Notulen openbare raadsvergadering van 10 november 2025

Handelingen van de raad van de gemeente Emmen Jaar 2025

Bijlagenr.

Categorie/agendanr.

Onderwerp __________________________________________________________________________________ Openbare vergadering van de raad van de gemeente Emmen, gehouden op donderdag 10 november 2025 vanaf 13.30 uur in de raadszaal _______________________________ Voorzitter : de heer H.F. van Oosterhout Waarnemend voorzitter : de heer G.J. Horstman Griffier : de heer S. Engelen Aanwezige raadsleden (37) : de heer G.J. Bijlsma (Wakker Emmen), de heer H.A. Bos (Wakker Emmen), de heer K. Bosma (Hart voor Emmen), de heer D. Dekker (Wakker Emmen), de heer D.H. van Dijken (CDA), mevrouw C.P.M. Ester-Schokker (SP), mevrouw R. Gommer-Gelijk (CDA), de heer L.H. Herbers (Wakker Emmen), de heer L. Hoogenberg (Wakker Emmen), de heer G.J. Horstman (PvdA), de heer R.S. de Jong (Hart voor Emmen) (vanaf 17.36 uur, agendapunt B2 einde eerste termijn raad), de heer P.M. de Jonge (VVD), de heer H.M. Kasteleijn (50PLUS), de heer M. Katerbarg (Wakker Emmen) (vanaf 17.28 uur, agendapunt B2, eerste termijn raad), mevrouw U.H. Kilinçci (PvdA), de heer M. Klaver (Wakker Emmen), de heer J.H. Koops (D66), de heer M. Kuiper (SP), mevrouw M. Kuipers-Hekhuis (Wakker Emmen), mevrouw A.G. Louwes-Linnemann (PvdA), de heer M. Meijer (VVD), de heer B.J. Mulder (PvdA) (vanaf 15.53 uur, agendapunt B2, eerste termijn raad), de heer D.M. Poelman (Wakker Emmen), de heer R.R. Pruisscher (ChristenUnie), mevrouw A.W.

Scheper (VVD), mevrouw V.S.L.R. Spang (PvdA), de heer M.J. Supheert (ChristenUnie), de heer M.M. Tuik (CDA), mevrouw A.K. Velzing (Wakker Emmen), de heer A. de Vries (PvdA), de heer D.E. de Vries (Wakker Emmen), de heer R. van der Weide (Wakker Emmen) (vanaf 15.37 uur, agendapunt B2, eerste termijn raad), de heer J.B.W. Wittendorp (CDA), de heer M. Woltman (Wakker Emmen), de heer R. Woltman (Wakker Emmen), mevrouw B. van der Woude (GroenLinks), de heer R. Zuiderveld (PvdA) Afwezige raadsleden (1)

:

de heer H. van der Velde (Wakker Emmen)

Aanwezige collegeleden (6) : de heer J. Bos, de heer A.J. Jakobs (tot 19.22 uur, agendapunt B2 eerste termijn college), mevrouw D.S. Keen, de heer H.F. van Oosterhout, de heer G.P. Rink, de heer R. Wanders (tot 19.56 uur, agendapunt B2 eerste termijn college) Afwezige collegeleden (1)

:

de heer P.M. Schrik

Gemeentesecretaris

:

mevrouw N. Plantinga

1

A1.

