Begroting 2026 Enkhuizen
Tekst van het document
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12
0,165%
Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente
0,186%
Verschil
-0,021%
Onbenutte belastingcapaciteit (in €1.000)
€-803
Onvoorzien In de begroting wordt jaarlijks een bedrag van € 27.000 opgenomen voor “onvoorzien”. Dit budget is gereserveerd voor onvoorziene calamiteiten die mogelijk de bedrijfsvoering zouden kunnen raken. Omdat deze post in de afgelopen jaren niet is aangewend -en de reserve weerstandsvermogen voldoende is om onvoorziene tegenvallers op te vangenwordt voorgesteld deze post af te ramen. Omdat de post onvoorzien een verplicht onderdeel van de begroting is hebben wij hiervoor €1 opgenomen.
60
Vrij aanwendbare reserves Alleen de algemene reserves worden gekwalificeerd als vrij aanwendbaar en worden meegenomen in de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit. Eerder werden ook de bestemmingsreserves waarvan de raad de bestemming vrijelijk kan wijzigen meegerekend. Volgens het toezichtkader van de provincie is dat niet meer toegestaan omdat de raad aan deze reserves een bestemming heeft gegeven. Hierdoor zijn deze reserves in de ogen van de toezichthouder niet vrij besteedbaar. De stand van de algemene reserves per 31-12-2026 is €8.549.000.
Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul euro zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De stille reserves waarderen wij praktisch gezien op €0.
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Enkhuizen zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2026 zijn 13 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie.
Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie.
61
De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse
Kans
Percentage
1
< of 1x per 10 jaar
0%
2
1x per 5-10 jaar
30%
3
1x per 2-5 jaar
50%
4
1x per 1-2 jaar
70%
5
1x per jaar of >
90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5
=
> €500.000
4
=
> €100.000 < €500.000
3
=
> € 50.000 < €100.000
2
=
> € 25.000 < € 50.000
1
=
< € 25.000
0
=
Geen geldgevolgen
Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.
62
De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2026) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen voor €772.380. Voor de SED organisatie is het volgende risico opgenomen : Datalekken, cybercrime en uitval ICT systemen De beschikbare weerstandscapaciteit is € 8.549.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 2.889.508 (= 90% * €3.210.564). Het ratio weerstandsvermogen is 3,0.
63
Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.
Waardering A B C D E
Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8
F
<0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken, schrijft het Rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Enkhuizen weer.
Begroting jaar 2026 Kengetallen:
Verloop van de kengetallen Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
1a. Netto schuldquote
42%
75%
78%
84%
80%
75%
1b. Netto schuldquote minus verstrekte leningen
35%
67%
70%
76%
73%
67%
2. Solvabiliteitsratio
22%
14%
15%
14%
14%
15%
3. Grondexploitatie
6%
7%
6%
0%
0%
0%
4. Structurele exploitatieruimte
1%
-1%
3%
1%
1%
3%
100%
104%
110%
110%
110%
110%
5. Belastingcapaciteit
64
Specificering kengetal naar categorie
Cat. C
Cat. B
Cat. A
a. zonder correctie doorgeleende gelden
> 130 %
90 - 130 %
< 90%
b. met correctie doorgeleende gelden
> 130 %
90 - 130 %
< 90%
2. Solvabiliteitsratio
< 20%
20 - 50 %
> 50%
3. Grondexploitatie
> 35%
20 - 35 %
< 20%
4. Structurele exploitatieruimte
<0%
0%
> 0%
5. Belastingcapaciteit
> 105 %
95 - 105 %
< 95 %
1. Netto schuldquote:
Het ministerie van BZK heeft bovenstaande signaleringswaarden opgesteld, hierbij is A goed, B gemiddeld en C vereist aandacht.
Toelichting kengetallen
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van de gemeente Enkhuizen zal eind 2026 ongeveer 78% zijn en de jaren daarna niet veel wijzigen. De waarden liggen ruimschoots onder de signaalwaarden van het ministerie van BZK.
Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages Ten opzichte van de netto schuldquote is de afwijking van 8% voor de komende vrijwel jaren constant. Dit komt omdat er nauwelijks leningen aan derden worden verstrekt of afgelost
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer.
65
Toelichting percentages Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 30% (bron: ministerie van BZK). Volgens het ministerie van BZK wordt een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% als gemiddeld beschouwd. Enkhuizen heeft in 2026 een solvabiliteitsratio van 15% en is daarmee lager als gemiddeld. Het versterken van het eigen vermogen tot een gemiddeld niveau staat op gespannen niveau met het willen besteden van middelen aan activiteiten die de burger van ons verwacht.
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages De begroting 2026-2029 laat zien dat de structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. De exploitatieruimte komt in 2026 uit op 3% positief en ook de jaren daarna is de structurele exploitatieruimte positief. Dit is mede het gevolg van de genomen ombuigingsmaatregelen.
Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Het percentage van de voorraden uitgedrukt in het totaal van de begrotingsbaten komt uit op 6 % en is daarmee te kwalificeren als goed. lnmiddels liggen er plannen voor de ontwikkeling van Gouwe Vaart en daarmee ook de verkoop van de gronden en komt het percentage uit op 0%.
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten vallen de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren.
66
Toelichting percentages De tarieven voor OZB en rioolheffing zijn lager als het landelijk gemiddelde. Daartegenover zijn de tarieven voor afvalstoffenheffing hoger als het landelijk gemiddelde. Per saldo zijn de gemeentelijke tarieven iets hoger als het landelijk gemiddelde. Daardoor zijn de mogelijkheden om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen beperkter dan gemiddeld.
