Notulen openbare vergadering van de raadsvergadering van 23 april 2026

Dat is door een onafhankelijk onderzoek ook bewezen. Dus wij praten niet zomaar eigenlijk, we praten met ervaring, kennis, achtergrond – noem maar op, voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Weide nog even en dan kom ik terug bij uw ordevoorstel. Want het idee was om zometeen ook nog even de andere indieners aan het woord te laten, denk ik. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nou, volgens mij is het idee dat we met elkaar ook in debat gaan op basis van de inbreng. Kijk, in 2018 was u geen politieke partij en hier in de raad worden besluiten genomen. Uiteindelijk worden hier moties en amendementen ingediend en hier vindt het politieke werk plaats. En dat u dan op een ander gebied allerlei dingen hebt gedaan, waarbij Veilig Emmen denk ik de afgelopen maanden op heel veel verschillende manieren in het nieuws is geweest en dat het ook eens een keer goed zou zijn dat u als Veilig Emmen in de spiegel zou kijken op welke wijze u in het nieuws bent geweest. En ook hoe u richting andere partijen gaat. Volgens mij zei de heer De Jonge dat heel mooi in het verkiezingsdebat in de Grote Kerk: ‘Een veilig Emmen begint ook bij jezelf.’ De heer Arslan (Veilig Emmen): Voorzitter, als we natuurlijk gaan beginnen over zaken die geweest zijn, dan kan ik het natuurlijk ook over de heer René van der Weide hebben. Over het verleden: een miljoenenschade voor de gemeente Emmen.

Maar ik zou daar niet over willen beginnen, want ik wil eigenlijk verder met mijn motie. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Voorzitter, voorzitter. Kijk, als mij hier wordt verweten dat er een miljoenenschade is, dan verwacht ik ook bewijs. Kijk, en dit nou typisch weer wat de reflex is van Veilig Emmen. Wij hebben een inhoudelijk debat en het eerste wat gebeurt, is om zich heen slaan op een manier die niet bijdraagt aan constructieve politiek. Een manier die niet gericht is op samenwerking. En nogmaals: ik zie hier weer het beeld ontstaan dat Veilig Emmen vooral heel veel lawaai maakt, om zich heen slaat, maar uiteindelijk, als er politiek moet worden geleverd, nog heel veel te winnen heeft. De heer Arslan (Veilig Emmen): Voorzitter, daar ben ik het niet mee eens. De heer Van der Weide is er zelf mee begonnen natuurlijk, met de aantijgingen over dingen die geweest zijn. Wie de bal kaatst, kan hem ook natuurlijk terugkrijgen. Bij dezen. De voorzitter: Oké. Ik kijk nog even rond. Dank voor deze toelichting op de motie, inclusief het debatje dat daarover ging. Het idee is om nu in de eerste termijn andere partijen aan het woord te laten. Het ordevoorstel is aangenomen. Dan begin ik met de twee partijen die ook de motie hebben ingediend en dan begin ik bij de PVV. Ik weet niet vanuit de PVV daarover het woord wil voeren, maar het is de heer Knol, zie ik.

16

De heer Knol (PVV): Deze motie gaat wat ons betreft over één fundamentele vraag: is het informatieproces eerlijk, open en gebaseerd op de verkiezingsuitslag geweest? PVV Emmen vindt in ieder geval van niet en daarom dienen wij deze motie dan ook mede in. We hebben moeten constateren dat de informateur is gestart vanuit de opdracht om een derde partij te zoeken bij de bestaande coalitie. Dat betekent dat het vertrekpunt niet neutraal was, maar een feitelijke richting aan de uitkomsten. Een onjuist uitgangspunt wat ons betreft. Voorzitter, dat is precies wat hier nou ook misgaat. Een informatie hoort te beginnen bij de verkiezingsuitslag en niet bij een vooraf bepaalde combinatie en ‘een partijtje erbij’, de helft plus één. Omdat het moet, maar niet omdat het kan. Zeker niet als die verkiezingsuitslag duidelijk laat zien dat er een politieke verschuiving naar rechts heeft plaatsgevonden. Daarnaast is het zorgelijk dat niet alle partijen op de hoogte waren van deze opdracht. Dit raakt direct aan de transparantie en het vertrouwen in het proces. Voorzitter, wat PVV Emmen betreft moet het anders. Een nieuwe informatieronde moet open zijn en een transparante opdracht hebben, zonder vooraf vastgestelde uitkomsten en gericht op een coalitie die rechtdoet aan de verkiezingsuitslag en de inhoudelijke thema’s. Daarom dient de PVV deze motie dan ook mede in, samen met FvD en Veilig Emmen.

Dank u wel, voorzitter. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, ik wil u toch iets vragen. U zegt dat deze wijze van werken naar uw mening niet de juiste is. Bent u dan van mening dat de gesprekken die u hebt gehad met de informateur, anders verlopen zouden zijn als u een andere informatie gehad had? De heer Knol (PVV): Wij zouden dan wel anders in de wedstrijd staan als wij hadden geweten dat de informateur een partij erbij zocht en de huidige coalitie wilde voortzetten, in plaats van te kijken naar de verkiezingsuitslag en de thema’s. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, ik vraag me af: wat had u dan anders gezegd? De heer Knol (PVV): Nou, dan zouden wij anders in de wedstrijd staan. Misschien wat sterker in de oppositie misschien, in die rol het gesprek aangaan. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, nog even als laatste. Ik begrijp dat niet. U zegt ‘sterker staan’, ‘oppositie’. Het is een informatief gesprek met de informateur. En ik kan echt niet begrijpen welke andere standpunten u naar voren zou gebracht hebben wat een andere insteek zou zijn. Dus ik begrijp het echt niet. De heer Knol (PVV): Dan zijn we daar in ieder geval niet over eens, meneer Kasteleijn. Het gaat ons vooral om de veiligheid, bestaanszekerheid en ook een stukje zorg. Dat verandert niet, dat hoeft u ook niet te verwachten van ons. Maar we zouden dan anders in de wedstrijd staan, ook richting het formatieproces.

Nu zijn we er gewoon open ingegaan en we hebben ook wethouderskandidaten die we al hebben benoemd. We hebben van alles benoemd in dat gesprek, maar het is niet transparant om een informatieproces met iedereen in te gaan, terwijl eigenlijk de uitslag al vaststaat: je wilt samenwerken met de PvdA en je zoekt er een partijtje bij. Dus je zet de huidige coalitie door als het ware. En dat is niet correct volgens ons. De voorzitter: Nou, nog één bijdrage. Dan kijk ik nog even verder rond. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, het laatste dan. Misschien hebt u helemaal het juiste idee over een informatiegesprek. Want u spreekt hier over wethouders en welke ideeën u daarbij hebt. Maar dat gaat op dat moment totaal niet daarover. Het gaat om welke gezichtspunten uw partij heeft richting die informateur en die gaat daaruit zijn conclusies vormen. Dus nogmaals: we zijn het echt dik oneens. De heer Knol (PVV): Ja, een korte reactie. Dan zijn we het daar dan niet over eens. Qua thema’s heb ik dingen benoemd. Maar het gaat ons om het proces en niet om de thema’s, meneer Kasteleijn.

17

De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, misschien even dezelfde vraag voor u. Ik zal zometeen iets zeggen over of die opdracht er nou wel of niet lag. Want dat hangt een beetje boven de markt. Maar als we het proces zouden doen zoals u voorstelt, zou dat dan leiden tot een andere uitkomst? De heer Knol (PVV): Dat zou heel goed kunnen. Dat weten wij natuurlijk niet omdat dat nu niet aan de orde is. Kijk, het is zo gelopen. U gaat de coalitie weer in met de PvdA waarschijnlijk en de VVD. Maar ik kan niet zeggen hoe het anders zou gelopen, als jullie bijvoorbeeld met FvD gingen of wat dan ook. Dat kan ik natuurlijk niet zeggen. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Even los van hoe de opdracht is geweest, hoe het is aangevlogen. Uiteindelijk wordt iedere partij de vraag gesteld: hoe ziet u de coalitie voor u? En die vraag beantwoordt iedere partij zelf, dus ongeacht even of die opdracht er nou wel of niet was. Want dan draait het wel om dat de informateur ‘het net ophaalt’ – zoals hij dat ook letterlijk gezegd – over welke combinatie er mogelijk is die leidt tot een meerderheid. Ik denk dat het goed is om dat ook in het achterhoofd te houden op basis van de gesprekken, de input van de partijen over wat tot een werkbare meerderheid leidt. Kijk, u stelt ook in de motie dat als we het anders zouden doen, dat leidt tot een stabiele coalitie gebaseerd op inhoudelijke thema’s.

