Plan-milieueffectrapportage Omgevingsvisie Emmen 2040
Tekst van het document
5.1
Effectbeoordeling van de alternatieven
In onderstaande tekst is per subthema de effectbeoordeling van de drie alternatieven samengevat. De volledige effectbeoordeling is opgenomen in bijlage II.
5.1.1
Subthema Landschap
In tabel 5.1 staat de effectbeoordeling voor het subthema Landschap.
Tabel 5.1 Effectbeoordeling alternatieven subthema Landschap Aspect
Criteria
landschap
landschapstypen en kernkarakteristieken
Alternatief 1: Bruisend Emmen
+ en -
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
-
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving +
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt zowel kansen en risico’s voor landschapstypen en kernkwaliteiten in de gemeente Emmen. Extra woningbouw en bevolkingsgroei veroorzaken verdichting en aantasting van dorpskarakters en uitzichten, terwijl grootschalige bedrijventerreinen en infrastructurele projecten (zoals de Nedersaksenlijn, hoogspanningsstations, een noordelijke rondweg en windmolens langs de N34) visuele verstoring en schade aan het (agrarische) landschap veroorzaken. Tegelijk biedt het alternatief kansen doordat herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing, stimulering van een circulaire economie, behoud van open en groene structuren (o.a. rond Bargerveen) en maatregelen als ecologische verbindingszones, waterbeheer, zichtbaarheid van cultuurhistorie en multifunctionele landbouw, versterken de landschapstypen en kernkwaliteiten.
28 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 heeft overwegend negatieve effecten op landschapstypen en kernkwaliteiten in de gemeente Emmen. Door de extra ruimtevraag voor woningen en bedrijven(terreinen) wordt het landschap onder druk gezet en infrastructuur en grootschalige ontwikkelingen leiden tot visuele verstoring. Tegelijkertijd leiden groene ruimtes, circulaire projecten, ecologische verbindingszones, zichtbaarheid van cultuurhistorie en innovatie in landbouw met aandacht voor natuur en recreatie, ondersteund door VAB- en recreatiebeleid, tot de versterking van de kernkwaliteiten. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 heeft overwegend positieve effecten, maar tegelijkertijd ook negatieve effecten op landschap en kernkwaliteiten in de gemeente Emmen. Gerichte woningbouw in kerndorpen leiden tot verdichting en verlies van karakter en uitzicht. Met het beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing, integratie van natuur en recreatie, behoud van open zones en inzet op natuurherstel en klimaatadaptatie worden de cultuurhistorie, ecologische verbindingen en bodem- en watersystemen versterkt. Echter blijven risico’s bestaan, zoals het verdwijnen van agrarische structuren door verminderde ontwatering en aantasting van landschapskwaliteit bij woningbouw of functiewijziging.
5.1.2
Subthema Cultuurhistorie / Erfgoed
In tabel 5.2 staat de effectbeoordeling van het subthema Cultuurhistorie/Erfgoed.
Tabel 5.2 Effectbeoordeling alternatieven subthema Cultuurhistorie / Erfgoed Aspect
Criteria
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
cultuurhistorie
monumenten en hun karakteristieke elementen
+
+
+
archeologie
archeologische monumenten
+
+
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt in de gemeente Emmen verschillende kansen voor cultuurhistorische waarden. Het behoud van open landschap en veenkoloniale structuren verhoogt de kwaliteit van de cultuurhistorie, vrijgemaakte middelen voor transformatie en renovatie verbeteren de staat van monumenten, en het zichtbaarder maken van cultuurhistorische elementen gecombineerd met betere bereikbaarheid en onderlinge verbindingen versterkt de aandacht en beleving. Hetzelfde geldt voor archeologische monumenten, die door meer zichtbaarheid, betere toegankelijkheid en koppeling met toeristische routes meer aandacht en betere verzorging kunnen krijgen. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 biedt in de gemeente Emmen kansen voor behoud en versterking van cultuurhistorie en archeologie. Investeringen maken transformatie en renovatie van monumenten mogelijk en verbeteren hun staat, terwijl het zichtbaarder maken van cultuurhistorische elementen en het verbinden van toeristische trekpleisters via recreatieve routes de toegankelijkheid, zichtbaarheid en beleving vergroot, waardoor monumenten meer aandacht krijgen. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 biedt in de gemeente Emmen kansen voor behoud en versterking van cultuurhistorie en archeologie.
Het behoud van open, groene landschappen en veenkoloniale structuren versterkt de cultuurhistorische waarde, investeringen door vastgoedeigenaren dragen bij aan renovatie en behoud van
29 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
monumenten, en het zichtbaarder maken en beter verbinden van cultuurhistorische elementen en toeristische trekpleisters vergroot het aantal karakteristieke elementen, de bereikbaarheid, aandacht en beleving van monumenten.
5.1.3
Subthema Klimaat
In tabel 5.3 staat de effectbeoordeling voor het subthema Klimaat.
Tabel 5.3 Effectbeoordeling alternatieven subthema Klimaat Aspect
Criteria
wateroverlast
waterbergend en spons vermogen
+
+ en -
overlast door hoge grondwaterstanden
+ en -
0
+ en -
zoetwaterbeschikbaarheid
+ en -
-
+
+
+
+
+ en -
+ en -
+ en -
droogte
lage grondwaterstanden door ontwatering hittestress
stedelijk hitte eiland
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving +
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 brengt zowel duidelijke risico’s als kansen voor thema klimaat. Het bouwen van nieuwe bedrijventerreinen, wegen en woningbouw en het bouwen op laaggelegen en beekdalgebieden kan het waterbergend en sponsvermogen aantasten, leiden tot problemen met hoge grondwaterstanden op plekken met van nature hoge grondwaterstanden en schijngrondwaterstanden of tot problemen met lage grondwaterstanden waar intensief wordt ontwaterd. Tegelijkertijd biedt het alternatief mogelijkheden om deze effecten te keren of te beperken wanneer bij ruimtelijke keuzes het bodem- en watersysteem leidend wordt, klimaatrobuust en natuurinclusief gebouwd wordt, vrijkomende agrarische bebouwing wordt getransformeerd en er wordt ingezet op verdichten in plaats van uitbreiden. Zoetwatergebruik en het stedelijk hitte eiland nemen daarentegen juist toe bij verdichting. Grote agrarische of industriële watervragers, maar ook groei van de bevolking en woningvoorraad zetten bestaande zoetwatervoorraden onder druk. Bij het bebouwen van nieuwe gebieden nemen de risico’s op alle criteria toe.
Het creëren van extra watercapaciteit in beekdalen en veengebieden, extensivering en meervoudig landgebruik in de landbouw, het verminderen van ontwatering en het versterken van infiltratie en groen in stedelijke gebieden vergroten het sponsvermogen, en verminderen de kans op lage grondwaterstanden, en de kans dat hoge grondwaterstanden overlast veroorzaken. Voor zoetwaterbeschikbaarheid en het stedelijk hitte eiland geldt dat de uitkomst sterk afhankelijk is van deze ruimtelijke en ontwerpkeuzes: alleen met gerichte maatregelen tegen hittestress en waterbesparing neemt de druk op zoetwatervoorraden en de hittestress af. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Dit alternatief brengt zowel duidelijke risico’s als kansen voor thema klimaat. Het bouwen van nieuwe bedrijventerreinen, wegen en woningbouw en het bouwen op laaggelegen en beekdalgebieden kan het waterbergend en sponsvermogen aantasten of leiden tot problemen met lage grondwaterstanden waar intensief wordt ontwaterd.
