Begroting 2025 Enkhuizen
Tekst van het document
Begroting 2025
Gemeente Enkhuizen
1
Begroting 2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 2 De begroting 2025 in één oogopslag ..................................................................................... 3 Algemeen .............................................................................................................................. 4 Kerngegevens............................................................................................................ 4 Inleiding ..................................................................................................................... 5 Financiële samenvatting ............................................................................................ 6 Toelichting financiële consequenties .......................................................................... 6 Leeswijzer.................................................................................................................. 8 Programmaplan .....................................................................................................................
9 Programma Bestuur en Dienstverlening....................................................................10 Programma Ruimte ...................................................................................................19 Programma Samenleving..........................................................................................34 Paragrafen ...........................................................................................................................43 Lokale heffingen .......................................................................................................44 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................52 Onderhoud kapitaalgoederen....................................................................................61 Financiering ..............................................................................................................65 Bedrijfsvoering ..........................................................................................................70 Verbonden partijen ...................................................................................................72 Grondbeleid ..............................................................................................................85 Wet Open Overheid (WOO)
......................................................................................86 Financiën..............................................................................................................................87 Overzicht van baten en lasten per programma .....................................................................88 Algemeen financieel beeld ...................................................................................................92 Meerjarenraming en toelichting ..........................................................................................101 Bijlage cliëntgebonden kosten ............................................................................................107
Gemeente Enkhuizen
2
Begroting 2025
De begroting 2025 in één oogopslag
Gemeente Enkhuizen
3
Begroting 2025
Algemeen Kerngegevens 2025
Kerngegevens prognose
Sociale structuur Aantal inwoners waarvan: van 0 t/m 17 jaar van 18 t/m 74 jaar 75 jaar en ouder
18.900 3.541 13.417 1.942
Aantal leerlingen waarvan: - leerlingen basisonderwijs - leerlingen voortgezet onderwijs
1.510 1.004
Sociaal domein Eenpersoonshuishoudens Huishoudens met laag inkomen Cliënten Participatiewet Inwoners met een laag opleidingsniveau Inwoners met een migratieachtergrond
3.474 2.900 295 4.010 1.496
Fysieke structuur Aantal woonruimten Aantal bedrijven
Gemeente Enkhuizen
9.048 2.535
4
Begroting 2025
Inleiding Hierbij bied ik u, namens het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Enkhuizen, de begroting aan voor het kalenderjaar 2025. Met deze begroting, waarvan de cijfermatige basis reeds via de Kadernota 2025-2028 aan uw raad kenbaar is gemaakt, brengen we u op de hoogte van de opgave waar onze gemeente voor staat om de balans tussen inkomsten en uitgaven voor 2025 in evenwicht te brengen. Zoals u kunt zien kent de begroting voor 2025 op dit moment rode cijfers. Daarmee komt de financiële schets overeen met het beeld dat u met de Kadernota voor 2025 heeft vastgesteld. Vervolgens is uw college de afgelopen maanden aan de slag gegaan om voorstellen te formuleren en uit te werken om de begroting 2025 sluitend te maken. Deze voorstellen treft u aan in de eerste begrotingswijziging 2025, verwoord in het raadsvoorstel ‘Ombuigingen 2025 en Septembercirculaire 2024’. Al enkele jaren vindt er intensief overleg plaats met het Ministerie van Binnenlandse Zaken, in het kader van het op orde brengen van het Gemeentefonds. Zeker na de decentralisatie-ronde van 2015 is de balans in de compensatie van uitgaven door de gemeenten en inkomsten uit het fonds instabiel en ook onbetrouwbaar. Het overleg met het ministerie heeft tot op heden weinig structurele verbeteringen opgeleverd.
Het ministerie komt niet verder dan het – op sommige onderdelen – incidenteel aanpassen van de uitkering, het inrichten van specifieke uitkeringen en het wijzigen van grondslagen. Het blijft daardoor lastig om te koersen op een structureel sluitende begroting. Via de VNG blijven wij aandringen op het maken van goede afspraken om de financiële positie van gemeenten duurzaam te versterken. Het college ziet op dit moment voldoende mogelijkheden om het jaar 2025 met positieve cijfers af te kunnen sluiten. Voor 2026 en 2027 zal dat ingewikkeld worden. De voorgestelde ingrepen in de structuur van het Gemeentefonds die voor 2026 is aangekondigd en de daarbij behorende gevolgen voor de hoogte van de uitkering zijn nog niet van tafel. Waar we in de eerste post-corona-jaren werden geconfronteerd met hoge inflatie en enorme prijsstijgingen op verschillend vlak, lijkt het op die fronten langzaam weer te normaliseren. Dit brengt wat rust op het gebied van onze uitgaven, maar onzekerheid over de gevolgen van het Hoofdlijnenakkoord van het kabinet PVV-VVD-NSC-BBB op de lokale samenleving kan in de nabije toekomst weer voor schommelingen zorgen. De begroting 2025 is tot stand gekomen dankzij de inzet van velen. Speciaal woord van dank spreek ik uit in de richting van de financieel adviseurs van de gemeente Enkhuizen.
Dankzij hun niet-aflatende inzet, volharding, openheid en meedenken is het ons gelukt om de begroting 2025, met daarbij het raadsvoorstel ‘Ombuigingen 2025 en Septembercirculaire 2024’, aan u voor te leggen ter besluitvorming. Wim Hoogervorst wethouder financiën van de gemeente Enkhuizen
Gemeente Enkhuizen
5
Begroting 2025
Financiële samenvatting Op 9 juli 2024 heeft uw raad de Kadernota 2025-2028 vastgesteld. De financiële gevolgen van deze Kadernota, van de raadsbrief "Meicirculaire 2024" van 18 juni 2024 en van autonome mutaties die na het opmaken van de Kadernota 2025-2028 bekend zijn geworden zijn verwerkt in deze begroting en meerjarenraming en dat resulteert in het volgende financiële totaalbeeld: Financieel overzicht begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 2025
saldo Kadernota 2024-2028 na raadsbesluit
2026
2027
2028
-2.975 -5.650 -6.256 -7.585
mutaties begroting 2025 en MJR 2026-2028 gemeenschappelijke regelingen -168 -128 -83 34 Meicirculaire 2024 (zie raadsbrief 18-6-2024) 1.448 1.339 1.379 3.006 kapitaallasten 449 528 498 450 saldo mutaties Samenleving -102 165 218 265 SPUK bijdrage duurzaamheid 125 verrekening met voorziening Afvalinzameling -158 -158 -158 -158 verrekening met voorziening Riolering -210 Schrappen SED-budget Uitbreiding management 130 130 130 130 saldo overige autonome mutaties -20 -20 -20 -20 Indexatie -68 -198 -332 -825 Nieuwe watertoeristenbelasting voor cruiseschepen 50 50 50 50 verhoging liggelden cruiseschepen 50 50 50 50 Investeringen bebording en parkeerautomaat -108 -105 -102 verwijderen blauwe zones -135 dekking kosten blauwe zones uit reserve kapitaalgoederen 135 opbrengsten betaald parkeren 108 105 102 begrotingssaldo -1.451 -3.891 -4.525 -4.604
Toelichting financiële consequenties In de begroting 2025 is onder het kopje "wat mag het kosten" een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen begroting 2024 en begroting 2025 opgenomen. De toelichting in deze financiële samenvatting is daarom op hoofdlijnen. Gemeenschappelijke regelingen In de Kadernota 2025-2028 is voor dienstjaar 2025 rekening gehouden met een indexatie op de bijdrage van 3,9%. De hier opgenomen uitgaven zijn een gevolg van de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen voor 2025 en de meerjarenraming 2026-2028. Meicirculaire 2024 Financiële gevolgen van de Meicirculaire 2024 zijn toegelicht in de raadsbrief van 18 juni 2024. Gemeente Enkhuizen
6
Begroting 2025
Kapitaallasten Vanwege het later starten en/of gereedkomen van investeringen kunnen kapitaallasten worden afgeraamd. Daarnaast is sprake van een lagere rente dan geraamd. Autonome mutaties samenleving en BUIG Op basis van actuele inzichten kunnen de ramingen binnen programma Samenleving worden bijgesteld, waardoor er per saldo lasten kunnen worden afgeraamd. Afvalinzameling Als gevolg van lagere indirecte kosten (personeelskosten) kan er minder in de heffing worden doorberekend en per saldo betekent dit een lagere dekking in de begroting. Riolering Als gevolg van lagere indirecte kosten (personeelskosten) kan er minder in de heffing worden doorberekend en per saldo betekent dit een lagere dekking in de begroting. Overige autonome mutaties Het saldo van overige kleine autonome mutaties bedraagt een bijraming van afgerond € 27.000. Indexatie Voor indexatie is -conform uitgangspunten daarvoor in de Kadernota 2025 - 2028- aangesloten bij de indexatie zoals door het Rijk opgenomen in de Meicirculaire 2023. Voor dienstjaar 2025 wordt voor loon en prijs 2,3% gehanteerd, 2,6% voor de jaren 2026 en 2027 en 2,5% voor 2028.Voor de jaren 2024 t/m 2028 is in de meerjarenraming van Enkhuizen voor loon en prijs reeds 1,4% cumulatief gehanteerd. Voor indexatie op bijdragen aan GR-en en subsidies hanteren we het uitgangspunt van de regietafel NHN voor dienstjaar 2025: 3,9%.