67
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Kapitaalgoederen zijn onze eigendommen, zoals bruggen, groen, wegen en sportaccommodaties. We moeten deze goederen beheren en onderhouden om een veilige en leefbare gemeente voor onze inwoners te kunnen garanderen. Dit kost geld. Het kwaliteitsniveau van de kapitaalgoederen dat we willen, stellen we vooraf vast. In het programma staat meer informatie over: • het gewenste kwaliteitsniveau van onze kapitaalgoederen; • de uitgaven die we voor het onderhoud begroten; • de omvang van het areaal; • in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ is de staat van onderhoud en het achterstallig onderhoud opgenomen. Enkhuizen groeit en bloeit en is volop in ontwikkeling. Klimaatadaptatie, energietransitie en digitalisering zijn voorbeelden van trends die consequenties hebben voor nieuwe ontwikkelingen in het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen. We gaan daarom door met de ontwikkeling van ons integrale beheersysteem. Beheerprogramma/ beheersoftware betekent dat we vanuit de waarden, prestaties, gebruik en risico’s van de openbare ruimte, bepalen wat me moeten doen om de openbare ruimte aan het ambitieniveau te laten voldoen. We verbeteren het beheerprogramma/ beheersoftware door de processen van de levenscyclus van de kapitaalgoederen integraal aan elkaar te koppelen. Dus: van ontwikkeling via ontwerp, bouw en beheer tot sloop.
Ook leggen we nadrukkelijker de koppeling tussen de technische staat en het gebruik van het kapitaalgoed. In de hele beheer- en uitvoeringsorganisatie voeren we beheerprogramma/ beheersoftware in. Hierdoor kunnen we in de toekomst gerichter sturen op de balans tussen prijs, prestaties en risico’s van het kapitaalgoed en op de voorspelbaarheid hiervan over de hele levenscyclus. Wij werken integraal waar dat nodig is, snel waar het kan, en altijd met oog voor de toekomst: klimaatadaptief, circulair en emissiereducerend. Daarbij wordt aandacht besteed aan vraagstukken zoals boomwortelopdruk, verbetering van groeiplaatsen in verharding en vergroening van de openbare ruimte. Zo zorgen we ervoor dat de kapitaalgoederen van Enkhuizen niet alleen vandaag, maar ook morgen bijdragen aan een veilige, duurzame en aantrekkelijke leefomgeving. In de laatste decennia is de druk op de openbare ruimte toegenomen, enerzijds door de toename van het aantal bewoners en bezoekers aan de gemeente en anderzijds door het veranderende en intensievere gebruik. Zo is bijvoorbeeld het verkeer in de afgelopen tientallen jaren toegenomen en worden voertuigen zwaarder. Ook wordt verblijfsruimte als pleinen en parken intensiever gebruikt. Hier hebben we tijdens de bouw van de infrastructuur onvoldoende rekening mee gehouden. Tegelijkertijd groeit de beheeropgave mee met de groei van de gemeente.
Achterstallig onderhoud kan leiden tot hogere lasten en onveilige situaties. Daarom moeten we achterstallig onderhoud zo snel mogelijk herstellen. Gestuurd wordt op het gewenste kwaliteitsniveau B.
68
Vanaf 2026 vormt het Beheerplan Kapitaalgoederen Openbare Ruimte 2026-2035 de basis voor het reserveren van voldoende middelen voor zowel klein- en groot onderhoud als voor noodzakelijke vervangingsinvesteringen. Dit is conform de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het Beheerplan geeft inzicht in de staat van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte, de benodigde onderhoudsstrategieën en de financiële consequenties hiervan. Het Beheerplan wordt in december 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden, inclusief de bijbehorende financiële consequenties. De financiële druk op beheer en onderhoud neemt echter toe. De prijzen van bouwstoffen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen, mede door de afhankelijkheid van olie- en gasprijzen. Hierdoor is de reguliere indexatie van de begroting onvoldoende om de kostenstijgingen, zoals de 35% stijging ten opzichte van 2020 conform de CBS-index voor grond-, weg- en waterbouw, volledig te dekken. Dit brengt het risico met zich mee dat geplande werkzaamheden niet kunnen worden uitgevoerd met de huidige middelen. Voor 2024 is conform de jaarrekening een budget van €3,7mln (exclusief riolering) uitgegeven; de komende jaren zullen de budgetten verhoogd moeten worden om de werkzaamheden conform de kaders uit te kunnen voeren.
Ook de huidige reserves komen te vervallen en er worden voorzieningen getroffen voor de kapitaalgoederen, zoals wegen, water, kunstwerken en de begraafplaatsen. Ook het onderhoud van rioleringen, sportvelden en gebouwen gebeurt aan de hand van beheerplannen (respectievelijk het PSWR (Programma Stedelijk Water en Riolering 20252027) en het MJOP-gebouwen. Hierdoor zijn ook hiervan de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk.
Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Onder het kapitaalgoed wegen verstaan we alle openbare verhardingen in beheer bij gemeente Enkhuizen. Gemeente Enkhuizen heeft een totale oppervlakte van 116 km2, waarvan 103,6 km2 water en 12,4 km2 vaste grond, waarvan 6,9 procent verharding is. De gemeente Enkhuizen heeft daarmee een totale oppervlakte aan verharding van 856.832 m2. Het gaat hierbij om: • • • •
Rijbanen en markeringen Fiets en voetpaden Parkeerplaatsen Overige verhardingen, waaronder plateaus, inritten, bermverharding etc.
Om het jaar wordt er een visuele weginspectie uitgevoerd. De uitkomst van de visuele weginspectie uit 2025 wordt verwerkt in een onderhoudsplanning voor de komende vijf jaar. De onderhoudsplanning voor 2026 en verder zal in het 4e kwartaal van 2025 bekend zijn en wordt de voorbereiding gestart. In de inspectierapportage van 2025 wordt een percentage van de wegen als onvoldoende weergegeven. Deze worden de komende 5 jaar weggewerkt om de wegen op het vastgestelde kwaliteitsniveau te houden.
69
Kwaliteitsniveau verhardingen visuele inspectie 2025. Binnen de bebouwde kom; Asfaltwegen
Elementenverharding
11 % onvoldoende 25 % matig 63 % voldoende
35 % onvoldoende 8 % matig 57 % voldoende
Buiten de bebouwde kom; Asfaltwegen
Elementenverharding
13 % onvoldoende 20 % matig 66 % voldoende
48 % onvoldoende 3 % matig 49 % voldoende
In 2021, 2023 en 2025 zijn we nagenoeg in kwaliteit gelijk gebleven. het percentage matig is wel toegenomen waardoor er de komende jaren extra onderhoud nodig is. Op basis van onderzoeken naar de restlevensduur van de wegen en aanvullende onderzoeken krijgen we inzicht welke wegen er op termijn hun einde levensduur bereiken. Met deze informatie kunnen we een lange termijnplanning realiseren.