Ook deze route leidt een stabiele coalitie met inhoudelijke thema’s. Dus voor mijn gevoel stelt u nu iets voor waarvan de uitkomst hetzelfde zal zijn en alleen maar leidt tot vertraging. De heer Knol (PVV): Dat is dan uw waardeoordeel, ik zie dat anders. Wij hadden zelf een andere route in gedachten, maar dat is dan zo. De heer Slim (FvD): Meneer de voorzitter, twee week geleden bespraken we hier in een openbare informatiebijeenkomst het rapport van de informateur. In de vergadering werd vrijwel unaniem verbazing uitgesproken over de duidelijke voorkeur in het rapport voor een coalitie met de PvdA. Dit deed geen recht aan de verkiezingsuitslag. De PvdA was gehalveerd, er was een duidelijke verschuiving naar rechts. De boodschap van de vertegenwoordigers van de raad was helder: kijk breder dan alleen naar deze mogelijkheid. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, ik verbaas me een beetje over uw zin dat ‘vrijwel unaniem verbazing is uitgesproken over deze coalitie’. Ik was er niet bij, ik heb het wel teruggekeken. Maar zo is dat niet gezegd en er is een aantal partijen dat verbaasd is. Maar u kunt niet stellen dat dat bijna unaniem is. De heer Slim (FvD): Goed, ik ga even door met mijn tekst. Dan verschillen we daarover van mening. De voorzitter: Nee, maar misschien is het goed om even te reageren op meneer Van der Weide. U kunt wel doorgaan met uw tekst.

Die tekst is aan u – even voor de goede orde – maar er wordt een vraag aan u gesteld. En dan is niet ongebruikelijk om daar even op te reageren in deze raadsvergadering. De heer Slim (FvD): Er hebben meerdere partijen aangegeven dat het wellicht verstandig zou zijn om breder te kijken dan alleen naar de PvdA. Er was verbazing over: waarom de PvdA? De PvdA was gehalveerd. Kijk bijvoorbeeld ook eens naar wat wel in tweede instantie door de informateur was genoemd: het CDA. Een mogelijkheid met het CDA. Maar er lijkt heel erg gestuurd te worden richting PvdA. En als u de hele avond hebt teruggekeken, dan had u dat toch wel duidelijk uit de avond kunnen terughoren. De voorzitter: Ja. Alleen, het ging even over ‘unaniem’ en ‘verbazing’. Dat waren volgens de twee woorden... De heer Slim (FvD): Nou, misschien is ‘unaniem’ te sterk uitgedrukt. Dat neem ik dat terug. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nou, in ieder geval blij met deze correctie. Want dat is een betere weergave van die avond. Misschien ook even richting de Partij van de Arbeid, even los van

18

welke combinatie het hierom gaat. Of het nou het CDA of de VVD is, er zijn toch acht van de dertien partijen die de Partij van de Arbeid hebben genoemd. Dus volgens mij is dat toch een redelijk aantal partijen in deze raad. De voorzitter: Oké. Vervolgt u uw betoog. De heer Slim (FvD): Dat is goed. Er is bijvoorbeeld een optie met CDA – dat wou ik net zeggen. Dat kan niemand tijdens deze informatieavond ontgaan zijn. Een dag later al ontvingen we de brief van Wakker Emmen: geen enkel inhoudelijk woord over de opvattingen zoals die avond ervoor uitgesproken. We worden wel bedankt voor ‘onze constructieve inbreng’ in het algemeen. De brief leek al geschreven vóór de informatiebijeenkomst. Wakker Emmen wil toch verder met de PvdA. Wakker Emmen presenteert zich naar de kiezers als een middenpartij. Maar de middenpartij wil alleen naar links: dat klopt niet. De partij houdt haar eigen kiezers voor de gek. Er is tijdens de informatiebijeenkomst veel gesproken over... De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, voorzitter, dit nodigt wel uit tot een reactie. Kijk, wij zijn een lokale partij. We zijn een brede partij. En dan heb je wat linksere standpunten en wat rechtsere standpunten, maar wij zijn gewoon een lokale partij. Als u zegt ‘kiezers voor de gek houden’: uiteindelijk hebben wij een programma. Op basis daarvan zijn wij gekozen.

Wij zijn niet de verkiezingen ingegaan met dit als toekomstige coalitie of ‘hier houden wij aan vast’. Dus wij hebben niemand uitgesloten en wij hebben richting de kiezer niet gezegd wat onze coalitie wordt. Kijk, misschien is het ook goed om in het politieke landschap te kijken. Daar waar goed wordt samengewerkt, dat er best een goede reden is om te kijken of je de samenwerking voort kunt zetten. Want stabiliteit zit hem ook in persoonlijke verhoudingen. Dat zit hem in ervaring en dat zit hem er ook in: kun je elkaar vertrouwen en kun je van elkaar op aan? Misschien is het ook goed om dat in het achterhoofd te houden. Want ik proef een beetje dat u zich positioneert als dat Forum ook een coalitiepartij zou kunnen zijn. Nou, in de vorige periode hier in de Emmense raad hebt u het hier anderhalf, twee jaar volgehouden en was er geen Forum meer. In Hoogeveen zijn er twee Forum-leden weg. Stabiliteit zit hem er ook wel in: los van de inhoud, heb je er vertrouwen in dat het vier jaar goed gaat? Dat je stabiliteit, rust en een gedegen bestuur kunt vormen. Als ik naar de partij van Forum kijk, dan valt volgens mij daar nog wel iets te winnen. De heer Slim (FvD): Mag ik hier dan even op reageren? De voorzitter: Ja, natuurlijk! Ja. Dat is aan u. De heer Slim (FvD): Voor ik verderga met mijn betoog: het gaat mij helemaal niet om de positie van Forum voor Democratie.

Het gaat mij juist om het proces. Er is die avond – of dat nou unaniem of een meerderheid was – duidelijk aangegeven door meerdere partijen: zou het niet verstandig zijn als de informateur, of de formateur later, ook naar andere opties kijkt? En we zien een dag later al een brief en men gaat verder met de PvdA. Dát is iets waarvan ik denk: is dit proces goed verlopen? Het gaat mij alleen om het proces en zelfs ongeacht de uitkomst. Als je het proces goed voert en uiteindelijk dit dezelfde uitkomst is, dan ben ik ook tevreden. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Maar u vindt het dus vreemd, voorzitter, dat als het informatierapport is besproken en de formatie gaat starten, er dan een brief wordt verstuurd over dat we het informatiedebat hebben gehad en we verdergaan. Dan lijkt het me toch vrij normaal op het moment dat je dat debat hebt gehad. En het schrijven van zo’n brief is ook geen hogere wiskunde, dat kan redelijk snel. Dat je daarmee ook laat zien dat je in ieder geval vaart wil maken met het formatiepreoces. Dus volgens mij is dat alleen maar een goede stap, dat de beoogde coalitiepartijen tempo willen maken en uiteindelijk zorgen dat er snel een nieuw college hier zit.

19

De heer Slim (FvD): Ik begrijp dat u haast wilt maken. Ik begrijp ook dat u in één dag een brief kunt schrijven. Maar in de brief was niks terug te vinden van de informatieavond. Geen enige informatie of enige inbreng van de partijen. We hebben hier echt wel een uur met elkaar vergaderd. Dat was aan de brief niet te zien. Dat is mijn bezwaar. De voorzitter: Nog even nog dit punt en dan gaan we verder. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nou, nog even over die brief. Kijk, dat is ook meer een brief met de hoofdconclusie over hoe het verder moet. Die brief is niet bedoeld als een weergave en een verslag van die avond. Want uiteindelijk heeft die avond ook opgeleverd dat er een bevestiging is van de conclusies – althans als je zetelmatig kijkt – dat er een meerderheid is om hiermee verder te gaan. Dus dan denk ik dat het heel logisch is dat die hoofdconclusie wat de beoogde coalitie is en je de formatie start, ook de hoofdmoot is van die brief. En dat het niet een hele weergave en een verslag ia van de bespreking tijdens de informatieavond. De heer Slim (FvD): Ik ga dan even door met de inbreng. Er is tijdens de informatiebijeenkomst veel gesproken over bestuurlijke ervaring. Als dat betekent dat echte besluitvorming naar de achterkamer wordt verplaatst, dan is het in onze ogen geen voordeel om politieke ervaring te hebben.