Opening en vaststelling agenda

Opening, welkom en mededelingen De voorzitter: Dames en heren, ik open deze raadsvergadering. Dat doe ik niet nadat ik eerst even excuses heb aangeboden voor de vertraging. Er is wat gedoe met de techniek. Dat lijkt nu verholpen te zijn, zei hij heel voorzichtig om 13 uur 43. Nou, we hopen dat dat goed gaat. Er is al een aantal randvoorwaarden aan dit soort vergadering, waardoor je moet zorgen dat de techniek op orde is. Het is ook niet zo dat je zomaar kunt zeggen: dan starten we maar even zonder techniek, die hebben we op dit moment wel echt nodig. Welkom bij deze bijzondere vergadering. Ik zal zo wat zeggen over de orde van deze vergadering. Eerst zal ik even een aantal mensen verontschuldigen. In ieder geval afwezig is de heer Mulder van de Partij van de Arbeid: wij hopen hem donderdag weer te zien. [Later bleek de heer Mulder alsnog aan te schuiven in de vergadering, om 15.53 uur.] Dan de heer Van der Velde van Wakker Emmen. Er is een aantal mensen verlaat: dat is in ieder geval de heer De Jong van Hart voor Emmen, die in het avondprogramma aansluit. De heer Van der Weide van Wakker Emmen sluit aan rond half vier en de heer Zuiderveld van de Partij van de Arbeid... – ah, die is net binnen. Heel goed! We hebben even op u gewacht! En de heer Katerbarg van Wakker Emmen sluit ook wat later aan.

Dan meld ik vanuit het college dat de heer Schrik vanwege ziekte afwezig is en dat de heer Jakobs er vanavond niet is om een belangrijke inloopbijeenkomst in het kader van de woningbouw in Veenoord bij te wonen. Het idee is dat het verstandig is dat de wethouder daarbij is – daar kunt u zich wel iets bij voorstellen. En daarom is het voorstel om bij de beantwoording van het college, anders dan gewoonlijk, te beginnen met wethouder Jakobs, zodat hij de handen vrij heeft om naar Veenoord te gaan. Dat speelt dan in de avond. Vaststelling agenda De voorzitter: In ieder geval voor de mensen vanbuiten en voor de mensen op de publieke tribune, die niet al die interne stukken gezien hebben, is het ook wel even goed het volgende te melden. Wij beginnen zometten met de rondvraag en de Bestuursrapportage. Dat zijn twee voorafjes – om het zo maar even te zeggen. Daarna gaan wij naar de behandeling van de Begroting: dat gebeurt in twee termijnen, in twee rondes. We beginnen uiteraard met de fracties, die allemaal de gelegenheid hebben om maximaal acht minuten per fractie hun visie te geven op de Begroting en daar ook nog wel moties en amendementen op kunnen indienen. Dan gaan we waarschijnlijk aan het eind van de middag even schorsen, gaan we ook even een hapje eten en dan in het avondprogramma zal het college van burgemeester en wethouders antwoorden.

En dan schorsen we de vergadering ergens in de loop van de avond en dan gaan we donderdagmiddag verder en hopen we aan het eind van die middag de Begroting vast te stellen, uiteraard na besluitvorming over moties en amendementen. Dat is de orde van de middag en de avond en een vooruitblikje naar donderdagmiddag. Dan is mijn voorstel om de agenda, zoals u die hebt voorgereden gekregen, op deze manier vast te stellen. Is dat akkoord? Dan gaan we de agenda zo behandelen. A2.

Rondvraag

De voorzitter: En als we dat doen, dan doen we dat door te beginnen van punt A1 naar A2 te gaan en A2 is het agendapunt de rondvraag. Er hebben drie mensen een rondvraag ingediend – beter gezegd twee, want één iemand heeft twee vragen ingediend. Ik meld even dat bij de eerste rondvraag, vanwege de afwezigheid van de eerste portefeuillehouder, wethouder Rink de beantwoording voor zijn rekening zal nemen. Meneer Dekker, ik geef u graag het woord voor uw eerste rondvraag. Vertraging realisatie hoogspanningsstation TenneT Boerdijk/Veenoord De heer Dekker (Wakker Emmen): Ik begin eerst met de vraag met betrekking tot TenneT. De raad is onlangs geïnformeerd over een verontrustende en eigenlijk onacceptabele situatie rond het hoogspanningsstation Boerdijk/Veenoord. De gemeente Emmen heeft hier alles gedaan wat haar

