Begroting 2025 Enkhuizen
Tekst van het document
* In 2024 wordt gewerkt aan het omvormen van het kernteam naar een sportraad.
Sociaal Domein Doel
Wat willen we bereiken?
Gemeente Enkhuizen
Enkhuizen is een gemeente waar iedereen kan meedoen zoals het hem of haar past. De voorzieningen in Enkhuizen zijn beschikbaar voor iedereen die ze nodig heeft. • In Enkhuizen krijgt iedereen de kans om zich te ontwikkelen op een manier die bij hem of haar past. We willen dat iedereen, met of zonder extra hulp, zijn of haar bijdrage kan leveren aan de samenleving.
35
Begroting 2025
•
•
Wat gaan we ervoor doen?
•
• • • • •
• •
•
•
• •
•
•
Gemeente Enkhuizen
We zijn een gemeente die goed bereikbaar is voor haar inwoners. En die binnen de wettelijke termijn betaalbare, passende zorg biedt aan de meest kwetsbare mensen. We zetten in op preventieve activiteiten om de kosten van Wmo en jeugdhulp te verlagen. Daarbij gebruikmakend van de mogelijkheden binnen het eigen netwerk van de inwoner. We brengen in kaart wat we nu doen op het gebied van preventie en de bestaande voorzieningen. We kijken of we alles hebben wat nodig is en vullen aan waar iets ontbreekt. We voeren regionaal en lokaal beleid uit op het gebied van jeugd, Wmo en Wonen met Ondersteuning. We zorgen voor een soepele overgang van 18-jarigen naar volwassenen. We nemen maatregelen om de jeugd goed te ondersteunen en begeleiden. We voeren het advies van de VNG uit om de toegang tot jeugdhulp te verbeteren. We werken verder aan de doelen uit de landelijke Hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario voor jeugd en gezin (van 0 tot 100). We zorgen voor een betere samenwerking tussen lokale teams en huisartsen. We willen het aantal vormen van jeugdhulp met verblijf verminderen of, als dat niet mogelijk is, deze zo ‘thuis als mogelijk’ te maken. We maken een visie sociaal domein. We leggen de thema’s bestaanszekerheid, Jeugd, Wmo en sociale basis vast in een beleidskader en een lokaal uitvoeringsplan.
We geven uitvoering aan de nieuwe overeenkomsten en afspraken voor Wonen met Ondersteuning, Wmo en Jeugdzorg. We bieden in regionaal verband op alle middelbare scholen preventieve mentale ondersteuning* We zetten zowel individuele als groepsgewijze jeugdzorg in tijdens schooltijd (onderwijszorgarrangement). We doen een pilot om in regionaal verband jeugdzorg te geven aan elke leerling op het Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn. Op de agenda van bestuur en ambtenaren zetten we vragen over de spreiding van dak- en thuislozen, spoedzoekers en statushouders. We onderzoeken hoe we dit beter kunnen spreiden in de regio, zodat wijken ontstaan waar draagkracht en draaglast in balans zijn. 36
Begroting 2025
• •
We verbeteren de samenwerking tussen het sociale- en veiligheidsdomein. We optimaliseren het minimabeleid en proberen daarbij het bereik te vergroten.
* Dit betreft een pilot van 2,5 jaar
Volksgezondheid Doel Wat willen we bereiken?
Enkhuizen is een gezonde gemeente waar iedereen kan meedoen. • We ontwikkelen en regelen preventieprogramma's voor het verbeteren van een gezonde leefstijl. • We verbeteren de samenwerking tussen het medisch- en het sociaaldomein. • We voeren het actieplan uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA), dat hoort bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK) waarbij de middelen beheerd worden door gemeente Hoorn. Dit houdt onder andere in: o In Control of Alcohol en Drugs o Welzijn op Recept o JOGG-aanpak (Jongeren Op Gezond Gewicht) o Aanpak voor valpreventie • We blijven zorgen voor een goed netwerk van AED’s (Automatische Externe Defibrillators). • We werken verder aan de huisvesting van het consultatiebureau.
Indicatoren Verplichte indicatoren Naam indicator
Eenheid
Bron
2021
2022
2023
2024
Banen
Aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar
LISA
604,9
615
629,1
n.b.
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
2
1
n.b.
n.b.
Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar
CBS
5
5
n.b.
n.b.
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
69,4
71,6
72,8
n.b.
Vroegtijdig schoolverlaters % deelnemers aan het zonder startkwalificatie VO en MBO onderwijs
DUO
2,9
3,1
3,5
n.b.
Werkloze jongeren
CBS
3
2
n.b.
n.b.
Netto arbeidsparticipatie
Gemeente Enkhuizen
% 16 t/m 22 jarigen
37
Begroting 2025
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
281,5 244,5 247,7
n.b.
Lopende re-integratievoor- Aantal per 10.000 CBS zieningen inwoners van 15-64 jaar
327,5 336,8 350,3
n.b.
12,9
14,7
14,7
n.b.
1,3
1,3
1,2
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
770
820
830
n.b.
0
n.b.
2,7
n.b.
18
26
21
n.b.
n.b.
51,4
n.b.
n.b.
Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerk- arrangement Wmo Absoluut verzuim Relatief verzuim Niet-sporters
% van alle jongeren t/m CBS 18 jaar % van alle jongeren t/m CBS 18 jaar % van alle jongeren van CBS 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners
GMSD
Aantal per 1.000 DUO leerlingen Aantal per 1.000 DUO leerlingen % inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf RIVM, CBS 12 jaar)
Met wie werken we samen ? Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen: • WerkSaam Westfriesland • Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.