Dan is het tijd voor bestuurlijke vernieuwing, een heldere blik en een frisse aanpak. Belangrijk is hierbij dat het ons niet gaat om de positie van onze eigen partij in het formatieproces – dat noemde ik net al even. Wel het terugbrengen van echte democratie in het bestuur van achterkamers en dealtjes naar openbaarheid en transparantie. Dat is naar onze mening heel erg nodig. In Emmen kunnen we vandaag een eerste stap zetten. De heer De Jonge (VVD): Ja, ik hoor de heer Slim iets zeggen over ‘achterkamertjes’ en ‘geen democratische besluiten’. Hebt u daar dan ook voorbeelden van? Want ik herken mij daar in ieder geval helemaal niet in. De heer Slim (FvD): Dat is het voorbeeld dat ik net heb aangegeven. Dat lijkt me duidelijk. De brief lag al een dag na de informatiebijeenkomst bij ons op de mat. En we blijven naar links gaan, we blijven naar dezelfde coalitie gaan. Het ging ons wat te snel. De heer De Jonge (VVD): Ja, ik blijf me toch een beetje verbazen. Want er zijn geen besluiten genomen et cetera. Er is hier geen besluit over genomen.

Dus u hebt het nu over een brief die is opgesteld, maar dat heeft toch niks met de democratie te maken of met achterkamertjespolitiek? De heer Slim (FvD): Wij krijgen, meneer de voorzitter, sterk het gevoel dat hier niet in de openbaarheid, maar in een besloten kring eigenlijk al een keuze gemaakt is die te snel is, waardoor de raad eigenlijk min of meer gepasseerd is. De heer De Jonge (VVD): Nou, dan zie ik heel graag daar het bewijs van wat u nu zegt. Want u komt nogal met iets en u zegt iets. Maar kom dan ook met het bewijs. De heer Slim (FvD): Nou, wij draaien een beetje in een kringetje rond, meneer de voorzitter. Ja, die indruk is ontstaan door het feit dat wij een dag na de informatiebijeenkomst, waarin is uitgesproken dat je meer naar rechts zou moeten kijken, maar met die informatie niets is gedaan en dat een dag later al besloten is: we gaan toch gewoon door naar links. Dat is het punt waar het om gaat. Vandaar de vraag: hoe kan dit? Mevrouw Louwes (PvdA): Ik vraag me even af waar het idee vandaan komt dat we hebben afgesproken dat we verder naar rechts moeten kijken. Want volgens mij was dat in ieder geval niet mijn afdronk van die avond. Op die avond heeft de informateur ons uitgelegd hoe het rapport tot stand is gekomen en wat daaruit naar voren is gekomen. Daar hebben we allemaal onze kijk op kunnen geven.

Daar hebben we op kunnen reageren, dat heeft iedere partij gedaan. Dat hebt u gedaan, dat hebben wij gedaan.

20

Vervolgens gaan wij daarna met elkaar naar huis en wordt het formatieproces gestart. En dan is het denk ik heel keurig van de grootste partij in dezen dat die daar een brief over stuurt, waarin zij aangeeft dat het formatieproces is gestart. Dat was zo in 2026, dat was zo in 2022, dat was zo in die jaren daarvoor. Dus ik begrijp niet zo goed het bezwaar dat u daartegen maakt. De heer Slim (FvD): Ja, dan gaan we volgens mij, meneer de voorzitter, echt in een kringetje ronddraaien. Ik heb aangegeven op basis van... De voorzitter: Het is geen kringetje. Er wordt even aangegeven door een aantal partijen dat het vooral een meer procesmatige brief is. En u zegt: ik heb er een ander gevoel bij – laat ik het zo formuleren. Volgens mij zit het daarin? De heer Slim (FvD): Ja. Ja. De voorzitter: Het gaat niet om mij, hoor. Maar het gaat even om de vraag op basis waarvan dat gevoel dan tot stand komt. Want er wordt gezegd: dit is gewoon een procesbeschrijving zoals dat vier jaar geleden ook zo gegaan is. Ik citeer even mevrouw Louwes. De heer Slim (FvD): Ja. Meneer de voorzitter, dat is op basis van de informatieavond en naar mijn idee is daar voldoende gezegd of het niet verstandig zou zijn, de verkiezingsuitslag – die duidelijk een ruks naar rechts of een gang naar rechts aangaf – te respecteren. Maar dat vinden wij niet terug in de beoogde coalitie.

Bijvoorbeeld, je kunt net zo gemakkelijk met de PvdA gaan qua stemmen en zetelaantal als met het CDA. Waarom is de PvdA een voorkeur boven het CDA? Dat is voor mij dan de vraag. Wie heeft dat voorgesteld op basis waarvan? Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, maar dat was toch de vraag die u had moeten stellen tijdens die avond? Daar hebt u een betoog gehouden, daar hebt u deze vraag niet gesteld. En volgens mij heeft mijn collega, bij monde van Raymond Wanders, aangegeven: tel nou eens even al die zetels bij elkaar op. Kijk nou eens even goed wat daar nu daadwerkelijk aan de hand is. En ik kan de rekensom nog een keer maken, maar volgens mij is dat niet nodig op dit moment. Maar daar gaat het volgens mij om: het antwoord bevalt u niet, de koers bevalt u niet. En daar zit ik denk ik het probleem. En dan vind ik wel heel raar om u steeds te horen over ‘in kringetjes praten’. We praten in kringetjes, want u probeert met verschillende gezichtspunten elke keer hetzelfde onderwerp aan de orde te stellen. Nou ja, ik heb u wel begrepen. De heer Slim (FvD): Goed. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Ja, ik hoor meneer Slim een aantal keren zeggen, voorzitter, dat Wakker Emmen links is. Ik vraag me af of meneer Slim zich kan voorstellen dat mensen die wat minder extreemrechts zijn dan Forum, juist Wakker Emmen meer zien als een wat rechtse partij.

De heer Slim (FvD): Uw vraag is of ik Wakker Emmen kan voorstellen als een rechtse partij? Raadslid Sampimon (GroenLinks): Alsof u zich kunt voorstellen dat er mensen zijn die Wakker Emmen zien als een behoorlijk rechtse partij. De heer Slim (FvD): Ja. Ik kan mij dat voorstellen. Als ik de uitingen in de media lees van Wakker Emmen, dan gaat dat verschillende kanten op. Dat kan ik mij voorstellen. Maar nu lijkt, als we het over de formatie hebben, het er toch wel zodanig op dat het vooral links georiënteerd is. Het stuur gaat vooral één kant op, lijkt het. Raadslid Sampimon (GroenLinks): Voorzitter, het feit dat iemand in een coalitie wil samenwerken met een andere partij, betekent toch niet meteen dat die partij van kleur verandert?

21

De heer Slim (FvD): Nee, het betekent niet dat die partij van kleur verandert. Dat klopt. Waar het steeds om gaat, is dat ik van de voorkeur voor de PvdA, in vergelijking met bijvoorbeeld eenzelfde vergelijkbare coalitie met evenveel zetels als het CDA, mij nog niet helder is geworden waar dat op gebaseerd is. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Dat laatste heeft mijn collega, mevrouw Kuipers, denk ik goed uitgelegd tijdens de bijeenkomst van 9 april. Maar waar meer mijn toch wel irritatie zit, is dat u ‘achterkamertjespolitiek’, ‘dealtjes’ zegt en dat u niet verder komt dan het voorbeeld van dat er een dag na de informatiebespreking een brief is verstuurd. Nou, zo is het in de voorgaande jaren ook gegaan. Het is niet raar dat je een dag na die bespreking die brief verstuurd. Dus dan vind ik dat u wel echt kwalijke woorden gebruikt om dat op die manier neer te zetten. Kijk, en dat u misschien een rechtsere coalitie wilt, dat u andere partijen wilt zien in de coalitie, maar dat daar zetelmatig geen meerderheid voor is: dat is de feitelijke situatie en daarom zijn deze drie partijen nu het formatieproces gestart. U kunt het allemaal anders willen zien, dat is uw goed recht. Daarvoor is het ook politiek. Maar uiteindelijk draait het er wel om waar een meerderheid voor is. Op basis van die avond was dat de conclusie en is dit de meerderheid waar nu over gesproken wordt.