2

gevraagd werd: de procedure is versneld, vergunningen zijn verleend en grond is beschikbaar gesteld. Het college heeft daarin voortvarend gehandeld en dat verdient erkenning. Maar juist op het moment dat Emmen zijn verplichting is nagekomen, horen we dat de oplevering pas in 2031, of in een tegenvallende situatie, zelfs in 2033 wordt verwacht. De uitleg die TenneT afgelopen donderdag heeft gegeven, is ronduit vreemd. Men had niet verwacht dat de bouwvergunning zo snel definitief zou worden. Een meevaller in de juridische procedures wordt nu een excuus om drie tot vijf jaar uitloop te accepteren. Dat is geen overmacht, dat is een verkeerde inschatting én tekortschietend risicomanagement. Dat mag niet op Emmen worden afgewenteld. Daarom hebben de fracties van de PvdA, de VVD en Wakker Emmen een aantal vragen. 1) Wanneer wist TenneT intern dat deze vertraging eraan zat te komen? En waarom is de gemeente, die juist heeft versneld, daar niet veel eerder over geïnformeerd? 2) Heeft TenneT alternatieve scenario’s aangeboden, zoals tijdelijke noodcapaciteit, extra aannemers of versnelde uitvoering? Zo niet, gaat het college dat eisen? 3) Kan het college een concreet overzicht geven van projecten die nu op slot dreigen te gaan of worden uitgesteld? Denk aan woningbouw, bedrijventerreinen en duurzame initiatieven.

4) Is het college bereid om TenneT én Enexis formeel aansprakelijk te houden voor de economische schade dit ontstaat doordat woningbouw, bedrijventerreinen en duurzame initiatieven mogelijk jaren vertraging oplopen? 5) Zijn er door de gemeente en TenneT harde afspraken vastgelegd in een tijdlijn met deadlines, oplevermomenten en verantwoordelijkheden? Voorzitter, de energietransitie stokt hier niet door gebrek aan inzet door de gemeente, maar door falend projectmanagement bij landelijke netbeheerders. Onze regio heeft jarenlang tegen netcongestie gevochten en eindelijk vooruitgang geboekt. Het kan niet zo zijn dat de inwoners en bedrijven in Emmen straks wel de schade voelen, maar er geen verantwoordelijkheid wordt genomen door de partijen die dit hebben veroorzaakt. Wij vragen het college daarom, goed de vinger aan de pols te houden en stevig op te treden richting TenneT en richting Den Haag om te voorkomen dat Emmen opnieuw de rekening betaalt. Hierom gaan wij later vandaag samen – en dat is wel heel mooi – met alle fracties een motie indienen om dit voor elkaar te krijgen richting het Rijk. Dank u wel. Reactie college De heer Rink (wethouder): Laat ik even beginnen met dat het college ook erg onaangenaam verrast werd door de aankondiging van het ‘investeringsplan’ – zo heet dat dan – van Tennet.

Dus ook de mededeling dat het hoogspanningsstation Veenoord/Boerdijk naar achteren is geschoven. En ja, u gaf het zelf al aan: de netcongestie is al geruime tijd een probleem in de regio en juist daarom hebben wij ook alles in het werk gesteld om dat te versnellen. TenneT heeft naar ons bevestigd dat de locatie Veenoord/Boerdijk obstakelvrij is en dat de gemeente hierbij ook niks te verwijten valt. Dan is het extra wrang om te horen dat TenneT door – laten we zeggen – te laat anticiperen of ervan uit te gaan dat het wel langer zou duren voordat ze de onherroepelijke vergunning hadden. Daardoor zijn ze later begonnen met engineeren en ook met een aannemer aanbesteden. Dat is vervelend en dat is wrang en daar hebben we het ook afgelopen donderdag wel flink over gehad. Want uiteindelijk, uw vraag is wanneer wist TenneT dit intern? Dat weet ik niet, maar we weten wel wanneer wij zijn ingelicht: 19 juni hebben we de informatie gekregen dat er een risico was op een kleine vertraging. Op 7 oktober heeft er een evenement plaatsgevonden met het MKB vanuit Ondernemend Emmen en de gemeente Emmen, waar ik dagvoorzitter mocht zijn, maar waar ook TenneT destijds ook zei: ‘We verwachten wel een vertraging.’ Maar dan ga je eerder uit van maanden – om het zo maar te zeggen. En op 15 oktober tijdens het Drents Overleg Energie heeft TenneT aangegeven dat er een forse vertraging zou zijn.