Wat mag het kosten Werkelijk 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Totaal lasten
45.075
39.607
39.420
Totaal baten
- 16.052
- 6.382
- 6.225
Saldo van baten en lasten
29.023
33.225
33.195
Toevoeging aan reserves
2.481
1.685
709
Onttrekking aan reserves
- 421
- 1.533
- 20
31.083
33.377
33.884
Resultaat
Gemeente Enkhuizen
38
Begroting 2025
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
-492 N
Kapitaallasten
189 V
Overhevelingsbesluit 2023-2024
636 V
Kadernota mutaties
562 V
Indexatie
-392 N
Nationaal impuls sport en bewegen
92 V
Verlengen pilot algemene voorziening dagbesteding
350 V
Kosten BUIG
-406 N
Participatie
-63 N
Cliëntgebonden kosten jeugd
-303 N
Cliëntgebonden kosten WMO
-57 N
Bijdrage GGD
-50 N
Subsidie stadspromotie Enkhuizen
58 V
Overige verschillen
62 V
Totaal lasten:
186 V
Baten: Kadernota 2024
-701 N
Rijksbijdrage BUIG
634 V
Baten beschermd Wonen
-73 N
Overige verschillen
-16 N
Totaal baten
-156 N
Totaal verschil
30
V
Lasten Bijdrage SED (€ 492.000 nadeel) Een verklaring van het verschil is te vinden in het programma Bestuur en Dienstverlening onder het kopje Overhead. Overhevelingsbesluit 2023-2024 (€ 636.000 voordeel) De volgende incidentele budgetten zijn opgenomen in het overhevelingsbudget: -Taalonderwijs Oekraïners € 25.000 - gem. collectie: project Europese aanbesteding € 20.000 - gem. collectie: project restauratie goudleerbehang € 18.000 - gem. collectie: project verhuizing/depotinrichting € 46.000 - Raamfolie € 20.000 Gemeente Enkhuizen
39
Begroting 2025
€ 10.000 € 10.000 € 25.000 € 59.000 € 30.000 € 40.000 € 45.000 € 25.000 € 13.000 € 250.000 € 636.000
- Noodherstel skatepark Kadijker Arena - Verbeterprogramma Jeugdprocessen - Aanbesteding Jeugd en WMO - Uitvoeringskosten Wet inburgering - Sloopkosten Korte Westerstraat 2 - Onderzoek inzake preventie (CUP) - Onderzoek naar één Wmo Stichting (CUP) - Inkoop Jeugd en Wmo - Kerstattentie minima - Uitgaven Energietoeslag
Kadernota mutaties (€ 64.000 voordeel) - SPUK Onderwijsachterstandenbeleid - Aanpak Laaggeletterdheid - Exploitatietekort Stichting de Dromedaris - Administratie sociaal domein - SPUK versterken bibliotheeknetwerk en zorgplicht 2026 - Inkoop Jeugd en WMO - Preventie sociaal domein - Visieleertraject Toegang - Lokale uitvoering hervormingsagenda jeugd - Bouwkundig onderzoek locatie JGZ - Garantstelling Taalhuis Westfriesland - Netwerkorganisatie Zorg in Westfriesland - Uitvoeringkosten Inburgering - Collectief gehandicaptenvervoer - Correctie ombuiging woonlastenfonds - Cliëntgebonden kosten Wmo - Cliëntgebonden kosten Jeugd
€ 594.000 € 25.000 € 75.000 € -20.000 € 107.000 € 62.000 € -36.000 € 20.000 € -20.000 € 20.000 € -20.000 € 142.000 € 36.000 € 27.000 € 39.000 € -379.000 € - 110.000 € 562.000
Indexatie (€ 392.000 nadeel) We hebben de reguliere budgetten die gevoelig zijn voor inflatie verhoogd volgens de indexatie uit de circulaire: Voor salarissen, prijsgevoelige budgetten en belastingen is de verhoging 2,3%. Voor bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en subsidies is de verhoging 3,9%. Nationaal impuls sport en bewegen (€ 92.000 voordeel) In het verleden werd uit dit budget de subsidie aan Team Sportservice betaald. Tegenwoordig wordt dit betaald uit de Brede SPUK gelden: incidentele, budget neutrale, geoormerkte middelen tot en met 2026. De middelen stonden echter nog begroot. Het zal in 2024, 2025 en 2026 om deze reden niet uitgegeven worden. Verlengen pilot algemene voorziening dagbesteding (€ 350.000 voordeel) Dit betreft een incidenteel budget voor 2024. Kosten BUIG (€ 406.000 nadeel) Te verwachten uitkering is aangepast naar de aangeleverde cijfers van WerkSaam. Gemeente Enkhuizen
40
Begroting 2025
Participatie (€ 63.000 nadeel) Met de circulaires van 2024 hebben we extra uitkering ontvangen voor Participatie. Dit wordt doorbetaald aan WerkSaam. Cliëntgebonden kosten Jeugd (€ 303.000 nadeel) Bij de Voorjaarsnota 2024/Kadernota 2025 is de begroting bijgesteld op basis van cijfers vanuit de jaarrekening 2023. Bij de najaarsnota is een nieuwe prognose gemaakt op basis van de eerste 8 maanden van 2024, hieruit blijkt dat bijstelling noodzakelijk is. De afwijkingen binnen de Jeugdwet zijn te verklaren door vijf belangrijke factoren: 1. Inlopen van de achterstanden in aanvragen en indicaties: De voornaamste reden hiervoor is het inlopen van de wachtenlijst. Er zijn meer indicaties - met terugwerkende kracht - afgegeven. Zodra een beschikking afgegeven wordt start de zorgaanbieder met factureren. De zorg is vaak eerder gestart wat een factuurstroom oplevert vanaf het moment dat de zorg gestart is. Aanbieders hebben deze kosten in juni en juli van 2024 gedeclareerd. Positief is dat de wachtlijsten al met een derde zijn teruggedrongen, maar dit resulteert wel in een grotere instroom van cliënten in zorg. 2. Resterende rekeningen uit voorgaande jaren: Nog steeds worden rekeningen ontvangen voor zorg die in eerdere jaren is ingezet.
