Begroting 2024 Enkhuizen
Tekst van het document
78 V
OVH 2022-2023 - Noodherstel skatepark kadijker Arena
10 V
OVH 2022-2023 - Sanering flosbeugel
83 V
OVH 2022-2023 - ICT voorziening en tussengroep
11 V
OVH 2022-2023 - Onderzoek preventie
10 V
OVH 2022-2023 - Aanbesteding WMO en Jeugdhulp
25 V
OVH 2022-2023 - Onderzoek een stichting Welzijn
10 V
OVH 2022-2023 - Praktijkondersteunder huisartsenzorg
11 V
OVH 2022-2023 - Energietoeslag
295 V
OVH 2022-2023 - Aanpak wachttijden specialistische jeugdzorg
13 V
OVH 2022-2023 - Jeugdhulpbeschikbaarheidswijzer
20 V
VJN 2023 - Schoolmaatschappelijk werk
-25 N
VJN 2023 - Onderwijsachterstanden beleid
497 V
VJN 2023 - Garantsteling Taalhuis
-20 N
VJN 2023 - Achterstallig onderhoud beelden buitenruimte
27 V
VJN 2023 - SPUK inburgering
194 V
VJN 2023 - Kosten opvang ontheemden Oekraïne
2.900 V
VJN 2023 - Herstelplan GGD
99 V
VJN 2023 - Brede SPUK
335 V
KN 2024 - Inkoop Jeugd en WMO
-37 N
KN 2024 - Voortzetting pilot Iedereen telt mee
-20 N
KN 2024 - Sloopkosten Korte Westerstaat 2
30 V
KN 2024 - Kerstattentie kinderen
44 V
Incidenteel - Subsidie padelbanen
50 V
Incidenteel - Regionale inkoop Jeugdhulp en WMO
46 V
Incidenteel - Verlengen opdracht collectiebeheerder
20 V
VJN 2022 - Afschaffing Woonlastenfonds
30 V
Begroting 2023 - Gemeentelijk collectie
106 V
Stelpost inzake korting AU besparing AU
125 V
Uitvoeringsagenda Erfgoedbeleid
-45 N
NPO middelen
105 V
CUP - Inzet in sociaal domein in de volle breedte
58 V
CUP - Onderzoek inzake preventie
40 V
CUP - Onderzoek naar een stichting voor WMO en Welzijn
40 V
Gemeente Enkhuizen
37
Begroting 2024
Participatiebijdrage WSW
114 V
Participatiebijdrage re-integratie
221 V
Uitkeringen BUIG
-262 N
Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO
-658 N
Bijdrage GGD
-138 N
Overige lasten
-629 N
Overige verschillen
14 V
Totaal lasten:
3.290 V
Baten: VJN 2023 - Onderwijsachterstanden beleid
-497 N
VJN 2023 - SPUK inburgering
-194 N
VJN 2023 - Kosten opvang ontheemden Oekraïne
-2.900 N
VJN 2023 - Brede SPUK
-335 N
NPO middelen
-105 N
Uitkeringen BUIG
-127 N
Overige verschillen
-20 N
Totaal baten
-4.178 N
Totaal verschil
-888
N
Lasten Bijdrage SED (€ 437.000 nadeel) Een verklaring van het verschil is te vinden in het programma Bestuur en Dienstverlening onder het kopje Overhead. Overhevelingsbesluit 2022-2023 (€ 566.000 voordeel) De volgende incidentele budgetten zijn opgenomen in het overhevelingsbudget: - Noodfonds Corona - Noodherstel skatepark kadijker Arena - Sanering flosbeugel - ICT voorziening en tussengroep - Onderzoek preventie - Aanbesteding WMO en Jeugdhulp - Onderzoek een stichting Welzijn - Praktijkondersteunder huisartsenzorg - Energietoeslag - Aanpak wachttijden specialistische jeugdzorg - Jeugdhulpbeschikbaarheidswijzer
Gemeente Enkhuizen
38
Begroting 2024
Voorjaarsnota 2023/ Kadernota 2024 (€ 4.024.000 voordeel) In de Kadernota 2024 en de Voorjaarsnota 2023 zijn de volgende budgetten gewijzigd: - Schoolmaatschappelijk werk - Onderwijsachterstanden beleid - Garantsteling Taalhuis - Achterstallig onderhoud beelden buitenruimte - SPUK inburgering - Kosten opvang ontheemden Oekraïne - Herstelplan GGD - Brede SPUK - Inkoop Jeugd en WMO - Voortzetting pilot Iedereen telt mee - Sloopkosten Korte Westerstaat 2 - Kerstattentie kinderen Incidentele budgetten 2023 € 437.000 voordeel) In de begroting 2023 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen: - Subsidie padelbanen - Regionale inkoop Jeugdhulp en WMO (tlv de reserve) - Verlengen opdracht collectiebeheerder - Afschaffing Woonlastenfonds - gemeentelijke collectie - Stelpost inzake korting AU besparing AU - Uitvoeringsagenda Erfgoedbeleid - Nationaal Programma Onderwijs Coalitie Uitvoeringsprogramma (€ 138.000 voordeel) In 2023 zijn de volgende CUP budgetten opgenomen: - Onderwijsachterstanden beleid - SPUK inburgering - Kosten opvang ontheemden Oekraïne - Brede SPUK Participatiebijdrage WSW (€ 114.000 voordeel) De bijdrage is aangepast aan de aangeleverde cijfers.