Een exacte termijn wilden ze toen niet noemen, omdat 31 oktober dat investeringsplan werd gepresenteerd. Ja, dat is natuurlijk vervelend omdat we samen met TenneT ook een toekomstbestendig energiesysteem aan het maken zijn en een relatie waarin we echt werken aan de toekomst. En dan vinden we dat ook echt ongepast dat we dat niet eerder hebben geweten en dat hebben we ook in dat bestuurlijke overleg kenbaar gemaakt. Dan uw tweede vraag. Ik hoop dat ik een beetje tijd krijg van de voorzitter omdat er vanuit verschillende partijen informatie is en ik ook een beetje moet citeren uit andermans werk. We hebben TenneT gevraagd naar de mogelijkheden om alsnog te versnellen. Dat is niet mogelijk: ze zijn al vol bezig met die engineering en ze zijn ook vol bezig met die aanbesteding. Ja, de regels moeten wel gevolgd worden en ook de zorgvuldigheid van de engineering is ook wel een dingetje. Want anders

3

hebben we wel een mooi station staan, maar als dat niet aangesloten kan worden, is dat wel een probleem natuurlijk. Wat we wel hebben gezegd, is dat we graag met elkaar willen kijken hoe we versnellingsmogelijkheden kunnen toepassen. Daarom vinden we het van belang om echt ook op korte termijn structureel samen te zitten. Dus niet één keer in het halfjaar, maar echt structureel dat we bij elkaar gaan zitten om te kijken op welke manier we in ieder geval eventuele hobbels die komen gaan, zo snel mogelijk kunnen overwinnen. Dit om in ieder geval zo snel mogelijk dat station klaar te hebben. TenneT heeft ook aangegeven om zich echt in te spannen om dat te realiseren. Dan vraag 3: kunnen wij een concreet overzicht geven van projecten die nu op slot dreigen te gaan? Nou, wij hebben in ieder geval met hetzelfde gesprek ook Enexis verzocht om een impactanalyse uit te voeren naar de consequenties van de vertraging. Zo krijgen we dat ook beter in beeld. Zij geven aan dat dat aan het einde van het jaar opgeleverd zou kunnen worden. Dan hebben we ook weer een afspraak staan, dus dan kunnen we in ieder geval over de inhoud van de impactanalyse met elkaar om tafel.

Daarnaast heeft TenneT zelf ook nog aangegeven dat de vertraging op het hoogspanningsstation Veenoord/Boerdijk geen effect heeft op de planning van de realisatie van de twee nieuwe hoogspanningsstations aan de Bargerweg en Emmen-Noord. Dan uw vierde vraag: zijn wij van plan om ze formeel aansprakelijk te houden? Nou, ik denk dat we met elkaar in ieder geval moeten constateren dat we strak langs de wind moeten varen. Want uiteindelijk, het is niet zo dat alleen de regio Emmen is verschoven, het is door heel het land verschoven. En ja, dat maakt dat we ook zeggen: laten we even de impactanalyse afwachten en over die structurele afspraken gaan we met hen om tafel om dat te versnellen. Want met formeel aansprakelijk stellen ga je een juridisch traject in. Nou, op dit moment zitten we gewoon nog in de coöperatie, in het partnerschap, waarin we wel duidelijk hebben gesteld wat we verwachten van TenneT en Enexis in dezen. En uw vijfde vraag: zijn er dan harde afspraken vastgelegd? Nee, het is niet aan gemeenten om harde afspraken te maken met TenneT. TenneT heeft een opdrachtgever en die werkt in opdracht van de ACM en het Ministerie van Klimaat en Groene Groei. Daar is de planning voor heel Nederland weergegeven, dus dat is niet alleen voor de regio Emmen. Dus ja, wat wel zo is, is dat het investeringsplan nu ter inzage ligt.