Dit is deels het gevolg van de achterstanden (zoals bij punt 1), maar ook vanwege het woonplaatsbeginsel, waarbij zorgkosten door gemeenten worden doorbelast. 3. Toename aantal jeugdigen in zorg: Er is een groei van ongeveer 4% in het totaal aantal jeugdigen dat gebruik maakt van zorg binnen de Jeugdwet. Dit leidt tot hogere totale kosten. 4. Stijging gemiddelde zorgkosten per cliënt: De gemiddelde zorgkosten per cliënt nemen toe. Dit komt vooral door een verschuiving naar duurdere arrangementen, deze trend uit de vorige rapportage zet zich door. 5. Toename kosten bij duurste cliënten: In de categorie van de duurste zorgafnemers (top 10) zijn de kosten verder toegenomen. Cliëntgebonden kosten Wmo (€ 57.000 voordeel) Bij de Voorjaarsnota 2024/Kadernota 2025 is de begroting bijgesteld op basis van cijfers vanuit de jaarrekening 2023. Bij de najaarsnota is een nieuwe prognose gemaakt op basis van de eerste 8 maanden van 2024, hieruit blijkt dat het budget naar beneden kan worden bijgesteld. Bijdrage GGD (€ 50.000 nadeel) Op basis van de begroting 2025 van de GGD is de bijdrage aangepast. Subsidie stadspromotie Enkhuizen (€ 58.000 voordeel) Deze subsidie stond ten onrechte begroot in programma 3 en is verplaatst naar programma 2.
Baten Kadernota 2024( € 701.000 nadeel) De volgende mutaties komen uit de kadernota 2024
Gemeente Enkhuizen
41
Begroting 2025
- SPUK Onderwijsachterstanden beleid - SPUK Versterken bibliotheeknetwerk en zorgplicht 2026
€ 594.000 € 107.000
Rijksbijdrage BUIG (€ 634.000 voordeel) De voorlopige BUIG budgetten voor 2025 zijn nog niet bekend. WerkSaam gaat in zijn begroting uit van de voorlopige budgetten 2024. Gedurende het jaar wordt dit budget bijgesteld. Baten beschermd Wonen (€ 73.000 nadeel) Deze baten zijn ten onrechte structureel begroot
Gemeente Enkhuizen
42
Begroting 2025
Paragrafen
Gemeente Enkhuizen
43
Begroting 2025
Lokale heffingen
Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente Enkhuizen kent de volgende lokale heffingen: • belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), toeristenbelasting en precariobelasting. • belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar, maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden, havengelden, reinigingsrechten en vermakelijkhedenretributie.
De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • de geraamde inkomsten • het beleid ten aanzien van lokale heffingen • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd • een aanduiding van de lokale lastendruk • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid
Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel staan de verwachte opbrengsten van de lokale heffingen in 2025. Het totaal aan opbrengsten van belastingen en heffingen bedraagt ruim € 14,5 miljoen in 2025.
Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Roerende-zaakbelasting Precariobelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Watertoeristenbelasting voor riviercruiseschepen Totaal
Gemeente Enkhuizen
44
Begroting 2024 2.860 1.960 1.372 3 66 40 549 0 6.849
Begroting 2025 2.936 2.005 1.403 3 67 41 562 158 7.175
Begroting 2025
Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Parkeervergunning Afvalstoffenheffing Staangelden markten Haven- en liggelden Pachtsommen kermissen Overige heffingen Vermakelijkhedenretributie
Begroting 2024 321 362 222 2.077 166 3.544 13 732 9 125 147 7.716
Begroting 2025 355 401 227 2.150 170 3.600 13 749 9 127 150 7.950
Beleid ten aanzien van lokale heffingen In deze begroting is het gematigde beleid voortgezet. In algemene zin komt het er op neer dat jaarlijks een stijgingspercentage wordt doorgevoerd ter grootte van het inflatiepercentage. Dit is in 2025 bepaald op een stijging van 2,3%. Wel wordt er in de meerjarenraming rekening gehouden met de resultaten van de ombuigingen met betrekking tot de gemeentelijke belastingen. De tarieven van 2025 zijn niet in deze begroting opgenomen. Dat komt omdat de vaststelling van de begroting in november plaatsvindt en het vaststellen van de tarieven in december van dit jaar.
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken, die binnen de gemeente zijn gelegen. Dit gaat om een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoren bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Voor de onroerende-zaakbelastingen geldt als uitgangspunt dat de opbrengsten stijgen met de inflatiecorrectie. Bij de bepaling van het tarief wordt rekening gehouden met de totale waardeontwikkeling van het onroerend goed in de gemeente. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2025 is de WOZ-peildatum 1-1-2024. Op basis van de voorlopige WOZ-waardes is de verwachting dat de waardeontwikkeling van woningen 2,4% bedraagt. Ook voor niet-woningen is de voorlopige waarde-ontwikkeling 1%. Om uit te komen op de door de raad vastgestelde opbrengstenstijging worden de tarieven per heffingseenheid aangepast, waarbij de verhouding van de lastendruk tussen woningen en niet-woningen ten opzichte van 2024 gelijk blijft. De opbrengststijging voor 2025 bestaat de inflatiecorrectie (2,3%).
