Notulen openbare raadsvergadering van 10 november 2025

14

De heer Supheert (ChristenUnie): Indexeringen, kostenstijgingen: dat overkomt ons, daar hebben we geen invloed op. Dat begrijp ik heel goed. We kennen dit verhaal wel een beetje vanuit de bouwkosten de afgelopen jaren. Ik wil natuurlijk geen appels met peren vergelijken, maar daar waren er natuurlijk ook indexeringen en kostenstijgingen. Die gingen meerdere jaren door en dat was meerdere jaren achtereen dat we de Begroting konden aanpassen. Is dat nu ook het geval of is dit nu wel zo’n beetje gebeurd? Mevrouw Keen (wethouder): Nou, die hoop heb ik wel, meneer Supheert. U geeft het inderdaad terecht aan: daarin hebben we ook gezien dat het steeg en op gegeven moment vlakte dat ook wel weer af. Nou, het kan bijna niet anders dan dat in dit geval ook zo zou moeten zijn. Dus dat is wel mijn hoop dat dat voor de komende jaren wel het geval is. Ja. Goed, dat ten aanzien van jeugdhulp. Dan was er nog een aantal opmerkingen over de Jongerenadviesraad. Het klopt inderdaad dat het lastig is om een jongerenadviesraad op te richten, omdat wij erachter zijn gekomen dat echt een adviesraad niet meer iets is waar jongeren zich actief voor willen aanmelden. Ze hebben veel meer behoefte aan projectmatig meepraten over onderwerpen die ze interessant en belangrijk vinden.

U hebt vorige week daar ook een schrijven over gehad van ons, waarin we ook aangeven dat we daar volgend jaar mee gaan experimenteren, een aantal zaken dat we gaan proberen. En we willen dus ook na volgend jaar met u bespreken wat we daarin hebben gezien en hoe we dus de jongerenparticipatie beter willen inbedden in ons beleid. Dus ik hoop volgend jaar, meneer Meijer, op een lachend poppetje als het gaat over jongerenparticipatie. Dus dat ten aanzien daarvan. En dan zou ik tegen de VVD willen zeggen: houd vanaf ik denk zo ongeveer september 2026 uw agenda vrij, want ik ga ervan uit dat we dan de deuren van ons mooie beeldende-kunstcentrum DIEP mogen openen. Dus houd uw agenda’s vrij en wees erbij, zou ik zeggen. VoorSam&Zo en zo: daar vroeg GroenLinks nog naar. De voorzitter: Let u wel even op uw spreektijd? Mevrouw Keen (wethouder): O, maar ik ben nog niet klaar. De voorzitter: Sinds kort hebben we ook spreektijd. Mevrouw Keen (wethouder): Ja, ik zie een vraag en ik heb nog één ding dat ik nog even aan mevrouw Van der Woude zou willen mededelen. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, Jongerenadviesraad en kinderraad. De kinderraad is een groot succes en de Jongerenadviesraad wil maar niet.

Is er nou niet een mogelijkheid dat de kinderen die op gegeven moment naar de middelbare school of in ieder geval wat ouder worden, vanuit die kinderraad – waar zoveel enthousiasme is – een link te gaan leggen? De heer Keen (wethouder): Ja, dat zou inderdaad een logische gedachte zijn. Tegelijkertijd is het ook zo dat in de ontwikkeling van kinderen op gegeven moment ook behoeften veranderen. Bij kinderen die in groep 7 en 8 nog ontzettend enthousiast zijn om iedere maand met onze kindergemeenteraad en de kinderraden te vergaderen, zien we toch ook in de puberteit een verschuiving plaatsvinden van interesses. Daar moeten we ook op inspelen. Maar het is in ieder geval wel de ambitie om daar ook een soort van doorgaande leerlijn – om het maar even zo te noemen – zo in te richten. Dank voor uw suggestie. En dan wil ik nog even terug naar VoorSam&Zo: daar vroeg mevrouw Van der Woude nog even naar. We hebben in de Bestuursrapportage gezegd dat we eerder de ambitie uitgesproken dat we graag willen dat VoorSam&Zo op iedere school in onze gemeente wordt ingesteld. Maar dat vraagt zowel een enorme investering aan de gemeentelijke kant als ook de onderwijskant. Eigenlijk is er vanuit het onderwijs gezegd: wij vinden dit een mooi gegeven, we vinden ook dat er meer samenwerking plaats moet vinden tussen onderwijs en jeugdzorg. Alleen, onderwijsgeld mag niet besteed worden aan zorggeld.

Dus van daaruit kan de investering niet worden gedaan. Dat zou kunnen betekenen dat er nog een grotere investering vanuit de gemeente wordt gevraagd. Tegelijkertijd staan wij hier aan de

15

vooravond van een hervorming van jeugdzorg in Emmen en daarvan heb ik in eerste instantie gezegd: we maken even een pas op de plaats voor allerlei nieuwe plannen. Ik wil eerst een grondige reflectie op wat we nu hebben, hoe het nu loopt en hoe wij willen hier in de toekomst meer verder, alvorens ga ik zeggen dat wij miljoen gaan investeren in bepaalde projecten en dergelijke. Ik wil daar eerst een onderliggend verhaal onder hebben. Dank u wel. De heer Meijer (VVD): Ja, ik hoor de wethouder zeggen dat de opening van DIEP dus wordt uitgesteld richting september 2026. Maar ik had ook gevraagd in mijn stuk een soort reflectie op de afgelopen periode en hoe het nu gaat met DIEP. Maar die periode wordt verlengd, dus ben ik wel benieuwd of de wethouder daar nog iets over kan zeggen. De voorzitter: Een korte reflectie! De heer Keen (wethouder): Nou, ik kan u aangeven dat dit in het team DIEP een behoorlijke impact heeft gehad vanwege het feit dat die verbouwing zo ontzéttend veel vertraging heeft opgelopen. U kunt zich voorstellen dat op het moment dat je weet dat je gaat verhuizen, je erop instelt, je plannen maakt en elke keer ook het team zich steeds weer moest herpakken, nieuwe plannen moest maken ‘en weer door’. Dus dat heeft een enorme weerslag gehad op het team. Dat hebt u ook kunnen zien: er is veel uitval geweest, er is veel ziekte.

Gelukkig zien we dat zich dat nu weer herpakt, dat we weer perspectief hebben. De bouw is weer verder gegaan, is weer begonnen, dus men heeft weer het gevoel: ‘we zetten de schouders er weer onder’. Dus ja, een korte reflectie? Het is een heel zware tijd geweest voor team DIEP. Dat is de reflectie die ik daarop heb. De heer Jakobs (wethouder): Een vraag die ik een aantal keren voorbij heb horen komen, is het tekort op de leges en de vergunningen en hoe dat dan zit. Nou, in 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Op voorhand was niet bekend welke effecten de Omgevingswet heeft op de vergunningaanvragen. Daarom hebben we 2024 en 2025 bestempeld als proefjaren om beter inzicht te krijgen in de precieze effecten. We zien in de afgelopen twee jaren afname in het aantal aanvragen van nieuwbouw naar verbouw, wat ook een negatief effect heeft op de omvang van bouwsommen. 2026 wordt een belangrijk moment voor het college om terug te blikken op de afgelopen twee begrotingsjaren 2024 en 2025. Op basis van de gerealiseerde cijfers kunnen wij medio 2026 ons een beeld vormen van het aantal vergunningaanvragen, de omvang van de bouwsommen en de financiële effecten van de Omgevingswet. Als blijkt dat bijstelling van de Begroting wenselijk is, informeren wij u tijdig en doen we een voorstel tot aanpassing.

Dan een vraag van de VVD met betrekking tot de kinderboerderij en De Drommedaar, om daar een tip van de sluier op te lichten. Nou, een tip van de sluier is op dit moment – dat heb ik ook al tijdens de commissievergadering vermeld – dat we drie inschrijvingen hebben voor De Drommedaar. Daar gaan we verder mee. We hopen de komende maanden – en dan heb ik het over november en december – die gesprekken te vervolgen. Er is een selectiecommissie samengesteld; daaraan neem ik zelf niet deel. Maar die selectiecommissie zal uiteindelijk de kandidaat voorstellen met wie we verder kunnen in de toekomst. Dan wat betreft de nulmeting. Voor het safarirestaurant en de kinderboerderij is dat inmiddels gedaan, voor andere gebouwen wordt dat nog gedaan. Naar aanleiding van de nulmeting van het safarirestaurant en de kinderboerderij onderzoeken we nu of een kinderboerderij eventueel gecombineerd kan worden met andere functies, mogelijk te realiseren op de plek van het safarirestaurant. Aansluitend zullen we ook duidelijkheid creëren over wat we met de huidige gebouwen gaan doen: slopen, renoveren of nieuwbouw. Dan een vraag over de lachgascilinders: nou, dat was een mooie suggestie van dat statiegeld heffen. Maar daar zit toch wel een kanttekening aan. Want sinds januari 2023 is het gebruik van lachgas verboden in Nederland, waarmee het onder de lijst van de Opiumwet valt.