Dat betekent dat de gemeenten, andere overheden en ondernemersverenigingen een zienswijze kunnen dienen als je het er niet mee eens bent. Dat gaan wij ook doen, dat hebben wij ook toegezegd richting TenneT dat wij ons hier niet in kunnen vinden. Maar daarop gaf ook TenneT wel aan dat de bandbreedte – waar ze het over hebben: 2031-2033 – 95 procent zekerheid biedt dat ze het plan in Emmen gereed hebben. Daarop hebben wij ook gezegd: nou, daar gaat onze zienswijze dat de bandbreedte niet 2031-2033 gaat zijn, maar die moet dan zijn 20292031. Dat gaat ook de inhoud zijn van onze zienswijze. Wij hebben natuurlijk een bestuurlijk overleg nu afgesproken om structureel met elkaar om tafel te gaan. En daarnaast kan ik ook nog aangeven dat wij in januari 2026 een raadsbijeenkomst zullen gaan plannen om in ieder geval ook over het onderwerp samen met TenneT en Enexis het gesprek over hoe nu verder. De voorzitter: Dank u wel. Meneer Dekker, ik kan me nauwelijks nog voorstellen dat er op dit punt nog een aanvullende vraag komt. Hebt u nog een punt? De heer Dekker (Wakker Emmen): U zou het bijna niet verwachten, maar ik heb toch nog een aanvullende vraag. De voorzitter: Tóch nog een aanvullende vraag? Maar dan geen betoog, één korte aanvullende vraag. De heer Dekker (Wakker Emmen): Ja ja, een korte. Nou, mogen het er twee zijn? De voorzitter: Twee? Nou, vooruit.

De heer Dekker (Wakker Emmen): Met betrekking tot noodcapaciteit: is daar nog naar gekeken om dat te verzorgen op het gebied van extra capaciteit op het net? En worden de lopende initiatieven van ondernemers of inwoners, die afhankelijk zijn van het nieuwe station, nu ook al on hold gezet?

4

De heer Rink (wethouder): Laat ik met die laatste beginnen. De impactanalyse wordt nu gemaakt. Pas als we weten wat de impact gaat zijn, gaat er ook pas iets gebeuren. Dus laten we die vooral afwachten. En uw andere vraag was over noodcapaciteit. Het is zo dat op dit moment eigenlijk alle stations maximale bezetting hebben. Dus iets extra’s realiseren is niet mogelijk. Waar wel naar gevraagd is, is of wij samen met hen willen kijken naar optimalisatie. Daar zijn we natuurlijk ook mee bezig: we zijn bezig met dat project ORTESE waarbij we echt gaan kijken of die piek nou altijd om vijf uur moet zijn, of kan de een om drie uur de elektrische heftrucks al aan de oplader zetten en de ander pas om zes uur? Nou, naar dat soort optimalisatiemaatregelen gaan we samen met de ondernemers kijken hoe we dat kunnen doen en daar hebben wij TenneT en Enexis ook bij nodig. Verhogen rekenkundige ondergrens stikstofdepositie De heer Dekker (Wakker Emmen): Deze vraag zal iets korter zijn, voorzitter. Het kabinet heeft aangegeven dat de rekenkundige ondergrens voor stikstofdepositie mogelijk wordt verhoogd van 0,005 mol naar 1 mol per hectare per jaar, met invoering na het derde kwartaal van 2025. Dat betekent dat projecten die nu vastlopen, mogelijk alsnog door kunnen gaan. Mijn vragen aan het college.