Roerende-zaakbelasting Deze belasting wordt geheven over de waarde van roerende woon- en bedrijfsruimten gelijk aan de belasting die wordt geheven over de waarde van onroerende woon- en bedrijfsruimten Gemeente Enkhuizen
45
Begroting 2025
(de OZB). Daarom wordt deze belasting ook wel Roerende-zaakbelasting (RZB) genoemd. Omdat deze belasting zorgt voor een gelijke behandeling van woon- en bedrijfsruimten (ongeacht of deze roerend dan wel onroerend zijn) schrijft de wet voor dat voor deze belasting dezelfde tarifering geldt als voor de OZB. Precariobelasting Precario is een vergoeding voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond/provinciegrond. In Enkhuizen worden alleen terrassen in de heffing betrokken. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2025 met 2,3% stijgen als gevolg van inflatie. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit de heffing komen ten gunste van de algemene middelen. In Enkhuizen is ervoor gekozen om (een deel van) de inkomsten te gebruiken om het voorzieningenniveau voor de toeristen te handhaven. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. De aanbieder kan dit bij degene die overnacht in rekening brengen. Door het uitvoeren van controles worden de aanbieders in de gemeente tin de toeristenbelasting betrokken. Zo vragen wij gegevens op bij de VVV en zijn wij afnemers van het boekje Vrienden op de fiets.
Ook wordt de plaatselijke krant doorgenomen, zoeken we op internet en wordt er regelmatig een rondje door de stad gefietst. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2025 met 2,3% stijgen als gevolg van inflatie. Voor 2025 wordt voorgesteld een splitsing te maken in dagtoeristenbelasting, speciaal voor de riviercruiseschepen en een nachttoeristenbelasting voor de overige categorieën. Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat moet worden betaald aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve aan wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges.
Gemeente Enkhuizen
46
Begroting 2025
Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening
Lasten
Baten
Dekking
Paragraaf 1 Paragraaf 2
Burgerlijke stand Reisdocumenten
€ 43.627 € 257.459
€ 48.907 € 210.500
112% 82%
Paragraaf 3
€ 92.911
€ 73.757
79%
Paragraaf 4 Paragraaf 7
Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Overige publiekszaken
€ 10.308 € 2.647
€ 6.101 € 1.980
59% 75%
Paragraaf 9 Paragraaf 20
Bijzondere wetten Diversen
€ 522.310 € 40.586
€ 269.162 € 1.441
52% 4%
Kostendekking Hoofdstuk 1
€ 969.848
€ 611.848
63%
Hoofdstuk 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning
Lasten
Baten
Dekking
Paragraaf 3
€ 375.314
€ 369.910
99%
Paragraaf 4
Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed
€ 4.230
€ 5.817
138%
Paragraaf 7 Paragraaf 8
Aanlegactiviteiten Overige activiteiten
€ 10.673 € 976
€ 18.495 € 649
173% 66%
Paragraaf 11
Overige tarieven
€ 10.412
€ 5.320
51%
Kostendekking Hoofdstuk 2
€ 401.605
€ 400.191
100%
Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn
Lasten
Baten
Dekking
Paragraaf 1 Paragraaf 4
€ 27.344 € 12.187
€ 12.013 € 5.868
44% 48%
Kostendekking Hoofdstuk 3
€ 39.531
€ 17.881
45%
Recapitulatie Hoofdstuk 1,2 en 3
Lasten
Baten
Dekking
€ 969.848
€ 611.848
63%
€ 401.605
€ 400.191
100%
€ 39.531
€ 17.881
45%
€ 1.410.984
€ 1.029.920
73%
Horeca Organiseren evenementen of markten
Kostendekkendheid Hoofdstuk 1 Kostendekkendheid Hoofdstuk 2 Kostendekkendheid Hoofdstuk 3 Kostendekkendheid totale tarieventabel
Gemeente Enkhuizen
47
Begroting 2025
Begraafplaatsrechten Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de baten niet hoger zijn dan de kosten. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de begraafplaatsrechten: Bedragen * 1.000 Euro 2025 Kosten begraafplaats Inkomsten begraafplaats excl. heffingen Netto kosten begraafplaats
269 269
Toe te rekenen kosten: Overhead Overige toe te rekenen kosten Totale kosten Opbrengsten heffingen
318 227
Dekking
71%
50
Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het PSWR (Programma stedelijk water en riolering 2023-2024) en volledige kostendekking. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de rioolheffing: Bedragen * 1.000 Euro 2025
Kosten riolering
1.710
Inkomsten riolering excl. heffingen
9
Netto kosten riolering
1.702
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW
159 288
Overige toe te rekenen kosten
0
Totale kosten
2.149
Opbrengsten heffingen
2.150
Dekking
100%
Gemeente Enkhuizen
48
Begroting 2025
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die voortkomen uit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC en de overige activiteiten, zoals beleidsontwikkeling en inningskosten, die geheel of gedeeltelijk zijn toe te wijzen aan de zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. Er wordt uitgegaan van 100% kostendekkendheid. Bedragen * 1.000 Euro 2025 Kosten afvalinzameling
3.028
Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen
150
Netto kosten afvalinzameling
2.878
Toe te rekenen kosten: Overhead
76
BTW Overige toe te rekenen kosten
462 185
Totale kosten
3.600
Opbrengsten heffingen
3.600
Dekking
100%
Reinigingsrecht Een bedrijf betaalt reinigingsrecht wanneer met huisvuil vergelijkbaar bedrijfsafval aan de straat wordt gezet of in (haven)containers wordt aangeboden. Vrijstelling van deze heffing wordt alleen verleend op verzoek en wanneer wordt aangetoond dat het bedrijf zelf zorgdraagt voor de afvoer van afval dan wel een overeenkomst heeft met een afvalinzamelaar. Bedrijfsafval wordt niet opgehaald door HVC met uitzondering van het gebied in de gemeente waar het huisvuil in zakken wordt aangeboden. Wel is het bedrijfsafval beperkt tot het zogenaamde KWD (kantoor, winkel en detailhandel) afval wat in samenstelling en hoeveelheid overeenkomt met huishoudelijk afval. Door HVC wordt bij het ophalen van het huisvuil gecontroleerd op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval. Bij een overtreding wordt in overleg met de gemeente gehandhaafd. Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. Haven- en liggelden Onder de naam 'havengelden' worden rechten geheven voor het gebruik van de haven, door vaartuigen niet zijnde woonschepen. Onder de naam 'liggelden' worden rechten geheven voor het innemen van een ligplaats door woonschepen.
Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2025 met 2,3% stijgen als gevolg van inflatie.
Gemeente Enkhuizen
49
Begroting 2025
Vermakelijkhedenretributie Met deze retributie wordt een bijdrage gevraagd aan organisaties die vermaak bieden voor de voorzieningen die de gemeente treft voor de bezoekers van de vermakelijkheid. De gemeente ontvangt namelijk voor toeristen geen bijdrage via de Algemene uitkering. Voor overnachtende toeristen is een toeristenbelasting ingevoerd. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2025 met 2,3% stijgen als gevolg van inflatie.
Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2024 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een huurwoning in Nederland bedragen € 457 en voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning € 994. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat bovenaan. Woonlasten per huishouden Gemeente
Bruto Woonlasten
Bruto Woonlasten
één persoonshuishouden 2024 2023
meer persoonshuishouden 2024 2023
Opmeer
€ 1.178
€ 1.105
€ 1.300
€ 1.218
Stede Broec Medemblik
€ 1.039 € 1.004
€ 990 € 967
€ 1.172 € 1.105
€ 1.122 € 1.067
Drechterland Enkhuizen
€ 913 € 912
€ 884 € 889
€ 1.034 € 994
€ 1.004 € 975
Hoorn Koggenland
€ 836 € 817
€ 813 € 785
€ 940 € 921
€ 914 € 886
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, bijlage 3 woonlasten per gemeente
Conclusie Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor deze regio een gemiddelde lastendruk kent en net onder het gemiddelde zit.
Gemeente Enkhuizen
50
Begroting 2025
Kwijtschelding Als een belastingschuldige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingschuldige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit ontstaat waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, kan worden volstaan met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij één van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld.
Wat kan worden kwijtgescholden? De gemeenteraad heeft bepaald dat voor de belastingen waar vrijwel ieder huishouden mee in aanraking komt, kwijtschelding mogelijk is. Dat zijn de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit is vastgelegd in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Enkhuizen 2025. Daarnaast is besloten dat ook voor de grafrechten kwijtschelding mogelijk is. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, worden niet kwijtgescholden. Op het moment dat iemand in aanmerking komt voor volledige kwijtschelding, worden deze kosten niet in rekening gebracht. Raming hoogte kwijtschelding In 2025 wordt rekening gehouden met € 143.000 aan kwijtschelding voor OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing en grafrechten.
Gemeente Enkhuizen
51
Begroting 2025
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in deze paragraaf aan de orde.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit • onvoorzien • vrij aanwendbare reserves • stille reserves Bedragen * € 1.000 Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Totaal structureel
€ € €
0 27 27
Vrij aanwendbare reserves Stille reserves Totaal incidenteel
€
5.557 p.m. 5.557
€
€
Totale weerstandscapaciteit
5.584
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de onderstaande tabel is bij benadering de onbenutte belastingcapaciteit aangegeven. Er is voor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de geschatte WOZ-waarde van woningen + de WOZ-waarde van nietwoningen. Gemeente Enkhuizen
52
Begroting 2025
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen OZB-percentage van de Woz-waarde gemeente
0,1595% 0,1681% 0,0086% -/- 318.202
Verschil Onbenutte belastingcapaciteit (in euro's)
Post onvoorzien Jaarlijks wordt een bedrag van € 27.000 voor onvoorziene uitgaven opgenomen. Vrij aanwendbare reserves Alleen de algemene reserves worden gekwalificeerd als vrij aanwendbaar en worden meegenomen in de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit. Eerder werden ook de bestemmingsreserves waarvan de raad de bestemming vrijelijk kan wijzigen meegerekend. Volgens het toezichtkader van de provincie is dat niet meer toegestaan omdat de raad aan deze reserves een bestemming heeft gegeven. Hierdoor zijn deze reserves in de ogen van de toezichthouder niet vrij besteedbaar. De stand van de algemene reserves per 31-12-2025 is € 5.557.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul euro zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De stille reserves waarderen wij praktisch gezien op € 0.
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Enkhuizen zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd.
Gemeente Enkhuizen
53
Begroting 2025
De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2025 zijn 18 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5
Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >
Percentage 10% 30% 50% 70% 90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.
Gemeente Enkhuizen
54
Begroting 2025
Kans op optreden
Impact
Bedrag × kans
€ 120.000
4
4
€
84.000
€ 150.000
4
4
€
105.000
€ 100.000
4
4
€
70.000
WMO
Overschrijding op de open einde Goede monitoring op regeling Wmo door een stijging de budgetten en het van het aantal Wmo-meldingen. aantal aanvragen.
€ 174.700
4
4
€
122.290
Jeugdzorg
Overschrijding op de open einde regeling Jeugdzorg door omstandigheden waar Goede monitoring op Gemeente geen invloed op data middels heeft, waaronder ernst en aard kwartaalrapportages problematiek, jeugdbescherming- en jeugdreclasseringsmaatregelen
€ 308.400
4
4
€
215.880
Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten in de buitenruimte (bijvoorbeeld loszittende tegels, loshangende takken, onjuiste bebording, slechte staat van onderhoud, etc.), waardoor een beroep wordt gedaan op het eigen risico. Daarnaast is er sprake van verschillende ziekten en plagen in het openbaar groen welke niet begroot is.
