Begroting 2026 Enkhuizen

Regionale samenwerking duurzaamheid De maatregelen die moeten worden genomen om een klimaatbestendige en duurzame gemeente te zijn doen we deels samen met onze Westfriese buurgemeenten. Om de regionale samenwerking te formaliseren hebben de portefeuillehouders duurzaamheid van de Westfriese gemeenten in april 2025 hun handtekening onder het samenwerkingsconvenant en een dienstverleningsovereenkomst met gastgemeente Medemblik gezet. Hierin liggen afspraken vast over de inzet van capaciteit en middelen.

Soorten Management Plan In 2025 is gestart met het opstellen van een SMP (Soorten Management Plan). Een SMP is een plan waarin we binnen Enkhuizen in kaart brengen welke beschermde gebouw gebonden diersoorten voorkomen en hoe hun leefgebied beschermd kan worden. Met een SMP kunnen we als gemeente een gebiedsgerichte ontheffing bij de provincie aanvragen. Hiermee wordt het mogelijk om woningen te isoleren zonder dat steeds per woning aparte vergunningen hoeven te worden gevraagd. In 2026 wordt verder gewerkt aan de uitvoering van het SMP, waarbij de mitigerende maatregelen zullen worden toegepast. Ook moeten er werkprotocollen worden opgesteld zodat volgens het SMP gewerkt gaat worden, inclusief monitoring en een registratiesysteem.

Uitvoering klimaatadaptatie We gaan verder met de uitvoering van de bestaande Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie in samenwerking met de Westfriese gemeenten. Binnen dit verband wordt een regionale uitvoeringscoördinator ingezet en dragen de gemeenten gezamenlijk de kosten. Er is gestart met de actualisatie van de stresstest, conform de landelijke afspraak om iedere zes jaar een nieuwe stresstest uit te voeren. Deze stresstest brengt per gemeente in beeld in welke mate de gemeente kwetsbaar is voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. De uitkomsten van deze stresstest worden in 2026 verwacht en vormen input voor een geactualiseerde adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan bij het groen-blauw beleid en bij kansen binnen andere ruimtelijke opgaven.

Warmtetransitie bestaande omgeving We werken aan een Warmteplan als vervolg op de Transitievisie Warmte (TVW, 2021). Dit plan beschrijft hoe de gemeente de warmtetransitie vormgeeft en waar de komende jaren kansen liggen voor een aardgasvrije gebouwde omgeving. Het wordt samen met netbeheerders, lokale partijen en inwoners opgesteld.

29

Een belangrijk lopend project is de samenwerking met energiecoöperatie Buurwarmte Enkhuizen om Gommerwijk West aardgasvrij te maken. In 2025 bleek het gekozen zeerlage-temperatuurnetwerk niet haalbaar. Het alternatieve concept van mini-warmtenetten biedt nieuwe kansen. Deze aanpak is modulair, waardoor op kleine schaal gestart kan worden. De eerste stap is het veiligstellen van de PAW-subsidie via een wijzigingsaanvraag bij het ministerie van BZK. Daarna werken we het nieuwe plan verder uit en starten we de uitvoering. Bij nieuwbouwprojecten bouwen we standaard aardgasvrij. Bij de keuze voor het energieconcept kan de kans ontstaan dat ook het omliggende bestaande gebied wordt meegenomen in de verduurzaming. Vanuit de klimaatdoelen denken we daarom actief mee bij de ontwikkeling van deze plannen. Samen met enkele bedrijven werken we aan een hoog temperatuur-warmtenet, gekoppeld aan een nieuwe geothermiebron van het Grootslag. Deze bron kan niet alleen bedrijven, maar ook andere afnemers van warmte voorzien. Nieuwe wetgeving: De Wet collectieve warmte en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. De Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) gaan naar verwachting op 1 januari 2026 in. • •

De Wcw vervangt de huidige Warmtewet en maakt het ontwikkelen van nieuwe warmtenetten eenvoudiger. De wet waarborgt betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van collectieve warmtelevering en geeft gemeenten meer regie. De Wgiw geeft gemeenten de bevoegdheden voor een wijk- of gebiedsgerichte aanpak van de warmtetransitie, met als belangrijk instrument de aanwijsbevoegdheid.

Deze wetten worden meegenomen bij het opstellen van het Warmteprogramma. Na invoering bekijken we de verdere gevolgen. We verwachten op korte termijn geen directe extra acties.

Wat willen we bereiken? Economische zaken Enkhuizen is een stad waar volop ruimte is voor economie en werkgelegenheid. Wat gaan we ervoor doen? Continueren van de samenwerking met ondernemers en ondernemersverenigingen. Lokale en regionale afstemming over het door ontwikkelen en versterken van winkelgebieden, agrarisch gebied en bedrijventerreinen.

30

Participeren en financieel bijdragen aan: • • • •

Economische Agenda Westfriesland waarmee onder andere Startersloket en TalentAcademy ondersteund worden; Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (zie verbonden partijen); Leader subsidie Westfriesland; Deelname aan het evenement Expeditie Next dat plaatsvindt op 1 mei 2026.

Expeditie NEXT is een jaarlijks wetenschapsfestival voor kinderen en hun families, dat elk jaar in een andere stad plaatsvindt. Het evenement wordt georganiseerd door de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) en biedt een interactieve kennismaking met wetenschap en technologie. Op 1 mei 2026 verandert onze historische binnenstad in één groot wetenschapscentrum, waar kinderen en ouders deelnemen aan workshops, experimenten en shows. Bij de organisatie en uitvoering worden ook lokale ondernemers, scholen en (kennis)instellingen actief betrokken, zodat het evenement een breed maatschappelijk draagvlak en een sterke lokale inbedding krijgt. De voorbereidingen voor dit evenement zijn gestart in de zomer van 2025. De benodigde capaciteit in 2025 wordt zoveel mogelijk intern opgevangen. Voor 2026 is een fulltime projectcoördinator vanuit team Economie circa vijf maanden intensief betrokken bij de organisatie. Voor het opvangen van deze capaciteit wordt een budget van €75.000 aangevraagd voor externe inhuur.

Wat willen we bereiken? Erfgoed en monumenten Enkhuizen is een stad die erfgoed en monumenten bewaart en onderhoud, zodat ze bereikbaar zijn voor iedereen. We gebruiken dit erfgoed ook als motor voor toekomstige ontwikkelingen in de stad. Wat gaan we ervoor doen? Het erfgoedbeleid ‘Erfgoed als Vliegwiel 2022 – 2026’ loopt -net als het bijbehorende uitvoeringsprogramma- eind 2026 af. De afgelopen jaren is gewerkt aan de 33 verschillende actiepunten. Om de behaalde resultaten te kunnen borgen, is het nodig om het erfgoedbeleid te evalueren. Het is wenselijk om de uitvoering van het huidige beleid samen met de diverse betrokken stakeholders te evalueren op volledigheid en bruikbaarheid. Insteek van het nieuwe beleid is het behouden en voortzetten van de huidige ambities met daarbij ruimte voor actuele ontwikkelingen. Hiervoor onderzoeken we welke actuele ontwikkelingen op gebied van monumentenzorg, collectiebeheer en omgang met erfgoed we kunnen inbedden in ons lokale erfgoedbeleid.

Wat willen we bereiken? Horeca en evenementen Als gemeente zetten we ons blijvend in voor een gastvrij Enkhuizen. Wat gaan we ervoor doen?

Het opstellen van nieuw evenementenbeleid.