Is het college op de hoogte van deze landelijke plannen en wat is het standpunt van het college hierover? Is onze gemeente voorbereid op deze mogelijke wijziging? Worden er scenario’s gemaakt en projecten in kaart gebracht die direct kunnen starten, zodra de ondergrens wordt verhoogd? Vindt er al afstemming plaats met de provincie Drenthe om te zorgen voor een uniforme werkwijze tussen gemeenten, zodat inwoners en ondernemers niet afhankelijk zijn van verschillen in beleid per gemeente? En de laatste: heeft het college inzicht in het aantal projecten binnen onze gemeente dat momenteel stilligt door de 0,005-molgrens en hoeveel daarvan mogelijk door kunnen gaan bij een drempel van 1 mol? Tot zover, dank u wel. Reactie college De heer Jakobs (wethouder): Ja, zijn we op de hoogte van de plannen om aan die knop te draaien van stikstof? Jazeker, wij zijn op de hoogte van de landelijke plannen en houden dit uiteraard nauwgezet in de gaten. Wij zijn aangesloten bij diverse landelijke provinciale en intergemeentelijke overleggen en juridische kennisgroepen op dit gebied. Ook hebben wij intern een stikstofwerkgroep die de kennis deelt tussen de verschillende afdelingen die hiermee te maken hebben. Nieuwe ontwikkelingen worden gedeeld met het college. Zijn we er ook op voorbereid? Jazeker zijn we voorbereid.

We zullen vanuit onze ambtelijke werkgroep samen met de ODD de initiatiefnemers van lopende vergunningaanvragen die bij ons ingediend worden en nog wachten op toestemming van de provincie, informeren. Daarnaast kunnen wij direct onze interne werkwijze en informatieverstrekking aanpassen. Vergunningverlening op dit gebied is een provinciale bevoegdheid. Stikstoftoetsing voor ruimtelijke ontwikkelingen, wijzigingsprogramma’s en dito visies is een bevoegdheid van gemeenten. Hiervan is en blijft de rekenkundige ondergrens nul. Vindt er dan afstemming plaats met de provincie? Ja, die vindt plaats. Vergunningverlening op dit gebied is een provinciale bevoegdheid. De provincies hebben onderling ook overleg, zodat landelijk zoveel mogelijk uniformiteit in provinciaal beleid en vergunningverlening plaats zal gaan vinden. Binnen de Drentse gemeenten zullen er geen verschillen ontstaan omdat de vergunningverlening een provinciale aangelegenheid is en blijft. Nou, hoe zit het dan met het aantal projecten en de 0,005-molgrens? En hoeveel kunnen daarvan mogelijk wel door bij een drempel van 1 mol? Ja, daar hebben we inzicht in. Dit betreft een vijftal aanvragen vanuit de PAS-tijd, de Programmatische Aanpak Stikstof. Er liggen geen andere plannen of initiatieven stil die doorgang kunnen vinden bij de verhoging van de stikstofgrens.

Er liggen wel plannen en initiatieven stil doordat er niet meer intern gesaldeerd mag worden zonder provinciale vergunning. De vergunningverlening bij de provincie ligt momenteel stil doordat zij geen juridisch houdbaar beleid heeft. Bereikbaarheid Nieuw-Weerdinge met openbaar vervoer

5

Mevrouw Van der Woude (GroenLinks): Afgelopen week, tot en met in ieder geval morgen, zijn er werkzaamheden aan het Weerdingerkanaal N.Z. in Nieuw-Weerdinge, de hoofdader van het lintdorp waar dagelijks veel inwoners gebruik van maken, per auto, fiets en de buslijnen 72 en 73. Auto’s worden in het dorp omgeleid, zodat ze met een kleine omleiding hun weg konden vervolgen. Voor de bus is het echter een ander verhaal. Vanaf het begin van het kanaal tot aan de Roswinkelerburg zijn alle haltes met een witte hoes bedekt, met daarbij de vermelding dat in ieder geval van 3 tot en met 10 november de halte niet werd aangedaan. Op de dichtstbijzijnde halte werd verwezen naar de Roswinkelerbrug. Onder meer scholieren, mensen die verder reizen met de trein en ook forenzen maken gebruik van deze goedbezette lijnen. En het alternatief is vaak op ruim 2 kilometer afstand: dat kan men nauwelijks een alternatief noemen. Dat werkzaamheden voor enig ongemak zorgen, snappen we. Maar dit is meer dan een beetje ongemak. Mijn vragen aan de wethouder.