Riolering Enkhuizen beschikt over 6990 kolken en een vrijvervalnetwerk bestaande uit: • 66.5 km hemelwaterleidingen (HWA) • 51.6 km vuilwaterleidingen (DWA) • 42 km gemengde leidingen (DWA + HWA) • 24 km drainage Daarnaast bestaat het areaal uit het mechanische rioolstelsel met: • 13 hoofdgemalen • 94 drukgemalen • 20.5 km persleidingen Samen zorgen deze onderdelen voor de afvoer en verwerking van afvalwater. Onderhoud en beheer Een goed functionerend rioolstelsel is cruciaal om wateroverlast, storingen en onnodige kosten te voorkomen. Daarom voeren we structureel onderhoud uit: • Vrijvervalleidingen (HWA, DWA en gemengd) word elk jaar 1/10 deel volledig gereinigd en geïnspecteerd. Voor specifieke delen geldt een kortere cyclus van vijf jaar dus hiervan wordt elk jaar 1/5 deel gedaan, zodat we tijdig kunnen ingrijpen waar extra aandacht nodig is. • Gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd. Zo brengen we de technische staat in beeld en kunnen we onderhoud gericht uitvoeren. Dit verkleint de kans op storingen en voorkomt dat onderdelen onnodig vroeg vervangen moeten worden. • Persleidingen hebben weinig regulier onderhoud nodig. Alleen bij verstoringen wordt ingegrepen, bijvoorbeeld door het reinigen van leidingen. 70
Met dit beheer zorgen we ervoor dat het rioolstelsel betrouwbaar blijft functioneren, storingen tot een minimum worden beperkt en investeringen doelmatig worden ingezet. De huidige staat van het areaal is redelijk. In de binnenstad is de staat echter minder goed, waardoor de onderhoudsbehoefte de komende jaren zal toenemen ten opzichte van voorgaande jaren. Waterwegen en baggeren Het areaal oeververdedigingen/beschoeiingen is op orde. De komende jaren wordt aandacht besteed aan het vervangen van objecten die de voorgaande jaren op basis van een zekere restlevensduur nog niet zijn vervangen. Met de overdracht van het stedelijk water van de gemeente aan HHNK ligt het onderhoud van het stedelijk water (met name baggeren) nu bij het HHNK. Voor de resterende watergangen die nog in onderhoud zijn bij de gemeente, is het beheer op orde en wordt gewerkt aan het opstellen van een meerjarig baggerplan (cyclustijd 10 jaren). Het doel van het baggeren is de watergang geschikt te houden voor het gebruik door de watersport, voldoende doorstroming te behouden voor de aan- en afvoer van water(beland HHNK) en voldoende waterdiepte te behouden zodat er geen ecologische problemen ontstaan. Hierbij is het naast het baggeren van bodeaanwas (bagger) ook het verwijderen van een teveel aan waterplanten een belangrijk onderdeel.
Openbaar groen Het kapitaalgoed groen in Enkhuizen bestaat uit: • 155.446 vierkante meter (intensief) gras • 276.331 vierkante meter (extensief) gras • 90.598 vierkante meter beplanting • 94.803 vierkante meter bosplantsoen Het beheer is op orde en voldoet aan het gevraagde onderhoudsniveau B. De komende jaren wordt meer aandacht besteed voor het vervangen van technisch afgeschreven openbaar groen aandacht vragen. Bij het vervangen van openbaargroen worden maatregelen doorgevoerd om de biodiversiteit te versterken zoals bijvoorbeeld in de wijk Kadijken. In het kader van de klimaatambities wordt aandacht geschonken aan het vergroenen van de buitenruimte. Dit doen we bijvoorbeeld door verhardingen om te vormen naar openbaargroen. We werken aan de visie en omgevingsprogramma Groen-Blauw die in 2026 wordt gehanteerd.
71
Spelen Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, speeltoestellen (onder andere schommels, balanceertoestellen, speelhuisjes, glijbanen, combinatietoestellen, zandbakken, duikelrekken), het afhandelen van meldingen en het uitvoeren van kleine wijzigingen. De speeltoestellen worden vervangen op basis van de resultaten uit de veiligheidsinspectie, gecombineerd met de afschrijvingstermijn. Reparaties aan speeltoestellen worden op basis van meldingen gedaan en op basis van de veiligheidsinspectie. Dit kapitaalgoed bevat onder andere • •
351 speeltoestellen verdeeld over 62 speellocaties. 80 sporttoestellen verdeeld over 20 locaties
In het kader van de zorgplicht wordt gelijktijdig met het reguliere onderhoud de veiligheidsinspectie uitgevoerd. De basis voor onderhoud is vastgesteld in de Beleidsnota Speelruimte en het beheerplan Kapitaalgoederen. De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op dit moment over het algemeen op orde, namelijk het gewenste niveau B. Vanwege strengere wettelijke veiligheid en regelgeving is voor het grootste deel van de speelvoorzieningen een hoog beheerniveau vereist. Zodoende ligt de focus van het onderhoud op het voldoen aan deze wettelijke veiligheidseisen. Civiele kunstwerken Het areaal gemeentelijke bruggen (134 objecten, inclusief de vier beweegbare bruggen) is op orde. De objecten voldoen aan eisen van veiligheid en functionaliteit. Dit geldt ook voor overige civieltechnische kunstwerken, zoals steigers, remmingwerken, damwanden, kademuren en beschoeiingen. Het planmatig onderhoud wordt gebaseerd op inspecties en maatregelen die daar uit voortvloeien. Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 4196 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen.
