsstandaarden uitvoering geeft aan de opgedragen milieutaken op het gebied van de fysieke leefomgeving in Noord-Holland Noord. Activiteiten en ontwikkelingen In 2023 werkte de Omgevingsdienst NHN, naast de reguliere milieutaken, aan een vijftal organisatiebrede trajecten die gericht zijn op het versterken en toekomstbestendig maken van de organisatie. • Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2024-2027 (gereed: wordt begin 2024 vastgesteld) • Nieuw zaaksysteem • Omgevingswet • Interbestuurlijk Programma Versterking VTHstelsel (het verbeterplan om te gaan voldoen aan de robuustheidscriteria per 2026 moet voor 1 april 2024 gereed zijn) • Versteviging bedrijfsvoering
Enkhuizen
88
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
• • • •
Risico's
EV per 1-1 € 4.841.000
VV per 1-1 € 5.494.000
Claims; Datalek van geregistreerde gegevens; Aanbestedingsrisico's; Projecten ten laste van het rekeningresultaat.
EV per 31-12 € 4.188.000
VV per 31-12 € 5.37.000
Resultaat € 1.742.000
Recreatieschap Westfriesland Gerelateerd aan programma 2. Ruimte Vertegenwoordiging Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel / openbaar belang Behartigt voor de Westfriese gemeenten de belangen van de openluchtrecreatie en het landschap in het samenwerkingsgebied. Inzet voor een rijkere, gevarieerdere natuur met meer recreatiemogelijkheden, beheer en onderhoud van terreinen. Activiteiten en ontwikkelingen In 2023 bestond het Recreatieschap Westfriesland 50 jaar, dit is gevierd met een feest. Verder zijn er regionaal verschillende projecten uit het uitvoeringsprogramma horende bij het Natuur- en Recreatieplan uitgevoerd. Zo was in 2023 de afronding van het project Kwaliteitsimpuls van het recreatieterrein De Hulk nabij Hoorn. Ook noemenswaardig zijn kleinere projecten als een biodiversiteitsproject in het Egboetswater, een nieuwe wandelverbinding bij het voedselbos in het Streekbos en de ‘beleeflaag’ op het Streekpad over de Westfriese Omringdijk. In 2023 zijn de bestaande terreinen die het schap beheert goed bezocht. Het schap merkt dat het toenemende gebruik ook een keerzijde heeft. Er kan een punt komen dat de gebieden de druk niet meer aankunnen. Dat kan leiden tot negatieve gevolgen voor de beleving en kwaliteit voor de recreanten maar ook voor de natuurwaarden in de gebieden.
Om dat voor te zijn is er in 2023 is gestart met de voorbereidingen voor een nieuwe recreatievisie. Risico's • Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte; • Beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters; • Het uittreden van één van de gemeenten uit gemeenschappelijke regeling, • Imagoschade Enkhuizen
89
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
• Gevolgen van klimaatverandering; • Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten
EV per 1-1 € 1.765.000
VV per 1-1 € 1.238.000
EV per 31-12 € 1.675.000
VV per 31-12 € 302.000
Resultaat € 29.000
Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma 3. Samenleving Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang De basistaken (uniformdeel) van GGD Hollands Noorden zijn: Kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van de inwoners, het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners), uitvoering van infectieziektebestrijding en uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid. Een belangrijk deel van de taken van de GGD concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeente uit. Naast de basistaken voert de GGD levert de GGD ook aanvullende producten (maatwerkdeel). Deze aanvullende producten vallen niet onder de Gemeenschappelijke regeling. Vanuit het maatwerkdeel wordt ingezet op activiteiten die aanvullend zijn op de werkzaamheden vanuit de GR GGD. Dit zijn onder andere de extra begeleiding contacten en opvoedspreekuren. Indien nodig kan er worden opgeschaald naar Video Home Training, Stevig Ouderschap en VoorZorg. Activiteiten en ontwikkelingen Vanuit Gezond Opgroeien heeft de GGD in 2023 diverse activiteiten verricht op het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Zorg op maat, opereren in netwerkverbanden en sterkere positionering als adviespartner.
