* Jaarrekening 2025 Enkhuizen (inclusief addendum)

Andere werkzaamheden worden integraal opgepakt met riolering en zijn daarom in de planning aangepast. Riolering Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR)

54

Er is en een goed beeld van de daadwerkelijke staat van het stelsel. Bij het vaststellen van het PSWR is ernaast dat er gerekend is op basis van de technische levensduur van het rioolstelsel ook gekeken naar de kwaliteit. Maar in de praktijk kan de technische levensduur zich anders voordoen en bestaat er de kans dat de riolering langer standhoudt. Naast de noodzakelijke vervangingen en verbetermaatregelen wordt er gestuurd op beleid en risicobeperking. Hiermee wordt bedoeld dat knelpunten die een relatie hebben met overlast worden beperkt binnen de mogelijkheden. In 2026 wordt er een hydraulische berekening gemaakt van het rioolstelsel om te kunnen concluderen of de capaciteit voldoet aan de gestelde normen en aanvoer van toekomstige nieuwbouw ontwikkelingen. De maatregelingen worden opgenomen in het PSWR. Door met de Westfriese gemeenten samenwerkingen aan te gaan wordt kennis gedeeld en werk verligt. Voor een nieuw PSWR wordt er gekozen om dit samen op te stellen. Het streven is om het PSWR 2028-2032 voor te leggen in het eerste kwartaal van 2027 zodat we de wijzigen direct kunnen doorvoeren in de nota's. Waterwegen en baggeren Stand van zaken kapitaalgoederen van het areaal beschoeiingen (bestaande uit 38 km beschoeiingen en 8 km natuurvriendelijke oevers) is voldoende. De objecten en voorzieningen zijn veilig en functioneel.

De komende jaren wordt gestreefd naar een transitie met relatief meer duurzame en natuurvriendelijke oeververdedigingen. Met de overdracht van het stedelijk water van de gemeente aan HHNK is het onderhoud van het stedelijk water (met name baggeren) nu bij het HHNK. Voor de resterende watergangen die nog in onderhoud zijn bij de gemeente, is het beheer op orde en wordt gewerkt aan het opstellen van een meerjarig baggerplan (cyclustijd 7 jaren). Afgelopen jaren is ad hoc geacteerd op het onderhouden van beschoeiingen waardoor er bij echte noodzaak is vervangen. Momenteel worden de inspecties omgezet naar een meerjarenonderhoudsplanning, zodat er een beter overzicht is wat er de aankomende jaren gedaan moet worden. Het baggeren van water in de regio is op peil en wordt volgens planning uitgevoerd. Bomen Het beheer is op orde en voldoet aan het gevraagde onderhoudsniveau B. De komende jaren wordt meer aandacht besteed aan het verhogen van de biodiversiteit. Dit is met name zichtbaar door een gewijzigd maaibeleid in een aantal grotere groengebieden. Ook het effect van de bezuinigingen is zichtbaar door de omvormingen van gazons naar ruw gras in de woonwijken en op de bedrijventerreinen. Daarnaast zullen beplantingsvakken minder snel vervangen of omgevormd worden waardoor de soms zeer gewenste opwaardering achterwege blijft.

In het kader van de klimaatambities zal meer aandacht moeten worden besteed aan het vergroenen van de buitenruimte. Binnen het budget van de onderhoudsbegroting zijn dit jaar 46 extra bomen geplant in de wijken Gouw en Oude Gouw, vanuit het planmatig onderhoud en ter uitbreiding van het bomenareaal. Daarbij is onderzocht op welke locaties bomen kunnen uitgroeien tot grote, volwassen en toekomstbestendige bomen. Voor het vergroten van de biodiversiteit zijn stroken ingezaaid met bloemrijk kruiden- en bollenmengsels in bermen en de grotere groenstructuren zoals bijvoorbeeld langs de Wethouder Westdorppad en Bosmankade. Speelterreinen De speeltoestellen zijn geïnspecteerd op veiligheid en functionaliteit. De gebreken die tijdens deze inspecties naar voren kwamen zijn geïnventariseerd en waar mogelijk hersteld. Waar herstel niet mogelijk was is gekozen voor vervanging van het toestel, soms gecombineerd met tijdelijke verwijdering in verband met de veiligheid. Met deze methode wordt het areaal functioneel en veilig gehouden. 55

Gebouwen Wat gaan we doen? De komende jaren geven we extra aandacht aan ons vastgoed. Door strategisch beleid kunnen we winst halen uit ontwikkeling, onderhoud en beheer. Daarnaast staan we voor de uitdaging om ons vastgoed te verduurzamen. Dit komt ook in de begrotingen van de komende jaren terug. Wat hebben we gedaan? We hebben ons vastgoed onderhouden op conditiescore 3. De voorbereidingen op diverse projecten zijn van start gegaan of is een verder vervolg aangegeven. Denk daarbij aan Sportzaal De Sprong en Sporthal De Drecht. Ook hebben we afgelopen jaar beleid gemaakt doormiddel van het strategische vastgoedplan voor te bereiden. Dit vormt de basis voor de toekomst van ons vastgoed. Wat is er gewijzigd in onze portefeuille? Eiland 1. In juni 2025 is de grond verkocht voor € 49.375. Op basis van de toekomstige plannen in de nabije omgeving is er geen strategische reden meer om de grond van Eiland 1 in eigendom te houden. Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 4196 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen.

Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels ook planmatig vervangen. In de buurten Gommerwijk-West en Oost, Oude Gouw, Drechterwijk en Noord zijn 818 verouderde lichtmasten aan vervanging toe. De vervangingen en onderhoud worden jaarlijks voortgezet. Circa drie-en tachtig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Kunstwerken De stand van zaken van de kapitaalgoederen van het areaal civiele kunstwerken (bestaande uit 140 bruggen, 750 m zware damwand, 28 steigers en 3 km kademuur) is goed. De objecten zijn veilig en functioneel. Verkeerskundig meubilair Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden en dragers, markeringen en overige zaken als kom borden en schrikhekken. Jaarlijks wordt een deel van het areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Het gemeentelijke areaal is op orde en voldoet aan de wettelijke eisen. Door inventarisatie van het areaal is duidelijk welke (kom)borden, dragers en markering aan vervanging toe zijn. Voor de aankomende twee jaar is er een extra bijdrage gevraagd binnen het beheerplan voor de komportalen. Met deze aanpak worden alle verouderde (kom)borden en indien nodig de bijbehorende dragers vervangen. De vervangingen worden in 2026 voortgezet.

Straatmeubilair Het straatmeubilair bestaat voornamelijk uit banken en afvalbakken. Deze worden op basis van meldingen uit de openbare ruimte hersteld of vervangen. Met deze aanpak is het areaal in goede staat gehouden.