Circa zeven en zeventig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen en onderhoud wordt in 2026 voortgezet. Verkeer en parkeren Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden, bewegwijzering, dragers, komborden en schrikhekken. In 2024 is het gehele areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Door middel van deze inspectie zijn alle verouderde borden en bijbehorende dragers bekend en worden vervangen. De vervangingen worden in 2026 voortgezet. Daarnaast is er een vervangingsopgave voor de bewegwijzering die in 2026 wordt opgepakt. 72
Voor de bewegwijzering naar de parkeerlocaties in en rondom de binnenstad, wordt in 2026 een onderzoek uitgevoerd en een plan opgesteld hoe dit als beste kan worden uitgevoerd. Dit in combinatie met het onderzoek naar de toeristische bewegwijzering. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). We onderhouden en verduurzamen het gemeentelijk vastgoed. Het groot onderhoud gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). We geven invulling aan het strategisch vastgoedplan. We werken effectief en transparant en maken werk met werk als het gaat om toegankelijkheid en duurzaamheid. Begraafplaatsen Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, het groen op de openbare begraafplaats (snoeien, maaien, opnieuw aanplanten en reinigingswerkzaamheden) het uitvoeren van kleine wijzigingen en dagelijks onderhoud. De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op orde, namelijk het gewenste niveau B. De focus van het onderhouden van de algemene begraafplaats focust zich op het behouden en onderhouden van de assets. Bomen Het kapitaalgoed groen in Enkhuizen bestaat uit: • 7700 bomen (dit aantal is het in het databeheersysteem geregistreerde aantal bomen) De kwaliteit van het bomenbestand is op orde.
Elk jaar wordt 1/3 deel van het bomenbestand gecontroleerd en wordt het boomonderhoud uitgevoerd zoals beschreven in het omgevingsprogramma bomen. Naast de zorgen voor Essentaksterfte zien we een toename van Iepenziekte. Diverse bomen zijn aangetast en worden gekapt en vervangen. Bij nieuwe aanplant wordt bij de soortkeuze rekening gehouden met vatbaarheid voor ziekte en plagen. Wij doen dit doormiddel van het toepassen van verschillende boomsoorten om een monocultuur in het bomenbestand te voorkomen. Straatmeubilair Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, straatmeubilair (onder andere zitbanken, hekwerken, fietsrekken, palen), het afhandelen van meldingen en het uitvoeren van kleine wijzigingen. Het straatmeubilair wordt op basis van meldingen vervangen. Bij straatmeubilair is momenteel geen sprake van achterstallig onderhoud.
73
Dit kapitaalgoed bevat onder andere; • • • • •
220 vuilnisbakken in twee types; enkele vuilnisbakken en blikmikkers. 204 zitbanken in vier verschillende types; Enkhuizerbanken, parkbanken, banken met betonplaat en banken zonder betonplaat. 50 plantenbakken. 10 fietsparkeervoorzieningen. 2,6 kilometer aan hekwerken.
De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op dit moment op orde, namelijk het gewenste niveau B. Vanwege strengere wettelijke veiligheid en regelgeving is voor het grootste deel van de asset straatmeubilair een hoog beheerniveau vereist. Zodoende ligt de focus van het onderhoud op het voldoen aan deze wettelijke veiligheidseisen. Financiële consequenties Voor de financiële dekking van de kosten voor groot onderhoud is een reserve onderhoud kapitaalgoederen en een voorziening MeerJarenOnderhoudsPlan vastgoed ingericht. Hiermee worden fluctuaties in het groot onderhoud aan de openbare ruimte en gebouwen opgevangen. Het MeerJarenOnderhoudsPlan voor gebouwen is in 2021 herzien en gewijzigd van een bestemmingsreserve in een voorziening (Raadsbesluit 9 maart 2021). Het Beheerplan kapitaalgoederen voor de openbare ruimte wordt op dit moment herzien. Bij de herziening worden de financiële consequenties inzichtelijk waarbij de reserve conform de BBV wordt omgezet naar een voorziening. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de beheerplannen en laat zien welke middelen in 2026 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.
Categorie
Wegen
Kunstwerken
Riolering Gebouwen
Openbare verlichting
Waterwegen en baggeren
Openbaar groen
Jaar vaststelling beheerplan
2015
2015
2024
Beheerplan loopt tot
2026
2026
2028
2022
2015
2024
2015
2027
2026
2036
Kwaliteitsniveau
B-C
Veilig en functioneel
2026
n.v.t.
3 (Redelijk)
Criterium ‘veiligheid’
n.v.t.
A-B
Financiële vertaling beheerplan
Ja, €947 *
Ja, €124 *
Ja, €294 *
Ja, €471
Ja, €94 *
Ja, €53 *
Ja, €1.510 *
Opgenomen in Begroting 2026 Is er sprake van uitgesteld onderhoud?
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Nee
Is er een reserve aanwezig?
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Ja
Nee
Is er een voorziening aanwezig?
Nee
Nee
Ja
Ja
Nee
Nee
nee
Zo ja, is de omvang van de reserve/voorziening op niveau?
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
* Gebaseerd op het beheerplan 2016-2025 Het nieuwe beheerplan 2026-2035 wordt in de raadsvergadering van december behandeld.
74
Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • • •
de Gemeentewet, de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof).
In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: • •
het Treasurystatuut 2017 en het Leningen- en borgstellingenbeleid.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende geld beschikbaar is, zodat aan alle financiële verplichtingen kan worden voldaan. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • • • •
het opstellen van een financieringsstatuut, het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, het voldoen aan de kasgeldlimiet en het voldoen aan de renterisiconorm.
Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt volgens de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • •
opgenomen langlopende leningen en in beheer gekregen waarborgsommen
75
Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting wordt voor een bedrag van €10 miljoen aan langlopende financiering aangetrokken.
Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen
2026
Stand langlopende leningen per 1 januari 2026
54.562
Stand Waarborgsommen per 1 januari 2026
8
Nieuwe leningen
15.000
Reguliere aflossingen
5.695
Verwachte stand 31 december 2026
63.875
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen. Uitgezette leningen
2026
Stand uitgezette leningen per 1 januari 2026
6.030
Vermeerderingen
50
Reguliere aflossingen
1
Extra of vervroegde aflossingen
0
Verwachte stand 31 december 2026
6.079
Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst:
76
Koersrisico De gemeente neemt deel in het aandelenvermogen van de BNG Bank, Alliander en HVC Groep. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terug ontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast. Schatkistbankieren De gemeente moet overtollige middelen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm ingesteld.
Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het voorkomt dat de gemeente gelijktijdig teveel leningen gaat herfinancieren. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt, blijven de komende periode binnen de norm. Renterisiconorm Omschrijving
2026
2027
2028
2029
Renterisco 1.
Renteherzieningen
-
-
-
-
2.
Te betalen aflossingen
5.395
5.857
6.039
5.515
3.
renterisico (1+2)
5.395
5.857
6.039
5.515
79.980
Renterisiconorm 4a.
Omvang begroting 1 januari
76.499
77.185
79.098
4b.
Vastgesteld percentage
20%
20%
20%
20%
4.
Renterisiconorm (4a x 4b)
15.300
15.437
15.820
15.996
Toets renterisconorm Renterisco op vaste schuld (3)
5.395
5.857
6.039
5.515
Renterisiconorm (4)
15.300
15.437
15.820
15.996
Ruimte (3-4)
-9.905
-9.580
-9.781
-10.481
(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm
77
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld. De limiet bepaalt in hoeverre we tekorten op de bank mogen aanvullen met kortlopend geld. De limiet is 8,5% van het begrotingstotaal (totaal lasten). Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet. Kasgeldlimiet Omschrijving 1.
2.
Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten) per 1 januari 2026
76.450
Percentage kasgeldlimiet
8,50%
Omvang kasgeldlimiet
6.498
Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2026) Opgenomen gelden < 1 jaar
2.969
Schuld in rekening courant
250
Gestorte gelden door derden < 1 jaar
0
Overige geldleningen (geen vaste schuld)
0 3.219
3.
Vlottende middelen (gemiddeld 2026) Contante gelden in kas
1
Tegoeden in rekening courant
50
Overige uitstaande gelden < 1 jaar
0 51
4.
5.
Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet
6.498
Totaal netto vlottende schuld (2-3)
3.168
Ruimte (4-5)
3.330
78
Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. Het gehanteerde rente omslagpercentage bedraagt 1,35% In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaatsvindt.
Rentetoerekening De externe rentelasten over de korte en lange financiering
1.302
De externe rentebaten (idem)
105 -/Saldo rentelasten en rentebaten
De rente die aan faciliterende grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden toegerekend
1.197 -/-
De rente voorfinanciering overdracht van het zwembad
123 -/-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
179 -/-
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
11 -/-
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
-313
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
884
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
1,352 /-
79
Toe te rekenen rente
884
Renteresultaat op het taakveld Treasury
0
Bedrijfsvoering In deze paragraaf komen de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering aan de orde. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED organisatie. In de begroting 2026 van de SED organisatie is uitgebreid ingegaan op wat we in 2026 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel dat kost. In deze paragraaf staan de belangrijkste ontwikkelingen en focus voor het jaar 2026. We hebben drie doelstellingen vastgesteld die we uitvoeren naast de continuering van bedrijfsvoeringswerkzaamheden.
Ombuigingskeuzes We voeren de ombuigingskeuzes van de Gemeente Enkhuizen en de effecten die dit heeft op de inzet van mensen en middelen uit. De keuzes die de Gemeente Enkhuizen maakt leiden tot het opstellen van een plan van aanpak om tot implementatie te komen van ombuigingen op mensen en middelen.
Verkiezingsjaar We geven een goede uitvoering aan het verkiezingsjaar waarbij we de coalitieuitvoeringsplannen (CUP) planmatig en integraal per jaarschijf opnemen in de jaarplannen van de SED. Wij ondersteunen projectmatig zodat de CUP's gereed zijn.
Organisatieontwikkeling De ingeslagen koers rondom organisatieontwikkeling gaan we verder verankeren. We zetten in op opleiden en ontwikkelen, op rolvastheid en definieren gezamenlijk de unieke identiteit van de SED-organisatie. We versterken, herijken en verbeteren processen zodat eigenaarschap en rolvastheid ontstaat. We gebruiken digitale oplossingen die bijdragen aan de programma’s en we voldoen aan veranderende wet- en regelgeving. Dit doen we zoveel mogelijk vanuit bestaand budget.
80
Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. In onderstaande tabel staan de verbonden partijen en, indien van toepassing, de gemeentelijke bijdrage.
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Gemeenschappelijke regelingen: SED organisatie
17.060
17.147
18.389
SSC DeSom
1.026
1.046
1.182
Westfries Archief
190
197
205
Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking West-Friesland
68
63
63
1.330
1.452
1.522
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Recreatieschap Westfriesland
127
134
143
Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden
1283
1.338
1.463
WerkSaam Westfriesland
1152
1205
1363
Afvalbeheer Westfriesland
6
6
6
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord
605
629
668
Archeologie Westfriese gemeenten
nnb
nnb
nnb
HVC Groep
nvt
nvt
nvt
BNG Bank
nvt
nvt
nvt
Alliander NV
nvt
nvt
nvt
22.847
23.217
25.004
Vennootschappen:
Gemeenschappelijke regelingen SED organisatie Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland.
81
Activiteiten en ontwikkelingen: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en een krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Vanuit de kadernota SED 2026 zijn 3 doelstellingen vastgesteld die uitgevoerd worden naast de continuering van bedrijfsvoeringswerkzaamheden voor de 3 gemeenten: • • •
Ombuigingen Verkiezingen Organisatieontwikkeling
Risico’s: •
Datalekken, cybercrime en uitval ICT systemen
SSC DeSom Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening. Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: Doelstelling van het Shared Service Center DeSom is om de deelnemers en afnemer WerkSaam Westfriesland een hoogwaardige, gestandaardiseerde, robuuste ICT dienstverlening te bieden. Deze dienstverlening sluit aan op de groeiende behoeften van organisaties om te digitaliseren, informatiseren en automatiseren. De dienstverlening van SSC DeSom bestaat uit gezamenlijke, gestandaardiseerde basisdienstverlening gericht op een gegarandeerd veilige digitale (samen)werkplek en flexibele diensten voor applicatiehosting en ander maatwerk. Activiteiten en ontwikkelingen DeSom heeft een nieuwe visie op haar dienstverlening gepresenteerd, ‘DeSom 2.0’. Deze visie is opgesteld op verzoek van de deelnemers in samenwerking met de hoofden Bedrijfsvoering van de aangesloten gemeenten. Kenmerken van de nieuwe koers van SSC DeSom -oftewel ‘DeSom 2.0’- zijn: • • • •
Standaard basisdienstverlening; Focus op ICT kantoorautomatisering en connectiviteit Standaard hostingdiensten; Hosting en Differentiatie ICT diensten Begroting is gebaseerd op het leveren van de gedefinieerde basisdienstverlening Flexibele diensten op basis van individuele en gezamenlijke opdrachten.