Dus u kunt het wel rechtser willen, maar daar is geen meerderheid voor. De heer Slim (FvD): Goed, dan ga ik door met mijn verhaal. Ik maak even mijn verhaal af. Ik doe een beroep op de leden van Wakker Emmen om goed na te denken bij hun individuele keuze zonder u te laten dicteren. U kunt door voor deze motie te stemmen, het verschil maken. U kunt door voor deze motie te stemmen, laten zien dat u integer bent. Zoals Ien Dales al zei: ‘Een beetje integriteit bestaat niet.’ U kunt door voor deze motie te stemmen, het democratische proces weer op gang helpen. De uitkomst ligt dan niet vast. Het wordt samen bepaald, de echte inbreng van alle partijen in de raad. Vanavond kunt u laten zien waar u echt voor staat in het openbaar. Dat is waar de kiezers in Emmen op rekenen. Dat is waar alle burgers in Emmen ook recht op hebben. Dank u wel. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ik hoor de laatste woorden van de heer Slim: ‘waar alle burgers van Emmen recht op hebben’. En dan wil ik me eventjes aansluiten bij wat Wakker Emmen zojuist zei. Kijk, de meerderheid van de stemmen heeft niet voor rechts gekozen. De meerderheid van de stemmen heeft voor Wakker Emmen gekozen, omdat zij in Emmen meer mensen hebben die vinden dat ze het goed doen. Het is alleen maar een aantal partijen dat er nu inderdaad wat meer op de rechterkant zit.

Maar ja, Forum en de PVV zaten hiervoor ook in de gemeenteraad en ja, dat is de vorige keer niet zo best afgelopen. Want ze zaten er aan het eind niet meer in. En ja, wat ik wil zeggen, is: kunt u nou het hard maken dat er inderdaad een veel rechtsere tendens is omdat u dan met vier zetels in de gemeenteraad bent gekomen dankzij uw landelijke voorzitter? De heer Slim (FvD): Meneer de voorzitter, als u gaat tellen, dan hebben de rechtse partijen in Emmen zes zetels gewonnen. De linkse en de middenpartijen samen hebben zes zetels verloren. Dat is de eenvoudige rekensom. U kunt het zelf controleren. Dat is de eenvoudige rekensom op basis waarvan ik in ieder geval wel duidelijk kan zeggen dat er een beweging naar rechts is. Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, ik sla even aan op de woorden net die meneer Slim uitspraak. ‘Laat je niet dicteren. Dat is de kans om te laten zien dat je integer bent’. Dat vind ik echt héél erg kwalijk wat u daarmee uitspreekt. Daarmee zet u onze Emmense politiek in zo’n kwalijk daglicht. Alsof wij hier niet integer zouden handelen. Ik vind het écht, écht heel erg dat u die woorden in de mond hebt genomen. De voorzitter: Ik definieer de vraag maar even. Want wat verstaat u onder het woord ‘integer’, meneer Slim? De heer Slim (FvD): Dat is de vraag? De voorzitter: Nou ja, zo interpreteer ik de vraag van mevrouw Louwes.

Anders blijft het een beetje een ja/nee-kwestie.

22

De heer Slim (FvD): Meneer de voorzitter, dat ging er natuurlijk om dat wij het gevoel hebben gekregen dat hier een coalitie linksom al gesmeed was met de PvdA. Terwijl er meer mogelijkheden waren en terwijl er ook op basis van de verkiezingsuitslag inderdaad sprake was – zoals ik net al zei – van een verplaatsing naar rechts. En toch dan de PvdA. Waarom dan bijvoorbeeld niet het CDA? Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, maar integriteit hangt dus af van het standpunt dat u daarover inneemt? Dat is eigenlijk wat u aangeeft? De heer Slim (FvD): Meneer de voorzitter, nee, dat is niet zoals ik het bedoel. Mevrouw Louwes (PvdA): Maar dat is wel wat u net zegt. U zegt net letterlijk – misschien niet helemaal letterlijk, maar u zegt net wel: het is het standpunt dat wij erover hebben en als daarvan afgeweken wordt en er wordt voor een andere partij gegaan dan die van u, dan is er geen sprake van integriteit. Dat is écht een heel rare redenering. De heer Slim (FvD): Meneer de voorzitter, dat is niet zoals ik het gezegd heb. Waar het om ging, is dat het proces naar ons idee niet is gevoerd zoals het zou moeten. Ik herhaal het nog even. Want die voorkeur voor de PvdA heb ik niet op deze manier begrepen, niet uit de informatiebijeenkomst. En het woord ‘integriteit’ was eigenlijk bedoeld in het verhaal om de mensen van Wakker Emmen te verleiden om hun individuele keuze te maken.

Kijk naar wat er gebeurd is... De voorzitter: Nee, de suggestie is… Als voorzitter onderbreek ik u even. Want wees wat voorzichtig met het woord ‘integriteit’ omdat er wat verschillende begripsomschrijvingen op zitten. U zegt: het is niet zorgvuldig. Nou, even los van of dat nou waar is of niet, daar gaat het even niet om. Dat geeft iets minder lading aan de discussie dan de integriteit. Maar het zijn uw woorden. Als u zegt: ja, ik vind het niet integer, dan is dat zo. Maar merk even de gevoelslading van het woord ‘integriteit’, een beetje in aansluiting op de informatiebijeenkomst die we gezamenlijk daarover hebben gehad. Als u zegt: ik bedoelde eigenlijk ‘niet zorgvuldig’: prima. Dan hebben we het over een iets ander type discussie. Anders geef ik mevrouw Louwes nog even de gelegenheid. De heer Slim (FvD): Meneer de voorzitter, dan pas ik het woord aan. Dan gebruik ik niet het woord ‘integer’. Het gaat om erom dat het proces voor ons gevoel enigszins gestuurd is of niet helemaal gegaan is zoals dat had gekund in de openbaarheid. Dat is de reden waarom wij hier staan. En wij zullen zien wat hier dan uitkomt vanavond. De voorzitter: Dat is uw goed recht om die optie te kiezen. Ik kijk nog even rond in reactie op de heer Slim, met zijn bijdrage vanuit Forum voor Democratie. Anderen nog? Niet? Dank u wel.

Dan stel ik voor om de eerste termijn te vervolmaken door een ronde te maken langs de partijen die nog niet aan het woord geweest zijn. Ik neem aan dat alle partijen hier wel het woord over willen voeren? Ik zie geknik links en rechts. Dan begin ik bij de fractie van Wakker Emmen. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, een motie om een verdiepende informatieronde te houden met een externe informateur. Laat ik dan ook eens beginnen bij het begin. En dat begin ligt op 20 maart, waarop mevrouw Kuipers en ondergetekende een brief hebben verstuurd naar alle partijen. In deze brief staat dat er van een aantal onderwerpen de mening per partij wordt gevraagd en dat de informateur een informatief en oriënterend gesprek aangaat. Uiteindelijk moet de informateur zelf bepalen of hij voldoende heeft opgehaald uit de gesprekken om met aanbevelingen en conclusies te komen op deze vier onderwerpen. Daarmee is de opdracht ook duidelijk: het is aan de informateur om te komen met een aanbeveling welke combinatie van partijen het meeste kans van slagen heeft op het vormen van een nieuwe coalitie. Hiervoor is de input van partijen gebruikt en is de conclusie dat de combinatie Wakker Emmen, Partij van de Arbeid en VVD als voorkeursvariant wordt gezien door vier partijen die 21 zetels vertegenwoordigen en is daarmee ook de enige die leidt tot een meerderheid in de raad. We vinden dat