31

Wat willen we bereiken? Omgevingsvisie Enkhuizen heeft een vastgestelde omgevingsvisie. Wat gaan we ervoor doen?

De raad in positie brengen om een omgevingsvisie te kunnen vaststellen. Wat willen we bereiken? Openbare ruimte In Enkhuizen koppelen we de parkeer- en verkeerssituatie aan de wens van inwoners, ondernemers en bezoekers. Wat gaan we ervoor doen?

Civiele kunstwerken Het areaal van de gemeentelijke civiele kunstwerken bestaat uit 140 bruggen, 21 steigers, 4 km kademuren, 2 km damwanden en 38 km beschoeiingen. De komende jaren wordt ingezet op toepassing van duurzame materialen, en waar mogelijk beschoeiing vervangen door natuurvriendelijke oevers.

Openbaar groen De staat van het onderhoudsniveau wordt 4 keer per jaar beoordeeld. Aan de hand van de objectieve beoordeling heeft de algemene kwaliteit van de buitenruimte een waardering op B-niveau. Er wordt hiermee voldaan aan het ambitieniveau B.

Openbare verlichting Het totale areaal van de gemeente Enkhuizen bestaat uit 4196 verlichtingsobjecten waarvan ca. 62% (2595) is aangesloten op 52 stuks schakel-en verdeelkasten en 81 km kabelnetwerken. En 38% (1601) is aangesloten op het combinatiekabelnetwerk van de netwerkbeheerder (Liander). Buiten de Openbare verlichting (OVL) zijn er ook 4 stuks markt-en evenementkasten en 7 stuks beweegbare fysieke afsluit installaties (BFAi). Op basis van technische levensduur worden jaarlijks OVL en BFAi , of delen hiervan vervangen. De technische levensduur is tevens de afschrijvingstermijn; - 40 jaar, lichtmasten, schakel-en bedieningskasten en kabelnetwerken; - 20 jaar, armaturen; - 15 jaar, beweegbare fysieke afsluit installaties. Met behulp van einde technische levensduur overzichten worden de jaarlijkse vervangingen vastgesteld, geschouwd en verwerkt in vervangingsprojecten ter behoeven van uitvoering. In 2026 wordt de OVL vervangen in de Oude Gouw. Daarbuiten nog drie schakel-en bedieningskasten en de beweegbare fysieke afsluit installaties Gependam. Algemeen wordt de openbare verlichting op het vastgestelde kwaliteitsniveau gebracht en behouden.

32

Verkeersmaatregelen Uit het nieuwe Verkeersplan komen verschillende maatregelen voor de gehele gemeente op gebied van verkeer. Daarnaast worden deze maatregelen in een uitvoeringsprogramma opgenomen. Het doel is dan om in 2026 maatregelen uit het uitvoeringsprogramma uit te voeren. We controleren de schoolroutes en -omgevingen, waarbij de omgeving veiliger wordt gemaakt door het realiseren van schoolzones en andere maatregelen. Voortvloeiend uit het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan, worden in 2026 de parkeervergunningen gedigitaliseerd en wordt de backoffice hiervan opnieuw ondergebracht bij een beheerpartij. Afhankelijk van de besluitvorming in het najaar van 2025, zal er betaald parkeren worden ingevoerd in de binnenstad van Enkhuizen. Onderdeel hiervan bij invoering is het aanpassen van bebording blauwe zones en de plaatsing van betaalautomaten.

Waterwegen en baggeren Het doel van het baggeren is de watergang geschikt te houden voor gebruik watersport, voldoende doorstroming te behouden voor de aan- en afvoer van water (belang van HHNK) en voldoende waterdiepte te behouden zodat er geen ecologische problemen ontstaan. Hierbij is het naast het baggeren van bodemaanwas (bagger) ook het verwijderen van een teveel aan waterplanten een belangrijk onderdeel. Met de overdracht van de wegen van HHNK aan de gemeente, is het baggeren van de bermsloten een extra taak van de gemeente geworden. De gemeente Enkhuizen heeft het baggeren van de bermsloten/wegsloten uitbesteed aan HHNK (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) (2023-2029, cyclustijd 7 jaar). Het betreft 340 m3 bagger in 7 jaar voor de bermsloten. Daarnaast heeft de gemeente een meerjarig baggerplan 2024-2033, cyclustijd 10 jaar, op laten stellen voor de na de Overdracht Stedelijk Water nog te baggeren waterwegen, waarvoor de gemeente zelf verantwoordelijk is. Het betreft 804 m3 bagger, in 10 jaar.

Wegen Verhardingen beslaat 6,9 procent van het oppervlak in de gemeente Enkhuizen en hebben een totale omvang van 856.832 vierkante meter. Het gaat om; • • • •

Rijbanen en markeringen. Fiets- en voetpaden. Parkeervakken. Overige verharding waaronder plateaus, inritten, bermverharding etc.

Dagelijks beheer van verhardingen bestaat uit werkzaamheden aan de bestrating en het asfalt. Op basis van meldingen worden schades, gevaarlijke situaties en kleine wijzigingen afgehandeld.

33

In 2026 realiseren we zo’n acht onderhoudsprojecten, variërend van (kleinschalig) groot onderhoud tot vervangingsprojecten. • • • • • • • •

Lopende het jaar klein onderhoudskoppel wegen. Dolfijn: Grootonderhoud asfalt. Diverse wegen: Asfaltschade herstel. Davidstraat-Noorder Boerenvaart: Herstraten. Dijk: Herstraten. Dirk Wierengastraat: Herstraten. Wiedesteiger: Herstraten. Noordergracht: Herstraten.

In 2025 is er een 4e visuele weginspectie uitgevoerd. Op basis van deze visuele inspectie die om het jaar wordt uitgevoerd, wordt er een onderhoudsplanning opgesteld voor de komende 5 jaar. Op deze manier houden we de wegen op het gewenste niveau. Op basis van onderzoeken naar de restlevensduur van de wegen en aanvullende onderzoeken krijgen we inzicht welke wegen er op termijn hun einde levensduur bereiken. Met deze informatie kunnen we een lange termijnplanning realiseren.

Wat willen we bereiken? Toerisme Enkhuizen is een toeristvriendelijke en gastvrije stad. Wat gaan we ervoor doen?

Haven Reiniging en afvalkosten haven (structureel €10.000 nadeel) Door de toename van het aantal riviercruiseschepen dat aanmeert in Enkhuizen stijgen ook de kosten voor afval en reiniging in de haven. De schepen maken gebruik van onze voorzieningen om hun afval af te voeren waardoor de containers vaker geleegd moeten worden. Om deze hogere kosten te dekken stellen wij voor de afval- en reinigingskosten in de begroting te verhogen.

Toerisme •We gaan aan de slag met de acties uit de toeristische visie. •We versterken het merk ‘Enkhuizen’ door financieel bij te dragen aan Stichting Marketing Enkhuizen en Regiopromotie Beleef Westfriesland.

34

Wat willen we bereiken? Veiligheid Een leefbaar en veilig Enkhuizen waar het voor iedereen prettig wonen en werken is. Wat gaan we ervoor doen?

BOA's • • •

We blijven extra inzetten op overlast op het water; We zorgen dat de BOA ‘s meer zichtbaar zijn; We gaan het gesprek aan met de raad over handhavingsprioriteiten.