1) Welk overleg is er geweest met Qbuzz of het OV-bureau over de werkzaamheden en de bereikbaarheid van het dorp? 2) Welke alternatieve routes zijn besproken om het dorp beter bereikbaar te houden dan dat het nu geweest is? 3) Hoe is de communicatie geweest naar de inwoners over de ingrijpende gevolgen van de werkzaamheden? 4) Hoe kan voorkomen worden dat in de toekomst een heel dorp verstoken is van openbaar vervoer tijdens werkzaamheden? Reactie college De heer Jakobs (wethouder): Ja, welk overleg is geweest met Qbuzz en het OV-bureau? Nou, bij alle werkzaamheden met wegafsluitingen waar het openbaar vervoer gebruikt van maakt, is er een halfjaarlijks overleg tussen gemeente, OV-bureau en Qbuzz. Daarnaast is tijdens de werkvoorbereiding intensief overleg over mogelijk alternatieve routes. Vervolgens vindt vlak voor en tijdens de uitvoering nog afstemming plaats over de tijdsduur en de maatregelen plaats. Welke alternatieve routes zijn besproken? Er is één goede alternatieve route beschikbaar: via het Weerdingerkanaal Z.Z., waar de bus langsrijdt. Andere routes zijn afgevallen. Communicatie naar de bewoners: altijd heel erg belangrijk – wat u ook terecht aanhaalt. Vanuit de gemeente is breed een bewonersbrief verspreid. De aannemer heeft direct aanwonenden geïnformeerd. Alle wegafsluitingen worden op Melvin gepubliceerd.

De EOP wordt hier uiteraard ook van op de hoogte gesteld. Nou, hoe kan voorkomen worden dat in de toekomst een dorp afgesloten wordt van het openbaar vervoer tijdens werkzaamheden? Gelet op het feit dat voor dit project een beperkt aantal bushaltes kortstondig is opgeheven en dat er een alternatief is geboden, vind ik niet dat een heel dorp verstoken is van openbaar vervoer. Het is evident bij werkzaamheden en wegafsluitingen dat dit ook gevolgen heeft voor het openbaar vervoer. We zoeken in gezamenlijkheid met het OV-bureau en Qbuzz altijd naar een passende oplossing. Mevrouw Van der Woude (GroenLinks): Ten eerste: over de communicatie geeft u aan dat die aan de direct aanliggende bewoners is verstuurd. Nou hebben de wegwerkzaamheden en het afdekken van de bushaltes invloed op het hele dorp. Dus zijn alle inwoners van het dorp meegenomen? En ten tweede: er is toch ongemak. Kan er ook voor gezorgd worden dat er een omleiding is waarbij mensen niet meer dan 2 kilometer hoeven te lopen? De heer Jakobs (wethouder): De direct aanwonenden zijn geïnformeerd. Wellicht is dit iets om voor de toekomst nog naar te kijken om dat nog beter te gaan doen dan dat we het nu al doen. En die 2 kilometer: ja, dat is ook afhankelijk van de situatie, natuurlijk. We zitten nu in Nieuw-Weerdinge. Een ander dorp kan weer een andere situatie hebben.

Dus dat betekent dat we per situatie kijken naar de best beschikbare mogelijkheid. B1.