Daarnaast is er aandacht voor oudere en ouder wordende inwoners. Hiervoor heeft de GGD ondersteuning geboden aan gemeenten bij toekomstbestendig maken van ouderenbeleid. Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en kent zo min mogelijk risico’s voor de gezondheid. De leefomgeving hangt samen met nieuwe uitdagingen en kansen voor de toekomst, zoals: klimaatverandering, vergrijzing, individualisering, slimme technologie en nieuwe vormen van mobiliteit.
Enkhuizen
90
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Hierbij is ook aandacht voor de preventie en bestrijding van infectieziekten.
• • • • • •
Risico's
EV per 1-1 -/- € 1.951.000
VV per 1-1 € 25.057.000
Verbetering basispakket JGZ; Ziekteverzuim JGZ; Hogere instroom veilig Thuis; Informatiebeveiliging en privacybescherming; Compensatie cao-gebonden loonstijgingen Kostenstijgingen.
EV per 31-12 € 2.110.000
VV per 31-12 € 23.835.000
Resultaat € 761.000
Archeologie Westfriese Gemeenten Gerelateerd aan programma 2. Ruimte Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang Archeologie West-Friesland (AWF) is onze gecertificeerde instelling die verantwoordelijk is voor het (laten) doen van archeologische opgravingen op het land en in het water zoals dit is vastgelegd in de Omgevingswet. Activiteiten en ontwikkelingen Archeologie West-Friesland geeft als certificaathouder advies. Door middel van een quickscan beoordelen zij of en zo ja, in welke mate archeologisch onderzoek nodig is. Vervolgens voeren zij dit onderzoek uit of voeren zij de monitoring op het onderzoek uit. Zo wordt ervoor gezorgd dat bij een opgraving de verrichte handelingen en aangetroffen archeologische vondsten worden gedocumenteerd, de vondsten worden geconserveerd en een rapport wordt opgesteld waarin de resultaten van de handelingen zijn beschreven. Naast advisering en uitvoering draagt Archeologie West-Friesland bij aan gemeentelijke beleidsontwikkeling en verzorgt zij publieksactiviteiten en pr.
WerkSaam Westfriesland Gerelateerd aan programma Vertegenwoordiging Enkhuizen
3. Samenleving Lid van het algemeen bestuur 91
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Doel / openbaar belang
WerkSaam Westfriesland voert de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorzieningen (WSW) uit voor de Westfriese gemeenten. Een klein onderdeel van de Participatiewet, de bijzondere bijstand, is bij de afzonderlijke gemeenten gebleven. Het doel van de Participatiewet is dat iedereen die gedeeltelijk of volledig kan werken begeleid wordt naar werk, het liefst bij een gewone werkgever. Hierbij kan WerkSaam Westfriesland verschillende instrumenten inzetten, zoals job-coaching of loonkostensubsidie. Ook biedt WerkSaam beschutte werkplekken voor mensen die kunnen werken, maar veel begeleiding daarbij nodig hebben. Als werk (nog) niet mogelijk is, verstrekt WerkSaam een bijstandsuitkering. Activiteiten en ontwikkelingen WerkSaam heeft verder gewerkt aan het beleidsplan 2022-2025 zoals vastgesteld na zienswijze van de gemeenteraad. Verder speelt WerkSaam in op actuele politieke ontwikkelingen en is WerkSaam gestart met het project WerkSaam 2028. Risico's
EV per 1-1 € 9.386.000
Enkhuizen
VV per 1-1 € 15.738.000
• Ontwikkeling Toegevoegde Waarde • Bijdrage GR sluit niet aan op ontwikkelingen van het Gemeentefonds; • Uitvoeringstaken Wet Inburgering • Externe factoren, zoals cyberaanvallen EV per 31-12 VV per 31-12 Resultaat € 10.045.000 € 11.448.000 € 1.696.000
92