30 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Tegelijkertijd biedt het alternatief mogelijkheden om deze effecten te keren of te beperken wanneer klimaatrobuust en natuurinclusief gebouwd wordt, vrijkomende agrarische bebouwing wordt getransformeerd en er wordt ingezet op verdichten in plaats van uitbreiden. Zoetwatergebruik en het stedelijk hitte eiland nemen daarentegen juist toe bij verdichting. Grote agrarische of industriële watervragers, maar ook groei van de bevolking en woningvoorraad zetten bestaande zoetwatervoorraden onder druk. Bij het bebouwen van nieuwe gebieden nemen de risico’s op alle criteria toe. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Het laatste alternatief kent vooral kansen. Wanneer ruimtelijke keuzes het bodem- en watersysteem als uitgangspunt genomen wordt en er wordt ingezet op natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, het creëren van extra watercapaciteit in beekdalen en veengebieden, verdichting in plaats van uitbreiding en behoud van het open groene karakter neemt het waterbergend vermogen en sponswerking toe en zullen lage grondwaterstanden en overlast door hoge grondwaterstanden afnemen.
Tegelijk bestaan er enkele risico’s wanneer verhard oppervlak toeneemt of wanneer gebouwd wordt op kwetsbare locaties zoals flanken van de Hondsrug, en laaggelegen plekken en in beekdalen (rond Emmer-Compascuum, Schoonebeek en Nieuw Amsterdam): dat kan op sommige plekken leiden tot afname van sponsvermogen, extra ontwatering en grondwateroverlast. Voor het stedelijk hitte eiland geldt dat er evenveel risico’s als kansen zijn: concentratie en verdichting in en rond Emmen, kerkdorpen en bedrijventerreinen kan hitteproblemen vergroten en zelfs de gezondheid van kwetsbare groepen schaden, terwijl vergroening, natuurinclusief bouwen en het verminderen van verharde oppervlakken juist verkoeling en minder hittestress opleveren. Transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing naar woningen, recreatie of initiatieven voor natuurherstel en klimaatadaptatie en extensivering van landbouw rond het Bargerveen leiden tot een toename van de zoetwaterbeschikbaarheid. Ook klimaatadaptieve ontwerpkeuzes zoals drinkwaterbesparing en ruimtelijke keuzes op basis van water en bodem resulteren helpen de zoetwaterbeschikbaarheid.
5.1.4
Subthema Veiligheid
In tabel 5.4 staat de effectbeoordeling voor het subthema Veiligheid.
Tabel 5.4 Effectbeoordeling alternatieven subthema Veiligheid Aspect
Criteria
sociale veiligheid
aantal geregistreerde misdrijven/jaar
0
0
aantal ongevallen met dodelijke afloop/jaar
-
-
-
aantal ongevallen met letsel tot gevolg/jaar
-
-
-
aantal kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden
-
-
-
verkeersveiligheid
omgevingsveiligheid
31 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving 0
Alternatief 1: Bruisend Emmen In dit alternatief ontstaan er aanzienlijke risico’s op het thema veiligheid. De verwachte groei van de bevolking en het aantal woningen, gecombineerd met meer bedrijvigheid en nieuwe ontwikkelingen en clustervorming, leidt waarschijnlijk tot meer auto- en vrachtverkeersbewegingen en daarmee tot een toename van zowel dodelijke ongevallen als ongevallen met letsel. Tegelijkertijd zijn er kansen om deze negatieve effecten te beperken door maatregelen die autobewegingen verminderen en de verkeersveiligheid verbeteren, zoals het realiseren van kortere afstanden naar scholen en voorzieningen en infrastructurele ingrepen zoals verbetering van de Rondweg en de verbinding Emmen–Klazienaveen. Wat betreft kwetsbare gebouwen kan functiemenging op verouderde bedrijventerreinen het aantal aandachtsgebieden verminderen maar ook vergroten. Nieuwbouw, verdichting en concentratie van industrie en bedrijvigheid vergroot het aantal aandachtsgebieden. Er zijn geen kansen of risico’s voor het aantal geregistreerde misdrijven. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen In dit alternatief ontstaan er aanzienlijke risico’s op het thema veiligheid.
De verwachte groei van de bevolking en het aantal woningen, gecombineerd met meer bedrijvigheid en nieuwe ontwikkelingen en clustervorming, leidt waarschijnlijk tot meer auto- en vrachtverkeersbewegingen en daarmee tot een toename van zowel dodelijke ongevallen als ongevallen met letsel. Tegelijkertijd zijn er kansen om deze negatieve effecten te beperken, alhoewel iets minder dan in alternatief 1, door maatregelen die autobewegingen verminderen en de verkeersveiligheid verbeteren, zoals het realiseren van kortere afstanden naar scholen en voorzieningen en infrastructurele ingrepen zoals verbetering van de Rondweg en de verbinding Emmen–Klazienaveen. Wat betreft kwetsbare gebouwen kan functiemenging op verouderde bedrijventerreinen het aantal aandachtsgebieden verminderen maar ook vergroten. Nieuwbouw, verdichting en concentratie van industrie en bedrijvigheid vergroot het aantal aandachtsgebieden. Er zijn geen kansen of risico’s voor het aantal geregistreerde misdrijven. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving In dit alternatief ontstaan er aanzienlijke risico’s op het thema veiligheid. Zo leidt de toename van bedrijvigheid en nieuwe ontwikkelingen en clustervorming waarschijnlijk tot meer auto- en vrachtverkeersbewegingen en daarmee tot een toename van zowel dodelijke ongevallen als ongevallen met letsel.
Tegelijkertijd zijn er kansen om deze negatieve effecten te beperken, alhoewel veel minder dan in de andere alternatieven, door maatregelen die autobewegingen verminderen en de verkeersveiligheid verbeteren, zoals het realiseren van kortere afstanden naar scholen en voorzieningen. Wat betreft kwetsbare gebouwen kan functiemenging op verouderde bedrijventerreinen het aantal aandachtsgebieden verminderen maar ook vergroten. Er zijn geen kansen of risico’s voor het aantal geregistreerde misdrijven.
5.1.5
Subthema Wonen
In tabel 5.5 staat de effectbeoordeling voor het subthema Wonen.
Tabel 5.5 Effectbeoordeling alternatieven subthema Wonen Aspect
Criteria
woningtekort
woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte
32 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 1: Bruisend Emmen
+
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
+
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving +
Aspect
Criteria
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
woongenot
tevredenheid met woning en woonomgeving
+
+
+
voorzieningen
beschikbaarheid voorzieningen (dorpsniveau)
+
+
+
leefstijl
gezondheidsfactoren (beweegt voldoende, overgewicht, eenzaamheid)
+
+
+
levensverwachting
het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting
+
+
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 bevat zowel kansen als risico's voor Wonen. De groei naar ca. 120.000 inwoners en het behoud van het open groene karakter zetten de woningcapaciteit en voorzieningen onder druk. Verder zorgen geluidsoverlast van nieuwe verbindingen en windmolens en toegenomen anonimiteit tot minder tevredenheid met de woning en woonomgeving. Tegelijk biedt het mogelijkheden via nieuwbouw bij voorzieningen, herbestemming van bedrijventerreinen en agrarische gebouwen, optoppen en woningbouw op de flanken van de Hondsrug, plus betere voorzieningen, meer ontmoetingsplekken, vergroening en verbeterde bereikbaarheid. Deze maatregelen kunnen gezondheid en levensduur bevorderen door meer beweging, minder eenzaamheid en schonere, groenere woonomgevingen. Ontwikkeling rond de Greenwise Campus leidt echter tot meer hittestress wat de levensverwachting verkleint. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 biedt vooral kansen om het woningaanbod en de tevredenheid van de woonomgeving te vergroten door gerichte nieuwbouw bij kerndorpen en mobiliteitshubs te realiseren, functiemenging en transformatie van verouderde terreinen, investeringen in technische randvoorwaarden en meer voorzieningen en openbaar groen, wat gezondheid, ontmoeting en levensduur kan verbeteren en via projecten als de Greenwise Campus ook de zorg dichtbij versterkt.