De realisatie van ‘DeSom 2.0’ vergt een veranderopgave. Deze veranderopgave kost tijd en is geschat op ongeveer drie jaar. In de business case is een globale planning opgenomen voor de veranderopgave naar ‘DeSom 2.0. 82
Risico's: • • • • • •
Tempo van besluitvorming over DeSom 2.0 veroorzaakt vertragingen in realisatie DeSom 2.0, frictiekosten kunnen toenemen doordat het langer duurt voordat activiteiten voor DeSom 2.0 gestart kunnen worden, risico op behalen doelen binnen planning neemt toe, ICT-inkoopkosten (licenties, hardware) stijgen sterker dan inflatiecorrectie, mogelijke aanpassingen governance treden later in werking en overheadkosten en bedrijfsvoering kosten worden omgeslagen naar de verschillende niveaus van dienstverlening.
Westfries Archief Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Goed informatiebeheer maakt het handelen van de gemeente transparant en dient zo de democratie. Archiefinstellingen hebben de opdracht om (overheids-)informatie te bewaren, te beheren en beschikbaar te stellen. Informatie van nu is ook na vele jaren nog waardevol. Als historische bronnen maken ze deel uit van het cultureel erfgoed van ons land. Het Westfries Archief heeft daartoe drie kerntaken die volgen uit de Archiefwet en de Gemeenschappelijke Regeling: 1. Het ondersteunen van en diensten verlenen aan aangesloten overheden; 2. Informeren, enthousiasmeren en helpen van het publiek om archieven optimaal te gebruiken en de geschiedenis van de regio te leren kennen; 3. Beheren, toegankelijk maken en uitbreiden van de collectie. In het beleidsplan voor de periode 2024-2027 wordt de missie als volgt verwoordt: Het Westfries Archief is hét centrum voor informatiebeheer in Westfriesland en draagt daarmee bij aan een transparante overheid en tegelijkertijd voor een duurzaam, toegankelijk, betrouwbaar en levend geheugen van Westfriesland. Verwachtingen ten aanzien van de periode 2026-2029: •
• • • •
De nieuwe Archiefwet zal in werking treden waardoor archieven van overheden na 10 jaar, in plaats van 20 jaar, openbaar zullen worden en in beheer overgedragen aan het Westfries Archief. Dit zal een inhaalslag en grote toename in digitale opslag en beheer met zich meebrengen, waarbij het Westfries Archief ook meer betrokken zal zijn bij informatievorming en -beheer van gemeenten en deelnemende GR’en. De regio Westfriesland is een voorbeeld in het landelijke traject “Het archief als nutsvoorziening”, waarbij het Westfries Archief steeds meer zal worden benut als centraalpunt van informatie beheer binnen de regio. De doorontwikkeling en intensivering van onlinedienstverlening en geografische informatie specialisatie. De aanpassing van het functioneel gebruik van de publieksruimte. Voortzetting van de digitalisering van analoge archieven. 83
• • • • •
Intensivering van de inzet van data analyse, data netwerken en artificial intelligence. Het continueren van een enthousiaste vast groep vrijwilligers. De samenwerking met studenten vergroten. Verduurzaming van systemen. Een transformatie van klassieke archiefdienstverlening naar modern informatiemanagement en online service.
Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen De kerntaken zijn: Het regioteam richt zich op de ondersteuning van de regionale samenwerking en draagt bij aan de regionale samenwerking en de ambities in het Pact van Westfriesland door: 1. Faciliteren regionale afstemming in stuurgroep Pact, portefeuillehoudersoverleggen ABZ, VVRE en Madivosa en afdelingshoofden VVRE en Madivosa, de Westfriese Samenwerkingsdriehoek, Kring Gemeentesecretarissen, strategisch adviseurs en projectleiders Pact. 2.
Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en maatschappelijke partners door het aandragen van oplossingen voor knelpunten en doen van voorstellen voor de ontwikkeling van het Pact en mogelijkheden voor financiering. 3. Zichtbaar maken van de ambities, ontwikkelingen, successen en aandachtspunten van het Pact en de regio. 4. Bewaken van de samenhang in het Pact door het leggen van verbindingen tussen projecten en projectleiders die verbonden zijn aan het Pact. 5. Versterken en onderhouden van verbindingen van de activiteiten van het Pact met regio Alkmaar, De Kop, Noord-Holland Noord, de MRA, de Provincie NH en ministeries. Het Pact van Westfriesland is de kapstok om de gezamenlijke ambities van de zeven Westfriese gemeenten te realiseren. Vanuit het regioteam is een project gestart om de Uitvoeringsagenda te evalueren en met voorstellen te komen voor een nieuwe strategische agenda voor Westfriesland. 84
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Veiligheidsregio Noord-Holland Noord richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle bij de veiligheid en hulpverlening betrokken partijen. Daarbij worden burgers en bedrijven gestimuleerd tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid en worden zij actief betrokken bij de hulpverlening. Activiteiten en ontwikkelingen Hoewel de risico’s om ons heen veranderen, blijft de identiteit van de VRNHN als organisatie constant. VRNHN heeft zich ontwikkeld tot een regionaal platform, waar zij multidisciplinair samenwerken op twee vlakken: het voorkomen van en voorbereiden op incidenten én het bieden en coördineren van de hulpverlening. Risico's: • • • • • •
Brandweervrijwilligers van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst, langdurige uitval, IT dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.), tekort ambulanceverpleegkundigen, materiële en personele schade bij omvangrijke incidenten en aanbestedingsclaim.