Begraafplaatsen Het beheer van de begraafplaats voldoet aan de gestelde eisen. De inspectieresultaten laten zien dat de beeldkwaliteitsnorm van niveau A gehaald werd. Financiële consequenties 56

Voor de financiële dekking van de kosten voor groot onderhoud is een reserve onderhoud kapitaalgoederen en een voorziening MeerJarenOnderhoudsPlan vastgoed ingericht. Hiermee worden fluctuaties in het groot onderhoud aan de openbare ruimte en gebouwen opgevangen. Het MeerJarenOnderhoudsPlan voor gebouwen is in 2021 herzien en gewijzigd van een bestemmingsreserve in een voorziening (Raadsbesluit 9 maart 2021). Het Beheerplan kapitaalgoederen voor de openbare ruimte wordt op dit moment herzien. Bij de herziening worden de financiële consequenties inzichtelijk waarbij de reserve conform de BBV wordt omgezet naar een voorziening. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2025 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen. In € 1.000 Categorie

Wegen

Kunstwerken

Jaar vaststelling beheerplan

2016

2016

2024

Beheerplan loopt tot en met

2025

2025

2027

Binnen de kom B Buiten de kom C

Veilig en functioneel

n.v.t.

Financiële vertaling beheerplan

€ 1.302.351

€ 279.542

€ 2.047.000 € 470.980

nvt

nvt

nvt

Opgenomen in Begroting 2025

€ 1.302.351

€ 279.542

€ 2.047.000 € 470.980

€ 1.100.387

€ 110.055

€ 52.431

Uitgegeven in 2025

€ 1.074.981

€ 268.399

€ 2.215.968 € 374.743

€ 1.094.972

€ 111.352

€ 34.486

Ja

Nee

Ja

Ja

Nee

Nee

Ja

Kwaliteitsniveau

Is er sprake van uitgesteld onderhoud?

Riolering Gebouwen

Openbaar groen

Openbare verlichting

Waterwegen en baggeren

2022

2016

2016

2016

2027

2025

2025

2025

3 (redelijk)

B

n.v.t.

n.v.t.

Is er een reserve aanwezig?

Ja

Ja

Nee

Nee

Ja

Ja

Ja

Is er een voorziening aanwezig?

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Zo ja, is de omvang van de reserve/voorziening op niveau?

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

57

Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • • •

De Gemeentewet, De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof).

In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: • •

Het Treasurystatuut 2017 en Het Leningen- en borgstellingenbeleid.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende geld beschikbaar is, zodat aan alle financiële verplichtingen kan worden voldaan. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • • • •

Het opstellen van een financieringsstatuut, Het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, Het voldoen aan de kasgeldlimiet en Het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt volgens de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • •

Opgenomen langlopende leningen en In beheer gekregen waarborgsommen

Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist 58

Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. In 2025 is één langlopende lening van € 3.000.000 aangetrokken met een looptijd van 25 jaar tegen een rentepercentage van 3,515%. In € 1.000 2025 Stand langlopende leningen per 1 januari

38.397

Nieuwe leningen

3.000

Reguliere aflossingen

-4.627

Stand Waarborgsommen per 31 december

12

Stand totaal per 31 december

36.782

Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen.

In € 1.000 2025 Stand uitgezette leningen per 1 januari

6.028

Nieuwe leningen

29

Reguliere aflossingen

-1

Stand totaal per 31 december

6.057

Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst: Koersrisico De gemeente neemt deel in het aandelenvermogen van de BNG Bank, Alliander en HVC Groep. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm ingesteld. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het voorkomt dat de gemeente gelijktijdig te veel leningen gaat herfinancieren. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt zijn in 2025 binnen de norm en blijven ook de komende jaren binnen de norm.

59

Omschrijving

2025

2026

2027

2028

2029

Renterisico 1.

Renteherzieningen

-

-

-

-

-

2.

Te betalen aflossingen

4.627

4.755

5.635

5.937

6.119

3.

renterisico (1+2)

4.627

4.755

5.635

5.937

6.119

79.980

Renterisiconorm 4a.

Omvang begroting 1 januari

73.950

76.499

77.185

79.098

4b.

Vastgesteld percentage

20%

20%

20%

20%

20%

4.

Renterisiconorm (4a x 4b)

14.790

15.300

15.437

15.820

15.996

Toets renterisiconorm Renterisico op vaste schuld (3)

4.627

4.755

5.635

5.937

6.119

Renterisiconorm (4)

14.790

15.300

15.437

15.820

15.996

Ruimte (3-4)

-10.163

-10.545

-9.802

-9.883

-9.877

(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld. De limiet bepaalt in hoeverre we tekorten op de bank mogen aanvullen met kortlopend geld. De limiet is 8,5% van het begrotingstotaal (totaal lasten). Bij het financieringsbeleid houden we rekening met deze limiet.

60

Omschrijving

2025

Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten)

73.950

Percentage kasgeldlimiet Omvang kasgeldlimiet Omvang vlottende schuld (gemiddeld dienstjaar) Opgenomen gelden < 1 jaar

500

Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen (geen vaste schuld) 500 Vlottende middelen (gemiddeld dienstjaar) Contante gelden in kas

2

Tegoeden in rekening courant

5.567

Overige uitstaande gelden < 1 jaar

0 5.569

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet

6.286

Totaal netto vlottende schuld (2-3)

-5.069

Ruimte (4-5)

11.355

Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terugontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast. Schatkistbankieren De gemeente moet overtollige middelen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Een overzicht van het schatkistbankieren is opgenomen in de toelichting op de balans onder de vlottende activa. In het overzicht is te zien dat onze gemeente in 2025 geen overtollige middelen buiten de schatkist aan heeft gehouden. Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. Het gehanteerde renteomslagpercentage bedraagt 0,16%. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaatsvindt.

61

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

623

De externe rentebaten (idem)

224 -/-

Totaal door te rekenen externe rente

399

De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend

7 -/-

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

327 -/-

De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

11 +/+

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen

0 +/+

Rente over voorzieningen

0 +/+

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

76

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

72 -/-

Renteresultaat op het taakveld Treasury

4

62

Bedrijfsvoering In 2025 heeft de SED-organisatie ingezet op het versterken van haar organisatiekracht om blijvend goede dienstverlening te kunnen leveren aan inwoners, ondernemers en bestuur van Enkhuizen. Dit was noodzakelijk in een context van toenemende maatschappelijke opgaven, een krappe arbeidsmarkt en financiële onzekerheden. De resultaten in 2025 laten zien dat gericht is gewerkt aan samenhang, wendbaarheid en betrouwbaarheid van de organisatie, met oog voor zowel de leefwereld van inwoners als de systeemwereld van wet- en regelgeving. Wat hebben we daarvoor gedaan? Digitalisering als katalysator In 2025 lag de focus van de afdeling Informatie op het versterken van de basis en het verbeteren van de sturing op ICT en informatievoorziening, mede ter voorbereiding op DeSom 2.0. Een belangrijke stap hierin was de oprichting van het Regieplatform Informatie. Dit platform vervult een centrale rol in het aanbrengen van samenhang, prioritering en fasering binnen het ICT-projectportfolio en zorgt voor afstemming tussen ambities, beschikbare capaciteit en organisatie brede ontwikkelingen. Vanuit het Regieplatform is in 2025 gestuurd op de uitvoering van projecten die aansluiten bij de doelstellingen uit de begroting op het gebied van digitalisering en dienstverlening.