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Deelnemingen Ontwikkelbedrijf NHN Gerelateerd aan programma('s) 1. Bestuur en dienstverlening Doel / openbaar belang Bevorderen van de regionale economie en welvaart en de nationale en internationale positionering van Noord-Holland Noord. Het ontwikkelingsbedrijf heeft vier pijlers binnen haar meerjarenprogramma: • Ondersteuning MKB • Regionale promotie • acquisitie • projecten ter stimulering van regionale economie
BNG Bank Gerelateerd aan programma('s) 1. Bestuur en dienstverlening Doel / openbaar belang De uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Draagt bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Activiteiten en ontwikkelingen De BNG heeft zich gecommitteerd om bij te dragen aan het nationale Klimaatakkoord en aan het bereiken van de klimaatdoelstellingen van Parijs. De bank ontwikkelt en stimuleert innovatieve duurzame verdienmodellen. Dankzij haar toprating kan de bank tegen lage tarieven geld lenen op de internationale geld- en kapitaalmarkt, en dit geld vervolgens tegen lage prijzen uitlenen aan klanten. Het fundingbeleid blijft onveranderd gericht op permanente toegang tot de geld-en kapitaalmarkt voor de gewenste looptijden en volumes tegen zo laag mogelijke kosten. Risico's Er zijn geen risico's bekend. Financieel belang De gemeente heeft als aandeelhouder 130.650 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV. Alliander NV Gerelateerd aan programma('s) 2. Ruimte
Enkhuizen
93
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Doel / openbaar belang
Activiteiten en ontwikkelingen
Risico's Financieel belang
Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren, bereiden ze zich voor op een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Stede Broec heeft aandelen in Aliander, waarvan de dividend op Algemene dekkingsmiddelen wordt ontvangen. Het jaar 2023 is voor Alliander financieel positief afgesloten. Tegelijk blijft er sprake van een forse financieringsbehoefte gelet op de gigantische investeringsopgave waar Allainder de komende jaren voor staat. Voor het vijfde achtereenvolgende jaar investeerden Alliander met ruim € 1,4 miljard weer meer dan het jaar daarvoor in de verbouwing van de energienetten. Het tempo waarmee Alliander de grootschalige aanleg en verzwaring van elektriciteitsnetten verder kan opvoeren, loopt tegen grenzen aan. Door de drukte op het elektriciteitsnet betekent dit onder andere dat er nog zeker tien jaar files op het net zijn. Er zijn geen risico's bekend. De gemeente heeft als aandeelhouder 124.198 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV.
HVC Groep Gerelateerd aan programma('s) 2. Ruimte Doel / openbaar belang HVC is een afval- en energiebedrijf met zowel publieke als commerciële activiteiten op het gebied van afval en energie. Voor de verwerking en inzameling van het huishoudelijk afval heeft de gemeente een dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten met een looptijd van 6 jaar (1 januari 2020 tot 1 januari 2026). Eveneens heeft de gemeente aandelen in het bedrijf en daarmee stemrecht in de Algemene Ledenvergadering. Aan het aandeelhouderschap is een ballotageovereenkomst verbonden waarin onder meer geregeld is dat het brandbaar afval afgestaan moet worden en de gemeente, samen met de andere aandeelhouders, garant staat voor een deel van de leningen. Activiteiten en ontwikkelingen • Met woningcorporaties en woningeigenaren gebouwen van aardgas afhalen en aansluiten op een warmtenet.
Enkhuizen
94
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
• Met zon- en windprojecten duurzame stroom opwekken. • Bronscheiding verbeteren Financieel belang
Enkhuizen
De gemeente heeft als aandeelhouder 30 aandelen voor een totaal van € 1.400.