Integraal veiligheidsplan 2023-2026 een leefbaar en veilig Enkhuizen waar het voor iedereen prettig wonen en werken is qua veiligheid we werken samen met onze inwoners en (veiligheids)partners we blijven werken aan het integraal veiligheidsplan 2023-2026 door het vormgeven van een veilige woon- en leefomgeving het aanpakken van zorg- en veiligheidsvraagstukken, het aanpakken van ondermijningssituaties en de weerbaarheid tegen cybercrime en gedigitalisserde criminaliteit vorm te geven

Wat willen we bereiken? Woningmarkt Een gelijk verdeelde woningmarkt, met woningen die passen bij de wensen. Nu en in de toekomst. Wat gaan we ervoor doen?

Woningbouwproject Nijevoert Doel: een Integrale, samenhangende gebiedsontwikkeling (woningbouw) op grondgebied van de gemeenten Stede Broec en Enkhuizen. Wat willen we bereiken? We realiseren woningbouw met een aanbod van betaalbare, aantrekkelijke, verschillende en duurzame woningen voor elke doelgroep. Vanaf 2028 wordt gestart met de bouw van ca. 900 woningen. Wat gaan we ervoor doen? Het haalbaarheidsonderzoek is samen met de ontwikkelaars in 2025 afgerond. Na afronding kan de anterieure overeenkomst tussen de gemeente en de ontwikkelaars worden opgesteld en ondertekend. Vervolgens wordt in 2026 gestart met de wijziging van het omgevingsplan.

Woningmarkt Doel: een gezonde evenwichtige woningmarkt, met passende woningen voor nu en later. Wat willen we bereiken? We versnellen de woningbouw met een aanbod van betaalbare, aantrekkelijke, verschillende en duurzame woningen voor elke doelgroep.

35

Wat gaan we ervoor doen? • We bouwen duurzame woningen. Vooral betaalbare huur- en koopwoningen, in lijn met de Woondeal 2.0 Noord-Holland Noord. • We spreken een nieuw woonprogramma af dat overeenkomt met de omgevingsvisie en voeren het uitvoeringsprogramma uit. • We werken aan de ontwikkeling en uitvoering van diverse woningbouwprojecten. • We maken ruimte voor woonzorgconcepten in woningbouwplannen. Ouderen blijven zo in de eigen omgeving wonen, met de meest passende woonomstandigheden. • We voeren samen met betrokkenen (o.a. woningcorporatie Welwonen en de huurdersraden) de prestatieafspraken uit.

Woonakkoord Doel: Westfriesland in de top 10 beste woonregio’s van Nederland. Wat willen we bereiken? • Eind 2030 zijn er in Westfriesland 12.500 nieuwe woningen gebouwd. Het streven is ruim 1.500 nieuwe woningen per jaar. • We versnellen de woningbouw, met aandacht voor betaalbare, gevarieerde, aantrekkelijke en duurzame woningen voor iedereen. • Het bestaande woningaanbod blijft goed en aantrekkelijk en verbeteren we als het nodig is. • We voegen nieuwe, unieke en aanvullende woningen toe aan de regionale woningvoorraad. • We stimuleren zelfstandig wonen voor langere tijd. Wat gaan we ervoor doen? • Samen met belanghebbenden organiseren we minstens twee keer per jaar een versnellingstafelbijeenkomst. Dan bekijken we de knelpunten en kansen om woningbouwprojecten te versnellen. • Er wordt een flexibel plan gebruikt voor nieuwbouwprojecten, dat de regio richting geeft en ruimte biedt voor ideeën van de markt.

Indicatoren Naam indicator

Eenheid

Bron

2022 2023 2024 2025

Verwijzingen Halt

Aantal per 1.000 jongeren

Bureau Halt

5

8

4

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

2,1

3,4

1,6

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

5,1

5,3

4,8

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

0,8

0,8

0,8

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

10,7

7,7

9,5

Functiemenging

%

LISA

49,2 49,8

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners van 15 tm 64 jaar

LISA

164,1 170,9

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

CBS

172

Hernieuwbare elektriciteit

%

RWS

13,7

Gemiddelde WOZ waarde

x €1.000

CBS

269

320

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

3,7

1,3

Demografische druk

%

CBS

76,1 77,1 76,9 77,9

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

In euro's

COELO

802

889

912 1010

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

In euro's

COELO

882

975

996 1.099

36

165 321

337

Met wie werken we samen Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende verbonden partijen: • • • • • • •

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Archeologie West-Friesland WerkSaam Westfriesland. Recreatieschap Westfriesland (RSW) Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord Afvalbeheer Westfriesland (ABWF)

Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

Wat mag het kosten Wat mag het kosten: Domein Ruimte 2024

2025

2026

Totale lasten

23.136

23.098

21.349

Totale baten

-11.530

-9.206

-9.172

Saldo baten en lasten

11.606

13.892

12.177

Toevoegingen aan reserves

744

99

843

Onttrekkingen aan reserves

-1.359

-1.905

-941

Resultaat programma Ruimte

10.991

12.086

12.080

37

Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025 (> €50.000)

Bedrag

V/N

Lasten: Bijdrage SED

1.030

V

Kapitaallasten

-300

N

Incidentele lasten

1.693

V

Bijdrage Veiligheidsregio

-113

N

Klimaat en duurzaamheid

N

Overige verschillen

-504

N

Totaal lasten:

1.806

V

Baten: Incidentele baten

-322

N

Parkeervergunningen

78

V

Bestuurlijke boete

100

V

Riolering

67

V

Grondexploitaties

60

V

Overige verschillen

99

V

Totaal baten

82

V

1.888

V

Totaal verschil programma Ruimte

Lasten Bijdrage SED (€1.030.000 voordeel) Kapitaallasten (€300.000 nadeel) Incidentele lasten (€1.693.000 voordeel) Dit gaat om incidentele lasten 2025 die niet terugkomen in 2026. • • • • • • • • • • • • •

opstellen strategisch vastgoedplan ondermijning (overheveling) implementatie overdracht wegen inrichten schoolzones (kn 25-28) omzetten halfverharding fietspad Wilhelminaplantsoen opstellen verkeersplan (ovh) circulatieplan (ovh) glasvezel (ovh) aanpassen vergunningenbeleid (ovh) verwijderen blauwe zones onderhoud installaties haven vuilwateronderzoek haven verwijderen palen in de haven t.b.v. de chartervaart (ovh) 38

• • • • • • • • • • • •

vernieuwen toeristische bewegwijzering (kn 25-28) parkeeroverlast Kweekwal project eenduidige werkwijze (ovh) implementatie afvalbeleidsplan (ovh) beleid plaagdierbestrijding (ovh) onderzoek Soorten Management Plan (kn 25-28) Omgevingswet Bloemenbuurt (ovh) woonprogramma (ovh) woonakkoord aanpak woonwagenlocatie Kweekwal beheer en uitvoeringsplannen begraafplaats

Bijdrage Veiligheidsregio (€113.000 nadeel) Op basis van de begroting 2026 van de Veiligheidsregio. Baten Incidentele baten (€322.000 nadeel) Dit gaat om incidentele baten die niet terugkomen in 2026. • • •

Nabo afkoop onderhoud Prorail bijdrage in aanleg glasvezelnetwerk subsidies klimaat en duurzaamheid

Parkeervergunningen (€78.000 voordeel) Door de lagere kapitaallasten in 2026 (€17.000 rente en €17.000 afschrijvingen) worden de kosten lager. Dit bedrag brengen we in mindering op de opbrengst van het betaald parkeren. Bestuurlijke boete (€100.000 voordeel) Zie de toelichting op de ombuigingen in de Financiële samenvatting. Riolering (€67.000 voordeel) Mede als gevolg van indexatie is de opbrengst 2026 hoger dan die in 2025. Grondexploitaties (€60.000 voordeel) Jaarlijks wordt het saldo van baten en lasten geactiveerd en verantwoord op de balans. Op deze wijze ontstaat op de balans een boekwaarde per project. Deze baten en lasten hebben dus in eerste instantie geen invloed op begroting en jaarrekening. Pas wanneer de exploitatie is afgerond wordt een financiële afwikkeling gemaakt en komt een eventueel eindresultaat ten gunste of ten laste van de begroting van dat jaar.