Dit betekent dat verkoop, vervoer en bezit van lachgas voor recreatief gebruik niet meer is toegestaan. Over het algemeen vinden we die lachgascilinders in de openbare ruimte en die worden niet gebruikt om de fietsband mee op te pompen. Dan de achterstand van de wegen: hoe zit het daar nu mee? Dat is een vraag die regelmatig voorbijkomt: hoe wordt het geld nu uitgegeven? We hebben voor de zomer een antwoord op de motie

16

‘Wegwerken van achterstanden in de openbare ruimte’ gegeven. We zien wel dat onze maatregelen effect hebben. Er is wettelijk 1,8 miljoen gerealiseerd, er wordt voor 4,4 miljoen voor dit jaar verwacht qua realisatie, waarvan een groot gedeelte nog dit jaar wordt uitgegeven. Daarnaast is driemaal 650.000 euro aanbesteed, wat in Q12026 uitgevoerd kan worden. En er liggen nog vier bestekken van ook viermaal 650.000 euro, wat op korte termijn aanbesteed wordt. Kortom, we lopen in. Het CDA had nog een vraag over hulp bij aanvragen. Nou, dit loopt in Emmen goed, maar daar kunnen we wellicht ook nog een stap in maken. Exacte cijfers heb ik nu niet paraat, maar die wil ik wel presenteren. Want die heb ik over hoe het exact loopt. Ik kan u wel alvast informeren dat wij het in Emmen ten opzichte van andere gemeenten relatief goed zijn. Maar een stapje maken, dat is wenselijk daarin. Dan de migrantenhuisvesting. Ja, we zijn gestart met de beleidsontwikkeling om in te ritsen in het verplichte Volkshuisvestingsprogramma en dat vindt dan in het eerste kwartaal van 2026 zijn beslag. Tot zover, voorzitter. De heer Van Oosterhout (burgemeester): Ik heb nog wel enkele beschouwingen over veiligheid. Maar ik stel voor om die te betrekken bij de eerste termijn van het college in relatie tot de Begroting.

Daar zal ik in algemene zin wat ingaan op de situatie van de veiligheid, inclusief het vraagstuk van de boa’s, zoals dat onder andere door de SP is aangegeven. De voorzitter: Wie heeft nog in tweede termijn wat te melden? Dat is alleen de fractie van de ChristenUnie en de fractie van de VVD. Meneer Supheert. Tweede termijn De heer Supheert (ChristenUnie): Allereerst dank aan het college voor de beantwoording in de eerste termijn. In principe zijn al mijn vragen daarmee beantwoord. Zij het niet dat ik graag een zijstap zou willen maken, als u mij toestaat, voorzitter. Dat gaat namelijk over de rechtmatigheid voor de rest van dit jaar. Mocht het namelijk zo zijn dat er naast de Begroting uitgaven worden gedaan, is dat per definitie onrechtmatig en zal dat dus bij de Jaarrekening gedaan moeten worden. Ik weet dat we hier vaker over gehad hebben, maar is er een soort tussenstap, een soort finale begrotingswijziging, te verzinnen in december waarmee het rechtmatig maken? Ik noem maar even iets. De heer Meijer (VVD): Ten eerste inderdaad even een reactie op wat wethouder Bos zei over de smileys. Wij vinden het inderdaad wel een goed idee om ernaar te gaan kijken of we dat voor de toekomstige perioden wellicht via de Werkwijze Nieuwe Raad kunnen oppakken, om dat meer datagestuurd te doen.

Ik zat net even heel snel te googlen naar het antwoord van wethouder Jakobs over de lachgascilinders, over het statiegeld. Maar omdat het verboden is, mag statiegeld niet, maar je mag de cilinders wel gewoon inleveren. Dus je zou ze eventueel straffeloos kunnen inleveren, dat is misschien nog een optie om over na te denken. En ik had nog even een extra toevoeging voor het verhaal van wethouder Rink over de leegstaande bedrijfspanden. Dat ging inderdaad heel snel, zijn toelichting. De vraag was: worden in dat plan ook de leegstaande panden en de inbreiding aangepakt? Daar hadden wij inderdaad nog de vraag over. De lijst waar wethouder Jakobs het over had van de panden. Nou, het zou heel fijn zijn als wij die lijst ook krijgen. We hebben daar wel vaker naar gevraagd. U zei het al: ‘Wij gaan die panden bekijken.’ Maar ook wij willen graag die lijst zien en daar eigenlijk graag een mening over vormen. Tot zover. Reactie college De heer Jakobs (wethouder): Uiteraard wil ik die lijst met die nulmeting van de panden presenteren. Dat is paraat van de panden waarvoor we dat gedaan hebben. En dat geldt ook voor de toekomst: dan neem ik de raad graag in mee. En de suggestie over de cilinders en het statiegeld: ik vind dat een goede suggestie en ik wil graag kijken wat daarin de mogelijkheden zijn.

17

De heer J. Bos (wethouder): Even op de vraag of we nog met een soort veegactie kunnen komen in december in het kader van de rechtmatigheid van alle besluiten die genomen zijn en die ook de raad geaccordeerd zijn. We zijn wel bezig om dat in het college in ieder geval af te tikken en dan naar de raad. Maar dat moet wel door het presidium goedgekeurd worden en dat ligt dus bij de raad. Maar wat ons betreft lijkt ons dat een goed voorstel, maar de rechtmatigheidseisen zijn wel bijgesteld. Wat dat betreft lijkt dat ons een goed idee en wij werken daar al aan. De heer Rink (wethouder): Ik zal ook wat rustiger praten, misschien dat dan de tijd voor een vervolgvraag ook kan verlengen. Nee hoor, maar leegstaande panden leiden altijd – althans vaak – tot verpaupering en wil je toekomstbestendige bedrijventerreinen en wil je die verpaupering tegengaan, hebben ook de leegstaande panden zeker de aandacht binnen dit soort praktijken of onderzoeken. En ook de vraag over de stand van leegstaande panden: we zijn in goed overleg met Ondernemend Emmen om te kijken hoe we dan eventueel bedrijven die wel die behoefte hebben om uit te breiden, wel gebruik laten maken van de logistiek of de stroomaansluiting op andere panden. Soms staat een naastgelegen pand ook leeg en dan kun je kijken of dat interessant is.

Uiteindelijk is het altijd aan de eigenaar van de panden om te bepalen wat hij ermee doet. Wij kunnen hem slechts stimuleren om een bepaalde kant op te gaan. De voorzitter: Dank u wel, dat was de beantwoording door het college in tweede termijn. Volgens mij kunnen we nu overgaan tot de besluitvorming. Ja? Besluitvorming De voorzitter: Het voorgestelde besluit betreft de Tweede Bestuursrapportage van 2025 met enkele besluitpunten. Is er behoefte aan een stemverklaring? Dat is niet het geval. Dan is de stemming geopend. (...) Daarmee is het voorstel unaniem aangenomen met 33 stemmen voor en nul stemmen tegen. Wij gaan even schorsen, zou mijn voorstel. Als u om kwart over drie weer in de raadzaal wilt plaatsnemen, dan gaan we naar het hoofdmenu: de Begroting 2026. De vergadering is geschorst. Schorsing B2.