95
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Grondbeleid Visie De vigerende Nota Grondbeleid is uit 2016. Tezamen met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 geeft dit aanleiding om in 2024 een nieuwe Nota Grondbeleid en een aanvullende Nota Kostenverhaal te gaan opstellen.
Beleidsverantwoording Over grondexploitaties wordt op verschillende manieren verantwoording afgelegd: 1. De verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen de Raad, het College en de SED zoals beschreven in de Nota Grondbeleid. 2. De projecten doorlopen de algemene fasen in gebiedsontwikkelingen (initiatief, haalbaarheid en realisatie, waarbij in principe per faseovergang verantwoording over de af te sluiten fase en toestemming voor de volgende fase wordt gevraagd aan het College en/of Raad. 3. Verantwoording in de P&C cyclus. 4. Tussentijdse college & raadinformatie en besluiten bij majeure afwijkingen op de kaders Ontwikkelingen in wet- en regelgeving Vanuit Omgevingswet worden ook enkele regels voor het grondbeleid geactualiseerd. De grootste wijziging is dat het mogelijk wordt om een gebied ''organisch'' te kunnen ontwikkelen onder een grondexploitatie zonder 'eindtijd'. Dit kan een optie zijn als er vooraf nog veel onzekerheden bestaan over concrete planinvullingen. Parameters 2024 De hierna weergegeven parameters voor kosten- en opbrengstenstijging worden jaarlijks geëvalueerd en herijkt. De parameters zijn bepaald aan de hand van de Outlook Grondexploitaties 2024 van Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling. Daarnaast vind afstemming plaats met omringende gemeenten. SED JR 2023 Kostenstijging Inkomstenstijging
2024 4% 1,5%
2025 3% 2%
2026 3% 2%
2027 2% 2%
2028 2% 2%
Ten opzichte van eerdere jaren zijn de parameters voor kostenstijging nog steeds hoger en die voor inkomstenstijging lager dan gebruikelijk, maar wel minder afwijkend dan vorig jaar. Bovenstaande conjuncturele ontwikkelingen hebben vervolgens negatieve invloeden op het exploitatieresultaat van de grondexploitaties. Grondexploitaties die qua uitvoering nog moeten starten (b.v. Gommerwijk West West) en waar de meeste kosten en inkomsten nog gerealiseerd moeten worden hebben hier het meeste last van. Grondexploitaties die richting afsluiting gaan (Schepenwijk) zijn hier vervolgens minder gevoelig voor. Rentevoet De rentevoet is aangeleverd door financiën en is berekend op basis van de verhouding eigenen vreemd vermogen, conform het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten). De rentevoet komt hiermee op 0,93% voor Enkhuizen.
Enkhuizen
96
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Ontwikkelingen Ter informatie, binnen de gemeente spelen de volgende grotere (faciliterende) projecten en ontwikkelingen (waarover op andere plekken dan in deze paragraaf verantwoording over wordt afgelegd): •
•
Zilverstraat/Hoogstraat: dit betreft de herontwikkeling van een binnenstedelijke locatie. In 2021 zijn door de Raad de (financiële) kaders vastgesteld. In 2022 is het project succesvol aanbesteed. In 2023 is de koop-ontwikkelovereenkomst ondertekend met de beoogde ontwikkelaar. Deze zal vervolgens starten met de verdere planuitwerking. Nijevoert (Westeinde): dit betreft het Enkhuizer deel van een volgende integrale woonwijk op de grens met Stede Broec (aldaar Florapark geheten). De gemeente Enkhuizen heeft geen grondpositie in deze ontwikkeling. Het project bevindt zich na de ondertekening van een intentieovereenkomst en de vaststelling van het ambitiedocument in de haalbaarheidsfase waarin samen met de marktpartijen onderzocht wordt hoe deze toekomstige 'intergemeentelijke' woonwijk integraal ontwikkeld kan worden.
Strategische gronden De gemeente heeft geen strategische gronden meer in haar bezit.