Op basis van de huidige interne beleidslijn wordt dit percentage voor de GR-en ook gehanteerd 2026, 2027 en 2028 en hanteren we voor subsidies na 2025 de percentages uit de Meicirculaire 2024, zoals ook toegepast voor loon en prijs. In de meerjarenraming is voor GR-en en subsidies eerder reeds 2,3% cumulatief toegepast. Begrotingssaldo Een voorwaarde voor repressief toezicht (toezicht achteraf) door de financieel toezichthouder (provincie Noord Holland) is een sluitende begroting in het dienstjaar (2025) of -als dat niet het geval is- een sluitende begroting in het laatste jaar van de meerjarenraming (2028). Beide dienstjaren zijn in deze begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 niet sluitend. In de begrotingsraad worden maatregelen aangeboden om het dienstjaar 2025 materieel en reëel sluitend te maken en de begroting 2025 conform te wijzigen, zodat aan de provincie Noord Holland een sluitende begroting 2025 kan worden aangeboden.
Gemeente Enkhuizen
7
Begroting 2025
Leeswijzer De begroting bestaat uit het programmaplan, de paragrafen en de financiële begroting. Het programmaplan In het programmaplan wordt voor ieder programma (samenhangend geheel van activiteiten) beschreven wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat het gaat kosten. Per programma zijn de verschillen tussen begroting 2025 en begroting 2024 geanalyseerd. Onder het kopje 'Met wie hebben we samengewerkt' worden de gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen genoemd met wie we in 2025 samenwerken. Een nadere toelichting op de GR-en treft u aan in de paragraaf Verbonden partijen. Het programmaplan 2025 kent de volgende indeling: 1 Bestuur en dienstverlening 2 Ruimte 3 samenleving
De paragrafen In afzonderlijke paragrafen worden de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. De financiële begroting Dit onderdeel bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting, de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting en het overzicht met de geraamde baten en lasten per taakveld. De bedragen in de begroting zijn meestal weergegeven per € 1.000.
Gemeente Enkhuizen
8
Begroting 2025
Programmaplan
Gemeente Enkhuizen
9
Begroting 2025
Programma Bestuur en Dienstverlening
Inleiding Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen Het College Uitvoerings Programma (CUP; de uitwerking van het coalitieakkoord en het werkplan) staat hieronder in kaders beschreven. In elk kader staat het doel, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen in 2025: Bestuur en ondersteuning Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
In Enkhuizen vertrouwen bestuur, inwoners en bedrijven elkaar. En ze weten elkaar te vinden. • Zichtbare en makkelijke aanspreekbare bestuurders. • Besluiten zijn openbaar. • De gemeenteraad verbetert de communicatie en verslaglegging voor inwoners en ondernemers. We zijn zichtbaar en aanspreekbaar door: • We maken besluitvorming altijd openbaar, behalve in wettelijk vastgestelde uitzonderingsgevallen. • De externe bezwarencommissie komt terug, om bezwaren en klachten af te handelen. • De griffie verzorgt een makkelijk en goed ingericht raadsinformatiesysteem dat voor de raadsleden goed toegankelijk is.
Bestuur en ondersteuning (Inwonersparticipatie) Doel In Enkhuizen praten inwoners mee over belangrijke besluiten. Wat willen we bereiken? • Inwoners die actief meedoen, zodat: o er draagvlak is voor besluiten; o we de beschikbare maatschappelijke kracht gebruiken; o we oplossingen vinden voor problemen die men voelt. Wat gaan we ervoor doen? • Vanaf de start denken inwoners mee bij het maken van beleid en het uitvoeren van projecten. Hierbij is het Manifest Burgerparticipatie een hulpmiddel. • We stimuleren en ondersteunen initiatieven van inwoners. Hierbij is het Manifest Burgerparticipatie een hulpmiddel. • We brengen jongeren en politiek samen door samenwerking met de jongerenadviesraad (JAR SED). Publiekszaken (Dienstverlening)
Gemeente Enkhuizen
10
Begroting 2025
Doel
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Als professionele organisatie letten we goed op de wensen en vragen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. • Wij leveren goede, duidelijke en klantvriendelijke hulp aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. • We voorkomen oplopende wachttijden door de ‘paspoortenpiek’.
• We gaan door met het uitvoeringsplan ‘Focus op Dienstverlening’. • Als het kan maken we in de besluitvorming beleid passend aan elkaar (beleidsharmonisatie). • Tijdens drukke periodes vergroten we tijdelijk onze capaciteit. Ook spreiden we de aanvragen door te werken met een zomer- en een (goedkoper) wintertarief.
Publiekszaken (Dienstverlening) Doel We geven onze inwoners goede en klantvriendelijke hulp. Wat willen we bereiken? • Aanvragen voor gehandicaptenparkeerkaarten handelen we binnen de wettelijke termijn af. Wat gaan we ervoor doen? • We vergroten onze capaciteit. Regionale samenwerking Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Overhead Doel Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?
Gemeente Enkhuizen
Regionale samenwerking is goed en belangrijk. Het versterkt onze bestuurskracht. • We versterken actief de regionale samenwerking. • De regio ziet ons als een actieve en betrouwbare partner. • We realiseren onze eigen doelen. • We zijn ambtelijk en bestuurlijk actief in (boven)regionale netwerken. • Waar nodig zetten we ons bestuurlijk en/of ambtelijk in voor regionale projecten.
De gemeente Enkhuizen is professioneel. We staan klaar om de vragen van deze tijd aan te pakken. • We zijn een stevige SED-organisatie. • We investeren in de verdere ontwikkeling van de SEDorganisatie. Een afsplitsing of fusie nemen we in deze raadsperiode niet mee. • We bekijken of we sommige gemeentelijke taken dichterbij de gemeente Enkhuizen kunnen uitvoeren. • Wij vinden het verstandig om een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen op de verdere ontwikkeling van de SED-organisatie. 11
Begroting 2025
Archief Doel Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?
We houden ons aan de archiefwet. • We houden ons aan de bewaartermijn voor emailarchivering volgens de archiefwet. • Samen met het West-Fries Archief en De Som onderzoeken we de opslagmogelijkheden in het e-depot.
Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien In onderstaand overzicht staan de inkomsten zonder bestedingsdoel en de onverwachte kosten die samenhangen met: • lokale heffingen (OZB), bestedingen niet gebonden; • algemene uitkering; • dividenden; • nutsbedrijven; • financiering • onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen Begroting 2025 6.799 46.637 394 50 -11 126 -27
Lokale heffingen Algemene Uitkeringen Dividenden Nutsbedrijven Saldo Financieringsfunctie Overige baten/lasten Onvoorzien Totaal Algemene dekkingsmiddelen
53.968
Lokale heffingen Lokale heffingen: gebonden en niet gebonden In het financiële overzicht hierboven staat de netto opbrengst aan lokale heffingen (opbrengst min de kosten). Dit verschilt van de tabel in het hoofdstuk ‘lokale heffingen’, waar alleen de baten zijn weergegeven. Lokale heffingen bestaan uit gebonden en niet-gebonden heffingen:
Gemeente Enkhuizen
12
Begroting 2025
Gebonden heffingen (ook wel tarieven of leges) zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Die mogen alleen worden geheven om de kosten te dekken. We verantwoorden deze heffingen in het programma waar de kosten ontstaan. Niet-gebonden heffingen zijn vrij te besteden. Zoals de Onroerende Zaak Belasting (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting, vermakelijkhedenretributie en precariobelasting. Bij de OZB voor niet-woningen wordt een deel gebruikt voor het ondernemersfonds. Ook opbrengsten uit dwanginvordering worden bij deze heffingen gerekend. Bij de niet-gebonden OZB-heffing passen we een indexatie van 2,3% toe. Ook bij de gebonden heffingen voeren we jaarlijks een indexatie van 2,3% door, zoals vermeld in de Kadernota 2025-2028.
Algemene uitkering In de begroting 2025 is een bedrag van € 46.637.000 opgenomen voor de algemene uitkering. De algemene uitkering 2025 is daarmee zo ‘n € 2,2 miljoen hoger dan de algemene uitkering 2024 in de begroting 2024. De algemene uitkering in deze begroting is gebaseerd op de Meicirculaire 2024. De raming van de algemene uitkering 2025 bij de begroting 2024 was ca. € 670.000 hoger dan de algemene uitkering 2024 in de begroting 2024. Als gevolg van de Meicirculaire 2024 is ruim € 1,5 miljoen aan algemene uitkering bijgeraamd. Significante onderdelen van deze toename zijn mutaties als gevolg van hoeveelheidsverschillen (+ € 757.000), accres (+ € 264.000) en ruimte binnen BTW Compensatie Fonds (+ € 330.000). In de raadsbrief van 18 juni 2024 (inzake Meicirculaire 2024) bent u hierover reeds geïnformeerd. In het onderdeel "Stelpost BTW Compensatiefonds" wordt een nadere toelichting verstrekt over de structurele ruimte binnen het BTW Compensatiefonds.
Stelpost BTW compensatiefonds (BCF) Als wij extern diensten inkopen, betalen we daarover btw. In tegenstelling tot bedrijven kunnen wij die btw niet terugvorderen van de Belastingdienst. Daarom is in 2003 het BTW Compensatiefonds (BCF) ingevoerd. Via dit fonds kunnen we de betaalde btw aan uitbesteed werk (grotendeels) terugvragen. Daardoor kunnen we een betere afweging maken tussen het werk zelf uitvoeren (btw-vrij) of uitbesteden.
Gemeentefonds Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor een gemeente. De kosten voor het BCF komen uit het gemeentefonds. Declareren gemeenten BTW kosten bij het BCF, dan haalt het Rijk dit bedrag af van het gemeentefonds. Hierdoor heeft het invloed op de algemene uitkering aan gemeenten. Op basis van eerdere declaraties wordt ingeschat hoeveel er uit het gemeentefonds moet worden gehaald. Dit wordt later definitief afgerekend. Uit onze afrekening van 2023 blijkt dat we minder hebben weggehaald uit het gemeentefonds dan verwacht. Daarom verwachten we een blijvende verhoging van ongeveer € 330.000 in de algemene uitkering. In Enkhuizen voegen we deze verhoging pas aan de begroting toe als het officieel bevestigd is in documenten of specificaties. Gemeente Enkhuizen
13
Begroting 2025
Blijvende verhoging Onze financiële situatie op de lange termijn is kwetsbaar. Ook wachten we nog op de goedkeuring van de Provincie Noord-Holland voor een structurele reserve binnen het BTW Compensatiefonds. Daarom hebben we vanaf 2025 een blijvende verhoging van € 330.000 in de algemene uitkering ingeschat. Dit maakt deel uit van de algemene stijging van de uitkering (zie hiervoor).
Dividend Boekwaarde
Begrote inkomsten
7.000
geen
130.650 aandelen BNG
296.000
294.000
124.198 aandelen Alliander
66.000
100.000
30 aandelen HVC - Afvalbeheer Westfriesland
1.000
geen
810 aandelen Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord
1.000
geen
163 Aandelen Stadsherstel
Nutsbedrijven
Begrote inkomsten
Garantstelling HVC
50.000
Financiering De gemeente Enkhuizen heeft per 1 januari 2025 een bedrag van € 53.125.000 aan langlopende leningen afgesloten. Hiervan lossen we in datzelfde jaar € 4.755.000 af. Later in het jaar verwachten we nog eens € 10.000.000 aan langlopende leningen af te sluiten, met een rente van 3,5%. Hierdoor staat het totale bedrag aan langlopende financiering per 31 december 2025 op € 58.370.000.
Rentelasten De geschatte rentelasten voor deze leningen in 2025 bedragen € 1.042.000. Wat we niet met langlopende leningen financieren, dekken we met kortlopende leningen en rekening-courant krediet. De rentelasten voor deze kortlopende financieringen zijn € 86.000.
Totaalfinanciering Onze gemeente gebruikt het systeem van 'totaalfinanciering'. Dit betekent dat we leningen afsluiten op basis van de totale financieringsbehoefte. Dus niet per investering. De totale netto financieringslasten worden vervolgens via het rente-omslagpercentage doorberekend aan de producten op basis van hun investeringen. Zoals aanbevolen door de commissie BBV, houden we in de begroting geen rekening met rente over het eigen vermogen.
Overhead In de begroting en jaarstukken moet de overhead centraal worden begroot en verantwoord. Onder overhead vallen alle functies die bedoeld zijn om medewerkers in hun dagelijkse werk te sturen en ondersteunen. Zoals leidinggevenden, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën, en intern toezicht en controle. Volgens de regels van het BBV worden de kosten en opbrengsten van overhead niet langer bij de aparte beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder één apart taakveld. Gemeente Enkhuizen
14
Begroting 2025
Het totaal bedrag aan Overhead is € 8.126.000 voor de begroting 2025.
Bijdrage SED Organisatie In dit onderdeel worden de verschillen tussen bijgestelde begroting 2024 en primitieve begroting 2025 toegelicht. In de verschillenanalyse per programma in het programmaplan wordt daarom verwezen naar deze paragraaf. (bedragen x € 1.000) 2024 7.659 5.512 3.490 16.661
programma 1 programma 2 programma 3 totaal
2025 7.634 5.531 3.982 17.147
toename -25 19 492 486
De bijdrage van Enkhuizen voor dienstjaar 2025 in de meerjarenraming bij de begroting 2024 is € 262.000 hoger als de bijdrage voor dienstjaar 2024, onder andere als gevolg van cumulatieve indexatie. Daarnaast is de bijdrage voor dienstjaar 2025 als gevolg van de primitieve begroting 2025 met € 224.00 toegenomen. Per saldo een hogere bijdragen in 2025 van € 486.000.
Vennootschapsbelasting Voor het jaar 2025 wordt rekening gehouden met een nihil last. Vanaf 2025 zijn er geen actieve grondexploitaties meer. Met de andere activiteiten van de gemeente wordt geen onderneming gedreven doordat niet wordt voldaan aan één of meerdere ondernemingscriteria.
Onvoorzien De post onvoorzien wordt in de begroting opgenomen voor uitgaven waarmee tijdens het opmaken van de begroting (in de zomer) geen rekening kon worden gehouden. Hiervoor wordt jaarlijks een bedrag van € 27.000 opgenomen.