Daarnaast vergoot de tevredenheid met woning en woonomgeving door voorzieningenaanbod en verbeterde bereikbaarheid (bijvoorbeeld via de Nedersaksenlijn). Tegelijk zijn ook risico’s aanwezig: door verwachte groei naar ca. 120.000 inwoners (en ongeveer 10.000 woningen) staat de woningcapaciteit en beschikbaarheid van voorzieningen onder druk, veroorzaken nieuwe verbindingen en windmolens geluidsoverlast en concentratie bij mobiliteitshubs leidt tot anonimiteit en eenzaamheid. Ontwikkeling rond de Greenwise Campus leidt tot meer hittestress wat de levensverwachting verkleint. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 biedt veel kansen door nieuwe woningen en herbestemming bij basisvoorzieningen, mobiliteitshubs, verouderde bedrijventerreinen en de Hondsrug, wat via betere voorzieningen, ontmoetingsplekken, passend aanbod, verduurzaming en meer groen de woningcapaciteit, tevredenheid met woning en woonomgeving en gezondheid vergroten. Tegelijk zijn risico’s aanwezig doordat het behouden van het open, groene karakter de woningcapaciteit verslechterd, uitbreiding en functiemenging leiden tot minder tevredenheid met woning en woonomgeving, en verdichting leidt tot anonimiteit wat eenzaamheid vergroot. Ontwikkeling rond de Greenwise Campus leidt tot meer hittestress wat de levensverwachting verkleint.
33 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
5.1.6
Subthema Welzijn
In tabel 5.6 staat de effectbeoordeling voor het subthema Welzijn.
Tabel 5.6 Effectbeoordeling alternatieven subthema Welzijn Aspect
Criteria
sociale samenhang
sociale samenhang score
Alternatief 1: Bruisend Emmen
+
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
+
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt kansen om de sociale samenhang in de gemeente Emmen te versterken door een compleet aanbod aan voorzieningen in wijkcentra, het ondersteunen van lokale initiatieven en het basisonderwijs en het behouden van ontmoetingsplekken in dorpen en wijken, terwijl het clusteren van woningen en functies rond voorzieningen en mobiliteitsknooppunten extra ontmoetingen tussen bewoners stimuleert. Anderzijds bestaat het risico dat juist verdichting rond deze voorzieningen en mobiliteitshubs leidt tot meer anonimiteit en daardoor een afname van sociale samenhang. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 biedt kansen om de sociale samenhang in de gemeente Emmen te versterken door een compleet aanbod aan voorzieningen in wijkcentra, het behouden van ontmoetingsplekken in dorpen en wijken en het clusteren van woningen en functies rond voorzieningen en mobiliteitsknooppunten, wat meer ontmoetingen tussen bewoners stimuleert. Tegelijkertijd bestaat het risico dat verdichting rondom deze voorzieningen en mobiliteitshubs juist tot meer anonimiteit en daarmee een afname van sociale samenhang leidt.
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 biedt meerdere kansen om de sociale samenhang in de gemeente Emmen te versterken door een compleet aanbod aan voorzieningen in wijkcentra, het ondersteunen van lokale initiatieven en het basisonderwijs en het behouden van ontmoetingsplekken in dorpen en wijken. Bovendien stimuleert het clusteren van woningen en functies rond voorzieningen en mobiliteitsknooppunten extra ontmoetingen tussen bewoners. Daarentegen zorgt verdichting rond voorzieningen en mobiliteitshubs juist tot meer anonimiteit en leidt daarmee een afname van sociale samenhang.
5.1.7
Subthema Mobiliteit
In tabel 5.7 staat de effectbeoordeling voor het subthema Mobiliteit
Tabel 5.7 Effectbeoordeling alternatieven subthema Mobiliteit Aspect
Criteria
modal split
gemiddeld aandeel reizigerskilometers per vervoerswijze
34 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 1: Bruisend Emmen
+ en -
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
+ en -
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving + en -
Aspect
Criteria
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
(auto, ov, fiets, voet) per persoon per dag bereikbaarheid en toegankelijkheid auto
vervoersbewegingen auto
-
-
-
bereikbaarheid OV
afstand tot OV-halte (km)
+ en -
+
+ en -
bereikbaarheid fiets
omrijdfactor fiets
+
+
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt voor Mobiliteit in de gemeente Emmen zowel kansen als risico’s. Door wijkcentra te versterken, basisscholen en voorzieningen dichterbij te houden, nieuwe woningen bij kernen en mobiliteitshubs te plannen, functiemenging toe te passen en werk te concentreren rond knooppunten zoals Bargermeer en de Greenwise Campus, neem het vervoerbewegingen met de auto. Ook neemt door het verbetert van de bereikbaarheid per OV het autogebruik naar verwachting af. Het gebruik van circulaire, lokale materialen en herstructurering van bestaande locaties bevordert eveneens kortere verplaatsingen en verbeterde fietsroutes verkleinen de omrijdfactor voor fietsers. Tegelijkertijd leidt de herbestemming van Vrijkomende Agrarische Bebouwing naar wonen of recreatie in het buitengebied, uitbreiding van woningen op afgelegen locaties, nieuwe bedrijventerreinen in Rundedal of langs de A37, voorkeur voor snelweglocaties, en betere regionale wegen en rondwegen het aandeel vervoersbewegingen met de auto en de afstand tot OV-haltes juist vergroten. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 brengt zowel kansen en risico voor Mobiliteit in de gemeente Emmen.
De concentratie van woningen en voorzieningen in wijkcentra en kerndorpen, functiemenging op bedrijventerreinen en investeringen zoals de Nedersaksenlijn, de Greenwise Campus, mobiliteitsknooppunten en herstructurering rond Bargermeer vergroten de kans op een verschuiving naar OV, fiets en lopen en maken korte reizen aantrekkelijker. Daarentegen leidt de herbestemming van agrarische bebouwing in het buitengebied, nieuwe bedrijventerreinen langs de A37, voorkeur voor werklocaties bij snelwegen, betere regionale wegen en ruimtelijke spreiding van recreatie juist tot een toename van vervoersbewegingen met de auto. De afstand tot OV-haltes verkleint wanneer nieuwbouw plaatsvindt in kernen met basisvoorzieningen, nabij sterke voorzieningencentra en mobiliteitshubs en door de realisatie van de Greenwise Campus. Echter leidt het beleid rondom Vrijkomende Agrarische Bebouwing en transformaties voor recreatie tot verminderede bereikbaarheid met OV doordat wonen en voorzieningen verder van haltes komen te liggen. Tot slot verkleint de omrijdfactor voor de fiets door betere fietsroutes tussen recreatieve en toeristische trekpleisters. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 brengt zowel kansen als risico’s voor Mobiliteit in de gemeente Emmen.
Door woningen en voorzieningen te concentreren in wijkcentra en kerndorpen, lokale basisscholen te faciliteren, woningbouw bij mobiliteitshubs en functiemenging en door ontwikkelingen zoals de Greenwise Campus en concentratie van werk rond Bargermeer nemen de vervoerbewegingen met de auto af en neemt het aandeel met OV, fiets en te voet toe. Anderzijds leiden ruimtelijke spreiding, het behoud van een open groen karakter, herbestemming van agrarische bebouwing naar wonen of recreatie, nieuwe werklocaties langs de A37 en betere toeristische verbindingen juist tot een toename van autoverkeer en wordt de afstand tot OV-haltes groter. Tot slot verkleint de omrijdfactor voor de fiets door betere fietsroutes tussen recreatieve en toeristische trekpleisters.