Toelichting op afwijkingen (reserves) De reserves worden toegelicht onder het hoofdstuk "Algemeen financieel beeld".

39

Programma Samenleving Inleiding Als gemeente hebben wij de verantwoordelijkheid om zorg en ondersteuning te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. In 2026 zetten we ons onverminderd in voor een sociaal domein dat aansluit bij de lokale behoeften en de leefwereld van onze inwoners. We bieden passende ondersteuning – zowel voor de gemeenschap als voor het individu. Meer dan ooit ligt de focus op preventie. Door problemen vroegtijdig te signaleren of zelfs te voorkomen, versterken we de zelfredzaamheid van mensen en vergroten we hun kansen om volwaardig mee te doen in de samenleving. Preventie is daarmee geen aparte taak, maar een integraal onderdeel van ons beleid. Concreet betekent dit dat we inzetten op een gezonde en inclusieve leefomgeving, waarin gezondheidsverschillen worden verkleind en iedereen zich kan ontwikkelen. Ook zetten we in op het versterken van de sociale basis: bewoners die naar elkaar omzien, gemeenschappen die samen oplossingen vinden en maatschappelijke initiatieven die ruimte krijgen om te groeien. Het naar elkaar omkijken begint op een jonge leeftijd en daarom zetten we in op inclusief onderwijs. Naast het onderwijs hebben we ook aandacht voor ontwikkelingen van de jeugd op sociale cultureel vlak en sport.

Ontwikkelingen Jeugd en Wmo Het afgelopen jaar hebben we veel stappen ondernomen met als doel om: 1) De kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners te vergroten; 2) Hulp tijdig in te zetten; 3) De kosten te beheersen. Lokaal hebben we de regionale inkoop en implementatie van specialistische jeugdhulp en Wmo afgerond. De consulenten hebben de tools om de regionale afspraken te hanteren. Deze zijn bekrachtigd in de verordening, waarbij de reikwijdte jeugdhulp is ingeperkt. Daarnaast hebben wij, in SED verband, een beheersteam opgezet. Dit beheersteam heeft als doel om de cliëntgebonden kosten jeugd te verminderen. Het beheersteam stuurt op de maatwerkovereenkomsten, verwijzingen van o.a. huisartsen en Gecertificeerde Instellingen en acteert op de top 10 duurste jeugdigen per gemeente. Dit heeft de eerste positieve financiële resultaten opgeleverd. Uiteraard hebben we blijvend aandacht voor onze processen en bekijken we kritisch op welke punten we nog meer efficiency kunnen realiseren door aanpassingen te doen in ons proces.

40

Jeugd De consulenten in de SED organisatie zetten zich blijvend iedere dag in om tijdig de meest passende zorg in te zetten. We zien echter een toenemende complexiteit van problematiek van gezinnen, groeiende wachtlijsten bij aanbieders en langdurende hulptrajecten. Ook is de rol van de consulent in de afgelopen jaren veranderd: van enkel een keukentafelgesprek en beschikken, is de Jeugdconsulent nu actief betrokken bij hulptrajecten van gezinnen. Onderdeel van de overeenkomsten per 1 juli 2025 is dat consulenten nu nog actiever betrokken zijn bij gezinnen. Enerzijds om te voldoen aan het wettelijke kader van één gezin, één plan, één regisseur, maar ook om tijdig bij hulpverleningstrajecten te kunnen bijsturen. Regie door een consulent zorgt voor grip op dat wat wordt ingezet: zij sturen op effectiviteit, doorstroom en uitstroom. Dit geldt voor alle trajecten, maar zeker bij de hoog specialistische, dure trajecten, is de rol van de consulent cruciaal om de kosten beheersbaar te houden. Dit vraagt om een, soms, (tijds-) intensieve rol van de Jeugdconsulent.

Wmo Ook bij de Wmo zien we een toenemende druk ontstaan op het consulententeam. Voor de Wmo geldt ook de gewijzigde regierol, alleen minder (tijds-) intensief en zijn hulpvragen complexer. Bij de Wmo zien we dat het aantal meldingen per gemeente groeit. Dit kunnen we verklaren door de toenemende vergrijzing. Echter groeit de formatie bij de SED organisatie niet mee. Het aantal meldingen is toegenomen van ongeveer 1900 meldingen in 2022, naar ongeveer 2500 in 2024. Het gaat om nieuwe instroom en verlengingen van lopende indicaties.

Ontwikkelingen schuldhulpverlening Bij schuldhulpverlening constateren we ook toenemende aantal meldingen. Er zijn meer meldingen bij de vroeg signalering en meer aanmeldingen vanwege een mogelijke woningontruiming. Ook team schuldhulpverlening staat onder druk. De beschikbare formatie binnen de SED is de afgelopen jaren gelijk gebleven, terwijl de meldingen en de complexiteit van casuïstiek toeneemt.

Gevolgen Om onze inwoners goed en tijdig te kunnen helpen, kan het nodig zijn om de bestaande formatie van de teams jeugd, Wmo en schuldhulp op termijn uit te breiden. Dit is mede afhankelijk van (landelijke) maatregelen om de wachtlijstproblematiek bij aanbieders te beheersen. Uitgangspunt is dat we onze inwoners snel helpen en voorkomen we dat problematiek verergerd. Al met al voorkomen we daarmee duurdere vormen van zorg.

Ambities programma Samenleving Wat willen we bereiken? Onderwijs Enkhuizen beschikt over goed(e) onderwijs(voorzieningen). Wat gaan we ervoor doen? Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) 41

•

•

We werken volgens het nieuwe Onderwijskansenconvenant, waardoor we de samenwerking met onderwijs, kinderopvang, GGD en andere partners rondom het jonge kind versterken, om alle kinderen in gemeente Enkhuizen gelijke kansen te bieden. We aan een nieuwe subsidieregeling voor het onderwijsachterstandenbudget, zodat beschikbare middelen efficiënt en doelgericht kunnen worden ingezet.

Onderwijshuisvesting • • • •

Samen met gemeente Stede Broec ontwikkelen we een gemeentegrens-overstijgend Strategisch Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs. We geven uitvoering aan het Strategisch Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs We werken een businesscase uit voor een gezamenlijke schoolvoorziening primair onderwijs in de binnenstad van Enkhuizen. We zorgen voor efficiënter ruimtegebruik van de bestaande onderwijsruimtes, waardoor de capaciteit beter benut wordt en meer onderwijsactiviteiten kunnen plaatsvinden.

Wat willen we bereiken? Sociaal domein Enkhuizen is een gemeente waar iedereen kan meedoen zoals het hem of haar past. De voorzieningen in Enkhuizen zijn beschikbaar voor iedereen die ze nodig heeft. Wat gaan we ervoor doen?