Door middel van een vastgestelde projectkalender is meer grip verkregen op de planning en samenhang van projecten en is bewust gestuurd op beheersbaarheid en uitvoerbaarheid. Binnen deze aanpak zijn in 2025 diverse projecten succesvol afgerond en geïmplementeerd. Zo zijn belangrijke stappen gezet in de verdere digitalisering van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Onder andere zijn aanpassingen binnen het WOZ-systeem gerealiseerd, is de online betaalfunctionaliteit voor onder meer vergunningen verder ingericht en zijn processen rondom belastingen en heffingen verbeterd. Deze ontwikkelingen dragen bij aan een efficiëntere, toegankelijkere en klantgerichtere dienstverlening. Daarnaast is in meerdere domeinen gewerkt aan de modernisering en optimalisatie van ondersteunende systemen, waaronder op het gebied van handhaving, vastgoedbeheer, bedrijfsvoering en subsidieverstrekking. Hiermee is invulling gegeven aan de in de begroting geformuleerde ambitie om processen te vereenvoudigen, administratieve lasten te verlagen en de betrouwbaarheid van gegevens te vergroten. Op het gebied van robotisering (RPA) is in 2025 bewust gekozen voor een consoliderende fase. De focus lag op procesverbetering en applicatie-optimalisatie, zodat deze beter aansluiten op de behoefte van de organisatie.

Hiermee is een stevige basis gelegd voor toekomstige verdere digitalisering en automatisering. Op het terrein van kwaliteitszorg informatiebeheer is in 2025 een belangrijke stap gezet. In aansluiting op het in 2024 vastgestelde kwaliteitszorgsysteem en het gebruik van de VIND I-Navigator, is daadwerkelijk gestart met het vullen van dit instrument. De interviews met de organisatie zijn afgerond. Hiermee is het inzicht in processen, informatiestromen, risico’s en de verwerking van persoonsgegevens verder vergroot en wordt structureel gewerkt aan verbetering van het informatiebeheer, mede in het kader van het Interbestuurlijk Toezicht Informatiebeheer. Daarnaast is in 2025 gestart met de aanschaf en implementatie van een nieuw E-HRM-systeem. Deze verandering vroeg een aanzienlijke inspanning van de organisatie, maar leidt uiteindelijk tot meer overzicht, gebruiksgemak en efficiëntie voor medewerkers, leidinggevenden en HR. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet in de verdere professionalisering en ondersteuning van het HR-proces. 63

Mens in ontwikkeling Met afnemende steun van de rijksoverheid krijgen gemeenten steeds meer verantwoordelijkheden. Het programma Mens in ontwikkeling ondersteunt medewerkers hierin door te investeren in opleidingsmogelijkheden, vitaliteit en gezond werk, met als doel talent te behouden en duurzaam inzetbaar te houden. Het onboardingsprogramma, gericht op een warm welkom en een zachte landing, is verder verankerd in de organisatie en wordt positief ontvangen. Nieuwe medewerkers worden actief begeleid door buddy’s, wat bijdraagt aan een snelle en prettige start en de onderlinge kennisdeling en betrokkenheid versterkt. Daarnaast is het aantal stagiairs toegenomen en zijn voor het eerst ook BBL-leerlingen ingezet, waarmee wordt geïnvesteerd in de ontwikkeling van toekomstig talent en een frisse blik in de organisatie wordt gebracht. Door in te zetten op leren en ontwikkelen in de praktijk, via on-the-job training en interne begeleiding, hebben meerdere medewerkers de mogelijkheid gekregen om zich verder te ontwikkelen en binnen de organisatie horizontaal en verticaal door te stromen. De samenwerking met de West-Friesland Academie is geïntensiveerd in het kader van het leren en ontwikkelen. En er zijn concrete stappen gezet in het aanbod op het gebied van leren, ontwikkelen en vitaliteit. Een belangrijk onderdeel hiervan is de succesvolle ontwikkeling en implementatie van #SAM.

Dit platform biedt medewerkers laagdrempelig toegang tot praktische en preventieve welzijnstrainingen rondom thema’s als levensfasen, leefstijl, life events en mentale weerbaarheid en sluit daarmee goed aan bij de behoefte aan een leven lang leren en duurzame inzetbaarheid. Inspelen op veranderende opgaven Om wendbaar te blijven in een veranderende maatschappelijke en organisatorische context zijn dit jaar belangrijke stappen gezet. In 2025 hebben wij ons gericht op het verstevigen van de samenwerking, communicatie en zichtbaarheid zowel intern als extern, het procesmatig werken en sturingsinformatie. De organisatieontwikkeling bevindt zich inmiddels in de uitvoerende fase. Betrouwbaarheid versterken Betrouwbaarheid is de kern van ons succes. We hebben gewerkt aan het versterken van ons imago en het opbouwen van vertrouwen bij onze inwoners en stakeholders. Wat hebben we gedaan? • • •

Wij hebben risicobeheerbeleid ontwikkelt, dit gaat ons ondersteunen bij het identificeren, beoordelen en beheren van risico’s; Er zijn processen ingericht om actief relevante informatie met belanghebbenden te delen, waarbij wetgeving zoals de Wet Open Overheid (WOO) ons ondersteunt; We hebben een nieuwe ICT-applicatie geïmplementeerd ter ondersteuning van de planning & control cyclus en hebben verbeterstappen gemaakt in de P&C processen; We hebben een Regieplatform Informatie ingericht zodat er integraal zicht is op onze ICT-projectenkalender om essentiële processen te versterken via applicaties.

64

Rechtmatigheidsverantwoording In deze paragraaf bedrijfsvoering geeft het college vanaf het verslagjaar 2023 een toelichting ten aanzien van onderwerpen die de rechtmatigheid raken. Er wordt aangegeven hoe de beheersing is vormgegeven en er is een nadere toelichting op alle afwijkingen die in de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Ook wordt aangegeven welke maatregelen zijn of worden genomen om verbeteringen aan te brengen om het rechtmatig handelen in de toekomst afdoende in processen te waarborgen. Verantwoordingsgrens en rapportagegrens In de financiële verordening heeft de raad de Verantwoordingsgrens vastgesteld op 2% van de totale lasten. De rapportagegrens is vastgesteld op 100.000 euro. Dat wil zeggen dat in de paragraaf bedrijfsvoering de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 100.000 nader worden toegelicht. In de Rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten exclusief reserves van de gemeente Enkhuizen. Voor 2025 is deze grens afgerond € 1.731.520 Organisatie Om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen onderzoekt het college onder meer de opzet, bestaan en werking van de processen.