23

de informateur zorgvuldig te werk is gegaan en dat er een goed proces heeft plaatsgevonden met een duidelijk rapport met concrete aanbevelingen voor het vervolg. Een informatieproces heeft altijd een bepaalde vormvrije aanpak en het is doorgaans aan de grootste partij om dit vorm te geven. Wakker Emmen heeft dit sinds 2014 mogen doen en dat hebben wij altijd gedaan op een consistente wijze en dat heeft hier ook nauwelijks tot kritiek geleid van partijen in de raad. En ook als ik kijk naar de indieners van deze motie: voor de PVV is het inmiddels de derde keer dat ze met dit proces kennis hebben mogen maken en voor Forum voor Democratie is het de tweede keer. Dan naar ‘de aanleiding’ – althans, zoals het in de motie staat. En die aanleiding is dat het zo zou zijn dat de informateur een opdracht mee heeft gekregen om de bestaande coalitie met een derde partij uit te breiden. Wakker Emmen heeft tijdens het debat op 9 april al aangegeven dat dit niet juist is. Het staat niet in de brief van 20 maart, het staat nergens in het informatierapport en het is tijdens een mondelinge toelichting op heel veel zaken, vragen et cetera op een bepaalde manier naar voren gebracht door de informateur. En daarbij is context ook heel belangrijk. Wij hebben deze uitspraak ook gezien als een vermenging tussen de feitelijke situatie en de conclusie.

Enerzijds is het algemeen bekend dat de coalitie met deze uitslag altijd door minimaal drie partijen gevormd zou moeten worden. Anderzijds is de conclusie op basis van de gesprekken dat Wakker Emmen en de Partij van de Arbeid weer in de coalitie komen. Want acht van de dertien partijen hebben de Partij van de Arbeid en Wakker Emmen ook als coalitiepartijen benoemd. De informateur spreekt ook over ‘het net ophalen’ en bij het net ophalen kwam duidelijk naar voren dat Wakker Emmen en de Partij van de Arbeid onderdeel gaan worden van deze nieuwe coalitie. Dit heeft ook onze voorkeur, voorzitter, en zo hadden we dat op 9 april ook gemotiveerd en aangegeven. Dus geen opdracht vooraf, maar een uitspraak waar een aantal zaken door elkaar loopt. Zo hadden wij dit ook beschouwd. En ter geruststelling van Forum voor Democratie: de voorkeur van Wakker Emmen om met de Partij van de Arbeid en de VVD in zee te gaan, is een voorkeur van ons alle veertien leden. Tot slot kunnen we de vraag stellen of de aanpak uit de motie zou leiden tot een andere uitkomst. Het antwoord daarop is: nee, voorzitter. Een verdiepende slag is ook niet noodzakelijk omdat er een coalitie is te vormen die leidt tot een meerderheid in de raad met stabiliteit, ervaring en vertrouwen. De heer Arslan (Veilig Emmen): Voorzitter, ik heb een vraagje.

Wat was de boodschap, of tenminste, wat was de opdracht die de informateur heeft meegekregen eigenlijk? De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Die hebt u gehad in de brief van 20 maart. De heer Arslan (Veilig Emmen): Mag ik dat nogmaals van u horen? De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nou, volgens mij heb ik heel duidelijk uitgesproken wat ik net heb gezegd. Dus de brief van 20 maart is het vertrekpunt. Daar staat de opdracht in voor de informateur. Ik heb net in mijn toelichting ook gezegd welke vrijheid een informateur heeft waarmee hij op pad gaat. En dat hij op basis van de input van alle partijen moet concluderen of er voldoende basis is om hier conclusies en aanbevelingen neer te leggen. De heer Arslan (Veilig Emmen): Voorzitter... De voorzitter: Ja? U wilt het woord? De heer Arslan (Veilig Emmen): Ja. De voorzitter: Ik geef u het woord. De heer Arslan (Veilig Emmen): Dank u wel. Dus als ik de heer Van der Weide mag geloven, heeft de informateur geen opdracht gekregen om bij de bestaande coalitie de derde partij te zoeken? Klopt dat?

24

De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, volgens mij heb ik dat inmiddels vier keer gezegd, voorzitter. We hebben dat op 9 april ook gezegd. Dus ik weet niet hoe vaak ik het moet herhalen voor Veilig Emmen, maar volgens mij is het antwoord redelijk duidelijk. De heer Arslan (Veilig Emmen): Dus op de avond zelf heeft de informateur verklaard dat hij dus eigenlijk een opdracht had om een derde partij erbij te zoeken. Dus dat klopt niet? De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, volgens mij heb ik hier net in een aantal minuten aangegeven hoe die uitspraak moet worden gezien. Dat er veel meer is gezegd tijdens die avond. Dus als u goed geluisterd had, dan weet u ook hoe u die uitspraak moet duiden. De heer Arslan (Veilig Emmen): Ik heb heel goed geluisterd, voorzitter, en ik heb gewoon begrepen en gehoord, tot twee keer aan toe, dat er een vraag was gesteld door D66. Dat de informateur heeft gezegd dat hij is gaan shoppen voor een partij erbij om dus eigenlijk een meerderheid te vormen. En als dat zo is en als de heer Van der Weide zegt dat dit niet klopt, dan betekent dat eigenlijk dat de informateur liegt. Klopt dat? Dat kunt u gewoon terugluisteren. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nee, ik begrijp dat u heel veel baat bij dat ene zinnetje hebt en dat u een bepaalde framing hier naar voren probeert te brengen. Maar dan is het ook goed om die context mee te nemen.

En in die context heeft de informateur ook duidelijk gezegd – dat zei hij een beetje met een knipoog – dat hij eigenlijk helemaal geen opdracht had. Want de brief gaf hem in die zin ook gewoon vrijheid en ruimte om die gesprekken met de partijen aan te gaan en om daarmee ook de ruimte te hebben om als informateur zijn werk te doen. Dus als u het dan toch hebt over dat het debat, dan heb ik net uitgelegd hoe wij die zin hebben beschouwd. Dat er een aantal dingen door elkaar heeft gelopen. De informateur heeft denk ik duidelijk gezegd dat hij er open is ingegaan, dat hij het net heeft opgehaald. Een deel van zijn werkzaamheden is uiteindelijk ook op basis van de input die de partijen hem geven daar conclusies aan te verbinden. Dus ik snap dat u heel veel baat hebt bij dat ene zinnetje en dat u daarmee ook probeert om die motie aan kracht te laten winnen. Maar ik denk dat het ook goed is om kennis te nemen van het hele verhaal. De heer Arslan (Veilig Emmen): Voorzitter, het gaat er niet om of... De voorzitter: Meneer Arslan. U wou het woord? De heer Arslan (Veilig Emmen): Ja. De voorzitter: Dan geef ik u graag het woord. De heer Arslan (Veilig Emmen): Het gaat er niet om dat ik er baat bij heb. Maar het gaat erom dat de ontvanger bepaalt wat de heer Jisse Otter zegt. En ik heb heel wat anders ontvangen dan wat u nou eigenlijk bedoelt en dat vind ik raar.