Uitblijven verkoop objecten
Onrechtmatigheid
Volledige beschrijving risico
Aansprakelijkheid
Bedrag impact
Onderwerp
Genomen beheersmaatregel(en)
Er zijn vastgestelde beheerplannen voor Wegen, Groen, Riolering, Kunstwerken, Water, Beschoeiing en de speelvoorzieningen. Voor plaagdierbestrijding wordt gewerkt om hier ook een beleid voor te maken. Opnemen in de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de Financieel risico, omdat de jaarrekening van de gemeenten financieel garant gemeenten. staan voor de GR SED. Gedurende het jaar rapporteren door middel van kwartaalrapportages en bespreken in AB Er zijn diverse panden Extra onderhoudskosten door in ontwikkeling gezet het niet (tijdig) realiseren van de via makelaars en verkoop/ontwikkeling van gesprekken gestart diverse objecten. Bij het met sommige zittende opstellen van de meerjaren gebruikers/huurders onderhoudsplannen is de om interesse tot verkoop van diverse objecten aankoop te meegenomen als besparing. inventariseren.
Overige risico's € 1.387.496 386.190 SED risico doorbelasting € Totaal benodigde weerstandscapaciteit
€
2.370.856
De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2025) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen voor € 386.190. Voor de SED organisatie is het volgende risico opgenomen : Datalekken en Cybercrime
Gemeente Enkhuizen
55
Begroting 2025
Project Recreatieoord Enkhuizer Zand In het project Recreatieoord Enkhuizer Zand (hierna: REZ) zijn de gemeente en EuroParcs Enkhuizer Strand B.V., de rechtsopvolger van OREZ, met elkaar in overleg gegaan over eerder gemaakte afspraken. Dit heeft geleid tot een Akkoord op Hoofdlijnen welke is uitgewerkt naar een Vaststellingsovereenkomst (2024). Zoals bekend is het project in uitvoering en heeft de gemeente een DAEB vastgesteld t.b.v. de publieke voorziening voor het zwembad en subsidie voor de verduurzaming van het zwembad. Bij een project van deze grootschaligheid en complexiteit horen risico’s. Het gros van de risico’s zijn afgedekt middels de anterieure overeenkomst, allonges en het hoofdlijnenakkoord (2022) en de vaststellingsovereenkomst. Desalniettemin zullen bij dit type projecten (in grote en complexiteit) niet alle denkbare risico’s zijn (volledig) afgedekt. Daarom is het project opgenomen in de risicoparagraaf, echter het kwantificeren van de mogelijke risico’s in geld niet alleen is lastig maar ook altijd onvolledig. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 5.584.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 2.133.770 (= 90% * € 2.370.856). Het ratio weerstandsvermogen is 2,6. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld.
Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.
Waardering A B C D E
Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8
F
<0,6
Gemeente Enkhuizen
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
56
Begroting 2025
Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken, schrijft het Rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Enkhuizen weer.
Begroting jaar 2025
Verloop van de kengetallen Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
46%
78%
75%
91%
99%
104%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
38%
69%
67%
82%
90%
96%
solvabiliteitsratio
20%
17%
14%
13%
12%
12%
structurele exploitatieruimte
2%
-1%
-1%
-5%
-6%
-6%
grondexploitatie
6%
1%
7%
0%
0%
0%
belastingcapaciteit
103%
107%
103%
103%
103%
103%
Kengetallen: netto schuldquote
Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A goed, B gemiddeld en C vereist aandacht.
Specificering kengetal naar categorie 1. Netto schuldquote: a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Gemeente Enkhuizen
57
Cat. C
Cat. B
Cat. A
> 130 % > 130 % < 20% > 35% <0% > 105 %
90 - 130 % 90 - 130 % 20 - 50 % 20 - 35 % 0 95 - 105 %
< 90% < 90% > 50% < 20% > 0% < 95 %
Begroting 2025
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Enkhuizen heeft in 2025 een netto schuldquote van 75%. In de komende jaren loopt de schuldquote verder op. Enkhuizen zal voor de investeringen die voor de komende jaren gepland staan moeten lenen. In de praktijk wordt de begrote stijging van dit kengetal afgezwakt doordat de investeringen en uitgaven meer tijd kosten dan vooraf ingeschat.
Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt in 2025 67%. Ten opzichte van de netto schuldquote is de afwijking van 9% voor de komende vrijwel jaren constant. Dit komt omdat er nauwelijks leningen aan derden worden verstrekt of afgelost. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 30% (bron: ministerie van BZK). Volgens het ministerie van BZK wordt een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% als gemiddeld beschouwd.
Enkhuizen heeft in 2025 een solvabiliteitsratio van 14% en is daarmee lager als gemiddeld. Het versterken van het eigen vermogen tot een gemiddeld niveau staat op gespannen niveau met het willen besteden van middelen aan activiteiten die de burger van ons verwacht.
Gemeente Enkhuizen
58
Begroting 2025
Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages De gronden van Gommerwijk West-West zijn ingebracht in de betreffende grondexploitatie en daarmee opgenomen op de balans onder de voorraden. Het percentage van de voorraden uitgedrukt in het totaal van de begrotingsbaten komt uit op 7% en is daarmee te kwalificeren als goed. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.
Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages De structurele exploitatieruimte komt in 2025 uit op 1% negatief. Dit betekent dat de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten. Ook in de jaren daarna is de structurele exploitatieruimte negatief. Voornamelijk door een dalende uitkering uit het gemeentefonds. Om tot een sluitende begroting te komen zijn keuzes nodig. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten vallen de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren.