Indicatoren Verplichte indicatoren Jaarrek Jaarrek Jaarrek Begroting 2021 2021 2023 2024
Naam indicator
Eenheid
Bron
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
Eigen begroting
0,13
0,29
0,38
0,38
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
Eigen begroting
0,13
0,29
0,38
0,38
Apparaatskosten
Eigen begroting
*
*
*
*
Externe inhuur
Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten extern
Eigen begroting
*
*
*
*
Overhead
% van totale lasten
Eigen begroting
9,41
9,48%
8,1%
11,6%
*) De indicatoren zoals deze hier zijn weergegeven, kunnen alleen worden berekend voor gemeenten waarbij de ambtelijke ondersteuning niet is uitbesteed. In het geval van Enkhuizen is de ambtelijke ondersteuning ondergebracht bij de SED organisatie, waardoor een zuivere berekening niet te maken is.
Gemeente Enkhuizen
15
Begroting 2025
Met wie werken we samen Voor het programma Bestuur en dienstverlening werken we samen met de volgende verbonden partijen: • SED organisatie, • Shared Service Centrum DeSom, • Westfries Archief, • Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS), • Alliander NV • NV Bank Nederlandsche gemeenten (BNG). Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.
Wat mag het kosten Werkelijk 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Totaal lasten
10.840
12.851
12.455
Totaal baten
-51.701
- 53.442
- 55.989
Saldo van baten en lasten
- 40.861
- 40.590
- 43.534
Toevoeging aan reserves
480
1.114
0
Onttrekking aan reserves
- 4.926
- 3.766
- 59
Resultaat
-45.308
-43.243
-43.593
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
25 V
Incidentele budgetten
510 V
Verkiezingen
40 V
Bijdrage DeSom
-151 N
Afdracht leges burgerzaken
54 V
Inflatie
-91 N
Overige verschillen
Gemeente Enkhuizen
9 V
16
Begroting 2025
Totaal lasten:
396 V
Baten: Leges burgerzaken
36 V
OZB woningen en niet-woningen
152 V
Algemene uitkering
2.170 V
Watertoeristenbelasting voor riviercruiseschepen
158 V
Overige verschillen
31 V
Totaal baten
2.547 V
Totaal verschil
2.943
V
Lasten Bijdrage SED (€ 25.000 voordeel) Een verklaring van het verschil (is te vinden in het programma Bestuur en Dienstverlening onder het kopje Overhead. Incidentele budgetten (€ 510.000 voordeel) Deze budgetten zijn eenmalig opgenomen in de begroting 2024 of in de begroting 2025: OHB: Inhaalonderzoek rekenkamer KN: Verbeteracties uitvoeringsplan dienstverlening KN: SED-Administratieve organisatie KN: SED-Woo projectvervanging KN: SED-Implementatie belastingapplicatie KN: SED-Implementatie klantgericht werken KN: SED-Kwaliteitszorgsysteem KN: SED-I navigator KN: SED-Vervangen applicatie Burgerzaken KN: Uitbreiding management OHB: Archief digitalisering Overhevelingsbesluit SED organisatie KN: Vernietiging archieven totaal
begroting 2024 € 10.000 € 50.000 € 56.000 € 28.000 €0 € 13.000 € 24.000 € 20.000 € 13.000 € 129.000 € 37.000 € 184.000 € 20.000 € 528.000
begroting 2025 €0 €0 €0 €0 € 18.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 18.000
Verkiezingen (€ 40.000 voordeel) In 2025 verwachten we geen verkiezingen waardoor het budget is aangepast. Bijdrage SSC DeSom (€ 151.000 nadeel) De bijdrage DeSom stijgt meer dan het vastgestelde percentage van 3,9%. Voor de hogere stijging wordt verwezen naar de Businesscase DeSom 2.0 die geagendeerd staat voor de raadsvergadering van 22 oktober. Gemeente Enkhuizen
17
Begroting 2025
Leges burgerzaken (€ 54.000 voordeel) Op basis van de huidige aantallen van aangevraagde producten van 2024 zijn we tot een beter inzicht gekomen af te dragen leges. Inflatie (€ 91.000 nadeel) In de Begroting 2025 worden de prijsgevoelige budgetten verhoogd met de inflatie.
Baten Leges burgerzaken (€ 36.000 voordeel) Op basis van de huidige aantallen van aangevraagde producten van 2024 zijn we tot een beter inzicht gekomen in de te ontvangen leges. OZB woningen en niet woningen (€ 152.000 voordeel) De stijging komt voort uit de reguliere indexering van de opbrengst met het prijsindexcijfer. Algemene uitkering (€ 2.170.000 voordeel) In de begroting 2025 is een bedrag van € 46.637.000 opgenomen voor de algemene uitkering. De algemene uitkering 2025 is daarmee zo ‘n € 2,2 miljoen hoger dan de algemene uitkering 2024 in de begroting 2024. De algemene uitkering in deze begroting is gebaseerd op de Meicirculaire 2024.De raming van de algemene uitkering 2025 bij de begroting 2024 was ca. € 670.000 hoger dan de algemene uitkering 2024 in de begroting 2024. Als gevolg van de Meicirculaire 2024 is ruim € 1,5 miljoen aan algemene uitkering bijgeraamd.Significante onderdelen van deze toename zijn mutaties als gevolg van hoeveelheids-verschillen (+ € 757.000), accres (+ € 264.000) en ruimte binnen BTW Compensatie Fonds (+ € 330.000). In de raadsbrief van 18 juni 2024 (inzake Meicirculaire 2024) bent u hierover reeds geïnformeerd. In het onderdeel "Stelpost BTW Compensatiefonds" wordt een nadere toelichting verstrekt over de structurele ruimte binnen het BTW Compensatiefonds.
Watertoeristenbelasting voor riviercruiseschepen (€ 158.000 voordeel) In de kadernota 2024-2028 is de invoer voor de watertoeristenbelasting voor riviercruiseschepen aangegeven. Daarnaast is uitvoering gegeven aan de motie Keesman (raadsbesluit 19 december 2023). Dit levert voor de begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 een voordeel op.
Gemeente Enkhuizen
18
Begroting 2025
Programma Ruimte
Inleiding Het programma Ruimte gaat over nieuwe uitdagingen en het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving in onze gemeente. We pakken verschillende uitdagingen in de leefomgeving zoveel mogelijk tegelijk aan. Er zijn doelen voor nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw. En we houden rekening met het totale beheer en de veiligheid van de leefomgeving.