35 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
5.1.8
Subthema Natuur
In tabel 5.8 staat de effectbeoordeling voor het subthema Natuur.
Tabel 5.8 Effectbeoordeling alternatieven subthema Natuur Aspect
Criteria
biodiversiteit
soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang
+ en -
aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering
+
beschermde natuurgebieden (provinciaal en nationaal beleid en Natura 2000)
areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden
Alternatief 1: Bruisend Emmen
+ en -
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
-
+
0
+
-
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Het eerste alternatief biedt zowel kansen als risico’s voor natuur met zich mee. Intensieve en grootschalige landbouw, glastuinbouw, bedrijventerreinen en nieuwe infrastructuur veroorzaken meer stikstofdepositie, lichtvervuiling en in sommige gevallen verlies van natuurlijk habitat, wat kan leiden tot afname van soortenrijkdom, verstoring van populaties en verslechtering van beschermde gebieden zoals Natura2000locaties; ook windturbines kunnen lokaal voor vogel- en vleermuispopulaties verstoren. Tegelijk bieden maatregelen zoals het aanleggen van ecologische corridors, het transformeren van agrarisch land naar natuur, recreatie of wonen en het ontwerpen van natuurinclusieve gebouwen, openbare ruimtes en waterbergingsvoorzieningen kansen om habitats en soorten, natuurgebieden of natuurlijke landschapselementen weer te versterken. Het behouden en versterken van bestaande landschapselementen en verbindingszones, gecombineerd met klimaatadaptatie en gericht natuurherstel kan de aanwezigheid en kwaliteit van groenblauwe structuren duidelijk verbeteren.
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 brengt vooral negatieve effecten voor natuur en biodiversiteit met zich mee doordat intensieve en grootschalige landbouw, glastuinbouw en nieuwe bedrijventerreinen leiden tot meer stikstofdepositie, lichtvervuiling en verlies van habitat en daarmee habitats en soorten en natuurgebieden onder druk zetten; Daarnaast veroorzaken infrastructurele ontwikkelingen zoals de noordelijke rondweg en de aanleg van de Nedersaksenlijn tot directe verkleining en verstoring van natuurgebieden. Ook windmolens langs de N34 dragen bij aan negatieve effecten door aanvaringen met vogels en vleermuizen en door verstoring tijdens aanleg en onderhoud. Er zijn wel kansen om soortendiversiteit, verspreiding en populatie te verbeteren, bijvoorbeeld door het transformeren van vrijkomende agrarische bebouwing naar wonen of recreatie, wat lokaal tot minder stikstofdepositie kan leiden, mogelijk ook in de buurt van natuurgebieden, of door vergroting van openbaar groen en groen-blauwe structuren, door natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en door het aanleggen van ecologische verbindingszones, maar die kansen wegen in deze beoordeling onvoldoende op tegen de risico’s.
36 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 brengt vooral kansen met zich mee voor het versterken van natuur, bijvoorbeeld door het aanleggen van ecologische corridors, het transformeren van agrarisch land naar natuur, recreatie of wonen en het ontwerpen van natuurinclusieve gebouwen, openbare ruimtes en waterbergingsvoorzieningen kansen om habitats en soorten, natuurgebieden of natuurlijke landschapselementen weer te versterken. Het behouden en versterken van bestaande landschapselementen en verbindingszones, gecombineerd met klimaatadaptatie en gericht natuurherstel, zoals in het Bargerveen, kan de aanwezigheid en kwaliteit van groenblauwe structuren duidelijk verbeteren en daarmee ook de kwaliteit van beschermde natuurgebieden verbeteren. Alleen het behoud grootschalige landbouwbedrijven in het noordoosten van de gemeente brengt risico’s met zich mee. De stikstofuitstoot is nadelig voor de biodiversiteit.
5.1.9
Subthema Bodem
In tabel 5.9 staat de effectbeoordeling voor het subthema Bodem.
Tabel 5.9 Effectbeoordeling alternatieven subthema Bodem Aspect
Criteria
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
bodemdaling
bodemdaling (mm/jaar)
+
+ en -
+
bodemkwaliteit
aantal en omvang bodemverontreinigingen
+
+ en -
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt kansen om bodemdaling in de gemeente Emmen te beperken door duurzamer gebruik van grondstoffen, circulaire processen, minder ontwatering in veen- en beekdalen en door bij bouwprojecten rekening te houden met en maatregelen te nemen tegen bodemdaling. Echter vormen het ontwikkelen van Rundedal en plannen voor grootschalige bedrijvigheid een risico voor het toenemen van de bodemdaling. Verder leidt de herstructurering en verdichting van bedrijventerreinen, functiemenging en sanering van verouderde terreinen voor woningbouw, groei van de woningvoorraad met saneringsmaatregelen en ruimte voor duurzame, natuur-inclusieve agrarische initiatieven tot het verminderen van bodemverontreiniging. Tegelijkertijd bestaat het risico op het toenemen van bodemverontreinigingen door de uitbreidingsplannen langs de A37 en de geprojecteerde regionale ruimtevraag tot ca. 140 ha tot 2030. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 biedt voor de bodem in de gemeente Emmen zowel kansen als risico’s. Het verkennen van Rundedal voor grootschalige bedrijvigheid vergroot het risico op bodemdaling vanwege veenresten in het ontgonnen hoogveengebied, terwijl natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, zoals voorbelasting of lichtgewicht bouwen, bodemdaling juist kan beperken.
Functiemenging en sanering van verouderde bedrijventerreinen ten behoeve van woningbouw, uitbreiding van de woningvoorraad met bijbehorende saneringsmaatregelen en de concentratie, herstructurering en verdichting van bedrijventerreinen in combinatie met circulaire processen dragen bij aan vermindering van bodemverontreinigingen. Tegelijkertijd vormen plannen voor nieuwe grootschalige bedrijvigheid in Rundedal, ontwikkelingen langs de A37 en een regionale ruimtevraag van ca. 140 ha tot 2030 een duidelijk risico op toename van bodemverontreinigingen. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 draagt overwegend positief bij aan het verminderen van bodemdaling en bodemverontreiniging in de gemeente Emmen. Doordat het ontwatering wordt beperkt en daarmee veenoxidatie tegengaat, en door maatregelen als extensivering rond Bargerveen, ruimte voor meervoudige verdienmodellen bij agrariërs, beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing, het bodem- en watersysteem leidend maken, meer
37 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
watercapaciteit in beekdalen en veengebieden, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en bouwmaatregelen zoals voorbelasting of lichtgewicht bouwen leidt dit tot een afname van bodemdaling. Functiemenging op verouderde bedrijventerreinen en het realiseren van woningen leiden tot sanering, en het stimuleren van circulaire maakindustrie en groene chemie, met name geconcentreerd rond Bargermeer, vermindert bodemverontreinigingen. Tegelijkertijd brengt concentratie in Bargermeer wel een verhoogd risico op grotere industriële bodemverontreinigingen, terwijl het bieden van planologische ruimte aan agrariërs voor innovatie en natuurinclusieve initiatieven juist bodemverontreiniging vermindert.
5.1.10 Subthema Milieu en Gezondheidsbescherming In tabel 5.10 staat de effectbeoordeling voor het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming.