Want u beschuldigt mij continu ervan dat ik iets wil doen en dat is niet waar. Ik wil heel graag begrijpen hoe Jisse Otter tot twee keer toe zegt dat hij heeft gezocht naar een meerderheid. Meer niet. Vandaar dat natuurlijk ook die hele motie is ingediend, voorzitter. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nou, dat de informateur zoekt naar een meerderheid – laat ik het zo zeggen – is een kerntaak van de informateur. Dus die begrijp ik heel goed. En ik heb u nu een aantal keren proberen uit te leggen hoe die uitspraak moet worden gezien en wat de opdracht is geweest. Dus voorzitter, ja, bijna duidelijker dan dat kan ik niet gaan worden. De heer Wittendorp (CDA): Ik begrijp de toelichting van de heer Van der Weide dat de uitspraak over de opdracht een uitspraak in een context is. Maar ik wil graag weten hoe u ertegenaan kijkt als de informateur dit vaker zo heeft gezegd. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, uiteindelijk blijft de context de context. Ik heb net ook aangegeven hoe wij dat hebben beschouwd en hoe het is gegaan. Dat je zowel de brief erbij moet

25

betrekken, het informatierapport erbij moet betrekken en ook het hele debat. Want het is natuurlijk niet alleen maar deze uitspraak die is gedaan. De informateur heeft natuurlijk veel meer uitspraken gedaan. De heer Wittendorp (CDA): Ja, ik doel eigenlijk op iets anders. Op een ander moment heeft de informateur dat ook gezegd. En dan wil ik toch even iets vertellen uit het informatiegesprek dat wij hebben gehad als CDA met de informateur. De informateur begon zijn inleiding exact met de woorden zoals hij die opdracht heeft omschreven in de bespreking van het informatiedebat. En hij begon zijn inleiding zo en wij hebben daar niet op gereageerd, omdat wij daar een andere kijk op hadden. Toen hij luisterde naar ons betoog, heeft hij dat ook gecorrigeerd. Toen zei hij: “Ja, dat heb ik niet zo bedoeld.” En dat heb ik ook zo aangenomen. Alleen, toen dat in de bespreking van het informatierapport nog een keer aan de orde kwam, ja, toen ging ik daar toch wel aan twijfelen. Dus ik hoor graag ook uw reactie daarop. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, ik geloof u zoals u een weergave geeft van dat gesprek. Ik ben er niet bij geweest, maar aan de andere kant heeft hij het ook hersteld. Kijk, ik kan me ook voorstellen dat de informateur gedurende het proces een bepaald beeld opbouwt.

En als Wakker Emmen en de Partij van de Arbeid daarin veelvuldig worden benoemd, waarbij beide partijen aangeven met elkaar verder te willen, ja, dan kan ik me voorstellen dat dat ook tussen de oren van de informateur gaat zitten en zich die conclusie ook steeds meer gaat vormen. Maar nogmaals, dat is niet het vertrekpunt geweest en dat is niet de opdracht geweest zoals Wakker Emmen die richting de informateur heeft aangegeven. Want de kaders zoals die in de brief van 20 maart staan, zijn de kaders die we de informateur hebben meegegeven. De heer Wittendorp (CDA): Ja, voorzitter, dat snap ik. Ik snap dat Wakker Emmen die opdracht heeft gegeven. Ik snap ook dat dat de insteek van de informateur kan zijn. Maar ik hoop dat u ook kunt begrijpen dat wij daar toch op een bepaalde manier tegenaan kijken en dat, als je dat vaker zo benoemt, je geloofwaardigheid daar dan toch ietsje minder van wordt. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja. laat ik zeggen dat dergelijke uitspraken niet helpen, omdat het wet vertroebeling kan geven. Aan de andere kant is het ook goed dat we hier met elkaar dan het debat over hebben, over hoe gelezen moet worden en hoe het gezien moet worden. Dus daar kan ik gedeeltelijk in meegaan. De heer Koops (D66): Dank aan de heer Van der Weide voor zijn inbreng.

Ik zou een wat algemenere vraag willen stellen over het gelopen proces en hoe we tot vanavond zijn gekomen, of dit voorkomen had kunnen worden. Want ongeacht wat wij van de motie vinden, hebben we vanavond een debat, een ongemakkelijk debat. Ik vind het ook geen goed debat en dat zet meteen de toon voor de rest voor de gemeenteraadsperiode. Dus heeft Wakker Emmen wellicht kansen gemist in het informatieproces om toch de bredere gemeenteraad te betrekken, zodat we hopelijk vanavond hadden kunnen voorkomen? De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, het is de vraag of je dat kunt voorkomen, omdat er een verschil van inzicht is over hoe je het proces wilt gaan vormgeven. Ik heb ook al iets gezegd in mijn bijdrage dat als je kijkt naar de afgelopen jaren en periodes hoe dat in Emmen is gegaan, we dat dan doen op redelijk consistente wijze. Zelfs voordat Wakker Emmen de grootste partij was in 2014, was er ook een soortgelijk proces. Dus laat ik het zo zeggen: het is in die zin ook een beetje de Emmense methode. Dus ja, wat dan goed werkt, daar borduur je ook op voort. En je ziet natuurlijk wel in den lande verschillende voorbeelden. Maar dat dit een eerste stap is in het informatieproces dat ook leidt tot een advies om met partijen het formatiegesprek in te gaan, is denk ik een heel waardevolle opbrengst van het informatieproces.

Op het moment dat dat niet zou leiden tot een voorkeursvariant, ja, dan kun je een verdieping gaan aanbrengen. Dan kun je misschien eens op inhoud gaan kijken, dan kun je het over een andere boeg gaan gooien. Maar dat we op deze manier de eerste stap hebben gezet en dat dat ook leidt tot een aanbeveling om een nieuwe coalitie te gaan vormen, is in die zin een goed proces geweest.

26

Natuurlijk kun je het anders organiseren: dat ligt ook aan de partijen, soms ook per gemeente, per regio. Maar uiteindelijk is dit wel de methode geweest waar wij vertrouwen in hadden en waar we nog steeds in die zin met een goed gevoel op terugkijken. Maar we zien ook verschil in inzicht dat er in deze raad zit over hoe je zo’n proces wilt vormgeven. De heer Koops (D66): Die toelichting is helder. En ik ben het ook met de heer Van der Weide eens dat er gewoon een keuze gemaakt is en dan moet je ook voor die keuze staan. Maar dat heeft natuurlijk wel invloed op bijvoorbeeld de toekomstige samenwerking. De coalitie die nu voorligt, is vrij krap. En ook als ik let op bijvoorbeeld uw interrupties vanavond, dan zet dat wel de toon voor een eventuele samenwerking, waarbij – als ik een voorschot mag nemen – de samenwerking denk ik lastig gaat worden en dat u niet hoeft te rekenen op in ieder geval de steun van inbrengers van deze motie. En dat vind ik dan toch wel, als ik naar u kijk met uw ervaring, een keuze. Dus ik hoor graag van u hoe u daar dan op reflecteert. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Kijk, in de aanloop naar de campagne, tijdens de campagne en ook daarna uitten partijen zich op een bepaalde manier. Als ik u even als voorbeeld neem, zijn we het inhoudelijk niet altijd eens, maar volgens mij hebben we het op een goede manier het gesprek en het debat.

En dat is wat mij betreft ook een goede manier als werkwijze en om politiek te bedrijven en op die manier met elkaar om te gaan. Maar als ik kijk naar de indieners van de motie, wat er in aanloop naar de verkiezingen is gebeurd, wat er ook na de verkiezingen is gebeurd, wat er ook op sociale media is geroepen en ook de wijze waarop hier net ‘achterkamertjes’, ‘integriteit’ en alles op één hoop wordt gegooid, dan hoop ik dat u ook van mij mag verwachten dat ik daar mij tegen verzet. En dat we dan ook laten zien dat dat niet de juiste weg is en dat we op die manier ook – dan gaat het misschien soms maar een keer hard op inhoud – wel laten zien waar de grens ligt. En dat is niet de manier waar we richting de hele raad willen opereren. Want ik denk dat partijen die met de toekomstige coalitie willen samenwerken en die daar ook constructief in zitten, dan hebben we dat de afgelopen jaren ook gedaan. Of nu het nu het CDA is geweest, de VVD is geweest, de ChristenUnie is geweest, uw partij en nog een aantal partijen – 50PLUS noem ik ook maar even, de SP – dan moet het wat mij betreft ook van twee kanten komen. En van de partijen die vanavond de motie hebben ingediend, kan ik niet zeggen dat het van twee kanten komt. De heer Knol (PVV): Uw fractie Wakker Emmen onthoudt zich ook van het debat online, begrijp ik? Want dan hebben we daar een verschil van mening over.