De onderwerpen In dit programma laten we zien wat we in 2025 met de beschikbare middelen gaan doen. En wat we daarvan verwachten. De onderwerpen zijn: • Ruimtelijke ontwikkeling • Openbare ruimte • Veiligheid • Economie • Duurzaamheid en milieu Financiële kaders De afgelopen jaren kregen we steeds meer taken binnen het ruimtelijk domein. Voor sommige kregen we geld vanuit het Rijk, zoals voor de Omgevingswet en de klimaatopgaven. Voor andere taken en doelen niet. De bijdrage van het Rijk is dikwijls onvoldoende om alle kosten te dekken. Omdat we verwachten dat de financiële positie van gemeenten de komende jaren verslechtert, houden we daar in deze begroting rekening mee. Zo kijken we verder dan een jaar vooruit. En we bekijken goed of regionale samenwerking bij verschillende opgaven voordelen oplevert. Voor bepaalde taken gebruiken we de budgetten en richtlijnen van het Rijk, zoals bij de Omgevingswet en klimaattaken. Daarnaast werken we samen met buurgemeenten aan onderwerpen die onze gemeentegrenzen overstijgen. Ontwikkelingen De grote doelen van onze gemeente zijn niet in één jaar te realiseren en vragen tijd. Daarbij zijn we ook afhankelijk van externe factoren, zoals de economische situatie en het geld dat we van het Rijk ontvangen. Dit bepaalt steeds meer wat we kunnen doen. Hieronder een overzicht van onze prioriteiten: •
•
•
Gezonde en evenwichtige woningmarkt: We willen passende woningen realiseren voor onze huidige en toekomstige inwoners. Dit betekent dat de bouw van nieuwe woningen, zowel permanente als flexibele, een topprioriteit is. Leefbaarheid van bestaande kernen: Naast nieuwe woongebieden blijft de leefbaarheid in onze huidige kernen belangrijk. Daarom richten we ons op strategische (verkeers)veiligheid en we willen handhaving en de aanpak van ondermijning sterk verbeteren. Voorstellen hiervoor zijn opgenomen in deze begroting. Openbare ruimte en vervangingsopgave: De komende jaren staan we voor de uitdaging om onze openbare ruimte te vernieuwen. Tegelijkertijd moeten we nieuwe opgaven
Gemeente Enkhuizen
19
Begroting 2025
• •
•
•
aanpakken, zoals klimaatadaptatie. Door deze taken te combineren, proberen we kosten te besparen. Ondergrondse ontwikkelingen: Er gebeurt steeds meer onder de grond, zoals de aanleg van nieuwe energie- en data-infrastructuur. We moeten hier als organisatie zowel inhoudelijk als qua capaciteit klaar voor zijn. Regionale samenwerking: We werken veel samen met andere gemeenten, waarbij het Pact van Westfriesland vaak de verbindende schakel is. We blijven kritisch kijken naar samenwerkingsprojecten en kiezen alleen voor samenwerking als dit aantoonbare toegevoegde waarde heeft. De financiële gevolgen van regionale samenwerking zijn verwerkt in de begroting. Gemeentelijk vastgoed: De komende jaren geven we extra aandacht aan ons vastgoed. Door strategisch beleid kunnen we winst halen uit ontwikkeling, onderhoud en beheer. Daarnaast staan we voor de uitdaging om ons vastgoed te verduurzamen. Dit komt ook in de begrotingen van de komende jaren terug.
Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Hieronder staan de doelen die we willen halen en wat we daar voor gaan doen in 2025: Veiligheid Doel Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?
Horeca- en Evenementen Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Openbare ruimte Doel Wat willen we bereiken?
Gemeente Enkhuizen
Een leefbaar en veilig Enkhuizen waar het voor iedereen prettig wonen en werken is. • Qua veiligheid werkt de gemeente Enkhuizen samen met haar inwoners en (veiligheids)partners. • We werken aan het Integraal veiligheidsplan 2023-2026; o vormgeven van een veilige woon- en leefomgeving; o aanpakken van zorg- en veiligheidsvraagstukken; o aanpakken van ondermijningssituaties; o weerbaarheid tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit vormgeven. Als gemeente zetten we ons blijvend in voor een gastvrij Enkhuizen. • We geven de horeca, ondernemers en organisatoren duidelijkheid over wat zij wel of niet mogen qua (winter)terrassen en evenementen. • We realiseren een nieuw horeca- en terrassenbeleid. • We realiseren een nieuw evenementenbeleid en onderzoeken of een meerjarenvergunning mogelijk is.
In Enkhuizen koppelen we de parkeer- en verkeerssituatie aan de wens van inwoners, ondernemers en bezoekers. • We verbeteren de parkeer- en verkeerssituatie zodat er meer ruimte komt voor een betere leefbaarheid. En het historisch karakter van de stad.
20
Begroting 2025
Wat gaan we ervoor doen?
•
•
•
•
•
• •
•
•
Economie Doel
Gemeente Enkhuizen
We ontwikkelen een compleet verkeers- en circulatieplan (2025-2034): o we onderzoeken de toegang en ontsluiting REZ; o we verbeteren de routes en verbindingen van (buurt)bussen. In overleg en in afstemming met ondernemers onderzoeken we de kansen en mogelijkheden voor parkeervoorzieningen. We gaan aan de slag met het vergroten van het parkeergebied aan het Julianaplantsoen en de Deense Ossenmarkt. Ook monitoren we jaarlijks de parkeerbalans. Voor de invoering van betaald parkeren in 2025 passen we de blauwe zones en bebording aan. Ook plaatsen we parkeerautomaten. We controleren de schoolroutes en -omgevingen. We maken ze veiliger met schoolzones en andere maatregelen. We brengen het meerjaren onderhoudsplan in praktijk: o met extra aandacht voor het verbeteren van het openbaar groenonderhoud; o we versterken de biodiversiteit met beheermaatregelen (zoals snoeien) en het inzaaien van meerjarige kruidenmengsels; o we pakken achterstallig onderhoud in de openbare ruimte aan. In 2025 stellen we nieuw groenbeleid op. Om de betrouwbaarheid van de straatverlichting te garanderen vervangen we volgens planning in 2025 de openbare verlichting. Dit is belangrijk voor de verkeersen sociale veiligheid. Ook vervangen we planmatig de voedingskasten en kabels om veilig aan de elektrische installaties te kunnen werken. En de verlichting goed te laten functioneren.
In 2025 voeren we onderhoud uit aan de wegen. Zowel aan het asfalt als aan de elementenverhardingen (bestrating). Op basis van de weginspectie ligt de focus op de wegen die het meest onderhoud nodig hebben. Een erkend bureau voert deze inspectie elke twee jaar uit. De resultaten van de inspectie van 2023 verwerken we in een onderhoudsplanning voor de komende vijf jaar. Samen met de bewoners bekijken we de herinrichting en vervanging van de riolering in de Westerstraat en de herinrichting van het Boschplein.
Enkhuizen is een stad waar volop ruimte is voor economie en werkgelegenheid. 21
Begroting 2025
Wat willen we bereiken?
• •
Wat gaan we ervoor doen?
• •
•
Economie Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Duurzaamheid Doel
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
We bieden een aantrekkelijk klimaat voor ondernemers. In de samenwerking met ondernemers weten we elkaar goed te vinden. We pakken acties gezamenlijk op als dat mogelijk is. We gaan door met de samenwerking van ondernemers en ondernemersverenigingen. We stemmen lokaal en regionaal af om winkelgebieden, agrarische gebieden en bedrijventerreinen verder te ontwikkelen en te versterken. We nemen deel aan, en dragen financieel bij aan: o de Economische Agenda Westfriesland (REAbudget); o Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord; o LEADER-subsidie Westfriesland.
Enkhuizen is een toeristvriendelijke en gastvrije stad. • We maken de stad nog aantrekkelijker. • We versterken het toeristisch product (promotie van Enkhuizen en Westfriesland). • We werken aan de acties uit de toeristische visie. • We versterken het merk ‘Enkhuizen’ door financieel bij te dragen aan Stichting Marketing Enkhuizen. • We dragen financieel bij aan de regiopromotie van Westfriesland.
Enkhuizen heeft een duurzame, klimaatbestendige gebouwde omgeving (die invloed heeft op alle aspecten van ons leven). • We verminderen CO2-uitstoot door de gebouwde omgeving te verduurzamen (de gebouwen waarin we leven, de distributiesystemen die zorgen voor ons water en energie, en de wegen, bruggen en transportsystemen die we gebruiken). Ook wekken we duurzame energie op. • We ontwikkelen duurzame bedrijventerreinen. • We zorgen voor een duurzame interne organisatie. Energieopwekking In 2025 werken we mee aan het OER-traject (Opwekking Energie op Rijksgronden) voor het windpark Krabbersgat, zoals vastgelegd in de herijkte Regionale Energie Strategie 2.0 (RES). Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor Solarcarports en stellen richtlijnen op voor hun gebruik, inclusief de opslag van batterijen. Energie infrastructuur
Gemeente Enkhuizen
22
Begroting 2025
In 2025 dragen we bij aan de Energievisie 2.0 Noord-Holland Noord (NHN). Die schetst de strategische richting voor de regio en de toekomst van de gemeente in 2050. Ook dragen we bij aan het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (P’MIEK): een gezamenlijk programma van de Provincie, alle gemeenten in NoordHolland en de netbeheerders. Het programma wordt elke twee jaar herzien en is de basis voor investeringsplannen in het elektriciteitsnet. Bij de afweging door de netbeheerders krijgen prioriteit projecten in de P’MIEK extra aandacht. Elke gemeente zorgt voor een overzicht van projecten die elektriciteit nodig hebben. Daarbij houden ze rekening met toekomstige teruglevering aan het net. Energiebesparing In 2025 gebruiken we de middelen uit het Nationaal Isolatieprogramma en de Specifieke Uitkering (SPUK) voor het aanpakken van energiearmoede met energiebesparende maatregelen. We richten ons de isolatie van koopwoningen met een energielabel D of slechter en op woningen met een lage WOZ-waarde. Tot december 2026 is € 1.099.170 beschikbaar uit de eerste ronde, waarmee we 294 woningen willen isoleren. Als dit succesvol is, stellen we begin 2026 een aanvullend programma op. Voor dit vervolgtraject vragen we eind 2024 en eind 2025 extra SPUK-gelden aan (2e en 3e rondes).