Tabel 5.10 Effectbeoordeling alternatieven subthema Milieu en Gezondheidsbescherming Aspect
Criteria
luchtkwaliteit
jaargemiddelde concentraties fijnstof stikstofdioxide
-
-
+ en -
geluidbelasting alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar)
-
-
-
geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur
+ en -
+
+
opgaand licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal)
-
-
-
zeer zorgwekkende stoffen (zzs)
0
0
0
geluidbelasting
geurhinder
lichtvervuiling
zeer zorgwekkende stoffen (zzs)
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 brengt voor Milieu en Gezondheidsbescherming in de gemeente Emmen zowel kansen als risico’s. Versterking van wijkvoorzieningen, investeringen in openbaar vervoer, CO2-transitie, circulaire productie en lokale materiaalkeuze en transities van agrarische bedrijven verlagen jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide, maar intensivering en clustering van glastuinbouw, nieuwe en grotere bedrijventerreinen, de Greenwise Campus, voorkeur voor werklocaties langs infrastructurele assen, bevolkingsgroei en verbeterde wegen vergroten het risico op hogere jaargemiddelde concentraties door meer verkeer en industriële emissies. Tevens bestaat het risico op toename van geluid door functiemenging, woningbouw bij drukke locaties, meer trein- en vrachtverkeer, grootschalige bedrijvigheid, groei van studenten- en werkverkeer, verdichting en aanleg van rondwegen. Anderzijds neemt het geluid af als autoverkeer vermindert door een volledig aanbod in wijkcentra. Functiemenging leidt daarnaast tot meer geurgevoelige objecten dicht bij geurbronnen, maar herbestemming van Vrijkomende Agrarische Bebouwing, transitie of concentratie van landbouw naar het noordoosten en extensivering rond Bargerveen verminderen de geurgevoelige objecten.
Ten slotte vergroot nieuwe woningbouw nabij kernen, mobiliteitshubs en de aanleg van een noordelijke rondweg de kans op meer opgaand licht, hoewel concentratie van functies elders mogelijk tot het verdwijnen van bedrijven en leiden tot minder opgaand licht.
38 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 brengt voor het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming in de gemeente Emmen zowel kansen als risico’s. Voor de jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide ontstaan verbeteringen wanneer verkeer afneemt door versterking van wijkcentra, transitie naar CO2-neutraliteit, betere OVverbindingen zoals de Nedersaksenlijn, circulaire economie en agrarische transities via beleid bij Vrijkomende Agrarische Bebouwing. Echter leiden bevolkingsgroei, glastuinbouwintensivering, uitbreidingen van bedrijventerreinen, grote voorzieningen en betere wegen door meer verkeer en industriële emissies tot hogere jaargemiddelde concentraties. Functiemenging dicht bij bronnen, nieuwe woningen bij mobiliteitshubs, extra treinverkeer, grootschalige bedrijvigheid en nieuwe infrastructurele assen vergroten de hinder door geluid, terwijl het compleet maken van lokale voorzieningen juist tot minder autoverplaatsingen en daarmee tot minder geluid kan leiden. Bij geur bestaat het risico dat herbestemde bedrijventerreinen geurgevoelige functies dichter bij bronnen brengen, maar kansen liggen in het herbestemmen van Vrijkomende Agrarische Bebouwing en het concentreren of verplaatsen van intensieve landbouw.
Nieuwe woningen, een noordelijke rondweg en lokale verdichting zorgen voor meer opgaand licht, hoewel concentratie van functies elders tot een afname van opgaand licht kan leiden. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 brengt zowel kansen als risico’s voor subthema Milieu en Gezondheidsbescherming in de gemeente Emmen. De jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide dalen door minder autoverplaatsingen dankzij een compleet voorzieningenniveau in wijkcentra en lokale basisscholen, transities van agrarische bedrijven, CO2-neutraliteitsambities en stimulering van circulaire en lokale materiaalstromen, Echter leiden nieuwe werklocaties langs infrastructurele assen, de Greenwise Campus, clustering en verdichting van bedrijventerreinen, behoud of intensivering van glastuinbouw en ruimte voor grotere landbouwbedrijven tot een toename van jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide. De effecten op geluid zijn overwegend negatief omdat functiemenging en nieuwe woningen nabij mobiliteitshubs, voorzieningencentra, de Greenwise Campus, werklocaties langs de A37 en industrieclustering meer verkeer en bedrijvigheid aantrekken en geluid door het open landschap verder doordringt. Door wijkcentra te versterken en lokaal basisonderwijs te faciliteren waardoor autoverplaatsingen afnemen, wordt ook het geluid vermindert.
Functiemenging van verouderde bedrijventerreinen vergroot het risico op geuroverlast doordat geurgevoelige functies dichter bij geurbronnen komen, terwijl herbestemming van Vrijkomende Agrarische Bebouwing, concentratie van intensieve landbouw in het noordoosten kansen bieden om geurbronnen te verwijderen of te verplaatsen. Voor opgaand licht geldt dat overwegend risico’s zijn doordat nieuwe woningen in kerndorpen en nabij sterke voorzieningencentra en mobiliteitshubs tot een toename van opgaand licht leiden.
5.1.11 Subthema Energie In tabel 5.11 staat de effectbeoordeling voor het subthema Energie.
Tabel 5.11 Effectbeoordeling alternatieven subthema Energie Aspect
Criteria
energieverbruik
energieverbruik (TJ/jaar)
-
aandeel hernieuwbare energie
aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening (%)
+
39 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
-
+ en -
+
+
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt kansen om het energieverbruik te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie te vergroten doordat vastgoedeigenaren kunnen investeren in verduurzaming, de (circulaire) maakindustrie en groene chemie rond Bargermeer duurzaam doorontwikkelen en ruimte ontstaat voor projecten zoals windmolens langs de N34, versterking van het 110 kV-net, zonnepanelen bij woningbouw en agrarische meervoudige verdienmodellen en innovaties. Tegelijkertijd leiden de nieuwbouw van woningen, intensievere glastuinbouw, meer bedrijvigheid door verdichting en een regionaal bedrijventerrein langs de A37 en door concentratie van voorzieningen bij mobiliteitshubs tot een hogere energievraag. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 brengt zowel kansen als risico’s voor energieverbruik en het aandeel hernieuwbare energie in de gemeente Emmen. Het volledige voorzieningenaanbod in wijkcentra kan autobewegingen verminderen, de transitie naar een circulaire economie en duurzame investeringen door vastgoedeigenaren wat leidt tot een afname in energieverbruik. Tegelijkertijd leidt de bouw van meer woningen, intensievere glastuinbouw en toegenomen bedrijvigheid door verdichting en nieuwe bedrijventerreinen tot een toename van het totale energieverbruik. Daarnaast versterkt het alternatief de energietransitie en de capaciteit voor hernieuwbare energie.
De ambitie om in 2050 CO2-neutraal te zijn zet de uitfasering van fossiele bronnen in gang, netversterking (onder andere 110 kV en een nieuw hoogspanningsstation bij Veenoord), windmolens en stimuleren van zonnepanelen vergroten het aandeel hernieuwbare energie. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 biedt voor energieverbruik en het aandeel hernieuwbare energie aanzienlijke kansen in de gemeente Emmen. Het inzetten op een compleet voorzieningenaanbod in wijkcentra en in De Blokken, De Monden en De Velden, het faciliteren van lokale initiatieven en basisonderwijs in dorpen het autogebruik en daarmee vervoersbewegingen en energieverbruik vermindert, terwijl de stimulering van een duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie en meervoudige verdienmodellen voor agrariërs en vastgoedeigenaren investeringen in verduurzaming van woningen mogelijk maken. Daarnaast ondersteunt het beleid de transitie naar CO2-neutraliteit in 2050 waardoor fossiele bronnen worden uitgefaseerd, krijgen agrariërs ruimte voor duurzame energieprojecten en lokale opwek en worden vastgoedeigenaren gestimuleerd tot maatregelen zoals zonnepanelen en gasloze woningen, wat het aandeel hernieuwbare energie vergroot.
Tegelijkertijd zit er een risico in de bouw van nieuwe woningen omdat extra woningen de totale energievraag verhogen en concentratie rond hubs de vraag op die locaties verder kan doen toenemen.