Hervormingsagenda In 2026 blijven we uitvoering geven aan de gestelde maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd. We willen dat kinderen en jongeren sneller passende hulp krijgen, zoveel mogelijk dichtbij huis. Daarbij versterken we preventie en signaleren we problemen eerder, zodat zwaardere zorg vaker kan worden voorkomen. • • • • •

We versterken het lokale team zodat zij zelf hulp kunnen leveren, ook bij onveiligheid (Toekomstscenario voor Jeugd en gezin). We zorgen voor een betere samenwerking tussen het Stadsteam en de huisartsen waardoor kinderen en gezinnen sneller passende hulp krijgen en onnodige doorverwijzing worden voorkomen. We zorgen voor een preventief dekkend zorglandschap en focussen daarmee op het versterken van het 'normale' leven van de inwoner, zodat problemen vroeg worden opgepakt. We realiseren voor jeugdigen die niet meer thuis kunnen wonen een zorgvorm die zo ' thuis en dichtbij als mogelijk' is. Denk hierbij aan het realiseren van kleinschalige woonvoorzieningen. We bakenen de reikwijdte van de Jeugdhulp af waardoor jeugdhulp alleen wordt ingezet daar waar het echt nodig is. Andere vragen worden in de sociale basis of andere domeinen opgepakt.

Toegang In navolging van het visieleertraject van de VNG wordt samen met de drie gebiedsteams verder vorm gegeven aan de inrichting van de lokale toegang. Het 'wat' en het 'hoe' worden uitgewerkt. Dit proces gaat hand in hand met één van de opgaven uit de Hervormingsagenda jeugd (Stevige lokale teams) en wordt daarom integraal aangepakt. 42

Minimabeleid Via het reguliere minimabeleid bieden wij mensen de mogelijkheid tot financiële ondersteuning om onder anderen mee te kunnen doen in de maatschappij. We zijn samen met Stede Broec en Drechterland bezig met een herijking van het bijzondere bijstand beleid. Gestreefd wordt om de regels beter aan te laten sluiten op de behoeften vanuit de samenleving. Daarnaast worden de te verwachte ontwikkelingen vanuit de Participatiewet in balans meegenomen.

Alleenverdieners Door een ongunstige samenloop van regelingen ontvangen huishoudens waarvan een persoon een uitkering ontvangt via het UWV een lager bedrag aan toeslagen vanuit de Belastingdienst dan zou moeten. Gemeenten verstrekken in opdracht van het Rijk tot 1 januari 2028 een bijdrage om dit verschil op te vangen. Gemeenten ontvangen via de circulaires budget om dit uit te voeren.

Onderwijszorgarrangementen • •

We zetten zowel individuele als groepsgewijze jeugdzorg in tijdens schooltijd (onderwijszorgarrangement). In een pilot, lopend tot september 2026, bieden we in regionaal verband jeugdzorg aan elke leerling op het Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn.

Ontheemden Het COA realiseert medio 2026 een opvanglocatie binnen de ontwikkellocatie Gouwe Vaart in samenwerking met het COA. Deze locatie wordt veilig, betaalbaar en goed bereikbaar ingericht en biedt een menswaardige opvang. We voeren de Spreidingswet uit door een evenredige bijdrage te leveren aan de landelijke opvangopgave en werken hierbij samen met de regio. We zorgen dat bewoners van de opvanglocatie toegang krijgen tot onderwijs, zorg en maatschappelijke ondersteuning, in samenwerking met partners. We blijven het COA aansporen in gesprek te blijven met inwoners, bedrijven en directbelanghebbenden om aandachtspunten en zorgen te betrekken bij de uitvoering. Ook in 2026 zetten we ons in voor de opvang van Oekraïense ontheemden, conform de landelijke taakstelling.

Preventie Jeugd We ondersteunen kinderen en jongeren in het ontdekken van hun talenten en hun interesses via sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast bieden we preventieve, laagdrempelige ondersteuning aan kinderen/jongeren en hun gezinnen. Bijvoorbeeld door de inzet van het jeugd en jongerenwerk en schoolmaatschappelijk werk. We zullen de pilot digitale veerkracht verder uitvoeren en evalueren en waar mogelijk verder uitbreiden over de SED en de regio West-friesland.

Preventie WMO Zie onderdeel Welzijn

Uitvoeringsplan visie sociaal domein Samen met verschillende samenwerkingspartners, waaronder Stichting Iedereen Telt Mee en Welwonen, wordt het uitvoeringsplan visie sociaal domein opgesteld. Het uitvoeringsplan geeft antwoord op de vraag op welke wijze er de komende jaren uitvoering gegeven wordt aan de visie sociaal domein. 43

Wonen met ondersteuning Per 1 januari 2025 is een nieuw contract Wonen met Ondersteuning ingegaan met een consortium van zorgaanbieders. De centrumgemeente Hoorn voert, namens de regiogemeenten, het mandaat voor uitvoering en houdt via intensief contractmanagement scherp toezicht op naleving van de vernieuwde werkwijze en kwaliteitseisen. De SEDgemeenten zijn hierin actief betrokken als vertegenwoordiger van de regio. In 2026 sturen we, naast het waarborgen van kwaliteit, nadrukkelijk op de ontwikkelopgaven die bij ondertekening van het contract zijn vastgelegd. De huidige samenwerkingsovereenkomst tussen de centrumgemeente Hoorn en de regiogemeenten, waarin dit mandaat is vastgelegd, loopt eind 2026 af. Daarom wordt de overeenkomst in 2026 geëvalueerd en volgt in datzelfde jaar een voorstel voor een nieuwe overeenkomst.

Wat willen we bereiken? Sport, cultuur en recreatie Enkhuizen is een sportieve en cultuurrijke gemeente. Wat gaan we ervoor doen?

Cultuur We ondersteunen organisaties op het gebied van amateuristische kunst- en vrijetijdsbeoefening. We geven inwoners de kans hebben om zich te ontwikkelen op persoonlijk, sociaal en cultureel vlak door organisaties als een bibliotheek te subsidiëren. We ondersteunen de programmering van podia en/of culturele organisaties om inwoners in aanraking te laten komen met verschillende kunstdisciplines en inwoners kunst te laten beleven. We ondersteunen verenigingen op het gebied van historie, zang, toneel, muziek en volksfeesten om het aanbod op kunst en cultuur te behouden. Daarmee kunnen inwoners deelnemen aan diverse culturele activiteiten binnen de gemeente Enkhuizen. We bieden kinderen tot en met 21 jaar de mogelijkheid om kennis te maken met muziek, het spelen van een instrument en zich verder te bekwamen. We laten kinderen op de basisschool in aanraking komen met cultuureducatie en diverse vormen van kunst. We doen mee met het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. We gaan een nieuw convenant en een meerjarenplan opstellen met de bibliotheek ter voorbereiding op de zorgplicht.

Sportaccommodaties We behouden de huidige sportvoorzieningen die toegankelijk zijn voor alle inwoners van de gemeente. Daar waar mogelijk verbeteren we, in samenwerking met andere afdelingen (in fases), de gemeentelijke sportaccommodaties.

44

Voortgang nieuwe sportzaal en verduurzamen bestaande sporthal De Drecht De voorbereidingen voor de realisatie van de nieuwe sportzaal bij sporthal de Drecht en het verduurzamen en renoveren van de bestaande sporthal, zijn in volle gang. Het is de verwachting dat het aanbestedingstraject in het eerste kwartaal 2026 kan worden afgerond en dat in de loop van 2026 gestart kan worden met de bouwwerkzaamheden. Voortgang nieuwbouw s.v. Enkhuizen Door de projectgroep Nieuwbouw accommodatie s.v. Enkhuizen wordt hard gewerkt om alle benodigde stukken gereed te maken om begin januari 2026 een aanvraag te kunnen indienen op basis van de BOSA-regeling (Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties). Het besluit op de aanvraag wordt in juni/juli 2026 verwacht.