De manier waarop dit onderzoek wordt uitgevoerd wordt jaarlijks beschreven in het IC-VIC-plan (waarbij IC staat voor Interne Controle en VIC voor Verbijzonderde Interne Controle). De beheersing van de bedrijfsvoering is ingericht langs het model van de ‘three lines of defence’: 1. Interne controlemaatregelen worden belegd in de lijnorganisatie. Dit zijn interne beheers/controlemaatregelen die zijn ingericht in processen; 2. Interne controlefuncties/functionarissen die het lijnmanagement ondersteunen; 3. Verbijzonderde interne controle die de werking van de eerste en tweede lijn controleert (team concern control). In 2025 werken de processen nog niet optimaal volgens het model van de ‘three lines of defence’, hierdoor zijn er meer gegevens gerichte werkzaamheden nodig De verbijzonderde interne controle (3e verdedigingslinie) is een aanvulling op de reguliere interne controle (2e verdedigingslinie), in die zin dat een objectief oordeel gegeven wordt over de opzet, het bestaan en de werking van de interne controles en beheersingsmaatregelen (1e verdedigingslinie). De focus ligt hierbij op de processen met de grootste (financiële en maatschappelijke) risico’s, zoals opgenomen in het IC-VIC plan. Het IC-VIC plan is in 2025 uitgevoerd en de resultaten van de werkzaamheden zijn aangeboden voor het controledossier van de accountant.

Uitkomsten van het onderzoek Begrotingscriterium Bij de toetsing op het begrotingscriterium wordt vastgesteld of alle begrotingsafwijkingen passen binnen het kader van de door de raad vastgestelde begroting. Er is sprake van begrotingsonrechtmatigheden wanneer: • • • • •

De door de raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten zijn overschreden De door de raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de investeringsbudgetten zijn overschreden Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves niet door de raad zijn vastgesteld Bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten de onderschrijdingen niet tijdig zijn gemeld aan de raad Bij lagere of hogere baten dan begroot deze mutaties niet tijdig zijn gemeld aan de raad 65

In de vastgestelde financiële verordening is vastgelegd dat onderschrijding en overschrijding van de baten alsmede onderschrijding van de lasten die zich voordoen na de laatste bestuursrapportage nader worden toegelicht in de verschillenverklaring van de jaarrekening. Daarmee wordt de raad bij de jaarrekening tijdig geïnformeerd over deze afwijkingen. Bevindingen De volgende afwijkingen groter dan de rapportagegrens zijn geconstateerd:

1a

1b 2 3

4 = (1a / 3) 5

6 = (4-5)

Omschrijving

Bedrag

Overschrijding lasten programma

€ 1.037.734

Een onderbouwing van de overschrijding zijn terug te vinden in de programma verantwoording. Overschrijding investeringsbudgetten Ongeautoriseerde reservemutaties Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat zijn gemeld. Totaal begrotingsonrechtmatigheden Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf door de raad vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid. Resterend saldo als begrotingsonrechtmatigheid

Conform afspraak beschouwd als acceptabel ja/nee ja

€0 €0 €0

€ 1.037.734 € 1.037.734

ja ja

€0

Toelichting op het resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden Voorwaardencriterium Bij het voorwaardencriterium wordt onderzocht of de wijze van besteding en inning van gelden voldoet aan de financiële regels zoals opgenomen in de regelgeving die is opgenomen in het normenkader. In 2025 zijn voor de gemeente Enkhuizen alle processenonderdeel geweest van de verbijzonderde interne controle. Bevindingen Hieronder is een overzicht opgenomen van de geconstateerde afwijkingen per proces en de maatregelen die genomen worden om dergelijke onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen.

66

Proces c.q. onderwerp

Omschrijving onrechtmatigheid

Inkoop en EU Applicaties aanbestedingen Diensten Eigen Geen bevindingen personeel Totaalbedrag onrechtmatigheden

Bedrag

Toelichting en maatregelen om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen

€0 € 1.022.203 €0 € 1.022.203

Overige onderwerpen in het kader van het voorwaardencriterium Wet Fido De kadernota rechtmatigheid geeft een stellige uitspraak dat niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Er zijn bij de gemeente Enkhuizen in 2025 geen niet-financiële onrechtmatigheden in het kader van de wet FIDO geconstateerd. Onroerende zaak transacties en staatssteun De gemeente Enkhuizen heeft geen onroerende zaak transacties Wet normering Topinkomens Er zijn geen personen met een dienstbetrekking die in 2025 een bezoldiging boven het individueel toepasselijk drempelbedrag van € 246.000,00 hebben ontvangen. M&O criterium In de notitie Beleid Misbruik & Oneigenlijk gebruik staan de uitgangspunten om het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik zo laag mogelijk te hebben, te voorkomen, te bestrijden of te detecteren. De notitie beschrijft de waarborgen ter voorkoming of vermindering van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik, de uitgangspunten voor het M&O beleid en de verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Vervolgens gaat de notitie in op de risicogebieden in de verschillende domeinen. Deze risico’s worden door middel van een periodieke inventarisatie geactualiseerd en er wordt geïnventariseerd of een risico zich heeft voorgedaan.

De notitie gaat verder in op de maatregelen die genomen zijn in het kader van de Algemene verordening Gegevensbescherming, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), ondermijning en de Wet bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (BIBOB). Bevindingen Tijdens het uitvoeren van de interne controles en verbijzonderde interne controles over 2025 zijn de betrokken processen getoetst. Deze toetsing heeft niet geleid tot feitelijke constateringen wat betreft misbruik, oneigenlijk gebruik of fraude met betrekking tot de inzet en aanwending van gemeentelijke middelen.

67

Monitor Rechtmatigheidsverantwoording

A B C

Resterend saldo begrotingsonrechtmatigheden Saldo onrechtmatigheden voorwaarden criterium Saldo onrechtmatigheden Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Totaal rechtmatigheidsfouten (A+B+C) Verantwoordinggrens: 2% van afgerond 87 Mln.

68

Bedrag €0 € 1.022.203 €0 € 1.022.203 € 1.731.520

Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. In onderstaande tabel staan de verbonden partijen en, indien van toepassing, de gemeentelijke bijdrage.