Participatiebijdrage re-integratie (€ 221.000 voordeel) De bijdrage aan WerkSaam voor re-integratiekosten is aangepast aan wat in de begroting van WerkSaam is opgenomen Uitkeringen BUIG (€ 262.000 nadeel) De te verwachte uitkering is aangepast naar de aangeleverde cijfers.
Gemeente Enkhuizen
39
Begroting 2024
Cliëntgebondenkosten Jeugd en WMO (€ 658.000 nadeel) De kosten stijgen als gevolg van Indexatie op basis van het overbruggingsaanbod. Voor meer informatie zie de bijlage cliëntgebonden kosten. Bijdrage GGD (€ 138.000 nadeel) Het budget voor de afdracht aan GGD is aangepast aan wat in de begroting 2023 van de GGD is opgenomen Overige lasten (€ 629.000 nadeel) Toename van de lasten in verband met indexatie 2024 Baten Voorjaarsnota 2023/ Kadernota 2024 (€ 3.926.000 nadeel) In de Kadernota 2024 en de Voorjaarsnota 2023 zijn de volgende budgetten gewijzigd: - Onderwijsachterstanden beleid - SPUK inburgering - Kosten opvang ontheemden Oekraïne - Brede SPUK Incidentele budgetten 2023 € 105.000 nadeel) In de begroting 2023 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen: - NPO middelen Uitkeringen BUIG (€ 127.000 nadeel) De rijksbijdrage voor de BUIG neemt in 2024 af.
Gemeente Enkhuizen
40
Begroting 2024
Paragrafen
Gemeente Enkhuizen
41
Begroting 2024
Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente Enkhuizen kent de volgende lokale heffingen: • belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), toeristenbelasting en precariobelasting. • belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar, maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden, havengelden, reinigingsrechten en vermakelijkhedenretributie.
De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • de geraamde inkomsten • het beleid ten aanzien van lokale heffingen • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd • een aanduiding van de lokale lastendruk • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid
Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel staan de verwachte opbrengsten van de lokale heffingen in 2024. Het totaal aan opbrengsten van belastingen en heffingen bedraagt ruim € 14,5 miljoen in 2024.
Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Roerende-zaakbelasting Precariobelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Totaal
Gemeente Enkhuizen
42
Begroting 2023 Begroting 2024 2.675 2.860 1.812 1.937 1.283 1.372 2 3 63 65 109 40 528
549
6.472
6.826
Begroting 2024
Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten
Begroting 2023 Begroting 2024 223 232 471 447 214 222
Rioolheffing Parkeervergunning Afvalstoffenheffing Staangelden markten Haven- en liggelden Pachtsommen kermissen Overige heffingen Vermakelijkhedenretributie
1.968 160 3.454 12
2.107 166 3.543 13
704 8 52 141
732 9 106 147
7.407
7.724
Beleid ten aanzien van lokale heffingen In deze begroting is het gematigde beleid voortgezet. In algemene zin komt het er op neer dat jaarlijks een stijgingspercentage wordt doorgevoerd ter grootte van het inflatiepercentage. Dit is in 2024 bepaald op een stijging van 3,9%. Wel wordt er in de meerjarenraming rekening gehouden met de resultaten van de ombuigingen met betrekking tot de gemeentelijke belastingen. De tarieven van 2024 zijn niet in deze begroting opgenomen. Dat komt omdat de vaststelling van de begroting in november plaatsvindt en het vaststellen van de tarieven in december van dit jaar.
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken, die binnen de gemeente zijn gelegen. Dit gaat om een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoren bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Voor de onroerende-zaakbelastingen geldt als uitgangspunt dat de opbrengsten stijgen met de inflatiecorrectie. Bij de bepaling van het tarief wordt rekening gehouden met de totale waardeontwikkeling van het onroerend goed in de gemeente. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2024 is de WOZ-peildatum 1-1-2023. Op basis van de voorlopige WOZ-waardes is de verwachting dat de waardeontwikkeling van woningen 1% bedraagt. Ook voor niet-woningen is de voorlopige waarde-ontwikkeling 1%. Om uit te komen op de door de raad vastgestelde opbrengstenstijging worden de tarieven per heffingseenheid aangepast, waarbij de verhouding van de lastendruk tussen woningen en niet-woningen ten opzichte van 2023 gelijk blijft.
Gemeente Enkhuizen
43
Begroting 2024
De opbrengststijging voor 2024 bestaat de inflatiecorrectie (3,9%) en daarnaast een verhoging van de OZB met 3%. Dit heeft te maken met de ombuigingen waarbij de OZB in 2023 conform het amendement Van Galen in plaats van met 8% met 5% is verhoogd. De raad heeft daarbij besloten de resterende 3% door te schuiven naar 2024, zodat deze nu boven op de indexatie van 3,9% komt. Roerende-zaakbelasting Deze belasting wordt geheven over de waarde van roerende woon- en bedrijfsruimten gelijk aan de belasting die wordt geheven over de waarde van onroerende woon- en bedrijfsruimten (de OZB). Daarom wordt deze belasting ook wel Roerende-zaakbelasting (RZB) genoemd. Omdat deze belasting zorgt voor een gelijke behandeling van woon- en bedrijfsruimten (ongeacht of deze roerend dan wel onroerend zijn) schrijft de wet voor dat voor deze belasting dezelfde tarifering geldt als voor de OZB. Precariobelasting Precario is een vergoeding voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond/provinciegrond. In Enkhuizen worden alleen terrassen in de heffing betrokken. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2024 met 3,9% stijgen als gevolg van inflatie. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen.