5.1.12 Subthema Arbeid en Inkomen In tabel 5.12 staat de effectbeoordeling voor het subthema Arbeid en Inkomen.
Tabel 5.12 Effectbeoordeling alternatieven subthema Arbeid en Inkomen Aspect
Criteria
inkomen
besteedbaar inkomen per inwoner
werkgelegenheid en werkloosheid
werkloosheidspercentage
vestigingsklimaat
woon-werk afstand
40 | 65
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
+
+
+
+
+
+
aantal deelnemers hoger beroepsonderwijs
+
+
+
aandeel innovatieve hightech vestigingen
+
+
+
reistijd van en naar werk of studie
+
+
+
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt voor arbeid en inkomen vooral kansen: het openhouden van ruimte voor duurzame productie en grootschalige landbouw kunnen zorgen voor extra bedrijvigheid dat het aandeel innovatieve bedrijven, besteedbaar inkomen en de werkgelegenheid verhogen. De vele initiatieven voor nieuwe werklocaties, clustervorming in circulaire maakindustrie en groene chemie, transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing en inzet op recreatie vergroten naar verwachting de werkgelegenheid, hoewel functiemenging van verouderde terreinen tot verlies van bedrijven en daarmee tot hogere werkloosheid kan leiden. Door ruimte te geven aan gebiedsgerichte investeringen, zoals verduurzaming, optoppen en transformatie of nieuwe, duurzame woonconcepten, kunnen hogere inkomens worden aangetrokken, waardoor het besteedbaar inkomen stijgt. Al bestaat het risico dat hogere woonlasten veroorzaken en daarmee het gemiddelde besteedbaar inkomen negatief beïnvloeden. De realisatie van een Greenwise Campus en concentratie van voorzieningen bij mobiliteitsknooppunten zal het aantal deelnemers aan het hoger beroepsonderwijs doen toenemen en werklocaties beter ontsluiten. De combinatie van dichterbij woningen, functiemenging en mobiliteitshubs (inclusief de Nedersaksenlijn) de reistijd naar werk en studie verminderen.
Verbeterde bereikbaarheid door verbeterd openbaar vervoer en infrastructuur, extra netcapaciteit, nieuwe locaties en een aantrekkelijker vestigingsklimaat stimuleren bovendien het aantal innovatieve hightechbedrijven. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen Alternatief 2 biedt voor arbeid en inkomen vooral kansen: het openhouden van ruimte voor duurzame productie en grootschalige landbouw kunnen zorgen voor extra bedrijvigheid dat het aandeel innovatieve bedrijven, besteedbaar inkomen en de werkgelegenheid verhogen. De vele initiatieven voor nieuwe werklocaties, clustervorming in circulaire maakindustrie en groene chemie, transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing en inzet op recreatie vergroten naar verwachting de werkgelegenheid, hoewel functiemenging van verouderde terreinen tot verlies van bedrijven en daarmee tot hogere werkloosheid kan leiden. Door ruimte te geven aan gebiedsgerichte investeringen, zoals verduurzaming, optoppen en transformatie of nieuwe, duurzame woonconcepten, kunnen hogere inkomens worden aangetrokken, waardoor het besteedbaar inkomen stijgt. Al bestaat het risico dat hogere woonlasten veroorzaken en daarmee het gemiddelde besteedbaar inkomen negatief beïnvloeden.
De realisatie van een Greenwise Campus en concentratie van voorzieningen bij mobiliteitsknooppunten zal het aantal deelnemers aan het hoger beroepsonderwijs doen toenemen en werklocaties beter ontsluiten. De combinatie van dichterbij woningen, functiemenging en mobiliteitshubs (inclusief de Nedersaksenlijn) de reistijd naar werk en studie verminderen. Verbeterde bereikbaarheid door verbeterd openbaar vervoer en infrastructuur, extra netcapaciteit, nieuwe locaties en een aantrekkelijker vestigingsklimaat stimuleren bovendien het aantal innovatieve hightechbedrijven. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 biedt voor arbeid en inkomen vooral kansen, alhoewel minder kansen dan de andere alternatieven: het openhouden van ruimte voor duurzame productie en grootschalige landbouw kunnen zorgen voor extra bedrijvigheid dat het aandeel innovatieve bedrijven, besteedbaar inkomen en de werkgelegenheid verhogen. Clustervorming in circulaire maakindustrie en groene chemie, transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing en inzet op recreatie vergroten naar verwachting de werkgelegenheid, hoewel functiemenging van verouderde terreinen tot verlies van bedrijven en daarmee tot hogere werkloosheid kan leiden.
Door ruimte te geven aan gebiedsgerichte investeringen, zoals verduurzaming, optoppen en transformatie of nieuwe, duurzame woonconcepten, kunnen hogere inkomens worden aangetrokken, waardoor het besteedbaar inkomen stijgt. Al bestaat het risico dat hogere woonlasten veroorzaken en daarmee het gemiddelde besteedbaar inkomen negatief beïnvloeden.
41 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
De realisatie van een Greenwise Campus en concentratie van voorzieningen bij mobiliteitsknooppunten zal het aantal deelnemers aan het hoger beroepsonderwijs doen toenemen en werklocaties beter ontsluiten. De combinatie van dichterbij woningen, functiemenging en mobiliteitshubs de reistijd naar werk en studie verminderen. Verbeterde bereikbaarheid door verbeterd openbaar vervoer en een aantrekkelijker vestigingsklimaat stimuleren bovendien het aantal innovatieve hightechbedrijven.
5.1.13 Subthema Agrarische Sector In tabel 5.13 staat de effectbeoordeling voor het subthema Agrarische Sector.
Tabel 5.13 Effectbeoordeling alternatieven subthema Agrarische Sector Aspect
Criteria
beschikbare landbouwgrond
areaal landbouwgrond (ha) aantal agrarische bedrijven
Alternatief 1: Bruisend Emmen
Alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
-
-
-
+ en -
+
+ en -
Alternatief 1: Bruisend Emmen Alternatief 1 biedt voor de agrarische sector in de gemeente Emmen zowel risico’s als kansen. Infrastructuurprojecten, beleid rond Vrijgekomen Agrarische Bebouwing, ecologische verbindingszones en functiewijzigingen naar wonen, natuur, recreatie of industrie verhogen de kans op afname van areaal landbouwgrond, vooral in het zuidoosten bij het Bargerveen en in gebieden met klimaatopgaven. Verder beperken vernatting en natuurontwikkeling de beschikbare landbouwgrond. Anderzijds bieden innovatieve teeltmethoden, efficiënter ruimtegebruik en ruimte voor agrarische groei (met name in het noordoosten) en het clusteren en diversifiëren van bedrijven (zoals glastuinbouw en circulaire initiatieven) mogelijkheden om areaal landbouwgrond en aantal agrarische bedrijven beter te benutten of te versterken, zodat de uiteindelijke effecten per locatie sterk kunnen verschillen. Alternatief 2: Zelfstandig Emmen In alternatief 2 zijn voor de agrarische sector in de gemeente Emmen zowel kansen als risico’s aanwezig. Door de herbestemming naar woningen en recreatieve bestemmingen via het beleid rondom Vrijkomende Agrarische Bebouwing neemt het areaal landbouwgrond en aantal agrarische bedrijven af.