1-1-2026
31-12-2026
Eigen vermogen
4.701
4.979
Vreemd vermogen
63.768
70.122
Verwacht resultaat
0
Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur
85
Doel en openbaar belang Het ABWF is een gemeenschappelijke regeling waarin de zeven westfriese gemeenten zaken afstemmen op het gebied van de afvalinzameling, het contractmanagement HVC en aandeelhouderszaken. Eveneens is het ABWF de eigenaar van en verantwoordelijk voor de voormalige stortplaats te Westwoud. Activiteiten en ontwikkelingen • •
Het ABWF zet zijn taken op het gebied van afvalinzameling, contractmanagement en aandeelhouderszaken voort. Op basis van het afkoopvoorstel voor de voormalige vuilstort te Westwoud, wordt de koers voor de nazorg bepaald.
Risico's: • •
Ondersteuning (geen eigen huisvesting en personeel); Nazorg stortplaats Westwoud.
1-1-2026
31-12-2026
Eigen vermogen
1.538
1.521
Vreemd vermogen
27
31
Verwacht resultaat
40
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) is een professionele en onafhankelijke organisatie die op een efficiënte manier en volgens geldende kwaliteitsstandaarden uitvoering geeft aan de opgedragen milieutaken op het gebied van de fysieke leefomgeving. De dienst speelt een belangrijke rol bij de maatschappelijke opgaven waar de regio voor staat en richt zich vooral op complexe vraagstukken rondom milieu, duurzaamheid en natuur. Daarnaast zet de dienst zich in voor een veilige regio op het gebied van milieu en natuur, het voorkomen van incidenten en het bieden van meerwaarde door specialistische kennis te bundelen.
86
Activiteiten en ontwikkelingen: De ambitie van de OD NHN is om in 2026 robuust te worden in de uitvoering van hun taken. Aanleiding hiervoor zijn de resultaten van de commissie Van Aartsen in 2022 en het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH). Naast de robuustheid van de organisatie wordt in het IBP VTH ook gesproken over normfinanciering, de schaarste op de arbeidsmarkt en de kwaliteitscriteria. Het plan van aanpak Robuustheid is op 27 juni 2024 in het algemeen bestuur vastgesteld. Voor de financiële dekking van de 1e tranche van dit plan is voor 2026 incidentele dekking gevonden met de vorming van een bestemmingsreserve Robuustheid. In de nog op te stellen kadernota 2027 wordt een voorstel voor structurele dekking uitgewerkt, waarbij de uitkomsten van het efficiencyonderzoek worden meegenomen. De vastgestelde Handhavings- en Uitvoeringsstrategie 2024 – 2027 milieutaken geeft inzicht in de prioriteiten en vormt het kader voor de uitvoering van de wettelijke milieutaken, het beleid en de ambities van de deelnemers. Het geeft aan wat we gezamenlijk willen bereiken en welke instrumenten daarvoor ingezet worden. In de strategie zijn de ontwikkelingen als gevolg van de Omgevingswet, het IBP-VTH en de maatschappelijke opgaven zoals circulaire economie, energietransitie, stikstof, indirecte lozingen, Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en ondermijning meegenomen.
Risico's: • Claims; • Datalek van geregistreerde gegevens; • Aanbestedingsrisico's; • Projecten ten laste van het rekeningresultaat.
1-1-2026
31-12-2026
Eigen vermogen
1.025
1.025
Vreemd vermogen
6.805
6.805
Verwacht resultaat
0
Recreatieschap Westfriesland Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang Behartigt voor de Westfriese gemeenten de belangen van de openluchtrecreatie en het landschap in het samenwerkingsgebied. Inzet voor een rijkere, gevarieerdere natuur met meer recreatiemogelijkheden, beheer en onderhoud van terreinen.
87
Activiteiten en ontwikkelingen: De Recreatievisie ‘Gezond en aantrekkelijk Westfriesland’ is vastgesteld. De Recreatievisie vervangt het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland uit 2016 en zal een leidraad zijn voor de opgaven voor de recreatie die ons nu voorliggen en in de toekomst op ons af gaan komen. Risico's: • • • • •
Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte, beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters, imagoschade, gevolgen van klimaatverandering en aansprakelijkheid door incidenten in openbare buitenruimte.
1-1-2026
31-12-2026
Eigen vermogen
1.578
1.514
Vreemd vermogen
1.638
2.094
Verwacht resultaat
0
Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: GGD HN draagt zorg voor de volksgezondheid van alle inwoners van Noord-Holland-Noord. De focus ligt op gezondheid en preventie en het voorkomen van (verergering) van ziekte. De GGD opereert voor een groot deel vanuit wettelijke kaders: Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Toezicht op de kinderopvang, Wet op de lijkbezorging en Ondersteuning bij rampen en crises. De basistaken (uniformdeel) zijn: • • • •
kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van inwoners; het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners); uitvoering van infectieziektebestrijding, en uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid en ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar.
88
Tot de basistaken behoren tevens Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) en Veilig thuis. Activiteiten en ontwikkelingen: Een belangrijk deel van de activiteiten concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeente uit. Naast de basistaken levert de GGD ook aanvullende producten (maatwerkdeel). Deze aanvullende producten vallen niet onder de Gemeenschappelijke regeling. Vanuit het maatwerkdeel wordt ingezet op activiteiten die aanvullend zijn op de werkzaamheden vanuit de GR GGD, bijvoorbeeld extra begeleiding contacten. Indien nodig kan er worden opgeschaald naar Video Home Training, Stevig Ouderschap en VoorZorg. In het jaar 2026 voert de GGD HN bezuinigingen door. Op 12 maart 2025 is in het algemeen bestuur besloten om 11 bezuinigingsmaatregelen met een totaal bezuinigingsbedrag van 1,6 miljoen door te voeren. Deze 11 bezuinigingsmaatregelen resulteren in een effectief bezuinigingspercentage van 3,9%. Hierdoor stopt o.a. het wegen en meten van scholieren in de 2e klas voortgezet onderwijs, opvoedspreekuren, en themabijeenkomsten en cursussen tijdens de zwangerschap. De deelnemersbijdragen zijn geïndexeerd met het regionaal afgesproken percentage van 7,4%. Risico's: • • • • • • • •
Frictiekosten en beperkte mogelijkheid tot opbouwen vermogen door bezuinigingsopgave gemeenten, verbetering basispakket & ziekteverzuim JGZ, implementatie ICT-applicaties, hogere instroom Veilig Thuis, seksuele gezondheid, medische arrestantenzorg, infectieziektebestrijding &pandemische paraatheid en aanvullende diensten JGZ.