De inkomsten die gegenereerd worden uit de heffing komen ten gunste van de algemene middelen. In Enkhuizen is ervoor gekozen om (een deel van) de inkomsten te gebruiken om het voorzieningenniveau voor de toeristen te handhaven. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. De aanbieder kan dit bij degene die overnacht in rekening brengen. Door het uitvoeren van controles worden de aanbieders in de gemeente tin de toeristenbelasting betrokken. Zo vragen wij gegevens op bij de VVV en zijn wij afnemers van het boekje Vrienden op de fiets. Ook wordt de plaatselijke krant doorgenomen, zoeken we op internet en wordt er regelmatig een rondje door de stad gefietst. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2023 met 3,9% stijgen als gevolg van inflatie. Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat moet worden betaald aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve aan wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges. Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening
Lasten
Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3
€ 41.739 € 48.248 € 228.425 € 189.105 € 76.257 € 62.349
116% 83% 82%
€ 10.330
€ 7.225
70%
€ 5.375
€ 4.353
81%
Paragraaf 4
Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
Paragraaf 7
Overige publiekszaken
Gemeente Enkhuizen
44
Baten
Dekking
Begroting 2024
€ 33.835 € 1.134
€ 18.960 € 1.074
56% 95%
€ 397.095
€ 331.314
83%
Hoofdstuk 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning
Lasten
Baten
Dekking
Paragraaf 2 Paragraaf 3
8.400 € 451.705 € 411.787
Paragraaf 9 Paragraaf 20
Bijzondere wetten Diversen
Kostendekking Hoofdstuk 1
Voorfase Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed Aanlegactiviteiten Overige activiteiten Overige tarieven
€ 5.600 € 17.800 € 500 € 5.888
273% 343% 132% 101%
Kostendekking Hoofdstuk 2
€ 465.139 € 449.975
97%
Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn
Lasten
Baten
Dekking
Paragraaf 1 Paragraaf 4
€ 9.071 € 63.383
€ 11.126 € 19.775
123% 31%
Kostendekking Hoofdstuk 3
€ 72.454
€ 30.901
43%
Recapitulatie Hoofdstuk 1,2 en 3
Lasten
Baten
Dekking
Kostendekkendheid Hoofdstuk 1 Kostendekkendheid Hoofdstuk 2 Kostendekkendheid Hoofdstuk 3
€ 397.095 € 331.314 € 465.139 € 449.975 € 72.454 € 30.901
83% 97% 43%
Kostendekkendheid totale tarieventabel
€ 934.688 € 812.190
87%
Paragraaf 4 Paragraaf 7 Paragraaf 8 Paragraaf 11
Horeca Organiseren evenementen of markten
€ 2.055 € 5.184 € 379 € 5.816
0% 91%
Begraafplaatsrechten Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de baten niet hoger zijn dan de kosten. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het PSWR (Programma stedelijk water en riolering 2023-2024) en volledige kostendekking. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de rioolheffing: Gemeente Enkhuizen
45
Begroting 2024
Bedragen * 1.000 Euro 2024
Kosten riolering
1.741
Inkomsten riolering excl. heffingen
4
Netto kosten riolering
1.737
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten
162 208 -
Totale kosten
2.107
Opbrengsten heffingen
2.107
Dekking
100%
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die voortkomen uit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC en de overige activiteiten, zoals beleidsontwikkeling en inningskosten, die geheel of gedeeltelijk zijn toe te wijzen aan de zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. Er wordt uitgegaan van 100% kostendekkendheid.
Bedragen * 1.000 Euro 2024 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen
2.833 114
Netto kosten afvalinzameling
2.719
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten
123 530 171
Totale kosten
3.543
Opbrengsten heffingen
3.543
Dekking
100%
Gemeente Enkhuizen
46
Begroting 2024
Reinigingsrecht Een bedrijf betaalt reinigingsrecht wanneer met huisvuil vergelijkbaar bedrijfsafval aan de straat wordt gezet of in (haven)containers wordt aangeboden. Vrijstelling van deze heffing wordt alleen verleend op verzoek en wanneer wordt aangetoond dat het bedrijf zelf zorgdraagt voor de afvoer van afval dan wel een overeenkomst heeft met een afvalinzamelaar. Bedrijfsafval wordt niet opgehaald door HVC met uitzondering van het gebied in de gemeente waar het huisvuil in zakken wordt aangeboden. Wel is het bedrijfsafval beperkt tot het zogenaamde KWD (kantoor, winkel en detailhandel) afval wat in samenstelling en hoeveelheid overeenkomt met huishoudelijk afval. Door HVC wordt bij het ophalen van het huisvuil gecontroleerd op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval. Bij een overtreding wordt in overleg met de gemeente gehandhaafd. Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. Haven- en liggelden Onder de naam 'havengelden' worden rechten geheven voor het gebruik van de haven, door vaartuigen niet zijnde woonschepen. Onder de naam 'liggelden' worden rechten geheven voor het innemen van een ligplaats door woonschepen.
Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2024 met 3,9% stijgen als gevolg van inflatie. Vermakelijkhedenretributie Met deze retributie wordt een bijdrage gevraagd aan organisaties die vermaak bieden voor de voorzieningen die de gemeente treft voor de bezoekers van de vermakelijkheid. De gemeente ontvangt namelijk voor toeristen geen bijdrage via de Algemene uitkering. Voor overnachtende toeristen is een toeristenbelasting ingevoerd. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2024 met 3,9% stijgen als gevolg van inflatie.