Sportbevordering In 2026 zetten we het uitvoeringsplan van het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) voort via het lokale sportakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Hiermee stimuleren we een gezonde leefstijl en versterken we het sport - en beweegaanbod. Samen met de Westfriese gemeenten werken we aan een gerichte aanpak om een veilig en positief sportklimaat te bevorderen, waarin iedereen met plezier en respect kan sporten. In 2025 is de Sportraad opgericht. De Sportraad heeft een adviserende rol en mag gevraagd en ongevraagd advies geven over het gemeentelijk sportbeleid. Hiermee vergroten we de betrokkenheid van het lokale sportveld en benutten we hun kennis en ervaring.

Welzijn We investeren in toegankelijke voorzieningen die mensen ondersteunen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven, onder andere met het project Lekker Blijven Wonen. We versterken wijkteams en welzijnsorganisaties om sociale samenhang te bevorderen en vroegtijdig zorgbehoefte(n) te signaleren. De Stichting Iedereen Telt Mee, omvat multidisciplinair werken (Wmo, gedragswetenschap, budgetcoaching) om inwoners doelgericht te ondersteunen. We investeren in initiatieven die sociale participatie, cohesie en mentale veerkracht bevorderen, zoals De Telefooncirkel voor alleenwonenden. We voeren preventieve programma's uit gericht op gezondheidsbevordering en het terugdringen van eenzaamheid en valpreventie in de ketenaanpak valpreventie en het programma 'één tegen eenzaamheid.' We promoten gezonde leefstijlkeuzes en zetten preventieve campagnes en voorzieningen in tegen overmatig alcoholgebruik bij volwassenen 18+ met het programma "In Control of Alcohol & Drugs." Samen met partners onderzoeken we de mogelijkheden voor één gemeenschappelijke stichting op het gebied van welzijn. Welwonen en Stichting Iedereen Telt Mee voeren een praktijkgericht onderzoek uit, waarbij zij wijkdata verzamelen en in de praktijk samenwerking vormgeven. Doel is te komen tot een toekomstbestendig welzijnswerk in Enkhuizen, met één herkenbaar loket voor inwoners en minder versnippering.

Eind 2025 presenteren de betrokken organisaties hun gezamenlijke toekomstvisie. 45

Wat willen we bereiken? Volksgezondheid Enkhuizen is een gezonde gemeente waar iedereen kan meedoen. Wat gaan we ervoor doen?

Volksgezondheid •

• • •

We gaan door met het uitvoeren het actieplan van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat hoort bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK), en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Dit houdt onder andere in: o Welzijn op Recept o Aanpak voor valpreventie o JOGG – aanpak en programma Kind naar Gezond Gewicht. De ketenaanpak van JOGG verwijst naar de praktische uitvoering van het Landelijk model ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas, genaamd Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG). Deze aanpak is gericht op het bevorderen van de gezondheid van kinderen en jongeren door samenwerking tussen zorg- en welzijnsorganisaties om zowel een gezonde leefomgeving te creëren als individuele ondersteuning te bieden. De doelgroep beslaat 0-12 jarigen en hun omgeving. JOGG werkt volgens 4 thema’s: gezond eten, water drinken, genoeg bewegen, voldoende ontspanning. De JOGG-aanpak is geborgd tot en met 2026 middels de inzet van de incidentele brede SPUK-GALAmiddelen (brede Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord). o Bewezen interventies in het kader van een Kansrijke Start (eerste 1000 dagen van het kind) We werken verder aan de verbetering van de huisvesting van het consultatiebureau. We stellen een nieuwe gezondheidsnota op. Hierin wordt tevens suïcidepreventiebeleid verankerd in overeenstemming met de ingang van de Wet integrale suïcidepreventie.

We zetten onze nauwe samenwerking voort met lokale verenigingen en organisaties, de regio en de GGD HN.

Indicatoren Naam indicator

Bron

2022

2023

LISA

741

755

Jongeren met een delict voor de rechter % 12 t/m 21 jarigen

CBS

1

1

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

CBS

5

5

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

CBS

71,6

72,8

72,6

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

DUO

3,1

3,4

3,1

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

CBS

2,0

1,0

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

244,5

247,7

246,5

Lopende re-integratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

CBS

336,8

350,3

433,9

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren t/m 18 jaar

CBS

15,1

15,0

15,2

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren t/m 18 jaar

CBS

1,3

1,2

1,1

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

0,0

0,0

0,0

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

820

820

850

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

DUO

0

2,7

0

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

DUO

26

21

16

Niet-sporters

% inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf 12 jaar)

RIVM, CBS

51,4

NB

43,5

Banen

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar

46

2024

Met wie werken we samen Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen: • •

WerkSaam Westfriesland Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD)

Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

Wat mag het kosten Wat mag het kosten: Domein Samenleving Werkelijk

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

Totale lasten

44.178

42.619

40.027

Totale baten

-12.861

-7.675

-6.703

Saldo baten en lasten

31.317

34.944

33.324

Toevoegingen aan reserves

1.685

711

13

Onttrekkingen aan reserves

-1.652

-1.410

-20

Resultaat programma Samenleving

31.350

34.245

33.317

47

Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025 (> €50.000)

Bedrag

V/N

Lasten: Bijdrage SED

960

V

Overhevelingsbesluit 2025

400

V

Kadernota/voorjaarsnota

1.537

V

Cliëntgebonden kosten

-457

N

Verzekeringspremies

87

V

Monumenten

50

V

Hertenkamp

162

V

Pilots Sociaal domein

333

V

Kosten BUIG

-408

N

Overige verschillen

-72

N

2.593

V

Kadernota 2025-2029

-1.361

N

Rijksbijdrage BUIG

451

V

Overige verschillen

-63

N

Totaal baten

-973

N

Totaal verschil Programma Samenleving

1.620

V

Totaal lasten: Baten:

Lasten Bijdrage SED (€960.000 voordeel Toelichting financiën Kapitaallasten (€23.000 voordeel) Toelichting financiën Overhevelingsbesluit 2024 (€400.000 voordeel) In het overhevelingsbesluit 2025 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen. Deze budgetten komen niet terug in de begroting 2026. • • • • • • • • • • • •

Inkoop Wmo en jeugd Laaggeletterdheid Onderhoud Kunst in de openbare ruimte GGZ-Expertise (onderdeel preventieve ondersteuning in het VO) Alleenverdienersproblematiek Bouwkundig onderzoek locatie JGZ SIHP Voortgezet onderwijs Visie-leertraject (inzet projectleider) Verbeterprogramma jeugdprocessen Uitvoeringskosten Wet Inburgering Restauratie goudleerbehang Europese aanbesteding kunstopslag 48

• • • • • •

Verhuizing-depotinrichting gemeentelijke collectie Raamfolie Uitvoeringsagenda erfgoedbeleid Subsidie monumenten Sloop korte Westerstraat 2 Huisvesting functie Stadskantoor

Kadernota/voorjaarsnota (€1.537.000 voordeel) In de voorjaarsnota en kadernota 2025 is besloten om de volgende budgetten op te nemen in 2025 of 2026: • • • • • • • • • • • • •