In € 1.000 Rekening 2024

Begroting 2025

Rekening 2025

SED organisatie

15.346

15.828

SSC DeSom

1.203

1.229

1.244

Westfries Archief

224

231

237

Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking West-Friesland

75

74

1.301

1.441

149

157

157

1.581

1.589

1.675

WerkSaam Westfriesland

842

988

987

Afvalbeheer Westfriesland

8

8

8

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord

133

138

138

Archeologie Westfriese gemeenten

21

23

HVC Groep

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

BNG Bank

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Alliander NV

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0

0

0

Gemeenschappelijke regelingen:

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Recreatieschap Westfriesland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden

1.441

Vennootschappen:

Gemeenschappelijke regelingen SED organisatie Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. In 2025 heeft de SED-organisatie ingezet op het versterken van haar organisatiekracht om blijvend goede dienstverlening te kunnen leveren aan inwoners, ondernemers en besturen van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Dit was noodzakelijk in een context van toenemende maatschappelijke opgaven, een krappe arbeidsmarkt en financiële onzekerheden. Wat in 2025 is bereikt, is een verdere stap naar een professionele, wendbare en betrouwbare organisatie. Door gelijktijdig te investeren in mensen, processen en beheersing is de basis versterkt om ook in de komende jaren maatschappelijke opgaven effectief en zorgvuldig te blijven ondersteunen. 69

De SED-organisatie heeft 2025 met een positief financieel resultaat afgesloten. Het exploitatiesaldo voor de berekening van de bijdrage laat een overschot van afgerond € 462.000 zien ten opzichte van de begroting, dit is afgerond 0,8% van de begroting. Het positieve financieel resultaat wordt veroorzaakt door: 1. Effecten cao wijziging; zoals aangekondigd in de najaarsnota 2025 worden de loonkosten aangepast aan autonome ontwikkelingen, zoals nieuwe cao afspraken en wijzigingen in werkgeverslasten. In de begroting 2025 is voor de loonontwikkeling uitgegaan van de loonindexering op basis van de regionale richtlijn voor gemeenschappelijke regelingen NoordHolland Noord. Na vaststelling van de nieuwe cao, blijkt dat het daadwerkelijke loonpercentage lager uitvalt. Dit levert structureel een voordeel op. 2. Onderbestedingen van de incidentele projectgelden HR-applicatie en implementatie WOO. Het resultaat is in lijn met de verwachtingen en wordt conform de verdeelsleutel over de deelnemende gemeenten afgerekend.

Eigen vermogen Vreemd vermogen

1-1-2025

31-12-2025

0

0

17.660

15.628

Verwacht resultaat

0

SSC DeSom Relatie met programma Bestuur en dienstverlening Doel en openbaar belang: In de begroting 2025 is opgenomen dat SSC DeSom de deelnemende gemeenten en WerkSaam ondersteunt met ICT-voorzieningen en deze steeds beter afstemt op actuele ontwikkelingen. In 2025 is hieraan invulling gegeven door het continueren van de reguliere dienstverlening en de verdere uitwerking van de koers ‘DeSom 2.0’. Activiteiten en ontwikkelingen: In 2025 is gewerkt aan de verdere implementatie van de visie ‘DeSom 2.0’, met focus op standaardisatie van dienstverlening, hosting en flexibilisering. Tegelijkertijd is gebleken dat de realisatie van deze visie complex is en meer tijd vergt dan vooraf voorzien. De concretisering van producten, diensten, governanceafspraken en bijbehorende verantwoordelijkheden is in 2025 slechts gedeeltelijk gerealiseerd. Hierdoor bleef op onderdelen onduidelijkheid bestaan over de verdere doorontwikkeling van de dienstverlening. De in de businesscase opgenomen globale planning is in 2025 niet volledig gerealiseerd. De implementatie kent vertraging en vraagt blijvende bestuurlijke aandacht en afstemming tussen SSC DeSom en de deelnemende gemeenten.

Risico’s en aandachtspunten: De in de begrotingen benoemde risico’s op het gebied van informatiebeveiliging, leveranciersafhankelijkheid, governance, personele capaciteit en de ontvlechting van WerkSaam WF zijn in 2025 actueel gebleven. Daarnaast is gebleken dat het tempo van besluitvorming en de onderlinge afstemming invloed hebben op de voortgang van de veranderopgave. Deze risico’s vragen blijvende aandacht van SSC DeSom en de deelnemende gemeenten.

70

Conclusie: Ten opzichte van de begroting is de reguliere dienstverlening grotendeels conform verwachting uitgevoerd. De realisatie van ‘DeSom 2.0’ verloopt echter minder voortvarend dan voorzien. Voor de komende periode blijven de beheersbaarheid van de veranderopgave, de duidelijkheid over dienstverlening, governance en bestuurlijke sturing belangrijke aandachtspunten.

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

47

32

Vreemd vermogen

4.538

4.351

Resultaat

-31

Westfries Archief Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Het Westfries Archief (hierna WFA) is een gemeenschappelijke regeling waaraan zeven Westfriese gemeenten deelnemen. De Westfriese gemeenten geven op deze wijze invulling aan hun wettelijke taken voor archief- en informatie beheer vanuit de archiefwet. Deze wettelijke taken zijn: • •

Het beheren en beschikbaar stellen van archieven die de deelnemers hebben overgebracht naar het fysieke depot of e-depot: fysieke verzorging van dossiers en klimaatbeheersing in het depot en duurzaam toegankelijk houden van digitaal archief. Toezicht houden op de uitvoering van de taken rond informatie- en archiefbeheer van archief in beheer bij de deelnemers: door archiefinspecties bij de deelnemers, advisering bij informatievraagstukken, kennissessies en samenwerking te faciliteren met de deelnemers van de regeling.

Omdat het vakgebied van informatie- en archiefbeheer erg in ontwikkeling is, doet het WFA veel aan innovatie en spelen zij in op de ontwikkelingen die bij de gemeenten spelen. Activiteiten en ontwikkelingen: Een belangrijke ontwikkeling op het vakgebied is digitalisering. Steeds meer informatie is digitaal beschikbaar en groeit snel. Digitale informatie vraagt om een andere kijk op informatie en biedt uitdagingen maar ook kansen voor het WFA. Om hierop in te spelen voorziet het WFA de volgende activiteiten voor de komende jaren. •

•

De nieuwe Archiefwet zal in werking treden waardoor archieven van overheden na 10 jaar, in plaats van 20 jaar, openbaar zullen worden en in beheer overgedragen aan het Westfries Archief. Dit zal een inhaalslag en grote toename in digitale opslag en beheer met zich meebrengen, waarbij het Westfries Archief ook meer betrokken zal zijn bij informatievorming en -beheer van gemeenten en deelnemende GR’en. De regio Westfriesland is een voorbeeld in het landelijke traject “Het archief als nutsvoorziening”, waarbij het Westfries Archief steeds meer zal worden benut als centraalpunt van informatie beheer binnen de regio. 71

• • • • • • • •

De doorontwikkeling en intensivering van onlinedienstverlening en geografische informatie specialisatie. De aanpassing van het functioneel gebruik van de publieksruimte. Voortzetting van de digitalisering van analoge archieven. Intensivering van de inzet van data-analyse, data netwerken en artificial intelligence. Het continueren van een enthousiaste vast groep vrijwilligers. De samenwerking met studenten vergroten. Verduurzaming van systemen. Een transformatie van klassieke archiefdienstverlening naar modern informatiemanagement en online service.

Risico’s: • Taakuitvoering bij langdurige uitval personeel; • Diefstal of verlies van cultureel erfgoed wegens calamiteit; • Storingen in de klimaatbeheersingsinstallatie van de fysieke depots; • Leveranciersrisico digitalisering en restauraties; • Sterke verhoging van energiekosten; • Vertrek van huurders depotruimte; • Vertrek van medewerkers met specialistische kennis; • Storingen van het digitale archiveringssysteem.