Een aanduiding van de lokale lastendruk Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een huurwoning in Nederland bedragen € 436 en voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning € 944.
Gemeente Enkhuizen
47
Begroting 2024
Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat bovenaan. Woonlasten per huishouden Gemeente
Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2022 2023
Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023
Koggenland Hoorn Enkhuizen Drechterland Medemblik Opmeer Stede Broec
€ 675 € 775 € 802 € 787 € 800 € 1.012 € 865
€ 772 € 867 € 882 € 901 € 905 € 1.123 € 994
€ 785 € 813 € 889 € 884 € 967 € 1.105 € 990
€ 886 € 914 € 975 € 1.004 € 1.067 € 1.218 € 1.122
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, bijlage 3 woonlasten per gemeente
Conclusie Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor deze regio een gemiddeld hogere lastendruk kent en net boven het Nederlands gemiddelde zit.
Kwijtschelding Als een belastingschuldige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingschuldige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit ontstaat waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, kan worden volstaan met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij één van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld.
Gemeente Enkhuizen
48
Begroting 2024
Wat kan worden kwijtgescholden? De gemeenteraad heeft bepaald dat voor de belastingen waar vrijwel ieder huishouden mee in aanraking komt, kwijtschelding mogelijk is. Dat zijn de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Daarnaast is besloten dat ook voor de grafrechten kwijtschelding mogelijk is. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, worden niet kwijtgescholden. Op het moment dat iemand in aanmerking komt voor volledige kwijtschelding, worden deze kosten niet in rekening gebracht. Raming hoogte kwijtschelding In 2024 wordt rekening gehouden met € 139.000 aan kwijtschelding voor OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing en grafrechten.
Gemeente Enkhuizen
49
Begroting 2024
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in deze paragraaf aan de orde.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit • onvoorzien • vrij aanwendbare reserves • stille reserves
Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien
€ €
45 27
Totaal structureel
€
72
Vrij aanwendbare reserves Stille reserves
€ 4.525 € 0
Totaal incidenteel
€ 4.525 € 4.597
Totale weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de onderstaande tabel is bij benadering de onbenutte belastingcapaciteit aangegeven. Er is voor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de geschatte WOZ-waarde van woningen + de WOZ-waarde van nietwoningen.
Gemeente Enkhuizen
50
Begroting 2024
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen OZB-percentage van de Woz-waarde gemeente
0,1614% 0,1601%
Verschil Onbenutte belastingcapaciteit (in euro's)
0,0013% 45.000
Post onvoorzien Jaarlijks wordt een bedrag van € 27.000 voor onvoorziene uitgaven opgenomen. Vrij aanwendbare reserves Alleen de algemene reserves worden gekwalificeerd als vrij aanwendbaar en worden meegenomen in de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit. Eerder werden ook de bestemmingsreserves waarvan de raad de bestemming vrijelijk kan wijzigen meegerekend. Volgens het toezichtkader van de provincie is dat niet meer toegestaan omdat de raad aan deze reserves een bestemming heeft gegeven. Hierdoor zijn deze reserves in de ogen van de toezichthouder niet vrij besteedbaar. De stand van de algemene reserves per 31-12-2024 is € 4.525.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul euro zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De stille reserves waarderen wij praktisch gezien op € 0.
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Enkhuizen zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2024 zijn 13 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Gemeente Enkhuizen
51
Begroting 2024
Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5
Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >
Percentage 10% 30% 50% 70% 90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’.
Onderwerp
Volledige beschrijving risico
Genomen beheersmaatregel(en)
Aansprakelijkheid
De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.
Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten in de buitenruimte (bijvoorbeeld loszittende tegels, loshangende takken, onjuiste bebording, slechte staat van onderhoud, etc.), waardoor een beroep wordt gedaan op het eigen risico. Daarnaast is er sprake van verschillende ziekten en plagen in het openbaar groen welke niet begroot is.
Er zijn vastgestelde beheerplannen voor Wegen, Groen, Riolering, Kunstwerken, Water, Beschoeiing en de speelvoorzieningen. Voor plaagdierbestrijding wordt gewerkt om hier ook een beleid voor te maken.
Gemeente Enkhuizen
52
Bedrag impact
€
120.000
Kans op Imoptreden pact
4
4
Bedrag × kans
€
84.000
Begroting 2024
Onrechtmatigheid
Financieel risico, omdat de gemeenten financieel garant staan voor de GR SED.
€
150.000
4
4
€
105.000
Uitblijven verkoop objecten
Extra onderhoudskosten door het niet (tijdig) realiseren van de verkoop/ontwikkeling van diverse objecten. Bij het opstellen van de meerjaren onderhoudsplannen is de verkoop van diverse objecten meegenomen als besparing.
€
100.000
4
4
€
70.000
WMO
Overschrijding op de open einde Goede monitoring op regeling Wmo door een stijging van de budgetten en het het aantal Wmo-meldingen. aantal aanvragen.
€
188.000
4
4
€
131.600
Jeugdzorg
Overschrijding op de open einde regeling Jeugdzorg, rekening houdend met het in control komen van jeugdzorgaanbieders. Verder is er een specifiek risico t.a.v. de Goede monitoring op JeugdzorgPlus. Gezien de afbouw de budgetten en het van gesloten naar open jeugdhulp aantal aanvragen. i.c.m. het beschikbaar houden van bedden voor gesloten jeugdhulp is de basiscapaciteit onderdeel van het huidige contract.