Begroting 2026

De voorzitter: De vergadering is heropend. Wij hebben nog slechts één agendapunt te gaan. Feitelijk juist, de Begroting 2026. Wij hebben aan de voorkant de afspraak gemaakt dat we maximaal acht minuten per fractie in de eerste termijn over spreken. Om meneer Hoogenberg tegemoet te komen: dat gaat van groot naar klein, dan weet u dat ook. U hoeft niks te schrappen in uw woordvoering, dat geldt slechts voor degene die als laatste die aan bod is. Dat is een goede gewoonte, zo hebben we dat met elkaar geregeld. Het idee is om alle fracties langs te gaan, uiteraard met interrupties. Uiteraard ook met het indienen van moties en amendementen. Het is een goede gewoonte om daar in eerste termijn ook gewag van te maken. Dat is handig, dan kunnen we daar zo vroegtijdig mogelijk over spreken. Het is niet verboden om dat op een later moment te doen – dat zeg ik er ook maar even bij. Maar we hebben met elkaar wel de afspraak om die maar meteen aan de orde te hebben, zodat we met elkaar daar zo goed mogelijk over kunnen spreken en donderdagmiddag daar ook een goed besluit over kunnen nemen. Het idee is om te kijken of om dat vóór het eten met elkaar te doen, maar even kijken hoe dat gaat lopen. Dan gaan we even schorsen en dan zal het college vandaag ook nog in eerste termijn gaan antwoorden. Dan hebt u alle bouwstenen liggen om uiteindelijk donderdagmiddag de besluitvorming af te ronden.

Dat is even de planning zoals we die met elkaar hebben afgesproken. Is dat akkoord? Dan gaan we het op die manier doen. Dan starten we uiteraard met de grootste fractie, dat is de fractie van Wakker Emmen. De fractievoorzitter, de heer Hoogenberg, geef ik daarvoor maximaal acht minuten het woord. Eerste termijn

18

De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): De Begroting 2026 ligt nu voor ons en de uitkomst van deze kloeke 155 pagina’s is geen echte verrassing. Met de nieuwe opzet dit jaar is het de vraag of de Begroting eigenlijk aansluit op de Kaderbrief. We lezen op pagina 4 dat het college en de raad keuzes hebben gemaakt en dat er prioriteiten zijn bepaald. Deze uitspraak lijkt me voor de hele raad misschien iets voorbarig, maar ik kan wel zeggen dat Wakker Emmen zich wel kan vinden in deze keuzes. De vragen die dan nu aan de orde komen, zijn: zijn de juiste prioriteiten gesteld? Wat ons betreft is het korte antwoord ‘ja’. En wat vinden van de uitwerking van de moties? Dat kon wat ons betreft wel wat inzichtelijker. We hebben wat technische vragen gesteld en die antwoorden stellen ons tevreden. Dus ook wel een puntje voor de volgende keer: graag een betere uitwerking. En vraag 3: is het huishoudboekje – of huishoudboek – op orde en is er rekening gehouden met de wensen van de raad? Ook een kort antwoord: ja. Ga ik er toch verder op in. Prioriteiten: er is wat ons betreft een goede lijst opgesteld. Maar de eerste vraag is: hebben we voldoende volk? Hebben wel de capaciteit om dat allemaal op een goede manier uit te voeren? Wat ons betreft is werving en selectie van gekwalificeerd personeel dan ook randvoorwaardelijk.

Anders lopen we het risico dat de ambities blijven steken in plannen op papier in plaats van dat ze daadwerkelijk worden gerealiseerd. Graag horen we van het college hoe ze hierover denken. Voorzitter, Emmen is uitgegroeid tot een financieel gezonde gemeente die ambitieus en nog volop in ontwikkeling is. Een gemeente die durft te investeren in de verdere groei, met behoud van haar identiteit en kernkwaliteiten. Om deze ambities waar te kunnen maken, is ervoor gekozen om in de Begroting een duidelijke prioritering te hanteren. Dat is prima. We willen daarbij naar 120.000 inwoners en 4.000 nieuwe woningen in 2030. Let wel: groei van het aantal inwoners is voor ons geen doel op zich, maar een middel om de brede welvaart overeind te houden in alle dorpen en wijken. De vraag is dan: lopen we op schema? Of groeit de vraag meer dan er woningen worden gebouwd? Daar horen we ook graag het antwoord op. We lezen daarbij op pagina 5 dat versnippering van de woningbouw moet worden voorkomen. Nou, daar kunnen we ons wel in vinden, maar we horen wel graag even klip en klaar van het college dat het wel de bedoeling is dat er in alle dorpen en wijken gepast gebouwd kan worden. Daar mag geen misverstand over bestaan. alle dorpen en wijken tellen mee. Graag hoor ik van het college de bevestiging. Maar voorzitter, we zijn ambitieus en we willen groeien.

Daarvoor hebben we de omstandigheden om dat te kunnen doen. Er is vandaag al vaker over gesproken. Eerst de stikstof. Is het college bereid om richting de provincie nadrukkelijk te vragen om duidelijk beleid en uitvoering op stikstof en de raad daarover te informeren wat we wel en niet kunnen doen lokaal? Maar vooral de elektriciteit, voorzitter. Zoals gezegd, hebben we daar al een rondvraag over gesteld, maar ik kom er toch even op terug. We hebben een robuust energiesysteem nodig. Boerdijk wordt vertraagd: dan zitten we dus nog eens extra jaren op slot met het uitvoeren van gevraagde aansluitingen van bedrijven en met de bouw van woningen. We willen dan wel ‘bouwen-bouwenbouwen’, een gevleugelde uitspraak, maar wat als dat niet mag? En vooral als het niet kan, omdat het ons niet mogelijk wordt gemaakt? Daarom dienen wij samen met alle partijen – dank alvast aan deze partijen – de motie mede in. Dus PvdA, VVD, Hart voor Emmen, CDA, ChristenUnie – voordat ik er een vergeet: alle partijen doen mee. Ja, ik moest even nadenken, want ik moest nog wat knippen en plakken met logo’s en dat is allemaal niet helemaal goed gelukt, moet ik zeggen. Dus eh... De voorzitter: Raadsbreed, in één keer ingediend. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): De griffie heeft ons mooi geholpen. Ja, raadsbreed moet ik zeggen, hoor ik hier.

We zijn dan wel in Drenthe, maar u mag de motietitel ook op z’n Fries lezen: ‘Net op orde’. Motie 1 ‘Net op orde’ (ingediend door de fracties van Wakker Emmen, de Partij van de Arbeid, het CDA, de VVD, de ChristenUnie, de SP, Hart voor Emmen, D66, GroenLinks en 50PLUS) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 10 en 13 november 2025, Bij de behandeling van agendapunt B2,

19

Constaterende dat • de realisatie van het hoogspanningsstation Veenoord-Boerdijk zeer grote vertraging oploopt; • recente informatie aangeeft dat oplevering pas in 2031, maar waarschijnlijker in 2033, te verwachten is, daar waar netbeheerder TenneT eerder 2029 aanhield; • de gemeente Emmen haar wettelijke en bestuurlijke verplichtingen tijdig en volledig is nagekomen, waaronder het verlenen van vergunningen, het versnellen van ruimtelijke procedures en het beschikbaar stellen van grond; Overwegende dat • deze vertraging een forse rem zet op de energietransitie in Emmen en omliggende gemeenten; • lopende en toekomstige initiatieven van bedrijven, woningcorporaties en energiecoöperaties hierdoor dreigen vast te lopen of te vertragen; • de financiële, ruimtelijke en economische schade in de regio potentieel aanzienlijk is; • het onacceptabel is dat lokale inwoners en bedrijven de rekening betalen voor vertragingen veroorzaakt door nationaal projectmanagement; Roept het college op om: • samen met de provincie Drenthe, de gemeente Coevorden en het verzameld bedrijfsleven Ondernemend Emmen en de Energy Board actief en zichtbaar druk uit te oefenen op het Rijk, TenneT en Enexis om het project Veenoord-Boerdijk als prioritair te bestempelen; • het Rijk te verzoeken om maatregelen te nemen om het project te versnellen, waaronder herprioritering van capaciteit, extra menskracht of inzet

van noodinfrastructuur; • de raad vóór 1 januari 2026 te informeren over de resultaten van deze inzet en welke acties worden genomen wanneer door het Rijk en netbeheerders onvoldoende beweging wordt getoond; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Toch blijven er verder ook nog vragen. Zo ziet Wakker Emmen dat er genoeg zaken zijn die ook extra aandacht behoeven. Zaken als wegenonderhoud, woningbouw en de jeugdzorg – ook vandaag al vaker aan de orde geweest – zijn nog niet op het gewenste peil. Het is daarom goed dit ook terug te lezen in deze Begroting. De gemeente laat daardoor zien dat zij ook oog heeft voor wat belangrijk en urgent is en wat er in de samenleving speelt. In dit kader toch nog even extra aandacht voor veiligheid, voor Wakker Emmen een belangrijk thema. De afgelopen vier jaar hebben we daar veel aandacht aan besteed: vooral veiligheid op straat springt daaruit. De gemeente wil inzetten op preventie, samenwerking met de partners en duidelijke communicatie met inwoners. Dat juichen we toe, want voorkomen is immers beter dan genezen. Toch moeten we realistisch blijven. Met alleen preventie en communicatie lossen we het straatgeweld en de overlast die er plaatsvindt, niet op. Wat Wakker Emmen betreft had het woord ‘handhaving’ daarom veel nadrukkelijker naar voren kunnen en mogen komen.