De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Nee, nee. Dat heb ik niet gezegd. Alleen, het gaat wel om de manier waaróp je dat debat voert. De heer Knol (PVV): Dan heb ik héél andere dingen gezien dan u hebt gezien. Maar goed, dat is dan zo. De heer Wittendorp (CDA): (..) Ja, voorzitter, ik werd even afgeleid toen ik hiernaartoe liep. Ik hoorde ‘poel des verderfs’. Ik dacht dat ze het over mij hadden, maar ze hadden het over Facebook. Dus gelukkig! Ik schrok al. Voorzitter, ik ga beginnen. Voorzitter, ik wil deze bijdrage graag beginnen met een uitspraak uit ons verkiezingsprogramma en die luidt: ‘Alleen ga je misschien sneller, maar samen kom je verder.’ Deze uitspraak is mij niet alleen persoonlijk uit het hart gegrepen, maar ook als CDA hebben we dit hoog in het vaandel. Samen zoeken we oplossingen en een samenleving heet ook niet voor niets ‘sámen-leving’. Even een voorbeeld. Als je een lange wandeltocht voor de boeg hebt, ben je alleen misschien al een heel eind op weg, in plaats van als groep eerst te overleggen over wat de route is naar je doel. Maar moeilijke momenten zullen er op zo’n tocht altijd komen en als groep kun je elkaar dan steunen en wij zijn ervan overtuigd dat je dan verder komt. Dan even wat anders. We krijgen allemaal weleens een vraag voorgeschoteld waarbij je je antwoord klaar hebt.

En als je vooroordelen hebt, ben je misschien nog wat sneller klaar omdat je er dan niet over na gaat denken. Voorzitter, voor de duidelijkheid: wij pleiten er niet voor dat het hebben van vooroordelen een pre is.

27

Als raad krijgen we nu ook een vraag voorgeschoteld. Zijn wij voor of tegen een verdiepende informatieronde met een externe informateur? Misschien makkelijk om te zeggen dat je daar geen behoefte aan hebt omdat je snel door wilt. Voorzitter, politiek begint voor ons met luisteren. Als iets goed is, dan stemmen we voor en als het beter kan, komen we met alternatieven. En als het tegen onze kernwaarden ingaat, stemmen we tegen. Zo hebben wij ook gekeken naar deze motie. Als eerste de constateringen: die zijn feitelijk correct. En ook de overwegingen kunnen wij onderschrijven, die komen allemaal uit het informatierapport. Dan de insteek of de opdracht van de informateur – u hoort dat ik even daar wat vertwijfeling in aanbreng, daar twee keuzes in aanbreng – om een derde partij bij de huidige coalitie te zoeken. Dat dat een verkeerd uitgangspunt is, is niet onze mening. Het kan en het mag, maar wij vinden wel dat het beter was geweest als die insteek ook in de uitnodiging voor het informatiegesprek had gestaan. Voorzitter, in het informatiedebat hebben wij ons standpunt ten aanzien van het informatietraject gedeeld en wij hadden dit boek ook gesloten, ondanks dat wij natuurlijk graag een andere uitkomst hadden gezien – dat mag duidelijk zijn. We hadden dat geaccepteerd en wij hadden de blik vooruit gericht.

En het mag duidelijk zijn dat de indieners van deze motie dat boek nog niet hebben gesloten en de conclusies niet accepteren. Willen wij daar gehoor aan geven? Willen wij daarin meegaan? Aan de andere kant: wij hechten wel aan een goed proces en is het dictum nou zo verkeerd, om even pas op de plaats te maken en met een externe informateur erboven te gaan hangen? Hoe erg is het nou dat de formatie een paar weken later is afgerond, als we daarmee heel veel onvrede wegnemen en een gedragen proces hebben doorlopen? ‘Alleen ga je misschien sneller, maar samen kom je verder.’ En de heer Koops van D66 had er net ook al verder in zijn interrupties over. Voorzitter, u hoort dat wij twijfelen, dat wij er nog niet uit zijn. Wij zijn erg benieuwd hoe de andere partijen hiertegenaan kijken. We zullen goed luisteren en komen er in tweede termijn op terug. Mevrouw Louwes (PvdA): Deze motie doet mij denken aan iemand die een cadeau uitpakt, even glimlacht voor de vorm en vervolgens direct vraag: heb je het bonnetje nog? Niet omdat het cadeautje stuk is, maar simpelweg omdat het niet helemaal is wat men zelf in gedachten had. Dat is precies het gevoel dat deze motie oproept. Hij wordt verpakt als een bijdrage aan bestuurlijke stabiliteit, maar in werkelijkheid lijkt hij vooral bedoeld om te ruilen voor een andere uitkomst.

Niet omdat het proces ondeugdelijk was, maar omdat het resultaat blijkbaar niet bevalt. Dit proces is vergelijkbaar vanaf 2010 en heeft altijd geleid tot een goed informatieproces. De PvdA stelt vast dat er reeds een zorgvuldig proces heeft plaatsgevonden. Met één dominante partij in de raad is de informateur namens deze partij aan de slag gegaan om te zien of er een college gevormd kan worden waarbij die partij aan zet is. En bij de woorden van de informateur is het wens voor continuïteit en stabiliteit. De informateur heeft gesprekken gevoerd met partijen, heeft afwegingen gemaakt en is uiteindelijk tot een voorstel van formatie gekomen. Het starten van een nieuwe informatieronde suggereert dat dit proces onvoldoende is geweest of dat het simpelweg niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd. En daarmee wordt impliciet het werk van de informateur ter discussie gesteld en dat is een conclusie waar de Partij van de Arbeid zich niet in kan vinden. Bovendien moeten we ons afvragen wat een nieuwe informatieronde daadwérkelijk zou opleveren. De verhoudingen in deze raad veranderen niet omdat we het proces nog een keer overdoen. De kans is groot dat we eindigen waar we al waren. Alleen later met extra kosten en minder vertrouwen. Dat brengt geen stabiliteit, maar wel frustratie over de vertraging.

Stabiliteit ontstaat niet door telkens te kijken of er misschien een beter cadeau in het schap ligt. Stabiliteit wordt gebouwd op een fundament van onderling vertrouwen, bestuurlijke ervaring en de bereidheid om compromissen te sluiten. Door het proces opnieuw open te breken, laten we dat fundament los. Het risico op bestuurlijke stilstand ligt daarmee op de loer En dat is onwenselijk, juist in een tijd waarin concrete stappen moet worden, onder andere op het gebied van veiligheid en wonen. En daarmee zijn we aangekomen bij de inhoud. De motie legt de nadruk op veiligheid en wonen: dat zijn belangrijke thema’s. Daar hebben we geen discussie over. Maar het besturen van de gemeente is geen keuzemenu waarbij je alleen je favoriete gerechten bestelt. Ook het sociaal domein, de economie en leefbaarheid vragen om focus. Besturen vraagt om balans, niet om selectieve focus. En dan het argument van de vermeende ‘ruk naar rechts’. Dat is wat onze fractie betreft echt te kort door de bocht. Ik heb er net ook al iets over gezegd. Als we de cijfers nuchter bekijken, ontstond namelijk

28

een heel ander beeld. We nemen aan dat de indieners met ‘de ruk naar rechts’ doelen op zetels van Veilig Emmen, PVV en Forum voor Democratie. In totaal hebben we het dan over acht van de 39 zetels die onze raad telt. Tegelijkertijd wordt door de informateur aangegeven dat rechts wel degelijk een plek krijgt bij de formatie: de VVD maakt immers deel uit van het formatieproces. Dus de suggestie dat de kiezer massaal heeft gekozen voor een rechts bestuur, is dan ook – laten we het maar gewoon zeggen – een vrij creatieve interpretatie van de uitslag. Wat de verkiezingsuitslag vooral laat zien, is dat de kiezer heeft gekozen voor een diverse raad. En die diversiteit vraagt niet om het doordrukken van één ideologische richting, maar om samenwerking en zoeken naar breedgedragen oplossingen. Want dat is de kern van lokale democratie: het respecteren van die uitkomst betekent dan ook dat geen enkele stroming een exclusief mandaat heeft om de koers te bepalen. Tot slot, voorzitter. Stabiliteit vraagt om leiderschap en verantwoordelijkheid. Niet om het strategisch heropenen van het proces, dat een risico in zich draagt om de verdeeldheid te vergroten. Niet om alsnog het cadeaubonnetje in de hand bij de balie te gaan staan omdat het eindresultaat tegenvalt.