Soorten Management Plan In 2025 werken we samen met de andere Westfriese gemeenten aan het Soorten Management Plan (SMP). We brengen gezamenlijk de ecologie in beeld, die we moeten overwegen bij het (na-)isoleren van spouwmuren van particuliere woningen. Met een SMP kan de provincie NoordHolland een gebiedsgerichte ontheffing geven, zodat individueel onderzoek per woning niet meer nodig is. Vanuit de provincie is er subsidie die de kosten voor het onderzoek grotendeels dekt. Warmte transitie bestaande omgeving In 2025 bereiden we alles voor om in 2026 de vernieuwde Transitievisie Warmte (TVW) te kunnen vaststellen. De huidige transitievisie warmte dateert uit 2021 en hierin ligt de nadruk op de uitvoering van wijkuitvoeringsplannen. Het is gebleken dat de beschikbaarheid van een warmtebron om het aardgas te vervangen een bepalende factor is. Dit heeft de start van de wijkuitvoeringsplannen vertraagd.
Gemeente Enkhuizen
23
Begroting 2025
De bronnenstrategie vullen we in 2025 verder in. In samenwerking met het bedrijfsleven onderzoeken we de mogelijkheden voor een hoog temperatuur warmtenet m.b.v. geothermie. Hierbij brengen we ook de mogelijkheden voor laagtemperatuur warmtenetten in kaart. De kansrijke gebieden voor het opstellen van een wijkuitvoeringsplan (aardgasvrij) komen hiermee beter in beeld. In 2025 werken we aan de afronding van het wijkuitvoeringsplan met de bewonerscoöperatie Buurtwarmte Enkhuizen. We maken een businessplan om een warmtenet te realiseren. Hiermee staat de oprichting van het eerste coöperatieve warmtenet in de gemeente op het punt van beginnen. Dit concept is goed toe te passen in andere delen van het SED-gebied. De beschikbaarheid van een warmtebron blijft hierbij een cruciale vraag. We beginnen ook met het opstellen van een tweede wijkuitvoeringsplan, specifiek voor de wijk Enkhuizen-Noord. Vanuit de bronnenstrategie stellen we geschikte warmtebronnen vast. Hierbij onderzoeken we de ontwikkeling van een hoogtemperatuur warmtenet, gevoed door geothermie en in samenwerking met het bedrijfsleven. Verduurzamen bedrijventerreinen In 2025 blijven we ondernemers ondersteunen bij het verduurzamen van hun bedrijven en de bedrijventerreinen. We zoeken samen naar oplossingen voor problemen, zoals netcongestie, energieopwekking en warmtevraagstukken.
We spelen een actieve rol in het verbeteren van de energietransitie op bedrijventerreinen. We brengen partijen en ondernemers met elkaar en met hun omgeving in contact. We organiseren bijeenkomsten, bieden energiescans aan en werken met experts om knelpunten op te lossen. Zoals netcongestie, warmtetransitie en energieefficiëntie. We handelen op basis van de vragen en behoeften van bedrijven: we bellen en bezoeken hen om te kijken hoe we kunnen helpen, in samenwerking met het Duurzaam Ondernemersloket WF.
Gemeente Enkhuizen
24
Begroting 2025
Duurzaamheid en milieu: Afvalinzameling Doel Enkhuizen heeft een goed werkende afvalinzameling en – verwerking. Wat willen we bereiken? • We maken een goede keuze tussen dienstverlening, kosten en milieuresultaat. Wat gaan we ervoor doen? • We gaan aan het werk met de acties uit het Afvalbeleidsplan. • We beoordelen hoe de nieuwe inzamelmiddelen in de binnenstad functioneren. • We blijven de inzameling, communicatie en samenwerking met HVC voortdurend verbeteren. Erfgoed en Monumenten Doel
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Gemeente Enkhuizen
Enkhuizen is een stad die erfgoed en monumenten bewaart en onderhoudt, zodat ze bereikbaar zijn voor iedereen. We gebruiken deze erfgoederen ook als motor voor toekomstige ontwikkelingen in de stad. • We zorgen voor het behoud van erfgoed en monumenten. • We vergroten de zichtbaarheid van erfgoed voor zowel inwoners als bezoekers. • We voeren het Erfgoedbeleid 'Erfgoed als vliegwiel' uit volgens de bijbehorende uitvoeringsagenda. Dit houdt in: o Wettelijke taken: We zorgen voor toezicht en handhaving op archeologie en monumentbehoud. We werken aan een uitvoeringsrichtlijn voor deze taken, inclusief monumenten en beeldbepalende gebouwen. o Begeleiding van particulieren: We ondersteunen eigenaren die aan een monument willen werken. We informeren hen over verduurzaming en subsidiemogelijkheden. En we beheren het erfgoedloket voor vragen aan de gemeente. o Monumentenlijst: We houden de lijst van monumenten actueel door nieuwe Gemeentelijke monumenten aan te wijzen en bestaande van de lijst te verwijderen. o Regionale samenwerking: Samen met andere IJsselmeergemeenten onderzoeken we de mogelijkheid voor uniform beleid voor ligplaatsen van de ‘Bruine vloot’. Eventueel in combinatie met een monumentale status. o Subsidieregeling: We werken met de subsidieregeling voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. o Collectiebeheer: We beheren en onderhouden de gemeentelijke collectie.
Eerst maken we een 25
Begroting 2025
overzicht van de collectie. Vervolgens maken we die digitaal toegankelijk voor een breed publiek en we ontwikkelen een duurzaam toekomstscenario. o Educatie: We ondersteunen erfgoedonderwijs door externe partijen. o Evenementen: We organiseren een open monumentendag in combinatie met een lokale erfgoeddag. o Lidmaatschappen: We zijn lid van de Vereniging van Nederlandse Vestingsteden en Liniebreed Ondernemen. In de raad van oktober 2024 wordt uw raad gevraagd in te stemmen met deelname aan dit lidmaatschap
Ruimtelijke ontwikkeling Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Gemeente Enkhuizen
Een gelijk verdeelde woningmarkt, met woningen die passen bij de wensen. Nu en in de toekomst. • We versnellen de woningbouw met een aanbod van betaalbare, aantrekkelijke, verschillende en duurzame woningen voor elke doelgroep. Tot eind 2030 bouwen we 600 nieuwe woningen. • We willen jongeren die hier graag willen wonen, aan de stad binden. • We maken ruimte voor doorstroming en nieuwe (geclusterde) woonen zorgconcepten, zoals ‘knarrenhoven’. • De komende vier jaar bouwen we 400 duurzame woningen, vooral betaalbare huur- en koopwoningen, in lijn met de Woondeal 2.0 Noord-Holland Noord. • We spreken een nieuw woonprogramma af dat overeenkomt met de omgevingsvisie en voeren het uitvoeringsprogramma uit. • We streven naar de start van de bouwactiviteiten voor Gommerwijk West-West. • We bereiden de ontwikkeling van Hoogstraat-Zilverstraat voor. En van Nijevoert, inclusief het doorlopen van de planologische procedure. • We werken integraal samen aan woonzorgconcepten. Dit verwerken we in het woonprogramma, in het hoofdstuk over wonen en zorg. • We voeren het beleid uit voor ‘generatiewoningen’. • We voeren samen met Welwonen en de HARE de prestatieafspraken uit.