Niet alleen vroegtijdig ingrijpen bij overlast, maar ook daadkrachtig optreden wanneer mensen over de schreef gaan. Hoe gaat de gemeente concreet zorgen voor meer zichtbare en effectieve handhaving op straat, naast de inzet op preventie en samenwerking? En in het kader van het gevoel voor veiligheid: hoe staat het met het politiebureau in Klazienaveen? Welke stappen zijn er gezet om de post daar te houden? En welke vragen en opmerkingen leven er verder nog bij ons, voorzitter? Wakker Emmen vindt het belangrijk dat voorzieningen in dorpen en wijken behouden blijven. Dat geldt zeker ook voor het basisonderwijs. We zijn blij met de nieuwbouw van de basisschool in Weiteveen en Nieuw-Schoonebeek. En ook is het positief dat er een voorbereidingskrediet wordt verstrekt voor de vervangende nieuwbouw van OBS De Dreef in Emmer-Erfscheidenveen. Het onderzoeksrapport ‘Onderwijshuisvesting’ wordt verwacht in 2026, lezen we. We zijn wel benieuwd wanneer de resultaten dan in 2026 bekend zijn. Bij wegen, kunstwerken en groenvoorzieningen wordt aangegeven dat er de laatste jaren achterstanden zijn opgelopen. Maar er was toch juist extra geld beschikbaar gesteld om de openbare ruimte weer verder op orde te krijgen? We zijn benieuwd naar de stand van zaken en de verwachting. Wakker Emmen is ook voor een verruiming van de randvoorwaarden voor woningsplitsing en flexwonen op eigen erf.

Maar bij ‘snel realiseren’ moeten we ook kijken naar de vele nieuwbouwprojecten die al zijn toegekend, maar nog niet zijn gestart. Denk daarbij aan Zeeveld in

20

Weiteveen, De Waide in Nieuw-Schoonebeek en nieuwbouw in Klazienaveen, Schoonebeek en Nieuw-Amsterdam: vele lopende projecten die maar niet vooruit lijken te komen. Ook particuliere initiatieven blijven een beetje hangen. De slogan ‘ja, mits...’ moet weer worden gebruikt. Het wordt tijd voor daadkrachtig optreden. De vraag is: hoe staat het college hierin? Voorzitter, tijdens de Kaderbriefbespreking heeft Wakker Emmen ook al aangegeven dat er naast de gemeentelijke sportaccommodaties en zwembaden ook aandacht moet zijn voor de geprivatiseerde openluchtzwembaden in onze buitendorpen. Deze zwembaden hebben het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden, onder andere bij grootonderhoud waarvoor we niet hebben kunnen sparen. We vinden het dan ook goed te zien dat het college dit heeft opgepakt en voor het grootonderhoud van de buitenzwembaden een eenmalig bedrag heeft opgenomen, zodat we deze prachtige en belangrijke maatschappelijke voorzieningen weer toekomstbestendig kunnen maken. Ik kom tot een slotopmerking, voorzitter. Keuzes kosten geld. Het spreekt ons aan dat het college daarbij niet kiest voor de verhoging van de onroerendezaakbelasting. Dat past bij Wakker Emmen. Daar staan wij voor, dat de rekening niet bij de inwoners komt te liggen. En het is goed om te zien dat er ook nu weer een sluitende Begroting voor het komende jaar.

Zeker omdat het gevreesde ‘ravijn’ er nog steeds is. Door behoedzaam en realistisch handelen zijn de spaarpotten voor slechte tijden goed gevuld. Voorzichtigheid is daarbij wel geboden. Wakker Emmen ziet dat college en raad goed op de centen hebben gepast en dat is wat ons betreft een compliment waard. De heer Wittendorp (CDA): De heer Hoogenberg zegt dat de Begroting op orde is. Dat klopt inderdaad. Alleen, de Meerjarenraming sluit aan het eind niet positief. Welke maatregelen ziet Wakker Emmen voor die jaren? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Nou, de maatregelen zien we daarin dat wij de afgelopen jaren op een keurige manier hebben begroot en er is ook geld overgehouden. Dus er blijft ruimte om te kijken hoe we de volgende jaren goed om kunnen gaan met de spaarpotten die we hebben. De heer Koops (D66): Eigenlijk een gelijksoortige vraag. Maar dan ga ik hem nog iets aanscherpen. Want u wijst inderdaad erop dat de OZB een aantal jaren niet is verhoogd. Dat klopt, maar de gemeentelijke lasten natuurlijk wel. Maar er komt een aantal grote projecten aan: de Greenwise Campus, de Sport- en Beweegcampus, de Zorgcampus – nou, ik kan zo het rijtje wel afgaan – die allemaal geld nodig hebben.

Wanneer trekt u dan de grens? Dus wanneer wordt de verhoging van de OZB wel bespreekbaar? Uit welke andere potjes kunnen we gaan putten om die projecten wel uit te voeren? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ik denk dat we dat op basis van voortschrijdend inzicht zullen gaan doen. Op dit moment zijn we heel helder en duidelijk: we gaan niet morrelen aan de verhoging van de OZB. De heer Koops (D66): Nou, dan is het inderdaad helder. Maar dat is dus ook mogelijk als dat betekent dat die projecten die ik net noemde, dan niet door kunnen gaan? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Dat gaan we eerst even bekijken hoe we dat gaan doen. Ja. We hebben het over de Begroting 2026 en ja, daarna gaan we weer opnieuw kijken. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ja, voorzitter, het is wel mooi voortschrijdend inzicht dat Wakker Emmen nu extra geld voor ambtenaren accordeert. Dat is ook weleens anders geweest. Maar ik vind dit wel een beetje makkelijk om te zeggen: we zien wel bij voortschrijdend inzicht hoe we dan die grote opgaven gaan financieren met elkaar.

Waar ziet Wakker Emmen dan ruimte in de Begroting of binnen onze beleidsprogramma’s om ruimte te maken? Of binnen de potjes die we hebben? Want u wijst inderdaad wel op wat we nu hebben met elkaar: kunnen we dat dan ook inzetten daarvoor? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ik denk dat we daar waar nodig gaan kijken waar we inderdaad de gelden voor nodig hebben. Ik hoor meneer Pruisscher nu even zeggen: meer ambtenaren. Ik heb gezegd dat wij op zoek moeten gaan naar goed gekwalificeerd personeel en mensen die wel

21

goed wat kunnen. Maar ik heb ook over het tegenwoordig bijna toverwoord ‘AI’ gelezen: ik denk dat we heel erg moeten inzetten op efficiënt werken. Wat voor gevolgen dat heeft, kan ik ook moeilijk voorspellen, moet ik zeggen. Maar ik zie daar ook best wel veel mogelijkheden in. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Nee, dat is een mooie toevoeging, hoor. Maar nogmaals de vraag of inderdaad de fractie van Wakker Emmen het ziet om de spaarpotten in te zetten en waar mogelijk in de beleidsprogramma’s de ruimte te vinden is. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Nou, voor 2026 hebben we die keuzes gemaakt, hè? Die gaan we bij dezen maken. En voor 2027 gaan we dus inderdaad waar die spaarpotten ingezet kunnen worden. Dat vind ik wat lastig te voorspellen op dit moment, ook met de huidige samenstelling van de raad. Ja. De heer Wittendorp (CDA): Ja, voorzitter, eerst een opmerking. De heer Hoogenberg zei dat wij vandaag alleen de Begroting vaststellen, maar we stellen ook terdege wel de Meerjarenraming vast. Dus daar hebben we ook wel iets over te zeggen. En dan nog even een vraag over het inzetten van spaarpotten. In principe vinden wij dat wel bespreekbaar. Alleen, het moet natuurlijk wel in een structureel evenwicht. Hoe kijkt de heer Hoogenberg daartegenaan? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, op zich ben ik het met u eens.