€
100.000
4
4
€
70.000
Gronden
Opnemen in de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de jaarrekening van de gemeenten. Gedurende het jaar rapporteren door middel van kwartaalrapportages en bespreken in AB Er zijn diverse panden in ontwikkeling gezet via makelaars en gesprekken gestart met sommige zittende gebruikers/huurders om interesse tot aankoop te inventariseren.
Voor grondexploitaties worden project specifieke en algemene (conjuncturele) risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd.
€
832.932
3
5
€
416.466
€
885.500
€
540.666
Overige risico's SED risico doorbelasting Totaal benodigde weerstandscapaciteit
€ 2.303.232
In aanvulling op het risico bij de Wmo en jeugd zien we een toename van het aantal cliënten. Voor de Wmo is dit ook terug te zien in het “Wmo-voorspelmodel” van de VNG. Op basis van een reële prognose is het aannemelijk dat de kosten de komende jaren zullen toenemen. Aangezien het een prognose betreft wordt bij de Najaarsnota 2024 bekeken welke effecten dit heeft voor 2024 en volgende jaren en worden -indien nodig- voorstellen gedaan voor wijziging van de begroting. De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2024) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen voor € 540.666. Voor de SED organisatie zijn deze risico’s (3) opgenomen : • Datalekken en Cybercrime • Bezettingsprobleem structurele formatie door krapte op de arbeidsmarkt • Het onvoldoende beschikbaar hebben van juridische kennis op de afdelingen De beschikbare weerstandscapaciteit is € 4.597.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 2.072.909 (= 90% * € 2.303.232). Het ratio weerstandsvermogen is 2,2.
Gemeente Enkhuizen
53
Begroting 2024
Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.
Waardering A B C D E
Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8
F
<0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken, schrijft het Rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Enkhuizen weer.
Begroting jaar 2024
Kengetallen: netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit
Gemeente Enkhuizen
Verloop van de kengetallen RekeningBegrotingBegrotingBegrotingBegrotingBegroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 57% 101% 78% 76% 88% 96% 49%
91%
69%
67%
79%
87%
20% 4% 7% 98%
12% 2% 2% 108%
17% -1% 1% 107%
17% 2% 1% 107%
16% -3% 1% 107%
15% -3% 1% 107%
54
Begroting 2024
Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A goed, B gemiddeld en C vereist aandacht.
Specificering kengetal naar categorie 1. Netto schuldquote: a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Cat. C
Cat. B
Cat. A
> 130 % > 130 % < 20% > 35% <0% > 105 %
90 - 130 % 90 - 130 % 20 - 50 % 20 - 35 % 0 95 - 105 %
< 90% < 90% > 50% < 20% > 0% < 95 %
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven 130% uitkomt, bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Enkhuizen heeft in 2024 een netto schuldquote van 78%. Ten opzichte van de begroting 2023 met een schuldquote van 101% pakt dit gunstiger uit. Voor 2023 was de verwachting dat er meer financieringsmiddelen nodig zouden zijn. Door o.a. het niet doorgaan van de nieuwbouw van het Integraal Kind Centrum (IKC) in de binnenstad en doordat we meer eigen financieringsmiddelen (reserves) hebben is dat niet het geval. Dit vertaalt zich in een lagere netto schuldquote.
In de jaren 2026 en 2027 loopt de netto schuldquote verder op. Dit komt doordat we vanaf dat moment rekening houden met de financiering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 69%. Ten opzichte van de netto schuldquote is de afwijking van 10% voor de komende vrijwel jaren constant. Dit komt omdat er nauwelijks leningen aan derden worden verstrekt. Enkhuizen valt onder de signaleringswaarde van categorie A.
Gemeente Enkhuizen
55
Begroting 2024
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 30% (bron: ministerie van BZK). Volgens het ministerie van BZK wordt een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% als gemiddeld beschouwd. Enkhuizen heeft in 2024 een solvabiliteitsratio van 17%. Dit percentage valt onder categorie C en verdient daarmee aandacht. Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico.
Toelichting percentages De boekwaarde van de voorraad uitgedrukt in een percentage van de totale begrotingsbaten zegt niets over de terugverdienmogelijkheden. Doordat er in 2024 niet veel grondexploitatie in de begroting is opgenomen komt dit percentage uit op 1% . Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages De structurele exploitatieruimte is in 2024 negatief. Dit betekent dat de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten.
Als structurele tegenvallers zich voordoen moet worden gezocht naar mogelijkheden om bestaande structurele uitgaven te verlagen of structurele inkomsten te verhogen. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten vallen de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor Gemeente Enkhuizen
56
Begroting 2024
een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn iets hoger dan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen, beperkter zijn dan gemiddeld. Samenhang kengetallen De structurele exploitatieruimte is in 2024 negatief, vervolgens in 2025 nog positief maar neemt vervolgens in de jaren daarna weer af tot -3%. Gelijktijdig met het aanbieden van deze begroting wordt een voorstel aan de raad voorgelegd met keuzemogelijkheden om in ieder geval in 2024 tot een sluitende begroting te komen. Voor de jaren daarna worden de landelijke ontwikkelingen afgewacht. De solvabiliteit blijft een punt van aandacht. De omvang van het eigen vermogen is in verhouding tot de omvang van de balans, de begroting en de lopende projecten relatief klein, maar wordt voor dit moment toereikend geacht. De verwachte omzetting van de reserve onderhoud kapitaalgoederen naar een voorziening onderhoud kapitaalgoederen zal het solvabiliteits-percentage verder in negatieve zin beïnvloeden. De gemeente Enkhuizen heeft volgens de opgestelde signaleringswaarden van het ministerie van BZK een gemiddelde schuldpositie.