Toelichting percentages De tarieven voor OZB en rioolheffing zijn lager als het landelijk gemiddelde. Daartegenover zijn de tarieven voor afvalstoffenheffing hoger als het landelijk gemiddelde. Per saldo zijn de gemeentelijke tarieven iets hoger als het landelijk gemiddelde. Daardoor zijn de mogelijkheden om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen beperkter dan gemiddeld.
Gemeente Enkhuizen
59
Begroting 2025
Samenhang kengetallen De schuldquote en de solvabiliteitsratio bepalen voor een belangrijk deel de financiële positie van onze gemeente. Enkhuizen zal voor de investeringen die voor de komende jaren gepland staan moeten lenen. Dit heeft zijn weerslag op de solvabiliteit en laat zien in hoeverre het gemeentelijk bezit met leningen is gefinancierd. De structurele exploitatie is in 2025 1% negatief en loopt in de jaren daarna verder op tot 6% negatief. Dit is ondermeer het gevolg van de nieuwe financieringssystematiek van het Rijk, waardoor we minder geld krijgen uit het gemeentefonds. Gelijktijdig met het aanbieden van deze begroting wordt een voorstel aan de raad voorgelegd om in ieder geval in 2025 tot een sluitende begroting te komen. Voor de jaren na 2025 zal een aanvullende ombuigingsoperatie nodig zijn. We zullen uw raad daarin vanaf de aanvang meenemen, zoals we dat ook hebben gedaan bij de ombuigingen in 2020.
Gemeente Enkhuizen
60
Begroting 2025
Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van de kapitaalgoederen is één van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud.
Beleidsuitgangspunten In oktober 2009 heeft de raad besloten dat de kapitaalgoederen worden beheerd op minimaal verantwoord niveau. Op 5 april 2016 heeft de gemeenteraad het beheerplan Kapitaalgoederen (2016-2025) vastgesteld. Dit plan is de basis voor het onderhoud in de openbare ruimte op strategisch en tactisch niveau. Voor het beheer van de openbare ruimte heeft de gemeenteraad voor het beheer van de kapitaalgoederen (excl. riolering en gebouwen) beeldkwaliteit B en de norm veilig vastgesteld. Met uitzondering van het onderhoud van het openbaar groen in het Snouck van Loosenpark. Daar heeft de gemeenteraad beeldkwaliteit op A vastgesteld. Het groot onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Enkhuizen vindt jaarlijks plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Voor het onderhoud van rioleringen vormt het PSWR (Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2024) de basis waarbij de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk zijn. De prijzen van bouwstoffen zijn de afgelopen jaren explosief gestegen. De kosten voor de fabricatie van bouwstoffen hebben een relatie met de olie en gasprijzen. Hiermee is de indexatie van de begroting niet voldoende toereikend om de indexatie conform de CBS voor de grond- weg- en waterbouw (12% gemiddeld per jaar) te dekken.
Hierbij bestaat de kans dat werken niet kunnen worden uitgevoerd omdat de huidige middelen niet toereikend zijn.
Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Iedere twee jaar vindt er een weg inspectie plaats. De uitkomsten van de inspectie van 2023 worden verwerkt in een onderhoudsplanning voor de vijf opvolgende jaren. De planning voor 2025 zal in Q4 van 2024 bekend zijn en wordt de voorbereiding gestart. Binnen het wegenareaal zijn er achterstanden in het onderhoud. Deze worden de komende 4 jaar weggewerkt.
Gemeente Enkhuizen
61
Begroting 2025
Riolering Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) Er is sprake van achterstallig onderhoud met betrekking op de rioleringszorg en een goed beeld van de daadwerkelijke staat van het stelsel. Bij het vaststellen van het PSWR is gerekend op basis van de technische levensduur van het rioolstelsel. Maar in de praktijk kan dit zich anders voordoen en bestaat de kans dat de riolering langer stand houdt. Naast de noodzakelijke vervangingen en verbetermaatregelen wordt er gestuurd op beleid en risicobeperking. Vanwege de achterstand is er gekozen om het PSWR voor een kortere periode vast te stellen dan gebruikelijk is. De looptijd van het huidige PSWR wordt gebruikt om een inhaalslag te maken om een duidelijk investeringsplan te formuleren voor het nieuwe PSWR dat medio Q3 2024 vastgesteld moet worden. Watergangen en beschoeiingen Het areaal oeververdedigingen/beschoeiingen is op orde. De komende jaren wordt aandacht besteed aan het vervangen van objecten die de voorgaande jaren op basis van een zekere restlevensduur nog niet zijn vervangen. Met de overdracht van het stedelijk water van de gemeente aan HHNK is het onderhoud van het stedelijk water (met name baggeren) nu bij het HHNK. Voor de resterende watergangen die nog in onderhoud zijn bij de gemeente, is het beheer op orde en wordt gewerkt aan het opstellen van een meerjarig baggerplan (cyclustijd 7 jaren).