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

450

154

Vreemd vermogen

575

632

Resultaat

17

Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen: De kerntaken zijn: Het regioteam richt zich op de ondersteuning van de regionale samenwerking en draagt bij aan de regionale samenwerking en de ambities in het Pact van Westfriesland door: 1. Faciliteren regionale afstemming in stuurgroep Pact, portefeuillehoudersoverleggen ABZ, VVRE en Madivosa en afdelingshoofden VVRE en Madivosa, de Westfriese Samenwerkingsdriehoek, Kring Gemeentesecretarissen, strategisch adviseurs en projectleiders Pact. 72

2. Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en maatschappelijke partners door het aandragen van oplossingen voor knelpunten en doen van voorstellen voor de ontwikkeling van het Pact en mogelijkheden voor financiering. 3. Zichtbaar maken van de ambities, ontwikkelingen, successen en aandachtspunten van het Pact en de regio. 4. Bewaken van de samenhang in het Pact door het leggen van verbindingen tussen projecten en projectleiders die verbonden zijn aan het Pact. 5. Versterken en onderhouden van verbindingen van de activiteiten van het Pact met regio Alkmaar, De Kop, Noord-Holland Noord, de MRA, de Provincie NH en ministeries. Het Pact van Westfriesland is de kapstok om de gezamenlijke ambities van de zeven Westfriese gemeenten te realiseren. In 2025 is het Pact herijkt en is de Strategische Agenda 2025-2035 vastgesteld. Daarnaast is er gestart met de bijbehorende Uitvoeringsprogramma te ontwikkelen. Daarnaast is er ingezet op het versterken van de samenwerking in Noord-Holland Noord en is er bijgedragen aan het opstellen van een verdieping op de ruimtelijke agenda Westfriesland en aan de Mobiliteitsvisie. Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: lid algemeen bestuur Doel en openbaar belang: De Veiligheidsregio heeft als doel het beschermen van de veiligheid en gezondheid van inwoners en bezoekers binnen de regio.

Dit gebeurt door het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten en rampen en door een goede voorbereiding op crisissituaties. De gemeentelijke bijdragen maken een gezamenlijke en efficiënte uitvoering mogelijk van wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. Activiteiten en ontwikkelingen: De Veiligheidsregio voert taken uit op het gebied van crisisbeheersing en hulpverlening, zowel bij acute incidenten als in de voorbereidende fase. Door het monitoren en actualiseren van het regionale risicobeeld worden risico’s tijdig gesignaleerd en preventieve maatregelen getroffen. Een belangrijke ontwikkeling is de aandacht voor maatschappelijke weerbaarheid, waaronder de voorbereiding op langdurige verstoringen van vitale infrastructuur, zoals een grootschalige stroomuitval van maximaal 72 uur. Samen met gemeenten en ketenpartners wordt gewerkt aan het versterken van zelfredzaamheid en de continuïteit van cruciale processen. De organisatie bestaat uit crisisbeheersing, brandweerzorg (inclusief risicobeheersing en Veilig Leven), GHOR, ambulancezorg, het Zorg- en Veiligheidshuis, de meldkamer en de bedrijfsvoering. Zij zetten zich in voor de veiligheid van de zestien gemeenten in Noord-Holland Noord.

Risico’s: • Kosten brandweermaterieel Stijgende kosten voor aanschaf, vervanging en onderhoud van brandweermaterieel door marktontwikkelingen, verduurzaming en aangescherpte veiligheidseisen. • Structurele investeringen Toenemende noodzaak tot structurele investeringen in materieel, ICT en faciliteiten kan leiden tot een hogere structurele gemeentelijke bijdrage. • Loon- en prijsontwikkelingen Cao-afspraken en inflatie kunnen leiden tot hogere personele en materiële lasten dan begroot. 73

•

Continuïteit en weerbaarheid Extra inzet en investeringen kunnen nodig zijn om de weerbaarheid bij verstoringen van vitale infrastructuur, zoals langdurige stroomuitval, te waarborgen.

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

5.137

6.161

Vreemd vermogen

48.109

44.905

Resultaat

947

Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Het ABWF is een gemeenschappelijke regeling waarin de zeven westfriese zaken afstemmen op het gebied van de afvalinzameling, het contractmanagement HVC en aandeelhouderszaken regelen. Eveneens is het ABWF de eigenaar van en verantwoordelijk voor de voormalige stortplaats te Westwoud. Activiteiten en ontwikkelingen: • Het ABWF heeft zijn taken op het gebied van afvalinzameling, contractmanagement en aandeelhouderszaken voortgezet. • Op basis van het afkoopvoorstel voor de voormalige vuilstort te Westwoud, wordt de koers voor de nazorg bepaald. Risico's: • Ondersteuning (geen eigen huisvesting en personeel) en • Stortplaats Westwoud.

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

1.513

1.504

Vreemd vermogen

80

3

Resultaat

-90

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur

74

Doel en openbaar belang: De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord werkte als professionele uitvoeringsorganisatie. De dienst voerde milieutaken uit voor de fysieke leefomgeving in Noord-Holland Noord. Dit gebeurde efficiënt en volgens vastgestelde kwaliteitsnormen. Activiteiten en ontwikkelingen: In 2025 voerde de Omgevingsdienst de overgedragen milieutaken uit volgens de geldende handhavingsstrategie. Naast de reguliere werkzaamheden werkte de organisatie aan verbeteringen die nodig waren voor een sterke en toekomstbestendige dienst. Robuustheid: Het algemeen bestuur stelde in 2024 een plan vast om de organisatie robuust te maken. De deelnemers stelden hiervoor toen geen extra middelen beschikbaar. De deelnemers gaven aan dat de dienst eerst binnen de eigen begroting of via efficiencymaatregelen dekking moest zoeken. Een efficiencyonderzoek is in 2025 afgerond. In juli 2025 kenden de deelnemers incidentele middelen toe via de resultaatbestemming over 2024. De Omgevingsdienst zette daarna de eerste stappen. Hierdoor daalden de kosten voor robuustheid van 1,7 miljoen euro naar 1,6 miljoen euro. De Omgevingsdienst bekostigde de vaste kosten voor informatievoorziening (ICT) tot en met eind 2025 uit een bestaande reserve. Deze reserve raakte uitgeput. Voor verdere digitale ontwikkeling bleek een vaste investering nodig.