26
Begroting 2025
Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingsvisie Doel Enkhuizen heeft een vastgestelde omgevingsvisie. Wat willen we bereiken? • Een vastgestelde complete visie op de fysieke omgeving (woon-, werk-, reis- en recreëeromgeving) van Enkhuizen. Wat gaan we ervoor doen? • Samen met de inwoners, bedrijven en instellingen maken we een omgevingsvisie die we in 2025 aan de raad doorgeven. Ruimtelijke ontwikkelingen Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
In Enkhuizen blijft erfgoed bewaard en is voor iedereen bereikbaar. • We zorgen dat erfgoed bewaard blijft. • We maken erfgoed beter zichtbaar voor inwoners en bezoekers. • We brengen de erfgoednota in praktijk
Toelichting: In 2025 voeren we het erfgoedbeleid verder uit met verschillende afdelingen, zoals Economie en Toerisme. En in samenwerking met partners, zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Voor monument-eigenaren die begeleiding bij hun projecten zoeken is er de adviseur Erfgoed. We stellen richtlijnen op die duidelijk maken wat wel en niet is toegestaan bij monumenten. En er komt een subsidieregeling voor monument-eigenaren. Daarnaast werken we verder aan de prioriteit projecten uit het erfgoedbeleid, zoals het goudleerbehang en de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. En we organiseren de jaarlijkse lokale Erfgoeddag.
Overig nieuw beleid Ruimte Hieronder staat welke doelen we willen bereiken met het nieuwe beleid. Per doel vertellen we wat we daarvoor in 2025 gaan doen. LEADER Subsidie Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Westfriesland is een vitale, leefbare en duurzame regio. • Kwalitatief (samen)leven op het platteland. • Verbinden en verspreiden van de Westfriese cultuur. • Goed en langgebruik van grond en grondstoffen. • Ondernemers, organisaties en inwoners wijzen op de LEADER-subsidie.
Krediet voor hydraulische installatie winkelgebied Doel Een veilig winkel- en voetgangersgebied. Wat willen we bereiken? • Het voetgangersgebied is alleen voor voetgangers, behalve tijdens vaste tijden voor laden en lossen. Wat gaan we ervoor doen? • Er komt een automatische paal op de tijden voor laden en lossen.
Gemeente Enkhuizen
27
Begroting 2025
Opstellen beheers- en uitvoeringsplannen begraafplaats Doel Zorgen voor goed, efficiënt en respectvol beheer van de begraafplaats. Wat willen we bereiken? • Bijhouden van een actuele administratie. Met een duidelijke organisatiestructuur en overzicht van de beschikbare graven. Wat gaan we ervoor doen? • Verbeteren van de digitale administratie. Actiever leeggekomen graven opruimen. Het opstellen van duidelijke werkprocessen. Overdracht bodemtaken Doel Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?
Zonnepanelenbeleid Doel Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen?
Woonakkoord Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Gemeente Enkhuizen
Een duurzame bodemkwaliteit. • Voorkomen dat er risico’s voor de gezondheid en het milieu ontstaan. • Zorgen voor een goede uitvoering van de overgedragen bodemtaken.
Enkhuizen heeft een duurzame binnenstad • Een verdere versoepeling van het zonnepanelenbeleid binnenstad Enkhuizen. • Onderzoek naar de plaatsing van zonnepanelen op monumenten. En een versoepeling voor het plaatsen van zonnepanelen in het beschermde stadsgezicht van Enkhuizen.
Westfriesland in de top 10 beste woonregio’s van Nederland. • Eind 2030 zijn er in Westfriesland 12.500 nieuwe woningen gebouwd. Het streven is ruim 1.500 nieuwe woningen per jaar. • We versnellen de woningbouw, met aandacht voor betaalbare, gevarieerde, aantrekkelijke en duurzame woningen voor iedereen. • Het bestaande woningaanbod blijft goed en aantrekkelijk en verbeteren we als het nodig is. • We voegen nieuwe, unieke en aanvullende woningen toe aan de regionale woningvoorraad. • We stimuleren zelfstandig wonen voor langere tijd. • Samen met belanghebbenden organiseren we minstens twee keer per jaar een versnellingstafelbijeenkomst. Dan bekijken we de knelpunten en kansen om woningbouwprojecten te versnellen. En we zoeken naar nieuwe locaties die tot 2030 geschikt zijn voor woningbouw.
28
Begroting 2025
• We gebruiken een flexibel plan voor nieuwbouwprojecten, dat de regio richting geeft en ruimte biedt voor ideeën van de markt.
Indicatoren Verplichte indicatoren Naam indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning
Eenheid
Bron
Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
2021
2022
2023
2024
Bureau Halt
9
5
8
n.b.
CBS
2,7
2,1
3,4
n.b.
CBS
4,6
5,1
5,3
n.b.
CBS
0,5
0,8
0,8
n.b.
CBS
8
70,7
7,7
n.b.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
Functiemenging
%
48,9
49,2 49,8
n.b.
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners van 15 tm 64 jaar
155,1 164,1 170,9
n.b.
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
n.b.
172
n.b.
n.b.
Hernieuwbare elektriciteit
%
10,7
13,8
n.b.
n.b.
Gemiddelde WOZ waarde x € 1.000
CBS
243
269
320
n.b.
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
0,7
3,7
n.b.
n.b.
Demografische druk
%
CBS
76,5
76,1 77,1 76,9
Gemeentelijke woonlasten In euro's eenpersoonshuishouden
COELO
707
802
889
912
Gemeentelijke woonlasten In euro's meerpersoonshuishouden
COELO
832
882
975
994
Met wie werken we samen Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende partijen: • Omgevingsdienst Noord-Holland Noord • Veiligheidsregio Noord-Holland Noord • Archeologie West-Friesland • WerkSaam Westfriesland. • Recreatieschap Westfriesland • Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord • Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) In het hoofdstuk ‘verbonden partijen’ leggen we de samenwerking verder uit.
Gemeente Enkhuizen
29
Begroting 2025
Wat mag het kosten Werkelijk 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Totaal lasten
19.353
24.839
21.377
Totaal baten
- 9.867
- 11.074
- 8.826
Saldo van baten en lasten
9.485
13.765
12.551
Toevoeging aan reserves
2.257
665
- 11
Onttrekking aan reserves
- 449
- 2.386
- 1.380
11.293
12.044
11.160
Resultaat
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
-19 N
Kapitaallasten
202 V
Kadernota 2024-2028 en Overhevelingsbeluit 2024
1.078 V
Bijdrage Veiligheidsregio
-51 N
Subsidie stadspromotie Enkhuizen
-58 N
Uitvoering VSO - overdracht zwembad
2.464 V
Riolering
-54 N
DVO Afvalinzameling
-234 N
Bijdrage OD lumpsum
-109 N
Parkeren - verwijderen blauwe zones
-135 N
Bijdrage kosten openbare ruimte Bloemenbuurt
500 V
Overige verschillen
-122 N
Totaal lasten:
3.462 V
Baten: Najaarsnota 2023 en Kadernota 2024-2028
-238 N
Haven
22 V
Rente lening Alliander
11 V
Uitvoering VSO - overdracht zwembad
-2.500 N
Riolering
73 V
Afvalinzameling
93 V
Leges bouwvergunningen
30 V
Overige verschillen
261 V
Gemeente Enkhuizen
30
Begroting 2025
Totaal baten
-2.248 N
Totaal verschil
1.214
V
Lasten Bijdrage SED (€ 19.000 nadeel) Een verklaring van het verschil is te vinden in het programma Bestuur en Dienstverlening onder het kopje Overhead. Kapitaallasten (€ 202.000 voordeel) De kapitaallasten zijn geactualiseerd. Kadernota 2024-2028 en Overhevelingsbesluit (€ 1.078.000 voordeel) In de Kadernota 2024-2028 en het overhevelingsbesluit 2024 is besloten om de volgende budgetten mee te nemen naar 2024: - Glasvezel - Groot onderhoud bruggen - Vernieuwing toeristische wegwijzering - Bijdrage aan Holland boven Adam - Groenbeleidsplan - Overdracht bodemtaken - Bijdrage Omgevingsdienst - Klimaat en energiebeleid - Warmtetransitie en energiebesparing - Energiebesparing isolatie woningen - Circulaire economie - Zonnepanelenbeleid - Programma Omgevingswet - Flex woningen - Opstellen woonprogramma - Intensivering aanpak criminaliteit (OVH) - Ondermijning (OVH) - Parkeren (OVH) - Locatie bedrijventerreinen (OVH) - Ontwikkelkader bedrijventerrein (OVH) - CUP toeristische routes (OVH) - Ruimtelijke klimaatadaptatie (OVH) - Herstructurering Bloemenbuurt (OVH) - Woonprogramma (OVH) - Implementatie afvalbeleidsplan (OVH) Bijdrage Veiligheidsregio (€ 51.000 nadeel) Op basis van de begroting 2025 van de Veiligheidsregio.