1-1-2026
31-12-2026
Eigen vermogen
750
807
Vreemd vermogen
28.146
28.146
Verwacht resultaat
0
Archeologie Westfriese gemeenten Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur.
89
Doel en openbaar belang Archeologie West-Friesland is onze gecertificeerde instelling die verantwoordelijk is voor het (laten) doen van archeologische opgravingen op het land en in het water zoals dit is vastgelegd in de Omgevingswet. Activiteiten en ontwikkelingen Archeologie West-Friesland geeft als certificaathouder advies. Door middel van een quickscan beoordeelt de dienst of en zo ja, in welke mate archeologisch onderzoek nodig is. Vervolgens voert de dienst, indien nodig, dit onderzoek uit of voert de dienst de monitoring op het onderzoek uit. Zo wordt er voor gezorgd dat bij een opgraving de verrichte handelingen en aangetroffen archeologische vondsten worden gedocumenteerd, de vondsten worden geconserveerd en een rapport wordt opgesteld waarin de resultaten van de handelingen zijn beschreven. Naast advisering en uitvoering draagt Archeologie WestFriesland bij aan gemeentelijke beleidsontwikkeling en verzorgt zij publieksactiviteiten en pr. WerkSaam Westfriesland Gerelateerd aan programma: Samenleving. Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang WerkSaam Westfriesland voert de algemene bijstand uit voor de zeven Westfriese gemeenten. De uitvoering van de bijzondere bijstand doet de gemeente zelf. WerkSaam helpt onze inwoners bij de zoektocht naar een baan. De talenten van mensen en de wensen van de werkgever staan centraal.
WerkSaam gaat uit van de eigen kracht van onze cliënten. Het doel van WerkSaam is voor deze cliënt passend werk te vinden. Regulier werk waar dat kan, en beschut werken waar het moet. Activiteiten en ontwikkelingen WerkSaam gaat per 1 januari 2026 van start met de uitvoering van het nieuwe beleidsplan. Daarnaast houdt WerkSaam zich bezig met het implementeren van de te verwachten wijzigingen vanuit de Participatiewet in balans. WerkSaam informeert u hierover via de Planning en controle documenten.
1-1-2026
31-12-2026
Eigen vermogen
7.294
6.676
Vreemd vermogen
11.931
12.018
Verwacht resultaat
0
90
Vennootschappen Ontwikkelingsbedrijf NHN Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang: Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) is een economische uitvoeringsorganisatie en heeft als doel het bevorderen van de economische ontwikkeling van Noord-Holland Noord vanuit het perspectief van brede welvaart. Activiteiten en ontwikkelingen: Voor de periode 2025 tot en met 2031 is een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) gesloten tussen de aandeelhouders (17 gemeenten van Noord-Holland Noord en de provincie Noord-Holland) en het ONHN. In de DVO is afgesproken dat het ONHN de volgende activiteiten uitvoert: • • • •
Het ondersteunen van (de randvoorwaarden voor) een aantrekkelijk vestigingsklimaat, het ondersteunen van bestaande MKB bedrijven, het aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven en het betrekken van bedrijven uit de regio bij regionale en provinciale opgaven.
BNG Bank Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Doel en openbaar belang: De uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Draagt bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Activiteiten en ontwikkelingen: BNG Bank – Financieren met maatschappelijke impact BNG Bank richt zich volledig op het versterken van de publieke sector in Nederland. Vanuit haar oorsprong als overheidsbank financiert BNG Bank gemeenten, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en andere publieke organisaties. Daarbij staat het vergroten van maatschappelijke impact centraal. De bank maakt hierin scherpe keuzes, stuurt actief op vijf Sustainable Development Goals (SDG’s) en investeert gericht in duurzame steden, goede zorg, kwaliteitsonderwijs, betaalbare energie en klimaatactie. De ambitie van BNG Bank is om een natuurlijke partner te zijn bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Niet alleen als financier, maar ook als meedenkende en deskundige gesprekspartner. Door een sterke focus op klantpartnerschap en publieke meerwaarde, helpt de bank gemeenten en andere organisaties bij het realiseren van hun maatschappelijke doelen. BNG Bank werkt daarbij vanuit haar kernwaarden: verbindend, deskundig en optimistisch.
Door actief te investeren in kennis, samenwerking en duurzame oplossingen, draagt BNG Bank bij aan een mooier en toekomstbestendig Nederland. Gedreven door impact, betrouwbaar in uitvoering. 91
Risico's: Er zijn geen risico's bekend. Financieel belang: De gemeente heeft als aandeelhouder 130.650 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV. Alliander Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang: Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren, bereiden ze zich voor op een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Stede Broec heeft aandelen in Aliander, waarvan de dividend op Algemene dekkingsmiddelen wordt ontvangen. Activiteiten en ontwikkelingen: Alliander en de energietransitie – op weg naar een toekomstbestendig energiesysteem De energietransitie is onomkeerbaar en brengt ingrijpende maatschappelijke uitdagingen met zich mee op het gebied van wonen, werken, welvaart en welzijn. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden en toekomstige knelpunten te voorkomen, zijn de komende jaren stevige keuzes nodig. Denk aan korte termijn besluiten over de plaatsing van nieuwe elektriciteitshuisjes, maar ook aan langetermijnvisies zoals de aanleg van warmtenetten. Daarnaast is innovatie essentieel om energie anders en bewuster te gebruiken en het elektriciteitsnet toegankelijk en betrouwbaar te houden. Alliander speelt hierin een sleutelrol.