De benodigde structurele middelen voor robuustheid en ICT zijn gevraagd via de kadernota 2027. Versteviging bedrijfsvoering: In maart 2025 ontving het algemeen bestuur de resultaten van de capaciteitsanalyse van de bedrijfsvoering. In april 2025 startte de uitvoering van het ontwikkelplan, dat doorloopt in 2026. Overige ontwikkelingen: • De Omgevingsdienst voerde het strategisch opleidingsplan uit volgens planning. • De organisatie kreeg per deskundigheidsgebied (kwaliteitscriteria 3.0) beter inzicht in de sterke punten en de verbeterkansen van de medewerkers. • De Omgevingsdienst stelde voor 2025 een begroting op vanaf nul (zero-based begroting). Deze vormt de basis voor de interne begrotingen van de daaropvolgende jaren. • Op landelijk niveau ontwikkelde men een nieuwe manier van financieren voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Na een verkennend onderzoek besloot het algemeen bestuur in oktober 2025 om een plan van aanpak op te stellen voor de invoering van deze nieuwe financieringssystematiek. Dit plan beschrijft onder meer de impact, de benodigde stappen en de invoeringsplanning. • In de tweede helft van 2025 stelde de Omgevingsdienst beleid vast om misbruik en oneigenlijk gebruik van regelgeving, processen of informatie door bedrijven en medewerkers te voorkomen. Ook bracht de organisatie risico’s op fraude in beeld.

Risico's: • Claims, • Datalek van geregistreerde gegevens, • Aanbestedingsrisico's en • projecten ten laste van het rekeningresultaat.

75

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

3.566

2.461

Vreemd vermogen

6.759

5.866

Resultaat

184

Recreatieschap Westfriesland Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: Behartigt voor de Westfriese gemeenten de belangen van de openluchtrecreatie en het landschap in het samenwerkingsgebied. Inzet voor een rijkere, gevarieerdere natuur met meer recreatiemogelijkheden, beheer en onderhoud van terreinen. Activiteiten en ontwikkelingen: Het Recreatieschap beheert ongeveer 350 hectare natuur-inclusieve recreatieterrein, waar naast de recreatiefunctie ook wordt ingezet op natuurwaarden en vergroten van de biodiversiteit. Daarnaast beheert het een aantal (zwem)locaties en gebieden van derden. Ook het beheren en onderhouden van de fiets-, vaar- en wandelnetwerken behoort tot de taken. In totaal ongeveer 1.000 kilometer netwerk. Het beheer is vooral gericht op instandhouding en kwaliteitsbewaking. Na de vaststelling van het ambitieniveau voor de recreatievisie Westfriesland in 2024 is eind 2025 de nieuwe recreatievisie ‘Gezond en aantrekkelijk Westfriesland’ vastgesteld. Er is gekozen om het accent vooral op verbindingen tussen de recreatiegebieden te leggen.

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

1.548

1.389

Vreemd vermogen

1.409

1.942

Resultaat

-34

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang: De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. De basistaken (uniformdeel) zijn: •

Kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van inwoners, 76

• • •

Het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners), Uitvoering van infectieziektebestrijding en Uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid.

Activiteiten en ontwikkelingen: De GGD heeft op een aantal doelstellingen ingezet in 2025: Vanuit de focuslijn Gezond Opgroeien heeft de GGD in 2025 diverse activiteiten verricht op het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Nu Niet Zwanger, aanvullende diensten in het kader van Kansrijke Start, opereren in netwerkverbanden, het implementeren van de GIZ-methodiek (Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoefte) en sterkere positionering als adviespartner. Ook heeft de GGD extra ingezet op het vroegtijdig signaleren van armoede in gezinnen, het verwijzen naar hulp zoals budgetadvies en schuldhulp, en het ondersteunen van kinderen en ouders om de effecten van armoede op gezondheid te verminderen. De GGD heeft tevens in samenwerking met de gemeente ingezet op de rookvrije omgeving stimuleren. Ook is er ingezet op het vergroten van de vaccinatiegraad via gerichte advertentiecampagnes via sociale media, informatiebijeenkomsten en logistieke aanpassingen in de aanmeldprocedure. Daarnaast heeft het algemeen bestuur besloten tot een pakket bezuinigingsmaatregelen, die in 2026 wordt doorgevoerd.

Risico's • Frictiekosten en beperkte mogelijkheid tot opbouwen vermogen door bezuinigingsopgave gemeenten; • Verbetering basispakket & ziekteverzuim JGZ; • Hogere instroom Veilig Thuis; • Personele verschuivingen door de aangekondigde bezuinigen gemeenten; • Informatiebeveiliging en privacybescherming; • Kostenstijgingen; • Infectieziektebestrijding & pandemische paraatheid; • Afname aanvullende diensten JGZ; • Medische arrestantenzorg.

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

1.910

1.658

Vreemd vermogen

28.055

24.649

Resultaat

-146

Archeologie Westfriese gemeenten Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: Archeologie West-Friesland (AWF) is onze gecertificeerde instelling die verantwoordelijk is voor het (laten) doen van archeologische opgravingen op het land en in het water zoals dit is vastgelegd in de Omgevingswet. Activiteiten en ontwikkelingen:

77

Archeologie West-Friesland geeft als certificaathouder advies. Door middel van een quickscan beoordeelt AWF of en zo ja, in welke mate archeologisch onderzoek nodig is. Vervolgens voert AWF dit onderzoek uit of voert AWF de monitoring op het onderzoek uit. Zo wordt gezorgd dat bij een opgraving de verrichte handelingen en aangetroffen archeologische vondsten worden gedocumenteerd, de vondsten worden geconserveerd en een rapport wordt opgesteld waarin de resultaten van de handelingen zijn beschreven. Naast advisering en uitvoering draagt AWF bij aan gemeentelijke beleidsontwikkeling en verzorgt zij publieksactiviteiten en pr. In 2025 heeft AWF gewerkt aan de actualisatie van de GR Archeologie Westfriese gemeenten. Ook heeft AWF diverse vondstmeldingen verwerkt, advies gegeven ten aanzien van archeologisch onderzoek, op vier locaties veldcontrole gedaan en een verbeterde website gelanceerd. WerkSaam Westfriesland Gerelateerd aan programma: Samenleving. Vertegenwoordiging: Lid van het dagelijks- en algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: WerkSaam Westfriesland voert de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorzieningen (WSW) uit voor de Westfriese gemeenten. De doelstelling van WerkSaam Westfriesland is om iedereen met arbeidsvermogen toe te leiden naar werk en om werkgevers te bedienen die op zoek zijn naar arbeidskrachten.