Gemeente Enkhuizen
57
Begroting 2024
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van de kapitaalgoederen is één van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud.
Beleidsuitgangspunten In oktober 2009 heeft de raad besloten dat de kapitaalgoederen worden beheerd op minimaal verantwoord niveau. Op 5 april 2016 heeft de gemeenteraad het beheerplan Kapitaalgoederen (2016-2025) vastgesteld. Dit plan is de basis voor het onderhoud in de openbare ruimte op strategisch en tactisch niveau. Voor het beheer van de openbare ruimte heeft de gemeenteraad voor het beheer van de kapitaalgoederen (excl. riolering en gebouwen) beeldkwaliteit B en de norm veilig vastgesteld. Met uitzondering van het onderhoud van het openbaar groen in het Snouck van Loosenpark. Daar heeft de gemeenteraad beeldkwaliteit op A vastgesteld. In 2020 is een forse bezuiniging doorgevoerd in het beheer van het openbaar groen. Vele grasstroken worden niet meer intensief gemaaid en omvormingen van beplantingsvakken zal minder frequent worden uitgevoerd wat tot gevolg zal hebben dat de technische kwaliteit van de beplanting zal afnemen. Het groot onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Enkhuizen vindt jaarlijks plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Voor het onderhoud van rioleringen vormt het PSWR (Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2024) de basis waarbij de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk zijn. Als gevolg van de huidige crisis zijn de prijzen van bouwstoffen explosief gestegen.
De kosten voor de fabricatie van bouwstoffen hebben een relatie met de olie en gasprijzen. Hiermee is de indexatie van de begroting niet voldoende toereikend om de indexatie conform de CBS voor de grond- weg- en waterbouw te dekken. Hierbij bestaat de kans dat werken niet kunnen worden uitgevoerd omdat de huidige middelen niet toereikend zijn of omdat materialen niet voorradig of leverbaar zijn. Vastgoed De ambitie is dat gemeentelijk vastgoed duurzaam en toegankelijk is en voldoet aan daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). Het doel is dat het groot onderhoud van gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). Gemeente Enkhuizen
58
Begroting 2024
Waarbij het Vastgoed strategisch wordt uitgevoerd. Dit gaan we doen door in 2024 te beginnen met het uitvoeren van nieuw beleid: • Het strategische vastgoedbeleid • Accommodatiebeleid Het strategische vastgoedbeleid en accommodatiebeleid wordt aan u voorgelegd en door u vastgesteld in Q4 2023 en geeft sturing om te bepalen welke objecten we behouden, verkopen, verhuren en/of verduurzamen. Tijdens het reguliere werk en verbouwing kijken we gelijk naar de toegankelijkheid van onze gebouwen en zullen we werk met werk maken als hier aanpassingen in nodig zijn.
Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen In 2024 wordt er onderhoud uitgevoerd aan het wegenareaal. Dit betreft werkzaamheden aan zowel asfalt als wel elementenverhardingen. De focus voor het asfalt en de elementenverhardingen zal in 2024, net als in 2023, het wegwerken van het achterstallig onderhoud zijn. Iedere twee jaar vindt er een weginspectie via een erkend bureau plaats. De uitkomsten van de inspectie van 2023 worden verwerkt in een onderhoudsplanning voor de vijf opvolgende jaren. In Q1 van 2024 zijn de te nemen maatregelen bekend. Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) Er is sprake van achterstallig onderhoud met betrekking op de rioleringszorg en een goed beeld van de daadwerkelijke staat van het stelsel. Bij het vaststellen van het PSWR is gerekend op basis van de technische levensduur van het rioolstelsel. Maar in de praktijk kan dit zich anders voordoen en bestaat de kans dat de riolering langer stand houdt. Naast de noodzakelijke vervangingen en verbetermaatregelen wordt er gestuurd op beleid en risicobeperking. Vanwege de achterstand is er gekozen om het PSWR voor een kortere periode vast te stellen dan gebruikelijk is. De looptijd van het huidige PSWR wordt gebruikt om een inhaalslag te maken om een duidelijk investeringsplan te formuleren voor het nieuwe PSWR dat medio Q3 2024 vastgesteld moet worden.