Het is zo dat we daar goed over na moeten denken hoe we dat doen. Maar ik vind het altijd wel heel erg lastig op het moment dat wij met elkaar spaarpotten hebben weten te bewerkstelligen de afgelopen jaren, om daarna te zeggen dat we ze niet gaan gebruiken. En dan wordt het inderdaad de keuze van de huidige raad, maar misschien ook voor de toekomstige raad, om te kijken hoe we dat precies gaan doen. Maar je hebt geld overgehouden, je hebt geld gespaard. Het is bijna net een huis: je kunt altijd wel zeggen dat je daar niet aan gaat zitten en je ver van de spaarpot blijft. Daar zijn spaarpotten voor, om te zorgen dar dingen waarvan wij met elkaar denken dat die belangrijk zijn om die overeind te kunnen houden. En daar kunnen verschillende keuzes in gemaakt worden. De heer De Jonge (VVD): Ik mag hopen dat u niet alleen de spaarpotten wilt gebruiken om nieuwe projecten te doen of andere zaken, maar dat u ook rekening houdt met de financiële risico’s die we lopen? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Dat klopt. Mevrouw Louwes (PvdA): Het ging in de afgelopen tijd veel over de Nedersaksenlijn. Terecht, die treinverbinding is voor onze regio belangrijk. Wij zijn als Partij van de Arbeid ontzettend blij met deze toezegging vanuit Den Haag: de NSL komt er.

Maar vandaag zitten we in een andere trein, eentje die voortraast richting 2040 met onze eindbestemming in Emmen, dat groeit naar 120.000 inwoners. Sterk in de economie, sociaal en hard en trouw aan zijn eigen karakter. We staan even stil op het tussenstation, want dat is deze begrotingsvergadering. Tijd om te checken of we nog in de goede trein zitten en waar en of we moeten overstappen. De Begroting die nu voorligt, laat zien dat veel van wat we eerder hebben afgesproken, inmiddels op de rails staat. Van wonen tot brede welvaart, van Wmo tot Greenwise Campus: onze gezamenlijke reis vordert en daar mogen we best trots op zijn. Maar voorzitter, ook op een goed spoor kunnen de seinen soms op oranje springen. Want achter de ambitie ligt een realiteit die niet genegeerd mag worden. De financiële vooruitzichten zijn onzeker. Het Meerjarenperspectief laat tekorten zien die niet met een kleine ingreep zijn opgelost. Wij rijden door in de mist, terwijl in Den Haag de seinen voortdurend verspringen. Verdeelmodellen, fondsen, afspraken: ze veranderen sneller dan de dienstregeling van de NS. En eerlijk is eerlijk, we weten niet altijd wat de volgende halte brengt. Juist daarom is koersvastheid belangrijker dan ooit. De PvdA Emmen kiest niet voor stilstand, maar voor richting.

We kunnen de windrichting niet bepalen, maar wel ons kompas en vanuit onze sociaaldemocratische waarden wijst dat kompas naar solidariteit en bestaanszekerheid.

22

Het eerstvolgende station heet Wonen. Want wie een dak boven zijn hoofd heeft, heeft letterlijk en figuurlijk houvast in het leven. Het is dan ook goed te lezen dat eerdere door ons ingediende voorstellen van wonen op erf tot flexwonen inmiddels hun weg hebben gevonden naar de Begroting. Er zijn mooie dingen gebeurd op het gebied van bouwen en wonen, bijvoorbeeld de uitbreiding van De Ark. Maar ook op korte termijn de ontwikkeling van tien woningen in Oranjedorp en negentien in Zwartemeer. Goede resultaten, maar helaas nog niet voldoende om te voorzien in alle behoeften. Wat ons opvalt, is dat in de Begroting nog weinig te lezen valt over de visie op wonen, de rol die de gemeente zelf wil spelen bij doelstellingen en ambities. Wellicht is dit een bewuste keuze en kunnen we dit teruglezen in de nota ‘Aanpak woningbouwopgave’, waar we tijdens de Kaderbrief een motie voor hebben ingediend. We horen hier graag nog een reactie op. We hebben daar inmiddels ook een brief over ontvangen, maar er wordt hier nog op teruggekomen. We willen echt met klem benadrukken dat we de nota graag uiterlijk 31 maart van het college willen ontvangen, zodat duidelijk wordt hoe we een integrale koers houden richting voldoende betaalbare woningen voor jong en oud in alle dorpen en kernen. We verlaten het station Wonen en reizen verder. Waar mensen wonen, moeten ook banen zijn.

De economie van Emmen is sterk en dat willen we graag zo houden. Bedrijven moeten zich hier blijvend kunnen vestigen. Onze trein is op stoom, maar zou eigenlijk op stróóm moeten rijden: want dat lijkt een uitdaging te worden. Want we hebben er vragen over gesteld, over de bouw van het nieuwe hoogspanningsstation bij Veenoord. Want dat loopt flinke vertraging op, terwijl de netcongestie al een groot probleem is. De PvdA vindt dit een slechte zaak en wil dat het college de druk er flink op moet houden bij de bouwers. Wij hebben die stroom net zo hard nodig als andere regio’s en dan slaan we toch wat vaker met de vuist op tafel, omdat deze regio er écht toe doet. En daarom, voorzitter, dienen wij samen met Wakker Emmen en al die andere partijen de motie ‘Net op orde’ in. Iedereen verdient een plek in deze trein. Daar staan wij als Partij van de Arbeid voor. Met het wegwerken van de wachtlijst voor beschut werk hebben we mensen weer perspectief gegeven. Ze zitten niet langer in de wachtruimte, maar doen mee in de samenleving. Ook de automatische inkomensondersteuning is een stap vooruit. Minder papierwerk, meer vertrouwen. Wij vragen het college wel: kan de Doe Mee-webshop worden uitgebreid met een optie voor beide talen? En hoe staat het met het Geldloket en het Financieel Netwerk? Voor de Partij van de Arbeid blijft het sociaal domein het hart van de reis.

Het station Jeugdzorg oogt wat rommelig. Er is duidelijk een grote verbouwing gaande. De hervorming van de jeugdzorg vraagt richting en duidelijkheid. Die 5 miljoen die hiervoor is gereserveerd, wordt dat ingezet voor het proces of heeft het college daarmee ook andere doelen voor ogen? Want ‘hervorming’ is niet zelden een containerbegrip, net als ‘integrale aanpak’. Toch zit daar wel de sleutel. Vaak is het een kwestie van organisaties beter op elkaar aan laten sluiten, zodat ze sneller van elkaars handelen op de hoogte zijn. Op papier is dat zo geregeld, de praktijk is doorgaans weerbarstiger. Maar om een paar gevleugelde woorden te gebruiken, die deze dagen erg populair zijn: ‘het kan wél’. We lezen bijvoorbeeld dat binnen het sociaal domein steeds meer integraal wordt gewerkt, iets waar wij al jaren voor pleiten. Voor ons is dat een voorwaarde voor een eerlijke en menswaardige samenleving, omdat je mensen pas echt kunt helpen als je het hele plaatje ziet, alle verbanden helder hebt. Geen lap- en plakmiddelen, maar echte structurele oplossingen waar mensen mee vooruit kunnen. Niet voor even, maar structureel. En dat zo’n treinreis veilig moet zijn, dat lijkt ons duidelijk. Veiligheid is geen wagon die je kunt afkoppelen, het is de rails onder de hele reis. Veiligheid begint bij perspectief, bij jongerenwerk, bij een wijk waar mensen elkaar kennen.