Voor wie (nog) niet kan werken, is meedoen naar vermogen aan de orde. Dit kan in een beschutte werkomgeving zijn. Als werk nog niet mogelijk is, verstrekt WerkSaam een bijstandsuitkering. Een onderdeel van de Participatiewet, de bijzondere bijstand en de begeleiding van zorgklanten, voert de gemeente zelf uit. Activiteiten en ontwikkelingen: WerkSaam heeft een nieuw beleidsplan opgesteld dat in 2026 in zal gaan. Er zijn voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de Participatiewet in balans. Ook zijn er stappen gemaakt met Simpel Switchen, dit omvat het makkelijker schakelen voor inwoners tussen dagbesteding en beschut werk. Daarnaast zijn er diverse nieuwe trainingen opgestart die inwoners helpen bij de re-integratie. Risico’s: • Resultaat leerwerkbedrijven • Wegvallen incidentele dekking • Externe factoren • Uitvoeringstaken Wet inburgering • Bijdrage Gemeenschappelijke regeling en gemeentefonds • Rijksuitkering Wet sociale werkvoorziening

1-1-2025

31-12-2025

Eigen vermogen

9.934

10.570

Vreemd vermogen

11.748

12.674

Resultaat

1.264

78

Vennootschappen Ontwikkelingsbedrijf NHN Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang: Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) is een economische uitvoeringsorganisatie en heeft als doel het bevorderen van de economische ontwikkeling van Noord-Holland Noord vanuit het perspectief van brede welvaart door het behouden en stimuleren van bedrijvigheid in de regio. 15 gemeenten in NoordHolland Noord en de provincie Noord-Holland zijn samen de aandeelhouders. Activiteiten en ontwikkelingen De nieuwe dienstverleningsovereenkomst 2025 – 2031 en het activiteitenplan 2026-2028 zijn vastgesteld tussen het ONHN en de aandeelhouders. De basisopdracht bestaat uit de activiteiten: • • •

Het ondersteunen van een aantrekkelijk vestigingsklimaat Het ondersteunen van bestaande MKB-bedrijven Het aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven en het betrekken van bedrijven uit de regio bij regionale en provinciale opgaven.

BNG Bank Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Doel en openbaar belang: De uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Draagt bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Activiteiten en ontwikkelingen: • Strategie "Ons kompas naar impact": BNG richt zich op het verminderen van de CO2-uitstoot van de eigen kredietportefeuille en het versnellen van verduurzaming. • Solide resultaten: Volgens het halfjaarbericht 2025 is de bank op koers met solide financiële resultaten en een sterke positie. • Digitalisering: BNG verbetert en vereenvoudigt klantprocessen, waaronder het digitaliseren van de Standard Bankverklaring. • Financiering publieke sector: BNG verstrekt kredieten aan gemeenten, provincies, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen. • Woningbouw en Energietransitie: De bank geeft prioriteit aan financiering voor betaalbare woningen en duurzame energieprojecten (warmtenetten). • Kapitaalmarkttransacties: BNG haalt actief miljarden op via internationale obligatiemarkten, zoals een 10-jaars benchmarkobligatie van USD 2 miljard, om de publieke sector te financieren. • ESG-focus: De bank richt zich sterk op het vergroten van haar maatschappelijke impact door middel van ESG-obligaties (Environmental, Social, and Governance Risico's: Er zijn geen risico's bekend.

Financieel belang: De gemeente heeft als aandeelhouder 130.650 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de N.V. Alliander Gerelateerd aan programma: Bestuur en Dienstverlening. 79

Doel en openbaar belang: Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren, bereiden ze zich voor op een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Enkhuizen heeft aandelen in Alliander, waarvan de dividend op Algemene dekkingsmiddelen wordt ontvangen. Activiteiten en ontwikkelingen: • Grootschalige netverzwaringen en uitbreidingen: Liander voert een enorm investeringsprogramma uit. Tot 2033 staat de aanleg van bijna 40.000 kilometer kabel en de bouw/aanpassing van 23.000 middenspanningsruimtes gepland. • Investeringsplan 2026: In oktober 2025 is het ontwerp-investeringsplan 2026 gepresenteerd, dat focust op flexibiliteit en versnelling van netuitbreidingen om aan de toekomstvraag te voldoen. • Innovaties en 'netbewust' bouwen: Alliander zet in op 'netbewust' bouwen om woonwijken duurzaam aan te sluiten zonder het net te overbelasten. Er wordt geëxperimenteerd met slimme oplossingen, zoals het tijdsafhankelijk laden van elektrische auto's en inzet van thuisbatterijen. • Congestiebeheer: Vanwege netcongestie (vol stroomnet) sluit Alliander flexibele contracten met bedrijven om piekverbruik te verminderen.

Door het inzetten van deze flexibele contracten en slimme oplossingen, konden in de eerste helft van 2025 honderden bedrijven (in totaal 733) op de wachtlijst alsnog sneller worden aangesloten. • Data en digitalisering: De strategie is sterk gericht op het gebruik van data om het net beter bestuurbaar en inzichtelijker te maken. • Regionale samenwerking: Alliander werkt nauw samen met gemeenten om technische innovaties te koppelen aan duurzaamheidsdoelen. Trends en focus: De focus ligt op het aanpakken van de schaarste op het net door sneller te bouwen en slimmer gebruik te maken van de beschikbare capaciteit. De toenemende elektrificatie van de industrie, woningen (warmtepompen) en vervoer (EV's) maakt de uitbreiding van het elektriciteitsnet de primaire prioriteit. Risico's: Hoewel Alliander een cruciale maatschappelijke rol vervult en over het algemeen als een stabiele partij wordt beschouwd, zijn er verschillende risico's geïdentificeerd, met name in het licht van de energietransitie. •

•

Verlies van Dividend en Kapitaal: Als aandeelhouder loopt de gemeente het risico dat Alliander minder of geen winst maakt, bijvoorbeeld door tegenvallende resultaten. Dit kan leiden tot het wegvallen van dividendinkomsten. In een uiterst scenario (faillissement) kan de gemeente haar inleg (aandelenkapitaal) kwijtraken. Investeringsdruk en Kosten: De noodzaak om het stroomnet zwaarder te belasten en uit te breiden (zoals het plaatsen van transformatoren en kabels) brengt hoge kosten met zich mee, wat de financiële buffers van Alliander onder druk kan zetten.

Financieel belang: De gemeente heeft als aandeelhouder 124.198 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de N.V. HVC Groep Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang: 80

HVC is een afval- en energiebedrijf met activiteiten op het gebied van afval en energie. Voor de verwerking en inzameling van het huishoudelijk afval heeft de gemeente een dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten met een initiële looptijd van 6 jaar (1 januari 2020 tot 1 januari 2026), waarna deze stilzwijgend verlengd wordt. Eveneens heeft de gemeente aandelen in het bedrijf en daarmee stemrecht in de Algemene Ledenvergadering. Aan het aandeelhouderschap is een ballotageovereenkomst verbonden waarin onder meer geregeld is dat het brandbaar afval afgestaan moet worden en de gemeente, samen met de andere aandeelhouders, garant staat voor een deel van de leningen. Activiteiten en ontwikkelingen: • De samenwerking tussen de gemeente en HVC op het gebied van afvalinzameling en-verwerking wordt doorlopend verbeterd. • HVC ontwikkelt zich verder door tot afval- en energiebedrijf. Dit vereist aanpassing en professionalisering van het aandeelhouderschap. Het beoordelen van voorstellen uit de aandeelhoudersvergadering en kennis van de bedrijfsrisico's worden steeds belangrijker. Risico's: Veiligheid, betrouwbaarheid en continuïteit van de installaties, schommelingen prijzen grondstoffen/transport en levering materieel, obstakels voor realisatie bouwprojecten, impact overheidsmaatregelen, klimaatrisico en financiële risico’s.