Watergangen en beschoeiingen Het areaal oeververdedigingen/beschoeiingen is op orde. De komende jaren wordt aandacht besteed aan het vervangen van objecten die de voorgaande jaren op basis van een zekere restlevensduur nog niet zijn vervangen. Met de overdracht van het stedelijk water van de gemeente aan HHNK is het onderhoud van het stedelijk water (met name baggeren) nu bij het HHNK. Voor de resterende watergangen die nog in onderhoud zijn bij de gemeente, is het beheer op orde en wordt gewerkt aan het opstellen van een meerjarig baggerplan (cyclustijd 7 jaren). Groen Het beheer is op orde en er zijn geen achterstanden in de technische kwaliteit van het groen. De komende jaren wordt meer aandacht besteed aan het verhogen van de biodiversiteit. Dit is met name zichtbaar door een gewijzigd maaibeleid in een aantal grotere groengebieden. Ook het effect van de bezuinigingen is zichtbaar door de omvormingen van gazons naar ruw gras in de woonwijken en op de bedrijventerreinen. Daarnaast zullen beplantingsvakken
Gemeente Enkhuizen
59
Begroting 2024
minder snel vervangen of omgevormd worden waardoor de soms zeer gewenste opwaardering achterwege blijft. In het kader van de klimaatambities zal meer aandacht geschonken moeten worden aan het vergroenen van de buitenruimte. Binnen het budget van de onderhoudsbegroting worden dit jaar extra bomen geplant in de binnenstad. Voor het vergroten van de biodiversiteit worden stroken ingezaaid in bermen en de grotere groenstructuren zoals bijvoorbeeld in de buurtbos, Weeshuispolder en de Vest. Spelen In het kader van de zorgplicht wordt gelijktijdig met het reguliere onderhoud de veiligheidsinspectie uitgevoerd. De basis voor onderhoud is vastgesteld in de Beleidsnota Speelruimte en het beheerplan Kapitaalgoederen. Als gevolg van de bezuinigingen worden kleine vervangingen niet uitgevoerd waardoor een verarming van de speelwaarde kan optreden. De technische kwaliteit en daarmee de veiligheid van de speelvoorzieningen is op orde. Echter de functionaliteit en de speelwaarde laat op sommige locaties te wensen over. Bruggen Het areaal gemeentelijke bruggen, (134 objecten, inclusief waarvan de 4 beweegbare bruggen) is op orde. De bruggen voldoen aan eisen van veiligheid en functionaliteit. Het planmatig onderhoud wordt gebaseerd op inspecties en maatregelen die daar uit voortvloeien.
Openbare verlichting Het areaal is voor een groot deel op orde en bestaat momenteel uit 4460 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa veertig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen worden in 2024 voortgezet. Verkeerskundig meubilair Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden en dragers, markeringen en overige zaken als komborden en schrikhekken. Jaarlijks wordt een deel van het areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Met deze aanpak worden alle verouderde borden en bijbehorende dragers vervangen. De vervangingen worden in 2024 voortgezet. Gebouwen De ambitie is dat gemeentelijk vastgoed duurzaam en toegankelijk is en voldoet aan daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk).
Het doel is dat het groot onderhoud van gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). Gemeente Enkhuizen
60
Begroting 2024
Waarbij het Vastgoed strategisch wordt uitgevoerd. Dit gaan we doen door in 2024 te beginnen met het uitvoeren van nieuw beleid: • Het strategische vastgoedbeleid • Accommodatiebeleid Het strategische vastgoedbeleid en accommodatiebeleid wordt aan u voorgelegd en door u vastgesteld in Q4 2023 en geeft sturing om te bepalen welke objecten we behouden, verkopen, verhuren en/of verduurzamen. Tijdens het reguliere werk en verbouwing kijken we gelijk naar de toegankelijkheid van onze gebouwen en zullen we werk met werk maken als hier aanpassingen in nodig zijn. Begraafplaatsen Het technisch beheer van de gemeentelijke begraafplaats is op orde en er zijn geen achterstanden.
Financiële consequenties Voor de financiële dekking van de kosten voor groot onderhoud is een reserve onderhoud kapitaalgoederen en een voorziening MeerJarenOnderhoudsPlan vastgoed ingericht. Hiermee worden fluctuaties in het groot onderhoud aan de openbare ruimte en gebouwen opgevangen. Het MeerJarenOnderhoudsPlan voor gebouwen is in 2021 herzien en gewijzigd van een bestemmingsreserve in een voorziening (Raadsbesluit 9 maart 2021). Het Beheerplan kapitaalgoederen voor de openbare ruimte wordt op dit moment herzien. Bij de herziening worden de financiële consequenties inzichtelijk waarbij de reserve conform de BBV in 2023 wordt omgezet naar een voorziening. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2024 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.
Begroting 2024
Onderdeel
Omschrijving
Openbare verlichting
Dagelijks onderhoud
106
Speelterreinen
Dagelijks onderhoud
42
Begraafplaatsen
Dagelijks onderhoud
102
Riolering
Dagelijks onderhoud
334
Waterwegen
Dagelijks onderhoud
87
Openbaar groen
Dagelijks onderhoud
879
Wegen
Dagelijks onderhoud
952
Bruggen
Dagelijks onderhoud
62
Gemeente Enkhuizen
61
Begroting 2024
Voorziening Gebouwen
Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud Aanwending voorziening groot onderhoud
307 623 510
Reserve Waterwegen Openbaar groen Wegen Bruggen
Aanwending reserve groot onderhoud Aanwending reserve groot onderhoud Aanwending reserve groot onderhoud Aanwending reserve groot onderhoud
0 64 701 90
Reserve onderhoud kapitaalgoederen Reserve onderhoud kapitaalgoederen
Storting reserve Totaal aanwending reserve
843 855
Gemeente Enkhuizen
62
Begroting 2024
Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • de Gemeentewet, • de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en • de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof) In de Gemeentewet is opgenomen dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: • het Treasurystatuut 2017 en • het Leningen- en borgstellingenbeleid.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut, • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, • het voldoen aan de kasgeldlimiet en • het voldoen aan de renterisiconorm.
Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt volgens de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen en • in beheer gekregen waarborgsommen Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist.
Gemeente Enkhuizen
63
Begroting 2024
Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering in 2024. Naar verwachting wordt voor een bedrag van € 7,5 miljoen aan langlopende financiering aangetrokken.