Maar soms is ook stevig optreden nodig. Wij willen een duidelijke en ferme aanpak van veiligelanders die de regels overtreden. Het kan niet zo zijn dat wij als gemeente in het Noorden van het land volstrekt alleen staan met een mand vol zure vruchten. Het kan niet zo zijn dat Den Haag zich afkeert van onze problemen en ons simpelweg negeert. Wij hoorden onze burgemeester een paar weken geleden zeggen dat het heel stil is in Den Haag als het om Ter Apel gaat. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid geeft letterlijk thuis. Den Haag moet nu eindelijk die Spreidingswet uitvoeren. Geen stilstaande treinen in het Noorden, terwijl de rest doorrijdt. Een ander probleem waar we helaas aandacht voor moeten hebben, is femicide en geweld achter de voordeur. Hoewel vaak onzichtbaar, speelt het ook in onze gemeente. Het is een groeiend probleem: we worden er bijna dagelijks mee geconfronteerd in de media. Wij pleiten voor een lokale aanpak die inzet op vroegsignalering, aansluit bij de Landelijke Aanpak Femicide en waarbij samenwerking met

23

hulpverlening en veilige opvang onderdeel is. Wij dienen hiervoor samen met GroenLinks, de ChristenUnie, 50PLUS en D66 een motie in: Motie 2 ‘Herken geweld achter de voordeur en voorkom femicide’ (ingediend door de fracties van de PvdA, GroenLinks, de ChristenUnie, 50PLUS en D66) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 10 en 13 november 2025, Bij de behandeling van agendapunt B2, Begroting 2026 Constaterende dat • iedere acht dagen in Nederland een vrouw vermoord wordt, vaak door een (ex-)partner; • voorafgaand aan de moorden vaak onder andere stalking, isolatie, (psychische) mishandeling en intimidatie plaatsvinden; • het herkennen van de signalen aan de voorkant belangrijk is om geweld achter de voordeur tegen te gaan en femicide te voorkomen; Overwegende dat • in Nederland volgens de cijfers bijna één op de tien mensen van zestien jaar of ouder slachtoffer is geweest van geweld achter de voordeur in de afgelopen twaalf maanden; • vroegsignalering cruciaal is voor de preventie van geweld achter de voordeur en femicide; • landelijk een plan van aanpak ‘Stop Femicide’ is gelanceerd; Verzoekt het college om: • een plan van aanpak te maken voor het tegengaan van geweld achter de voordeur en femicide; • bij de opmaak van dit plan de netwerkpartners te betrekken; • dit plan uiterlijk juni 2026 terug te koppelen aan de raad; En gaat over tot de orde van de dag.’

Mevrouw Louwes (PvdA): Elke regio heeft zijn eigen stationsgebouw, zijn eigen geluid. Voor Emmen is dat onze taal, onze muziek, onze naoberschap. Cultuur en erfgoed zijn geen versiering van de reis, maar de ziel van de route. Daarom betreuren wij dat hier in de Begroting geen structurele middelen voor zijn opgenomen. Wij vragen het college te onderzoeken of via bijvoorbeeld bestaande buurtprojecten ruimte kan worden gevonden om deze initiatieven te steunen. Wij naderen onze eindbestemming: Greenwise Campus is onze hogesnelheidslijn naar onze toekomst. Innovatie, kennis en samenwerking: wij hebben als raad terecht unaniem akkoord gevonden om te investeren in het Innovatiecentrum. Het zal de aantrekkingskracht van Emmen vergroten. Emmen wordt nog meer een bestemming waar het prettig wonen, werken en studeren is. De trein remt af voor het laatste station. We kijken naar buiten en zien onze parken liggen. Over de herontwikkeling van het Rensenpark en de heropening van de kinderboerderij, maar ook over het Veenpark hebben we de laatste jaren veel over gesproken. De wethouder heeft net nog iets gezegd bij de Berap-behandeling over de kinderboerderij, maar we zijn wel benieuwd naar de huidige stand van zaken, ook omtrent al die andere zaken.

Voorzitter, de trein rijdt en hij rijdt op schema dankzij het werk van dit college, deze raad, de ambtenaren en de inwoners die iedere dag meedoen. De Begroting is realistisch, herkenbaar, koersvast. Ze ademt wat wij als Partij van de Arbeid voorstaan: investeren in mensen, in leefbaarheid, in solidariteit. De seinen staan soms op oranje, maar de machinist blijft waakzaam. De route is helder, het doel bekend. Een Emmen waar iedereen meekan, niemand achterblijft en waar elke halte een plek van perspectief is. De heer Pruisscher (ChristenUnie): Ook aan de Partij van de Arbeid eigenlijk dezelfde vraag met betrekking tot de financiën. Want wij hebben nu heel veel een denderende trein gehoord eigenlijk wel: allemaal akkoord. Maar er ligt wel de vraag voor: hoe gaan we dit de komende jaren allemaal doen, zeker met alle grote opgaven zowel in incidentele middelen die we overhebben in de schatkist als structureel in de begrotingsprogramma’s? Ja, welke mogelijkheden ziet uw fractie daarvoor? Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, de mogelijkheden die wij zien? Wij geven het ook al aan in ons betoog. Wij maken ons ook echt heel veel zorgen over de toekomst. Natuurlijk hopen wij dat Den Haag zich gaat realiseren dat het toch best handig is om af en toe wat meer te zorgen voor je

24

gemeenten, omdat die tenslotte wel het grootste deel van het beleid moeten uitvoeren dat wij hebben voorliggen. Ja, en dan is er nog een aantal knoppen waar je aan kunt draaien. Je kunt inderdaad je inkomsten verhogen of je kosten verlagen. Op het moment dat we daaraan toe zijn, dan moeten we het daar met elkaar over hebben. Voor nu is het voor de komende twee jaar oké. Ik ben heel erg bewust van het feit dat we met elkaar een Meerjarenperspectief afspreken. Maar het zal niet de eerste keer zijn dat er in een lopende Begroting van alles verandert. De heer Wittendorp (CDA): Voorzitter, de gemeente Emmen is een kerngezonde gemeente met ambities, en wel met meer woningen, meer inwoners en meer werk. In de Begroting spreken we zelfs over een ‘integrale schaalsprong’. We spreken over de regio Emmen waarin steden, dorpen en platteland elkaar versterken en de regio naar een hoger niveau van brede welvaart tillen. Dat zijn mooie ambities en het zijn mooie doelen. Bij de Kaderbrief hebben wij uit twintig grote opgaven er negen aangewezen die een hogere prioriteit krijgen. Toen ging het over de inhoud: ‘wat vinden wij belangrijk?’ Vandaag bij de Begroting gaat het over hoe wij onze middelen – ons geld dus – gaan inzetten. De voorgaande begrotingen van de voorgaande jaren waren allemaal zeer behoedzaam opgezet.

Gevolg was dat dan bij het opmaken van de Jaarrekening die vaak een positief resultaat gaf van vele miljoenen die we eigenlijk hadden willen inzetten. Maar goed, we wisten toen niet dat die ruimte er was. Dat heeft wel tot gevolg gehad dat we een goede volle spaarpot hebben waar we het net ook even over hebben gehad. De begrotingsaanpak van volgend jaar, 2026 dus, is er een met meer realisme en ja, ook maar een heel klein resultaat. De kans dat het verdampt is voordat wij aan dat boekjaar beginnen, is toch wel heel erg aanwezig. En onze Meerjarenraming voor 2027, 2028 en 2029 eindigen aan het eind dan ook in de min. Voorzitter, anderhalf week geleden hebben de fractievoorzitters gesproken met de Rijksheer, Commissaris van de Koning, mevrouw Klijnsma. En mevrouw Klijnsma zei het heel treffend: ‘Besturen is keuzes maken. En soms zijn dat moeilijke keuzes, maar je moet ze altijd moedig maken.’ Ze gaf toen zelf ook het voorbeeld van de pensioengerechtigde leeftijd als moeilijke keuze die zij moest maken als staatssecretaris, toen zij dat was. En maken wij als raad nu ook die moeilijke keuzes? Nou, het CDA vindt van niet. Want als we kijken naar de Meerjarenraming, dan blijven we financieel alles belangrijk vinden. Ja, en dan kom je natuurlijk aan het eind geld tekort. Naast de negen prioriteiten reserveren we nog extra geld voor vele andere grote opgaven.

Die zijn inderdaad allemaal heel belangrijk, maar hebben we dat geld? En goed in ogenschouw nemende, dan hebben we het alleen nog maar over procesgeld. Dat wil zeggen: geld om een plan te maken. Dat is nog geen geld om een plan te realiseren. Dat zijn kapitaallasten en daar hebben we het helemaal nog niet over. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Eigenlijk een beetje een omgekeerde vraag die ik gesteld kreeg, ook door mevrouw Louwes. U vindt dat wij nu alles helemaal dicht moeten spijkeren in de komende vier jaren, alles helemaal op nul moeten hebben, of in de plus, met de Meerjarenbegroting? De heer Wittendorp (CDA): Staat u mij toe, voorzitter, om daar in mijn betoog op terug te komen? Dan geef ik aan het eind van mijn betoog daar antwoord op. Dat ga ik doen. De heer Hoogenberg is het daar niet helemaal mee eens. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Nou, ik wilde zeggen dat ik me daar eigenlijk wel in kan vinden. De voorzitter: Ik wou haast zeggen: ik zag u knikken. Zo krijgen we de middag wel rond. Meneer Wittendorp, ga snel door. De heer Wittendorp (CDA): Ik ga verder. Zoals in het begin gezegd, grote ambities en zelfs een schaalsprong, terwijl ik er eigenlijk wel een vergelijking van wil maken. Ik zou de vergelijking willen maken met polsstokhoogspringen. Wij willen ook hoogspringen en voor polsstokhoogspringen heb je dingen nodig.