De PvdA is daarom van mening dat deze motie niet alleen een ineffectieve route voorstelt, maar ook een intentie laat zien die onvoldoende gericht is op een constructieve samenwerking en bestuurlijke continuïteit. U begrijpt het: wij zullen deze motie niet steunen. De heer De Jonge (VVD): We bespreken de motie vanuit Veilig Emmen, FvD en de PVV met de oproep voor een verdiepende informatieronde met een externe informateur. Voorzitter, in de bijeenkomst met de presentatie van het informatierapport hebben wij als VVD al aangegeven dat we content waren met zowel het werk van de informateur als het informatierapport. Op 20 maart ontvingen wij de uitnodiging voor het gesprek met de informateur, met daarin duidelijk vermeld de onderwerpen en vragen voor het gesprek. Daar hebben wij ons als VVD-fractie op voorbereid. Bij het gesprek zijn wij ingegaan op deze onderwerpen. Dit hebben we ook gezien als de opdracht van de informateur, om met betrekking tot deze onderwerpen zijn informatie op te halen. En voor uw beeldvorming: dat is ook de derde keer dat ik dat op deze manier heb meegemaakt. Bij de constateringen wordt er gesteld dat de informateur de opdracht had om een derde partij te zoeken bij de huidige twee coalitiepartijen. Laat ik heel duidelijk maken dat wij dit niet zo ervaren hebben. En dat de vraag ons ook niet is gesteld.

Sterker nog, de VVD heeft zélf aangegeven dat een coalitie van Wakker Emmen, PvdA en VVD wat ons betreft de voorkeur zou hebben. Dit mede gezien onze mening over de stabiliteit en betrouwbaarheid van andere partijen. Wij kunnen ons dan ook niet vinden in het door de partijen gestelde in de motie met betrekking tot de opdracht aan de informateur. De heer Wittendorp (CDA): Nu voel ik me toch een beetje aangesproken. Zou u dat iets beter willen duiden: ‘de stabiliteit van andere partijen’? Want daar horen wij ook bij. Rekent u ons daar ook bij? De heer De Jonge (VVD): Nou, daar reken ik u ook bij. Want als ik naar de afgelopen vier jaar kijk – ik heb even teruggekeken, misschien hebt u dat ook gedaan – dan bent u de partij geweest die het meest verdeeld heeft gestemd van deze raad. En dan is dat bij mij niet stabiel en ook niet betrouwbaar. De heer Koops (D66): Ja, dan ga ik de heer De Jonge toch dezelfde vraag stellen die ik net ook aan de heer Van der Weide heb gesteld. U neemt als kleinste partij deel aan de coalitie. En u kiest er nu voor om in uw woorden een partij als het CDA – die stabiel is, die betrouwbaar is en, ja natuurlijk, een keer democratisch stemt: dat mag ook – weg te zetten als onbetrouwbaar. Ik wil u echt vragen om die woorden terug te nemen. Want dit is niet hoe we deze gemeenteraadsperiode met elkaar zouden moeten aftrappen.

De heer De Jonge (VVD): Ik heb niks gezegd over ‘onbetrouwbaar’. Ik heb iets gezegd over betrouwbaarheid en verdeeldheid. En zo hebben wij dat opgevat met onze fractie, daar hebben wij naar gekeken. Kijk, ik moet de partijen naast elkaar gaan zetten. Wij kijken naar wat de partijen voor ons in petto hebben. Nou, dit is het punt waar wij op hebben gezegd vanuit het CDA dat dat voor ons een afweging is om voor de PvdA te kiezen. Ik ga door, voorzitter. Voorzitter, wat de VVD betreft heeft de informateur gedaan wat hij moest doen en dat is duidelijk verwoord in het informatierapport. We kunnen ons daarom ook niet vinden in de voorliggende motie.

29

Dank u wel. De heer Koops (D66): Helaas zijn er in onze gemeente geen afspraken over het informatieproces en ook in de Gemeentewet is weinig vastgelegd. Waar veel gemeenten bijvoorbeeld al ruim voor de verkiezingen informatieafspraken worden gemaakt, wordt gewerkt met duidingsdebatten en een rol voor de gehele gemeenteraad is hoe het informatieproces wordt benoemd, kennen wij die afspraken niet. Aan de ene kant schept dat ruimte voor een Wakker Emmense invulling, maar aan de andere kant vraagt die ruimte ook om het nemen van verantwoordelijkheid. Wakker Emmen is met afstand de grootste partij geworden bij de afgelopen verkiezingen. Dat zij daarna het initiatief hebben genomen voor de informatie, is wat ons betreft dan ook niet meer dan logisch. Desalniettemin zijn wij wel kritisch op het gelopen proces. Wij vinden het een gemiste kans dat wij als gemeenteraad de verkiezingsuitslag niet hebben kunnen duiden, maar dan voor de start van het informatieproces. Wij vinden het een verkeerde keuze dat er geen onafhankelijke informateur en formateur is benoemd en dat de gemeenteraad niet betrokken is geweest bij die benoeming. En het is fout dat de partijen niet volledig zijn geïnformeerd over de opdracht van de informateur, die wel degelijk heeft aangegeven dat het zijn opdracht was om met het vorige college een doorstart te maken.

Dat heeft veel opties al vooraf buitenspel gezet en daarmee heeft het de uitkomst van de informatieronde beïnvloed. Dit – en daarmee doel ik ook op dit debat, van inbreng tot interrupties – is niet hoe je een nieuwe gemeenteraadsperiode wilt beginnen. Dat verdienen onze inwoners niet. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, volgens mij over die discussie: wat nu wel of niet de opdracht is geweest. U geeft een lezing erover en ik denk dat wij duidelijk hebben aangegeven hoe de aanstelling van de informateur is geweest. Maar waar ik even benieuwd naar ben: kijk, op het moment dat er een vraag wordt gesteld door de informateur, gaat u zelf als partij over uw eigen antwoord. Stel dat dat de opdracht van de informateur zou zijn, hoe ziet u de coalitie plus een derde partij, dan kunt u er een antwoord op geven. Maar het staat u natuurlijk ook vrij om op dat moment aan te geven dat u dat geen goed idee vindt en dat u eigenlijk een andere coalitie wilt. Dus, los even van dat we een verschil van inzicht hebben over wat die opdracht nu wel of niet is, maar als we even kijken naar de feitelijke situatie en u gaat het gesprek in, hebt u daar natuurlijk altijd de ruimte om uw eigen kleuring en uw eigen standpunt daarin aan te geven. En ik vind dat u daar wel een beetje aan voorbijgaat. De heer Koops (D66): Ja, over de woorden van de informateur wil ik eigenlijk niet...

U kunt ze gewoon feitelijk in die opname gewoon terugkijken. Maar dan over het gesprek met de informateur. Natuurlijk maakt het wat uit welke opdracht de informateur in zijn hoofd heeft. En als ik kijk naar de strategie van de partijen – ook onze eigen – hebben wij dat proces ingestoken vanuit de inhoud. Wij hebben gekeken naar wie er gewonnen hebben deze verkiezingen en wie er hebben verloren. Welke partijen dicht bij elkaar liggen en welke partijen van elkaar af liggen. En daar is dan voor ons een variant uit gekomen. Als ik dat van tevoren had geweten dat de opdracht is Wakker Emmen, PvdA plus een andere partij, dan had dat onze inbreng anders gemaakt. Omdat wij het belangrijk vinden en ook gehoopt hadden dat wij deel hadden kunnen nemen aan de coalitie, omdat wij denken dat wij daarmee onze plannen verder hadden kunnen brengen. Daarmee wil ik niet zeggen dat de optie Wakker Emmen-PvdA-VVD absoluut geen mogelijkheid was geweest – natuurlijk niet. Maar het maakt wel degelijks iets uit voor zo’n gesprek welke vraag je voorgeschoteld krijgt. De heer Van der Weide (Wakker Emmen): Ja, wat me wel opvalt – op het CDA na – is dat ik tot dusver ook niemand heb gehoord die zegt dat men in de gesprekken die opdracht als dusdanig heeft ervaren en dat er gestuurd is op dat het Wakker Emmen, Partij van de Arbeid met een derde partij moet zijn.

Als ik dat een beetje uit de gesprekken haal, dan zijn die gesprekken wel open van aard geweest. En als ik ook kijk naar de verschillende varianten die allemaal zijn benoemd, dan zijn er twee varianten die echt meerdere partijen hebben genoemd. Daarnaast zijn er ook gewoon meerdere varianten benoemd: dat staat ook in het informatierapport. Dus ik heb het idee dat alle partijen wel een voorkeursvariant op tafel hebben kunnen leggen.