Stand langlopende leningen per 1 januari 2024 Stand Waarborgsommen per 1 januari 2024 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Verwachte stand 31 december 2024
51.217 24 7.500 5.339 53.402 bedragen X € 1.000
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen in 2024.
Stand uitgezette leningen per 1 januari 2024 Vermeerderingen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen Verwachte stand 31 december 2024
5.943 25 1 5.967 bedragen X € 1.000
Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst: Koersrisico De gemeente neemt alleen deel in het aandelenvermogen van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, Alliander, Afvalbeheer Westfriesland en HVC. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm ingesteld. Gemeente Enkhuizen
64
Begroting 2024
Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. Door een gelijkmatige opbouw van de leningportefeuille spreidt de gemeente het renterisico op vaste schuld. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%.
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
-
-
-
-
1.
Renterisico Renteherzieningen
2.
Te betalen aflossingen
5.339
5.514
5.755
5.897
3.
renterisico (1+2)
5.339
5.514
5.755
5.897
Renterisiconorm 4a. 4b.
Omvang begroting 1 januari Vastgesteld percentage
68.732 20%
68.815 20%
66.320 20%
70.201 20%
4.
Renterisiconorm (4a x 4b)
13.746
13.763
13.264
14.040
Toets renterisiconorm Renterisico op vaste schuld (3)
5.339
5.514
5.755
5.897
Renterisiconorm (4)
13.746
13.763
13.264
14.040
Ruimte (3-4)
-8.407
-8.249
-7.509
-8.143
(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm
bedragen X € 1.000
De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt, blijven de komende periode binnen de norm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en bedraagt voor de gemeente voor 2024 € 5.842.000.
Gemeente Enkhuizen
65
Begroting 2024
Omschrijving 1.
2.
Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten) per 1 januari 2024
68.732
Percentage kasgeldlimiet
8,50%
Omvang kasgeldlimiet
5.842
Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2024) Opgenomen gelden < 1 jaar
2.489
Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar
250 0
Overige geldleningen (geen vaste schuld)
0 2.739
3.
Vlottende middelen (gemiddeld 2024) Contante gelden in kas Tegoeden in rekening courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar
1 149 0 150
4.
5.
Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet
5.842
Totaal netto vlottende schuld (2-3)
2.589
Ruimte (4-5)
3.253
bedragen X € 1.000
Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet.
Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terug ontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast. Schatkistbankieren De gemeente moet de middelen die zij (tijdelijk) niet nodig hebben aanhouden bij het ministerie van Financiën.
Gemeente Enkhuizen
66
Begroting 2024
Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaatsvindt.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Totaal door te rekenen externe rente
1.178 91 -/-
De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend
56 -/-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury
1.087
189 -/0 +/+ -245
842 842 -/0 bedragen x € 1.000
Toelichting op bovenstaande schema: De geraamde rentelasten voor korte en lange financiering zijn € 1.178.000. De verwachte rentebaten voor de uitgezette leningen zijn € 91.000. De gemeente rekent geen rente over het eigen vermogen en de voorzieningen. Het saldo van € 1.087.000 wordt toegerekend aan de taakvelden op basis van de boekwaarden van de investeringen per taakveld.
Gemeente Enkhuizen
67
Begroting 2024
Bedrijfsvoering In deze paragraaf komen de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering aan de orde. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED organisatie. In de begroting 2024 van de SED organisatie is uitgebreid ingegaan op wat we in 2024 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel dat kost. In deze paragraaf staan de belangrijkste ontwikkelingen en focus voor het jaar 2024. Hiermee zal uiteindelijk de dienstverlening verbeteren, zullen we medewerkers kunnen binden, boeien en aantrekken en werken we bevlogen en rechtmatig. In deze paragraaf gaat het over de inrichting van de bedrijfsvoering. Inspanningen voor de verbetering van onze dienstverlening aan inwoners en bedrijven zijn beschreven in programma 1 Bestuur en Dienstverlening.
Personeel en organisatie De arbeidsmarkt wordt steeds krapper. Wij gaan op een fundamenteel andere manier om met de arbeidsmarkt en met arbeidspotentieel binnen de organisatie. Ons doel is om een ‘broedplaats’ te zijn voor talent. We leiden zelf op met een combinatie van training-on-the-job, gerichte scholing en aantrekkelijke traineeships. We zijn een erkend leerbedrijf, waarbij vakafdelingen medewerkers - zonder de juiste vooropleiding - opleiden om fit te zijn voor de functie. In 2023 heeft een analyse van realistisch begroten plaatsgevonden. In de SED-begroting 2024 is een eerste stap gemaakt met het realistisch begroten van de loonsom 2024. De analyse leidt tot een meerjarige strategie. De CAO 2023 is in april vastgesteld. De financiële uitwerking van enkele onderdelen wordt nog berekend. Zodra de CAO 2024 is vastgesteld, verwerken we de effecten in de overige P&C-producten.
Juridische zaken We streven naar een hoge juridische kwaliteit binnen de organisatie. We ondersteunen bestuur en organisatie bij besluitvorming. We analyseren juridische risico’s en dekken die waar nodig af. We behandelen aansprakelijkstellingen en bezwaar- en beroepszaken en coördineren de afhandeling van ingebrekestellingen en klachten. Om escalatie en juridische procedures te voorkomen, gaan we graag vooraf met onze inwoners in gesprek. Complexe bezwaren worden afgehandeld door de externe bezwarencommissie. De komende jaren houden we de effecten van de invoering van de externe bezwarencommissie nauwlettend in de gaten.