Als je wilt polsstokhoogspringen, heb je een lange stok nodig. En een lange stok zou je kunnen zien als

25

kapitaallasten. Je hebt snelheid nodig, personeel heb je nodig. Je hebt kracht nodig – laten we dat ‘procesgelden’ noemen. En je hebt durf nodig, moed dus. Want het lijkt me best eng om daarboven op 6 meter of hoger over dat plankje te gaan. Aan die laatste twee hebben we zeker gedacht, maar met een korte stok, de kapitaallasten, hebben we er geen ruimte voor en we hebben geen snelheid of weinig snelheid. Want we hebben weinig personeel. Dan kom je niet zo ver en eigenlijk kom je niet zo hoog als het over deze vergelijking gaat. Voorzitter, wij moeten prioriteren in onze prioriteiten. Want dat is wat we niet doen. Dit is de laatste Begroting en ook de laatste Meerjarenraming van deze raad. Dat betekent dat wij nu bepalen waar het geld aan moet worden uitgegeven, met een negatief resultaat tot gevolg, en dat de volgende raad nog op zoek mag naar waar bezuinigd moet worden. Ja, dat vinden we eigenlijk toch niet zo heel erg netjes. Dat vinden wij geen rentmeesterschap, zoals we vaak bij het CDA zeggen. En zoals we dat het afgelopen jaar dan zeggen: dit vinden we niet fatsoenlijk. Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, ik voel me dan toch ook wel persoonlijk aangesproken nu. Want volgens mij is dat niet helemaal wat er gezegd is.

Nu voelt het alsof de rekening doorgeschoven wordt naar de toekomst, terwijl we volgens mij daar best ook bij de Kaderbrief duidelijk keuzes in hebben gemaakt en ik volgens mij net ook nog in mijn betoog zei, naar aanleiding van een vraag van meneer Pruisscher, dat we dat ook dan ter plekke moeten bekijken. Ik kan me herinneren dat in een college, waar ook nog het CDA onderdeel van uitmaakte, dit een vrij normale gang van zaken was. De heer Wittendorp (CDA): Dat zou ik normaliter ook zeggen als je zelf die oplossing kunt zoeken. Maar nu stoppen wij als raad en volgend jaar hebben we gewoon een volledig nieuwe raad. En dat vind ik op dat moment dan weer even... De voorzitter: Het zou zomaar kunnen zijn dat een aantal mensen weer terugkomt, maar dat is aan de kiezer. Meneer Mulder, hartelijk welkom! De heer Wittendorp (CDA): Als raad ben je dan nieuw. De raad wordt natuurlijk wel even, voorzitter, gevormd door de nieuwe leden. Maar ik spreek over een nieuwe raad die dan keuzes moet maken. En daarom zeggen wij dat wij dat even iets minder netjes vinden. Mevrouw Louwes (PvdA): Ja, ik zit me dan ook even iets af te vragen. Want ik begrijp inderdaad nu wat beter wat u bedoelt.

Alleen, komt u dan ook met voorstellen waarvan u denkt: hoe gaan we dat allemaal weer rechtbreien? De heer Wittendorp (CDA): Natuurlijk, voorzitter! De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, ik hoor de heer Wittendorp praten over rentmeesterschap, dat verrast me natuurlijk niet als dat het CDA betreft. Maar dat spreekt ons eigenlijk ook wel aan, moet ik zeggen. En ik heb juist het gevoel dat het de afgelopen periode heel duidelijk is geweest dat hij heel erg hebben gekeken naar sparen, opletten, zorgen dat er geld overblijft, dat er spaarpotten zijn. Hoe kijkt u daartegenaan? Vindt u dat er slecht is opgelet? We hebben het over aan kinderen wat achterlaten. Dan hoeven we niet alle beslissingen te gaan nemen voor de nieuwe raad, maar vindt u dat wij geen mogelijkheden bieden aan de nieuwe raad om daar goede beslissingen over te nemen? De heer Wittendorp (CDA): Voorzitter, we hebben goed gespaard de afgelopen jaren. Ik zou dat ook graag willen inzetten, ik ga dat straks ook benoemen als een van de mogelijkheden. Alleen, wij hebben natuurlijk te maken met volgens mij iets wat BBL of zoiets heet. Je mag geen spaargeld inzetten voor structurele middelen volgens mij. Je mag het alleen gebruiken voor incidentele uitgaven. En dat is natuurlijk even lastig hoe je dat in gaat vullen. De voorzitter: Gaat u door met uw betoog. De heer Wittendorp (CDA): Dank u wel, voorzitter.

26

Een sluitende Meerjarenbegroting. Ik zeg dan: laten we in ieder geval op nul beginnen, want we hebben in de komende jaren nog wel grote risico’s die toch wel negatief kunnen uitwerken op onze Begroting. Dan wil ik daar dan nu even op ingaan, want met name in het Programma Jeugd en Jeugdhulp zien wij toch wel wat gevaren en risico’s als we het over onze Begroting hebben. Ik had het net over onze Commissaris van de Koning en die gaf ook aan dat het college onze extra steun verdient in het dossier jeugd en jeugdhulp. Wij vinden de vorming van een Reserve Jeugdhulp van 5 miljoen een verstandige stap en die geeft ook ruimte om te hervormen, zonder dat gezinnen de dupe worden van financiële schommelingen. Maar de structurele druk blijft groot. De baten van de Hervormingsagenda Jeugd en Verder Samen zijn nog niet zichtbaar en de lasten voor jeugdhulp blijven hoog. We gaan uit van stabilisatie, we gaan niet uit van daling. We moeten niet inzetten op bezuinigingen, maar op betere samenwerking, preventie en maatwerk. Wij mogen trots zijn op de cijfers die de Angelslo Academy laat zien, maar aan de andere kant legt dat natuurlijk ook de behoefte bloot. En die behoefte is niet alleen Angelslo, maar wij vinden dat ook in andere wijken en dorpen die behoefte waarschijnlijk aanwezig is en dat de Angelslo Academy uitgerold zou moeten worden.

Goede jeugdhulp begint dichtbij: in het gezin, op school en in de wijk. En daarom ondersteunen wij de koers om wijkteams te versterken, onderwijs, zorg en welzijn beter te verbinden en de nadruk te leggen op vroegsignalering en preventie. Dat vraagt niet alleen om geld, maar vooral aandacht, tijd en samenwerking tussen verschillende organisaties. De kracht van Emmen ligt in de menselijke maat en laten we die behouden. Het CDA Emmen steunt de inzet op datagedreven sturing in de jeugdhulp. Want alleen met goede cijfers weten we wat werkt en wat niet. En dan kunnen wij sturen en bijstellen. Wij vragen het college dan ook om in 2026 halfjaarlijks inzicht te geven in het aantal jeugdigen in lichte en zware zorg, de gemiddelde kosten per cliënt en de voortgang van Verder Samen. In de Begroting staat, zoals net ook al bij de Berap aangegeven, dat zowel het volume als de prijs blijft stijgen en er direct een gat in de Begroting ontstaat. Veel risico’s dus, waardoor andere beleidsdoelen moeten worden uitgesteld of geschrapt. We investeren nu om toekomstige kosten te voorkomen. Een gezonde jeugd is volgens ons de beste investering die we als samenleving kunnen doen. Want preventieve programma’s zoals mentale weerbaarheid, sport en een gezonde leefstijl, moeten structureel gekoppeld worden aan het jeugdbeleid. Dat past bij ons rentmeesterschap – daar hebben we hem nog een keer.