SPUK Inburgeringsvoorzieningen SPUK Huisvesting grote gezinnen Eenmalige spec. uitk, en subsidies lokale bibliotheekvoorz. Specifieke uitkering Informatiepunt Digitale Overheid SPUK Onderwijs achterstandenbeleid Regionale projectleider Hervormingsagenda Jeugd Regionale projectleider Kleinschalige woonvoorzieningen Apparaatskosten WerkSaam Bijstelling n.a.v. begroting GGD (GR) Garantstelling Taalhuis Cofinanciering renovatie Pancratius Gevelreconstructie RSG Woonschool voor statushouders

Cliëntgebonden kosten (€457.000 nadeel) Verschil wordt veroorzaakt door indexaties en ook door een verschuiving van kosten Sociaal Medische Indicatie naar client gebonden kosten. Verzekeringspremies (€87.000 voordeel) Op de budgetten voor verzekeringen is een ombuiging ingeboekt Monumenten (€50.000 voordeel) In verband met de ombuiging is het budget voor erfgoed en monumenten met €50.000 verlaagd. Hertenkamp (€162.000 voordeel) De exploitatiebijdrage voor het Hertenkamp is begroot tot en met 2025. Inmiddels is in de raad van 23 september 2025 ook voor 2026 een bijdrage van € 162.000 geraamd, maar deze bijraming is een eerste wijziging van de begroting 2026 en zit dus nog niet in deze primitieve begroting 2026. Pilots Sociaal domein (€333.000 voordeel) In 2025 werden diverse pilots georganiseerd binnen het sociaal domein welke voor 2026 niet gepland zijn.

49

Baten Voorjaarsnota 2025/Kadernota 2026-2029 (€1.361.000 nadeel) In de voorjaarsnota en kadernota 2025 is besloten om de volgende budgetten op te nemen in 2025 en komen niet terug in 2026: - Teruggave overschot MO/BW incl. urencompensatie. - Specifieke uitkering Informatiepunt Digitale Overheid en subsidies lokale bibliotheekvoorziening - Onderwijs achterstandenbeleid - Inburgeringsvoorziening Baten BUIG ( €451.000 voordeel) Budget is aangepast conform de begroting 2026 van WerkSaam

Toelichting op afwijkingen (reserves) De reserves worden toegelicht onder het hoofdstuk "Algemeen financieel beeld".

50

Paragrafen Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan haar inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente kent de volgende lokale heffingen: • •

•

Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), precariobelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting Bestemmingsheffingen: de opbrengst is niet vrij besteedbaar maar kunnen uitsluitend worden besteed aan de specifieke lasten verband houdend met collectieve voorzieningen. De gemeente mag niet meer in rekening brengen dan de kosten die zij voor deze voorziening maakt. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn bestemmingsheffingen; Rechten: worden geheven om kosten te verhalen voor een specifieke dienst of het gebruik van een gemeentebezitting of openbare dienst. Hiertoe behoren de secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden, havengelden en pachtsommen kermissen.

De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • • •

• •

De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; Een aanduiding van de lokale lastendruk; Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

51

Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel staan de verwachte opbrengsten van de lokale heffingen in 2026. Het totaal aan opbrengsten van belastingen en heffingen bedraagt ruim €16,4 miljoen in 2026.

Begroting 2025

Begroting 2026

Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren)

3.398

3.943

Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren)

2.109

2.241

Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers)

1.494

1.720

Belastingen

Roerendezaakbelasting

3

3

Precariobelasting

67

69

Forensenbelasting

41

42

Toeristenbelasting

720

858

7.832

8.876

Begroting 2025

Begroting 2026

Secretarieleges

358

437

Leges omgevingsvergunningen

499

491

Begrafenisrechten

227

233

2.234

2.301

Totaal

Heffingen

Rioolheffing Parkeervergunningen

185

263

Afvalstoffenheffing

3.623

3.586

Reinigingsrecht

21

21

Staangelden markten

13

13

Haven- en liggelden

799

817

Pachtsommen kermissen

9

9

Vermakelijkhedenretributie

192

196

107

120

Overige heffingen Openbare orde en veiligheid (D&H)

11

12

Bijdrage van derden wegen

93

106

Kinderopvang leges

2

3

8.266

8.486

Beleid ten aanzien van lokale heffingen Gelet op de ombuigingen en wijzigingen in het beleid zijn deze per heffing benoemd. De inflatiecorrectie is vastgesteld op 2,5%. Wanneer er bij de heffing niets expliciet staat benoemd met betrekking tot de stijging geldt alleen de inflatiecorrectie. De tarieven van 2026 zijn niet in deze begroting opgenomen. Dat komt omdat de vaststelling van de begroting in november plaatsvindt en het vaststellen van de tarieven in december.

52

Overzicht op hoofdlijnen van diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen. Het gaat om een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de OZB worden berekend naar een percentage van de WOZ waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Voor de onroerendezaakbelastingen geldt als uitgangspunt dat de opbrengsten stijgen met 2,5%. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2026 is de WOZ-peildatum 1-1-2025. Op basis van de voorlopige prognoses van het taxatiebureau is de verwachting dat de waardeontwikkeling van woningen tussen de 12% en 14% bedraagt. Voor niet-woningen wordt uitgegaan van een marktontwikkeling van 10%. Roerende zaakbelasting Deze belasting wordt geheven over de waarde van roerende woon- en bedrijfsruimten gelijk aan de belasting die wordt geheven over de waarde van onroerende woon- en bedrijfsruimten (de OZB). Daarom wordt deze belasting ook wel Roerende-zaakbelasting (RZB) genoemd.

Omdat deze belasting zorgt voor een gelijke behandeling van woon- en bedrijfsruimten (ongeacht of deze roerend dan wel onroerend zijn) schrijft de wet voor dat voor deze belasting dezelfde tarifering geldt als voor de OZB. Precariobelasting Precario is een vergoeding voor het hebben van voorwerpen op de voor openbare dienst bestemde gemeentegrond/provinciegrond. In Enkhuizen worden alleen terrassen in de heffing betrokken. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met 2,5% stijgen als gevolg van inflatie. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit de heffing komen ten gunste van de algemene middelen. In Enkhuizen is ervoor gekozen om (een deel van) de inkomsten te gebruiken om het voorzieningenniveau voor de toeristen te handhaven. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. De aanbieder kan dit bij degene die overnacht in rekening brengen. Door het uitvoeren van controles worden de aanbieders in de gemeente tin de toeristenbelasting betrokken. Zo vragen wij gegevens op bij de VVV en zijn wij afnemers van het boekje Vrienden op de fiets. Ook wordt de plaatselijke krant doorgenomen, zoeken we op internet en wordt er regelmatig een rondje door de stad gefietst.

Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met 2,5% stijgen als gevolg van inflatie.

53

Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Het tarief mag maximaal 100% kostendekkend zijn.

2026 Kosten begraafplaats

239

Inkomsten begraafplaats excl. heffingen Netto kosten begraafplaats

239

Toe te rekenen kosten: Overhead

33

Overige toe te rekenen kosten Totale kosten

272

Opbrengsten heffingen

233

Dekking

85%

Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar en de gebruiker van een object van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het PSWR (Programma stedelijk water en riolering) en volledige kostendekking.