Gemeente Enkhuizen
31
Begroting 2025
Subsidie stadspromotie Enkhuizen (€ 58.000 nadeel) De subsidie voor Stadspromotie was ten onrechte opgenomen in programma 3. Dit is gecorrigeerd. Uitvoering Vaststellingsovereenkomst overdracht zwembad (€ 2.464.000 voordeel) In 2024 is de vaststellingsovereenkomst inclusief financiële gevolgen tot stand gekomen. Deze komen niet terug in 2025. Riolering (€ 54.000 nadeel) Er zijn meer lasten voor de uitvoering van de rioleringswerkzaamheden, waaronder meerdere inspecties. Afvalinzameling (€ 234.000 nadeel) In 2025 is onder andere de bijdrage aan de HVC verhoogd ten opzichte van 2024. Dit levert een nadeel op voor de afvalinzameling. Deze mutatie is meegenomen in de kostendekkendheidsberekening. Bijdrage OD Lumpsum (€ 109.000 nadeel) Op basis van de begroting 2025 van de Omgevingsdienst. Parkeren – verwijderen blauwe zones (€ 135.000 nadeel) Met de invoering van betaald parkeren dienen de blauwe zones in de binnenstad van Enkhuizen te worden verwijderd. De markering op de straat dient verwijderd te worden en waar nodig nieuwe belijning aangebracht. Voor de verwijdering van de blauwe zones is een budget nodig van €135.000. Bijdrage kosten openbare ruimte Bloemenbuurt (€ 500.000 voordeel) Incidenteel budget 2024 wat niet terugkomt in 2025.
Baten Najaarsnota 2023 en Kadernota 2024-2028 (€ 238.000 nadeel) In de Najaarsnota 2023 en de Kadernota 2024-2028 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt: - Glasvezel - Klimaat en energiebeleid Haven (€ 22.000 voordeel) De stijging komt voort uit de reguliere indexering van de opbrengst met het prijsindexcijfer. Uitvoering VSO – Overdracht zwembad (€ 2.500.000 nadeel) Zie toelichting bij de lasten. Riolering (€ 73.000 voordeel) Zoals in de uitgangspunten aangegeven wordt er over de inkomsten van riolering een indexatie toegepast volgens het BBP, zoals is genoemd in het PSWR.
Gemeente Enkhuizen
32
Begroting 2025
Afvalinzameling (€ 93.000 voordeel) Op basis van de kostendekkendheidsberekening is er een meer opbrengst geboekt bij de inkomsten voor 2025 en verder. Leges bouwvergunningen (€ 30.000 voordeel) De stijging komt voort uit de reguliere indexering van de opbrengst met het prijsindexcijfer.
Gemeente Enkhuizen
33
Begroting 2025
Programma Samenleving Inleiding De decentralisaties van 2015 zijn ingevoerd omdat gemeenten dichter bij hun inwoners staan dan de landelijke overheid. Hierdoor kunnen wij beter zorg en ondersteuning bieden die past bij de lokale situatie. Zo ontstaat een samenleving waarin iedereen kan meedoen, of dat nu zelfstandig is of met hulp van de omgeving. De belangrijkste taak hierin is preventie: problemen vroegtijdig signaleren en voorkomen dat ze erger worden. Dit doen we door energie te stoppen in een sterke sociale basis in onze dorpen en wijken. We stimuleren gezondheid en verminderen onnodige medische zorg. Zodat mensen dit als normaal gaan zien en iedereen kan meedoen in onze gemeenten.
Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen We willen dat onze inwoners zich thuis voelen in de gemeente en dat er genoeg plekken zijn om samen te komen. Deze ontmoetingen richten zich op verbinding, vrijetijdsbesteding en beweging voor een goede gezondheid. We moedigen de sociale samenhang in de wijken aan, zodat inwoners elkaar kunnen helpen. Daarnaast ondersteunen we inwoners om zo zelfstandig mogelijk te blijven. Lukt dat niet, dan bieden we passende hulp. Hieronder staan de doelen die we willen halen. Per doelstelling staat wat we daarvoor gaan doen in 2025. De volgende doelen staan in het College Uitvoerings Programma (CUP): Onderwijs Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Gemeente Enkhuizen
Enkhuizen beschikt over goed(e) onderwijs(voorzieningen). • De gemeente voldoet aan haar wettelijke plicht om goed onderwijs te regelen; de gebouwen voor scholen zijn in goede staat. • Peuters met een (taal)achterstand krijgen de beste voorbereiding voor de basisschool. Zo halen ze hun achterstand in en beginnen met een goede basis voor hun verdere loopbaan. • Samen met gemeente Stede Broec ontwikkelen we een gemeentegrens-overstijgend Strategisch Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Voortgezet Onderwijs. • We starten met de ontwikkeling van een nieuwe basisschoollocatie in de binnenstad van Enkhuizen. • We stimuleren slim gebruik van bestaande onderwijsruimtes. • Door nieuwe wetgeving bekijken we de Verordening Huisvesting Onderwijs Enkhuizen 2016 opnieuw. • Gemeentelijke middelen voor onderwijsachterstanden zetten we in voor onder andere voorschoolse educatie.
34
Begroting 2025
Sport, Cultuur en Recreatie Doel Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Enkhuizen is een sportieve en cultuurrijke gemeente • Meer inwoners die sporten en bewegen. • De huidige voorzieningen en activiteiten zijn en blijven fysiek en financieel beschikbaar voor onze inwoners. • Iedereen kan meedoen aan sport, cultuur en recreatie. • De sociale betrokkenheid en het gevoel van verbondenheid in de gemeenschap versterken. • We ondersteunen verenigingen. • Kinderen krijgen op de basisschool cultuur en muziek. • We promoten het bestaande aanbod van sport-, beweegen cultuurvoorzieningen. • We verbeteren in fases sportaccommodaties en faciliteiten. • We koppelen onderwijs, sport en gezondheid via de JOGG-aanpak. • We voeren het actieplan uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat hoort bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK). We werken onder andere met het kernteam* Sportakkoord via de Brede Regeling Combinatiefuncties aan het herijkte sportakkoord 2.0. en zetten de Brede Regeling Combinatiefuncties in voor sportbevordering. (BRC en Sportakkoord zijn twee aparte zaken) • We ondersteunen organisaties, initiatieven en verenigingen met subsidies. • We geven subsidies om samen met MADhouse cultuur en muziek in te zetten op de basisschool. Ook doen we mee aan Cultuureducatie met Kwaliteit. • We blijven samenwerken met het Recreatieschap Westfriesland.