Prognose resultaten De gemeente Enkhuizen kende in 2023 twee lopende grondexploitaties: Gommerwijk West West Gommerwijk West-West (Gww) is de eerst volgende grote nieuwbouwwijk met circa 510 woningen. Een fors deel van het plangebied is in eigendom van de gemeente. Het overige is in particulier bezit. Om grip op de gewenste ontwikkeling te houden is in 2021 de wet voorkeursrecht gemeenten (WvG) gelegd op de gronden in het plangebied. Op 21 juni 2022 is het uitwerkingsbestemmingsplan met exploitatieplan voor de gehele wijk vastgesteld door de raad en vormen de inhoudelijke en financiële kaders voor de beoogde ontwikkeling. Te samen met deze twee plannen heeft de raad op 21 juni 2022 ook de bijbehorende (gemeentelijke) grondexploitatie vastgesteld en geopend. Tegen de vaststelling van het uitwerkingsbestemmingsplan en het exploitatieplan i.c. het raadsbesluit van 21 juni 2022 is beroep ingesteld bij de Raad van State. Op 15 december 2023 is de zitting geweest en de uitspraak wordt begin het jaar 2024 verwacht. Deze periode van beroep wordt niet stilzwijgend afgewacht, maar wordt benut voor de oriëntatie van de te volgen ontwikkelstrategie voor de realisatie (welke grondeigenaar of partij gaat welke rol op zich nemen in de daadwerkelijke uitvoering). Het eerder genoemde 'Didam-arrest' (mededinging) is daarbij voor de gemeente een belangrijk aandachtspunt.
In het plangebied hebben twee samenwerkende projectontwikkelaars een grondpositie. Op 20 december 2023 is door het college met deze projectontwikkelaars een Intentieovereenkomst (IOK) aangegaan. Dit, om de haalbaarheid van de realisatie te (laten) onderzoeken overeenkomstig het concessiemodel. Dit houdt o.a. dat de gemeente op termijn haar grondeigendommen in Gww verkoopt aan deze projectontwikkelaars. Deze voorgenomen grondverkoop is alvast op 2 januari ’24 met een publicatie kenbaar gemaakt. Hierop heeft een andere projectontwikkelaar gereageerd en aanhangig gemaakt bij de kort geding rechter of er al dan niet voor de grondtransactie alsnog
Enkhuizen
97
Jaarstukken 2023 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
een openbare aanbesteding georganiseerd moet worden. De zitting is gepland op 15 februari 2024. Volledigheidshalve merken wij op dat er nog twee beroepen bij de Raad van State in behandeling zijn over het niet toestaan van het vestigen van een geitenhouderij aan de Elzenburg. Deze locatie is in nabijheid van de beoogde woonwijk. In 2023 heeft de Raad van State in het voordeel van de gemeente Enkhuizen besloten. Er komt geen geitenhouderij. De halverwege 2022 geopende grondexploitatie kent een positief resultaat. Hangende het beroep bij de Raad van State op het exploitatieplan, waarvan de grondexploitatie grotendeels een afgeleide is, is voor deze actualisatie vanuit de jaarrekening 2022 en 2023 de grondexploitatie alleen geactualiseerd op de nieuwe rekenparameters, fasering en de gemaakte boekwaarden (plankosten) in 2022 en 2023. Tot slot, het (project brede) exploitatieplan dient eveneens formeel ten minste één keer per jaar te worden herzien, afhankelijk echter nog van het hangende beroep bij de Raad van State. Een herziening van het exploitatieplan kan leiden tot een hogere of lagere exploitatiebijdrage, en heeft van hieruit dus gevolgen voor de gemeentelijke grondexploitatie. Schepenwijk Dit project betrof in 2023 alleen nog de uitgifte van de laatste twee bedrijfskavels (samen bijna 4.000 m2). Beide kavels zijn in 2023 verkocht en geleverd.