2026 Kosten riolering

1.611

Inkomsten riolering excl. heffingen Netto kosten riolering

1.611

Toe te rekenen kosten: Overhead

213

BTW

308

Overige toe te rekenen kosten

102

Totale kosten

2.234

Opbrengsten heffingen

2.234

Dekking

100%

54

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die HVC te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de betaalde BTW. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid:

2026 Kosten afvalinzameling

3.028

Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen

150

Netto kosten afvalinzameling

2.878

Toe te rekenen kosten: Overhead

76

BTW

462

Overige toe te rekenen kosten

185

Totale kosten

3.600

Opbrengsten heffingen

3.600

Dekking

100%

Reinigingsrecht Een bedrijf betaalt reinigingsrecht wanneer met huisvuil vergelijkbaar bedrijfsafval aan de straat wordt gezet of in (haven)containers wordt aangeboden. Vrijstelling van deze heffing wordt alleen verleend op verzoek en wanneer wordt aangetoond dat het bedrijf zelf zorgdraagt voor de afvoer van afval dan wel een overeenkomst heeft met een afvalinzamelaar. Bedrijfsafval wordt niet opgehaald door HVC met uitzondering van het gebied in de gemeente waar het huisvuil in zakken wordt aangeboden. Wel is het bedrijfsafval beperkt tot het zogenaamde KWD (kantoor, winkel en detailhandel) afval wat in samenstelling en hoeveelheid overeenkomt met huishoudelijk afval. Door HVC wordt bij het ophalen van het huisvuil gecontroleerd op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval. Bij een overtreding wordt in overleg met de gemeente gehandhaafd.

55

Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. Haven- en liggelden Onder de naam 'havengelden' worden rechten geheven voor het gebruik van de haven, door vaartuigen niet zijnde woonschepen. Onder de naam 'liggelden' worden rechten geheven voor het innemen van een ligplaats door woonschepen. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met 2,5% stijgen als gevolg van inflatie. Vermakelijkhedenretributie Met deze retributie wordt een bijdrage gevraagd aan organisaties die vermaak bieden voor de voorzieningen die de gemeente treft voor de bezoekers van de vermakelijkheid. De gemeente ontvangt namelijk voor toeristen geen bijdrage via de Algemene uitkering. Voor overnachtende toeristen is een toeristenbelasting ingevoerd Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met de inflatiecorrectie stijgen.

Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat moet worden betaald aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve aan wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges.

Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening

Lasten

Baten

Dekking

Paragraaf 1

Burgerlijke stand

36

38

107%

Paragraaf 2

Reisdocumenten

333

267

80%

Paragraaf 3

Rijbewijs

122

100

82%

Paragraaf 4

Verstrekkingen uit de basisregistratie personen

17

11

64%

Paragraaf 7

Overige publiekszaken

3

2

73%

Paragraaf 9

Bijzondere wetten

144

127

88%

Paragraaf 10

Diversen

47

2

4%

702

547

78%

Kostendekking Hoofdstuk 1

56

Hoofdstuk 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

Lasten

Baten

Dekking

Paragraaf 2

Voorfase

Paragraaf 3

Activiteiten mbt bouwwerken

Paragraaf 4

Activiteiten mbt cultureel- en werelderfgoed

3

7

213%

Paragraaf 7

Aanlegactiviteiten

6

101

1658%

Paragraaf 8

Overige activiteiten

2

4

171%

Paragraaf 11

Overige tarieven

3

0

9%

Paragraaf 12

Modaliteiten

218

23

10%

Paragraaf 13

Vermindering

0

-1

0%

Paragraaf 14

Teruggaaf

0

-7

0%

545

490

90%

Lasten

Baten

Dekking

Kostendekking Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn

0

6

0%

312

358

115%

Paragraaf 1

Horeca

7

12

164%

Paragraaf 4

Organiseren evenementen of markten

10

4

45%

Paragraaf 5

Standplaatsen

0

1

0%

17

17

99%

Lasten

Baten

Kostendekkendheid Hoofdstuk 1

702

547

78%

Kostendekkendheid Hoofdstuk 2

545

490

90%

Kostendekkendheid Hoofdstuk 3

17

17

99%

1.263

1.054

83%

Kostendekking Hoofdstuk 3

Recapitulatie Hoofdstuk 1,2 en 3

Kostendekkendheid totale tarieventabel

Dekking

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2025 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een huurwoning in Nederland bedragen €480 en voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning €1.052. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat onderaan.

57

Conclusie: Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor eigenaren/bewoners in deze regio een gemiddelde lastendruk kent en boven het Nederlandse gemiddelde zit. Mbt de huurders in deze regio een boven gemiddelde lastendruk kent. Woonlasten per Huishouden - Eigenaren/Bewoners Positie

Gemeente

Bruto Woonlasten

Bruto Woonlasten

één persoonshuishouden

meer persoonshuishouden

2024

2025

2024

2025

1

Koggenland

€817

€845

€921

€952

2

Hoorn

€836

€900

€940

€1.009

3

Drechterland

€913

€903

€1.034

€1.029

4

Enkhuizen

€912

€1.010

€994

€1.099

5

Medemblik

€1.004

€1.029

€1.105

€1.136

6

Stede Broec

€1.039

€1.067

€1.172

€1.203

7

Opmeer

€1.178

€1.224

€1.300

€1.343

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten

Woonlasten per Huishouden - Huurders Positie

Gemeente

Bruto Woonlasten

Bruto Woonlasten

één persoonshuishouden

meer persoonshuishouden

2024

2025

2024

2025

1

Medemblik

€241

€251

€341

€357

2

Drechterland

€301

€265

€422

€393

3

Stede Broec

€283

€285

€416

€421

4

Koggenland

€301

€309

€405

€415

5

Hoorn

€331

€339

€435

€449

6

Enkhuizen

€428

€444

€512

€532

7

Opmeer

€540

€567

€662

€686

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten

Kwijtschelding Als een belastingschuldige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingschuldige kwijtschelding worden verleend.

58

Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit ontstaat waaruit de belastingschuld kan worden voldaan.

Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Een kwijtscheldingsverzoek kan ingediend worden bij één van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld.

Wat kan worden kwijtgescholden? De gemeenteraad heeft bepaald dat voor de belastingen waar vrijwel ieder huishouden mee in aanraking komt, kwijtschelding mogelijk is. Dat geldt voor OZB-Eigendom, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit is vastgelegd in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Enkhuizen 2025. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, worden niet kwijtgescholden. Op het moment dat iemand in aanmerking komt voor volledige kwijtschelding, worden deze kosten niet in rekening gebracht.

Raming hoogte kwijtschelding In 2026 wordt rekening gehouden met €105.000 aan kwijtschelding voor afvalstoffenheffing en met €25.000 aan kwijtschelding voor rioolheffing.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in deze paragraaf aan de orde.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • • • •

de onbenutte belastingcapaciteit onvoorzien vrij aanwendbare reserves stille reserves

59

Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit

0

Bedrag voor onvoorzien is €1,00

p.m.

Totale weerstandscapaciteit (exploitatie)

0

Weerstandsvermogen Algemene reserve

8.549

Stille reserves

p.m.

Subtotaal

8.549

Totale weerstandscapaciteit

8.549

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. Voor Enkhuizen is het tarief hoger als het percentage voor toelating tot artikel 12. Zoals blijkt uit de tabel hieronder is er geen onbenutte belastingcapaciteit. Met het instellen van het Ondernemersfonds Enkhuizen heeft de raad besloten de benodigde middelen op te brengen door een verhoging van de OZB niet-woningen. Ook als deze opbrengst buiten beschouwing blijft is er geen onbenutte belastingcapaciteit.