Goed zorgen voor de generatie van morgen. De CDA-fractie kiest voor een Emmen waar iedere jongere meetelt, waar hulp op tijd komt en waar geld slim wordt ingezet. Zoals eerder gezegd: wij willen een sluitende Meerjarenraming en welke keuzes kunnen we dan maken? De voorzitter: Ik wijs u wel even op uw spreektijd. U zit een beetje tegen de termijn aan, exclusief de interrupties. U slaat weer een hoofdstuk open, dat volgens mij iets meer dan een paar zinnen vergt. De heer Wittendorp (CDA): Ja, ik moet toch ook antwoord geven op de... De voorzitter: Nee, de tijd werd stilgezet toen uw antwoorden op de vragen kwamen. Dus dat argument telt niet. Ik probeer wel even een gelijk speelveld te creëren. De heer Wittendorp (CDA): Oké, ik ga afronden. We kunnen het extra geld voor de grote opgaven helemaal schrappen. We kunnen onze reserves aanspreken en dan hebben we het over incidentele uitgaven. En we kunnen kijken naar de lokale heffingen zoals afvalstoffenheffing, OZB en leges. Want daar zit ruimte in de kostendekkendheid. Het zijn allemaal keuzes die we liever niet willen maken, maar we vinden wel dat die keuzes eerlijk op tafel moeten. Maar misschien is er nog een andere oplossing en dan kom ik bij onze motie die we in willen dienen.

Het Dagblad van het Noorden schreef vorige week over een mogelijke 120 miljoen zorggeld dat in de provincie Groningen en Drenthe jaarlijks verdwijnt in de zakken van criminelen en fraudeurs. Het CDA wil het college bij motie vragen in beeld te brengen of en hoeveel de gemeente hier kan besparen. Dit kan ons misschien helpen onze Meerjarenbegroting op orde te brengen en de kwaliteit in de zorg te verbeteren – ook niet onbelangrijk.

27

Motie 3 ‘Bibob-toets als standaard’ (ingediend door de fractie van het CDA) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 10 en 13 november 2025, Bij de behandeling van agendapunt B2, Begroting 2026 Constaterende dat • door het standaard toepassen van de Bibob-toets (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) wordt voorkomen dat er in de Twentse gemeente jaarlijks 70 miljoen wordt uitgekeerd aan criminele zorgbedrijven en dit een structurele besparing heeft opgebracht van 35 miljoen (zie artikel DvhN, 1 november 2025); • het toepassen van de Bibob-toets geen standaard is bij de inkoop van jeugdzorg of maatschappelijke ondersteuning door de gemeente Emmen; • een doorvertaling van het bedrag dat in Twente in verkeerde handen viel, leert dat het in de provincie Groningen en Drenthe kan gaan om een bedrag van 120 miljoen; Overwegende dat • een verschept toezicht door de Bibob-toets in Twente een waterbedeffect tot gevolg kan hebben en malafide zorgaanbieders zich kunnen gaan richten op Drentse gemeenten; • door het invoeren van de Bibob-toets in onze gemeente er een vermindering kan ontstaan van malafide zorgaanbieders en dit kan bijdragen aan de kwaliteit van de zorg; • het voorkomen van zorgfraude een structurele kostenbesparing voor de gemeente Emmen kan opleveren en kan bijdragen aan een positief resultaat voor Begroting en Meerjarenraming;

Verzoekt het college om: • in beeld te brengen in hoeverre de Bibob-toets wordt toegepast bij aanbestedingen in de jeugdzorg of maatschappelijke ondersteuning door de gemeente Emmen; • in beeld te brengen of en hoe groot de kostenbesparing voor Emmen kan zijn door het standaard invoeren van de Bibob-toets; • de raad hierover uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 te informeren; En gaat over tot de orde van de dag.’ De heer Wittendorp (CDA): Voorzitter, echt de laatste zin. CDA Emmen staat als lokale partij voor houdbare gemeentefinanciën. We zetten ons in voor een zorgvuldig en stabiel financieel beleid. Oftewel een gemeente om op te bouwen en te vertrouwen en daarom onze keuzes voor een fatsoenlijke gemeente. De heer De Jonge (VVD): Voorzitter, voor ons de laatste Begroting van deze gemeenteraadsperiode. De Begroting begint met een bestuurlijk voorwoord, waar volgens ons als VVD Emmen wat kritische kanttekeningen bij zijn te zetten. Ik citeer uit het voorwoord: ‘Wij hebben onze stad en regio opgedeeld naar een hoger en sterker welvaartsniveau.’ O ja? Voorzitter, het Rensenpark is nog steeds een bende, de kosten sociaal domein groeien nog steeds onbeheerst, we noemen het achterstallige wegenonderhoud, er zijn geen grote nieuwe bedrijven binnengehaald en er is meer onveiligheid op straat.

Daarnaast hebben we als gemeente geprofiteerd van landelijke economische groei en afname van de werkloosheid. Voorzitter, bij de Kaderbrief hebben we als VVD al aangegeven dat we keuzes moeten gaan maken in de grote projecten. We kunnen niet alles en zeker als we in de Begroting kijken naar de financiële mogelijkheden en risico’s, moeten we keuzes maken. Ambities hebben is prima, want die moeten we ook houden. Echter moeten we wel realistisch blijven. Wat de VVD betreft verkleinen we de prioriteiten zoals opgesteld door het college, bijvoorbeeld naar zes prioriteiten. En voorzitter, laat ik dan direct doorgaan op het onderwerp veiligheid. Wat de VVD betreft een van de belangrijkste prioriteiten die niet tussen de negen prioriteiten staat. In mijn inleiding benoemde ik al de onveiligheid op straat. De heer Koops (D66): Ik verwachtte dat de heer De Jonge misschien iets zou zeggen over de zes prioriteiten, dus daarom wachtte ik even met mijn vraag. Welke prioriteiten zouden dat dan moeten zijn en welke zou de VVD laten vallen?

28

De heer De Jonge (VVD): Ja, ik verwachtte ook wel een interruptie, dus dat scheelt mij weer een stukje tekst. Nee goed, je kunt natuurlijk een schot hagel afvuren en hopen dat je wat raakt. Maar wij willen ons wel concretiseren tot een aantal punten, Wat wij echt belangrijk vinden, is bijvoorbeeld de woningbouw, de Nedersaksenlijn en de Greenwise Campus. Dat zijn er voor ons drie en de veiligheid, die ik net al benoemde zijn eigenlijk de belangrijkste voor ons. De VVD Emmen maakt zich grote zorgen over de aanhoudende onveiligheid in en rond het stationsgebied. Ondanks cameratoezicht en extra inzet van handhaving blijft het gevoel van onveiligheid onder inwoners en reizigers toenemen. Door ons en andere fracties zijn al vaak vragen gesteld over de veiligheid in dit gebied. De fractie van de VVD Emmen vindt dat inwoners zich op elk moment veilig moeten kunnen voelen in hun eigen gemeente. Daarom dienen wij de motie ‘Veiligheidsrisicogebied’ in. Met deze motie vraagt de VVD de burgemeester om het stationsgebied aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied, zodat de politie meer bevoegdheden krijgt om gericht op te treden waaronder preventief fouilleren. Het doel is helder: meer veiligheid, minder overlast en een stationsgebied waar mensen zich weer prettig en veilig voelen.

Bij dezen dien ik de motie in, die mede wordt ingediend door 50PLUS: Motie 4 ‘Veiligheidsrisicogebied Stationsgebied Emmen’ (ingediend door de fracties van de VVD en 50PLUS) ‘De raad van de gemeente Emmen, in vergadering bijeen op 10 en 13 november 2025, Bij de behandeling van agendapunt B2, Begroting 2026 Constaterende dat • de veiligheid in en rondom het stationsgebied Emmen momenteel ernstig te wensen overlaat; • in de gemeentelijke Begroting meerdere malen wordt benoemd dat dit een aanhoudend probleem vormt; • dit een toenemende druk legt op de inzet van boa’s en dat inmiddels particuliere beveiligers worden ingehuurd; • omwonenden en gebruikers van het gebied regelmatig klachten uiten over onveilige situaties; Overwegende dat • de openbare veiligheid rondom het stationsgebied een ernstig en structureel probleem is; • de situatie de afgelopen jaren niet is verbeterd en ook op korte termijn geen verbetering te verwachten is; • de huidige camerabewaking onvoldoende bijdraagt aan het herstel van de openbare orde; • het waarborgen van veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van politie en gemeente; • vanuit landelijk niveau op korte termijn geen aanvullende maatregelen te verwachten zijn; Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om: • het stationsgebied aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied, zodat de politie extra bevoegdheden krijgt, waaronder het