Ook de aanleg van infrastructuur (Nedersaksenlijn, noordelijke rondweg), grootschalige bedrijventerreinen (bijvoorbeeld langs de A37 en in het Rundedal) en nieuwe hoogspanningsstations, en door functieverandering naar natuur, recreatie of circulaire toepassingen bij ecologische verbindingszones neemt het areaal landbouwgrond af. Tegelijk biedt het alternatief kansen voor efficiëntere of natte teelten op minder rendabele grond en ruimte voor landbouwbedrijven in het noordoosten, en heeft het positief effect op het aantal agrarische bedrijven door intensivering, clustering van glastuinbouw en circulaire bedrijfsactiviteiten. Alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving Alternatief 3 biedt voor de agrarische sector in de gemeente Emmen zowel kansen als risico’s. Enerzijds kan het areaal landbouwgrond en het aantal agrarische bedrijven op sommige plekken groeien door meervoudig ruimtegebruik, stimulering van innovatie en diversificatie, ruimte voor bedrijven in het noordoosten en het toepassen van natte teelten en nieuwe verdienmodellen waardoor ook gespecialiseerde ondernemingen kunnen ontstaan.
Anderzijds leidt herbestemming van grond en gebouwen naar wonen, recreatie of natuur, functiewijzigingen in minder geschikte gebieden, initiatieven voor natuurherstel en klimaatadaptatie, de aanleg van ecologische verbindingszones en vernatting van beekdalen en veengebieden ertoe dat op veel locaties landbouwgrond en het aantal en de omvang van agrarische bedrijven juist afnemen.
42 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
5.2
Visualisatie effectbeoordeling alternatieven
In onderstaande afbeeldingen zijn de effectbeoordelingen van de alternatieven weergegeven. Dit betreft een (sterk) versimpelde weergave van de beoordelingen die zijn opgenomen in dit rapport en achtergrondrapport (zie bijlage II). Totstandkoming legenda visualisaties De beoordeling van de huidige situatie en de alternatieven heeft plaatsgevonden per criterium. Voor de visualisatie is de beoordeling van de huidige situatie en alternatieven integraal gemaakt op basis van de subthema’s. Bijvoorbeeld wanneer de criteria overwegend positief zijn, heeft het subthema een groene kleur in de visualisatie gekregen.
Afbeelding 5.1 Effectbeoordeling alternatief 1: Bruisend Emmen
43 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Afbeelding 5.2 Effectbeoordeling van alternatief 2: Zelfstandig Emmen
Afbeelding 5.3 Effectbeoordeling van alternatief 3: Emmen als Unieke Leefomgeving
44 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
6 HET VOORKEURSALTERNATIEF 6.1
Van alternatieven naar een voorkeursalternatief
De gemeente heeft drie strategische kernambities opgesteld om in 2040 een fijne, aantrekkelijke en veilige gemeente te zijn. Met behulp van bouwstenen zijn de effecten bepaald van mogelijke alternatieve invullingen van deze strategische kernambities. De alternatieven zijn onderscheidend van elkaar doordat door bepaalde bouwstenen zijn weggelaten. Het voorkeursalternatief is een combinatie van alle bouwstenen, en daarmee gelijk aan alternatief 1: Bruisend Emmen. Hierdoor zijn alle beleidsambities uit de Omgevingsvisie meegenomen en wordt een compleet beeld geschetst van de mogelijke effecten van de Omgevingsvisie. De afweging voor de keuze van het voorkeursalternatief is gemaakt door de gemeente Emmen.
6.2
Beschrijving van het voorkeursalternatief
De samenstelling van bouwstenen die is opgenomen in het voorkeursalternatief is weergegeven in tabel 6.1.
Tabel 6.1 Overzicht bouwstenen in het VKA Bouwstenen alternatief 1: Bruisend Emmen inzet op compleet aanbod aan maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en in de gebieden de Blokken, de Monden en de Velden lokale initiatieven en basisonderwijs faciliteren in Barger-Compascuum, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, NieuwWeerdinge, Roswinkel, Veenoord, Weiteveen en Zwartemeer faciliteren en instandhouden van minimaal één ontmoetingsplek per dorp en wijk nieuwe woningen zoveel mogelijk op plekken met basisvoorzieningen nabij: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam (kerndorpen) verkennen mogelijkheden functiemenging verouderde bedrijventerreinen inzet op behoud van de glastuinbouw door ruimte te bieden aan intensivering en clustering in de huidige kassengebieden beleid voeren rondom Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB): in de nabijheid van de dorpen meer ruimte voor herbestemming naar wonen met mogelijk een combinatie met geclusterde zorg vergroten van het openbaar groen en groen-blauw om hittestress tegen te gaan: in het bijzonder in de wijken in de stad nieuwe woningen zoveel mogelijk op plekken die goed bereikbaar zijn: rondom sterke voorzieningencentra en mobiliteitshubs groei inwoners naar ca.
120.000 groei woningvoorraad met 10.000 woningen ontwikkelen Nedersaksenlijn in 2050 CO2-neutraal verkennen Rundedal als locatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid
45 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Bouwstenen alternatief 1: Bruisend Emmen verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 medewerking verlenen aan de 110kV-netversterking (onder andere nieuwe hoogspanningsstations in de buurt van het bestaande hoogspanningsstation Emmen Weerdinge en Emmen Bargermeer en nieuwe ondergrondse kabelverbindingen en het reserveren van ruimte voor middenstations en kleine trafostations in en rondom de bebouwde omgeving) medewerking verlenen aan de ontwikkeling van een nieuw hoogspanningsstation ten noorden van de A37 bij Veenoord realisatie van een nieuwe Greenwise Campus nieuwe werklocaties worden bij voorkeur geplaatst naast of dichtbij regionale infrastructurele assen zoals de A37 mobiliteitsknooppunten benutten door bij elkaar brengen van functies op het gebied van publieksvriendelijke bedrijvigheid (onder andere kantoren, ZZP en start-ups), onderwijs, wonen en voorzieningen (bijv.
bij station Emmen Zuid) faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking: zoveel mogelijk op en rond Bargermeer omgeving van het ziekenhuis (als onderdeel van de Greenwise Campus) doorontwikkelen tot een gebied waarin wordt gewerkt aan het beantwoorden van de zorgvraag van de toekomst bouw van windmolens langs de N34 tot en met 2040 een extra ruimtevraag van ca. 65 ha voor transitie naar circulaire economie tot en met 2030 een regionale ruimtevraag van ca. 140 ha (uitbreidings-, vervangings- en additionele ruimtevraag) waar nodig en wenselijk biedt de gemeente planologische ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwek, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen open, groene karakter van Emmen behouden door dit als vertrekpunt te nemen bij ruimtelijke ontwikkelingen gebiedsgericht vastgoedeigenaren (particulieren, verhuurders) ruimte geven om te investeren in hun vastgoed en woningen (bijv.
verduurzaming, optoppen, woningsplitsing, transformatie, bijgebouwen of mantelzorgwoningen en meervoudig ruimtegebruik) in het noordoosten van de gemeente ruimte blijven bieden voor duurzame productie en voor grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, inzet op extensivering en ruimte bieden voor verwevenheid met natuur en recreatie & toerisme: hier géén ruimte voor nieuwvestiging van intensieve veehouderijen ruimtevraag invullen door verdichting en herstructurering industrieel en bedrijvengebied Bargermeer verdichting en herstructurering van overige bedrijventerreinen inzet op ruimtelijke spreiding om balans tussen rust en reuring te hebben met betrekking tot recreatieve voorzieningen beleid voeren rondom Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB): op plekken met klimaat opgaven transformatie naar initiatieven die bijdragen aan natuurherstel en klimaatadaptatie het bodem- en watersysteem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen creëren van voldoende watercapaciteit in de beekdalen en het watersysteem in de veengebieden zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen op de flanken van de Hondsrug unieke woonconcepten creëren door natuur met woningbouw te combineren aanleggen van ecologische verbindingszones tussen de verschillende natuurgebieden het zichtbaarder maken van cultuurhistorische elementen, zoals de dorpen
en dorpslinten, ontginningsstructuren, waterwegen, hunebedden, grafheuvels enzovoort toeristische trekpleisters (bijv. Wildlands, de Hondsrug, het Bargerveen, het Veenpark en de hunebedden) worden via een netwerk van recreatieve fiets-, wandel- en vaarroutes beter met elkaar en de wijde regio verbonden beleid voeren rondom Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB): rondom recreatiegebieden transformatie voor recreatieve doeleinden verbetering van de Rondweg (N391)
46 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Bouwstenen alternatief 1: Bruisend Emmen verbetering van de verbinding Emmen - Klazienaveen (N862) onderzoeken van de mogelijkheden voor het aanleggen van een noordelijke rondweg om het centrum heen op werk- en woningbouwlocaties het stimuleren en toepassen van hernieuwbare en herbruikbare grondstoffen en materialen binnen de bouw, onderhoud en gebiedsontwikkelingen
6.3
Effecten van het voorkeursalternatief
Het voorkeursalternatief komt overeen met alternatief 1, de effecten van het voorkeursalternatief zijn beschreven in het achtergrondrapport (zie bijlage II) en paragraaf 5.2 van het voorliggend hoofdrapport. Tabel 6.2 geeft een samenvatting van de effectbeoordeling ten opzichte van de referentiesituatie (zie paragraaf 4.2).