Groen Het beheer is op orde en voldoet aan het gevraagde onderhoudsniveau B. De komende jaren wordt meer aandacht besteed aan het verhogen van de biodiversiteit. Dit is met name zichtbaar door een gewijzigd maaibeleid in een aantal grotere groengebieden. Ook het effect van de bezuinigingen is zichtbaar door de omvormingen van gazons naar ruw gras in de woonwijken en op de bedrijventerreinen. Daarnaast zullen beplantingsvakken minder snel vervangen of omgevormd worden waardoor de soms zeer gewenste opwaardering achterwege blijft. In het kader van de klimaatambities zal meer aandacht geschonken moeten worden aan het vergroenen van de buitenruimte. Binnen het budget van de onderhoudsbegroting worden dit jaar extra bomen geplant in de binnenstad. Er wordt onderzocht waar bomen kunnen uitgroeien tot grote volwassen bomen die toekomstbestendig zijn. Bomen zijn met name geplant rond en in het Wilhelminaplantsoen. Voor het vergroten van de biodiversiteit zijn stroken ingezaaid in bermen en de grotere groenstructuren zoals bijvoorbeeld in de buurtbos, Weeshuispolder en de Vest. Kansrijke gebieden worden ingezaaid met bloemrijkmengsel bijvoorbeeld de bolwerken noordzijde Kadijken. Spelen In het kader van de zorgplicht wordt gelijktijdig met het reguliere onderhoud de veiligheidsinspectie uitgevoerd.
De basis voor onderhoud is vastgesteld in de Beleidsnota Speelruimte en het beheerplan Kapitaalgoederen. Als gevolg van indexaties en prijsstijgingen materieel en loonkosten ontstaat er een budget te kort en worden kleine vervangingen niet uitgevoerd waardoor een verarming van de speelwaarde kan optreden. Gemeente Enkhuizen
62
Begroting 2025
De technische kwaliteit en daarmee de veiligheid van de speelvoorzieningen is op orde. Echter de functionaliteit en de speelwaarde laat op sommige locaties te wensen over. Bruggen Het areaal gemeentelijke bruggen, (134 objecten, inclusief waarvan de 4 beweegbare bruggen) is op orde. De bruggen voldoen aan eisen van veiligheid en functionaliteit. Het planmatig onderhoud wordt gebaseerd op inspecties en maatregelen die daar uit voortvloeien. Openbare verlichting Het areaal is voor een groot deel op orde en bestaat momenteel uit 4196 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa vier en zeventig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen en onderhoud wordt in 2025 voortgezet. Verkeerskundig meubilair Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden en dragers, markeringen en overige zaken als kom borden en schrikhekken.
Jaarlijks wordt een deel van het areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Met deze aanpak worden alle verouderde borden en bijbehorende dragers vervangen. De vervangingen worden in 2025 voortgezet. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). We onderhouden en verduurzamen het gemeentelijk vastgoed. Het groot onderhoud gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). We starten met het onderzoek naar het verduurzamen van het gemeentelijke vastgoed. We werken effectief en transparant en maken werk met werk als het gaat om toegankelijkheid en duurzaamheid. Begraafplaatsen Het technisch beheer van de gemeentelijke begraafplaats is op orde en er zijn geen achterstanden.
Financiële consequenties Voor de financiële dekking van de kosten voor groot onderhoud is een reserve onderhoud kapitaalgoederen en een voorziening MeerJarenOnderhoudsPlan vastgoed ingericht. Hiermee worden fluctuaties in het groot onderhoud aan de openbare ruimte en gebouwen opgevangen. Het MeerJarenOnderhoudsPlan voor gebouwen is in 2021 herzien en gewijzigd van een bestemmingsreserve in een voorziening (Raadsbesluit 9 maart 2021). Gemeente Enkhuizen
63
Begroting 2025
Het Beheerplan kapitaalgoederen voor de openbare ruimte wordt op dit moment herzien. Bij de herziening worden de financiële consequenties inzichtelijk waarbij de reserve conform de BBV wordt omgezet naar een voorziening. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2025 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.
Begroting 2025
Onderdeel
Omschrijving
Openbare verlichting
Dagelijks onderhoud
106
Speelterreinen
Dagelijks onderhoud
43
Begraafplaatsen
Dagelijks onderhoud
88
Riolering
Dagelijks onderhoud
350
Waterwegen
Dagelijks onderhoud
32
Openbaar groen
Dagelijks onderhoud
972
Wegen
Dagelijks onderhoud
924
Bruggen
Dagelijks onderhoud
95
Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud
324 471
Aanwending voorziening groot onderhoud
843
Waterwegen Openbaar groen
Aanwending reserve groot onderhoud Aanwending reserve groot onderhoud
0 59
Wegen Bruggen
Aanwending reserve groot onderhoud Aanwending reserve groot onderhoud
1.001 180
Reserve onderhoud kapitaalgoederen
Storting reserve
Reserve onderhoud kapitaalgoederen
Totaal aanwending reserve
Voorziening Gebouwen
Reserve
Gemeente Enkhuizen
64
0 1.245
Begroting 2025
Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • de Gemeentewet, • de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en • de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof). In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: • het Treasurystatuut 2017 en • het Leningen- en borgstellingenbeleid.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende geld beschikbaar is, zodat aan alle financiële verplichtingen kan worden voldaan. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut, • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, • het voldoen aan de kasgeldlimiet en • het voldoen aan de renterisiconorm.
Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt volgens de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen en • in beheer gekregen waarborgsommen Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist. Gemeente Enkhuizen
65
Begroting 2025
Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting wordt voor een bedrag van € 10 miljoen aan langlopende financiering aangetrokken. bedragen X € 1.000 Stand langlopende leningen per 1 januari 2025 Stand Waarborgsommen per 1 januari 2025 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Verwachte stand 31 december 2025
53.125 24 10.000 4.755 58.394
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen. bedragen X € 1.000 Stand uitgezette leningen per 1 januari 2025 Vermeerderingen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen Verwachte stand 31 december 2024
5.972 45 1 6.016
Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst: Koersrisico De gemeente neemt deel in het aandelenvermogen van de BNG Bank, Alliander en HVC Groep. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm ingesteld. Gemeente Enkhuizen
66
Begroting 2025
Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het voorkomt dat de gemeente gelijktijdig teveel leningen gaat herfinancieren. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. bedragen X € 1.000 Omschrijving