Tabel 6.2 Samenvatting effectbeoordeling VKA Subthema
Aspect
Criteria
Voorkeursalternatief
landschap
landschap
landschapstypen en kernkarakteristieken
cultuurhistorie en erfgoed
cultuurhistorie
monumenten en hun karakteristieke elementen
+
cultuurhistorie en erfgoed
archeologie
archeologische monumenten
+
klimaat
wateroverlast
waterbergend en spons vermogen
+
klimaat
wateroverlast
overlast door hoge grondwaterstanden
+ en -
klimaat
droogte
zoetwaterbeschikbaarheid
+ en -
klimaat
droogte
lage grondwaterstanden door ontwatering
+
klimaat
hittestress
stedelijk hitte eiland
+ en -
veiligheid
sociale veiligheid
aantal geregistreerde misdrijven/jaar
0
veiligheid
verkeersveiligheid
aantal ongevallen met dodelijke afloop/jaar
-
veiligheid
verkeersveiligheid
aantal ongevallen met letsel tot gevolg/jaar
-
veiligheid
omgevingsveiligheid
aantal kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden
-
wonen
woningtekort
woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte
+
+ en -
wonen
woongenot
tevredenheid met woning en woonomgeving
+
wonen
voorzieningen
beschikbaarheid voorzieningen (dorpsniveau)
+
gezondheidsfactoren (beweegt voldoende, overgewicht, eenzaamheid)
+
wonen
47 | 65
leefstijl
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Subthema
Aspect
Criteria
Voorkeursalternatief
wonen
levensverwachting
het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting
+
welzijn
sociale samenhang
sociale samenhang score
+
mobiliteit
modal split
gemiddeld aandeel reizigerskilometers per vervoerswijze (auto, ov, fiets, voet) per persoon per dag
+ en -
mobiliteit
bereikbaarheid en toegankelijkheid auto
vervoersbewegingen auto
mobiliteit
bereikbaarheid OV
afstand tot OV-halte (km)
mobiliteit
bereikbaarheid fiets
omrijdfactor fiets
natuur
biodiversiteit
soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang
+ en -
aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering
+
natuur
biodiversiteit
natuur
+ en +
beschermde natuurgebieden (provinciaal en nationaal beleid en Natura 2000)
areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden
bodem
bodemdaling
bodemdaling (mm/jaar)
+
bodem
bodemkwaliteit
aantal en omvang bodemverontreinigingen
+
milieu en gezondheidsbescherming
luchtkwaliteit
jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide
-
milieu en gezondheidsbescherming
geluid
geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar)
-
milieu en gezondheidsbescherming
geurhinder
geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur
+ en -
milieu en gezondheidsbescherming
lichtvervuiling
opgaand licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal)
-
milieu en gezondheidsbescherming
zeer zorgwekkende stoffen (zzs)
zeer zorgwekkende stoffen (zzs)
0
energie
energieverbruik
energieverbruik (TJ/jaar)
-
energie
aandeel hernieuwbare energie
aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening (%)
+
arbeid en inkomen
inkomen
besteedbaar inkomen per inwoner
+
arbeid en inkomen
werkgelegenheid en werkloosheid
werkloosheidspercentage
arbeid en inkomen
vestigingsklimaat
aantal deelnemers hoger beroepsonderwijs
+
arbeid en inkomen
vestigingsklimaat
aandeel innovatieve hightech vestigingen
+
48 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
+ en -
+
Subthema
Aspect
Criteria
arbeid en inkomen
woon-werk afstand
reistijd van en naar werk of studie
+
agrarische sector
beschikbare landbouwgrond
areaal landbouwgrond (ha)
-
agrarische sector
beschikbare landbouwgrond
aantal agrarische bedrijven
+ en -
6.4
Voorkeursalternatief
Visualisatie effectbeoordeling voorkeursalternatief
In onderstaande afbeelding is de effectbeoordeling van het VKA weergegeven. Dit betreft een (sterk) versimpelde weergave van de beoordeling die is opgenomen in dit rapport en achtergrondrapport (zie bijlage II). De totstandkoming van de visualisatie is uitgelegd in paragraaf 5.2.
Afbeelding 6.1 Effectbeoordeling van VKA
6.5
Grensoverschrijdende effecten voorkeursalternatief
Als gevolg van het gekozen VKA kunnen grensoverschrijdende effecten optreden. Hierna zijn de beleidskeuzes benoemd die consequenties kunnen hebben op het grondgebied van naastgelegen provincies of Duitsland. Het verdient de aanbeveling om bij vervolgbesluiten aandacht te besteden aan eventuele grensoverschrijdende effecten. Bedrijventerreinen Het VKA biedt ruimte voor de (door)ontwikkeling van bedrijventerreinen. Nieuwe industrieën en uitbreiding van infrastructuur kunnen een toename van stikstofdepositie veroorzaken op zowel Natura 2000-gebieden binnen als buiten de gemeente Emmen.
49 | 65
Witteveen+Bos | 145326/25-014.685 | Definitief
Water en bodem Het VKA bevat bouwstenen die (ingrijpende) gevolgen kunnen hebben voor het bodem- en watersysteem. Bodem- en watersystemen beperken zich doorgaans niet tot geografische begrenzingen. Bij verdere besluitvorming over de bouwstenen die ingrijpende gevolgen hebben voor het bodem- en/of watersysteem in andere provincies / waterschappen buiten de gemeente Emmen is het advies deze gevolgen in kaart te brengen en hierover afstemming te zoeken met de bodem- en waterbeheerders. Werkgelegenheid / woongelegenheid Het versterken van de regionaal economische situatie in gebieden kan werkgelegenheid bieden voor mensen uit grensregio’s (zoals Duitsland). Daarnaast kunnen aantrekkelijkere woonmilieus in de gemeente Emmen leiden tot verhuisbewegingen in grensregio’s. Een aantrekkingskracht door werkgelegenheid / aantrekkelijkere woonmilieus kan bevolkingsdaling/vermindering van sociale cohesie tot gevolg hebben in de grensregio’s. Bouwstenen inzetten dichtbij grens Bij grootschalige ruimtelijke ingrepen nabij geografische grenzen (zoals de landsgrens of gemeentegrens) kunnen de geconstateerde effecten in dit MER ook optreden in de buurregio’s van de gemeente Emmen. Hierbij kan gedacht worden aan beleving van ruimtelijke kwaliteit, milieugezondheidseffecten, verkeerseffecten. Deze effecten beperken zich in dat geval niet tot de geografische begrenzing.