Bestuursrapportage-II 2025

De voorzitter: Voordat wij overgaan tot behandeling van de Begroting, hebben wij nog één punt en dat is agendapunt B1. Dat is de Tweede Bestuursrapportage van 2025. Die geeft mooi de stand van

6

zaken weer op een heel aantal verschillende terreinen en is in die zin een mooi fundament voor de bespreking van de Begroting voor komend jaar. Wie van de leden van de raad zou daarover het woord willen voeren? Nee, de VVD vergeten we niet. Nee. Het kan zomaar zijn dat ik daarmee begin. De VVD. The first dance, meneer Meijer. Eerste termijn De heer Meijer (VVD): De Bestuursrapportage-II 2025. Voor ons ligt de Berap ter behandeling in de raad. We zien weer veel groene smileys, maar niet alles is om te lachen. De VVD behandelt hier een aantal punten en een aantal onderwerpen zal mijn collega bij de behandeling van de Begroting voor zijn rekening nemen, zoals de veiligheid en de jeugdzorg. Mooi ook om te zien dat de citymarketing reeds is opgepakt en dat we in 2025 daar al mee begonnen zijn. Als we het voordeel van de rente- en de kapitaallasten weglaten, zou er een tekort zijn van bijna 7 miljoen. Door het gegoochel met reserves is het lastig het overzicht te bewaren, een punt dat de VVD al vaker heeft benoemd. Een van de oorzaken van de tegenvaller is de lagere opbrengst van leges. Er wordt dus te weinig gebouwd. Als we kijken naar de doelstelling van de gemeente, is er een gat van honderden woningen. De planning was al 800 en gerealiseerd is ongeveer 300 tot 400 woningen. Kan de wethouder dit beamen? Positief zijn de projecten in het centrum van Emmen.

Als deze klaar zijn, hebben we een aantrekkelijk centrum met hopelijk minder leegstand. De VVD wil wel aandacht vragen voor de overlast tijdens het bouwproces. Projecten duren vaak erg lang en worden uitgesteld. Te denken valt aan aankleding, publieksacties of voordelig parkeren. Samen moeten we ervoor zorgen dat de ondernemers door deze periode heen komen. Het zorgenkindje Rensenpark is ook in 2025 nog niet zo heel veel verder gekomen. De VVD is dan ook benieuwd of de kinderboerderij ooit open zal gaan en of de wethouder wellicht een tip kan geven over de verhuur van De Drommedaar. Dan lezen we een aantal keren over het opknappen van het vastgoed in het Rensenpark, maar de lijst met de status van de panden hebben wij nog steeds niet ontvangen. Welke panden blijven, welke worden gerenoveerd en welke worden gesloopt? Dat willen we graag weten. Bij Cultuur zien we veel groene smileys, maar toch is het niet helemaal een goed jaar geweest. Te denken valt aan Loods13, het Veenpark, de afrekening van Veenbrand en DIEP. We zien een post van 70.000 euro voor de extra inzet van personeel, terwijl er maar twee exposities in de Lindenhof zijn gehouden, die ook nog beperkt open is. Kan de wethouder aangeven wanneer de opening van DIEP is? We zetten het graag in onze agenda’s, maar we moeten steeds schuiven.

Bij Jeugd zien we een aantal goede resultaten bij de kinderraden en de kinderburgemeester. Een klein idee is een groot project geworden. Wel maken we ons zorgen over de puberjeugd. De Jongerenraad loopt moeizaam en bij het project Jimmy’s hadden we er al vaker voor gewaarschuwd dat dit fout zou lopen. Dus het jongerenbeleid krijgt van ons een huilende smiley. Wij zijn ook benieuwd of de wethouder dit ook zo ziet. Dan hebben we zelf ook geconstateerd dat de rol van de gebiedswethouders er niet zo uitkomt zoals werd verwacht. Met mooie woorden wordt dit omschreven, maar onzes inziens moeten we toch de gebiedscoördinatoren dit werk laten doen en deze rol anders invullen. We lezen ook over een upgrade van de bedrijventerreinen. De VVD heeft hier vaker vragen over gesteld, met name over de oude leegstaande panden op het industrieterrein en inbreiding. Wat is de voortgang hiervan? In sommige lege panden is wellicht nog een aansluiting met stroom. De VVD blijft hameren op de kwaliteit van de autowegen en de fietspaden. Ondanks de motie en de mooie rapporten zien we ook dat het werkpakket van 2024-2025 nog niet is afgewerkt. Kan de wethouder aangeven of dit alle werkzaamheden die we nu zien, wél worden afgemaakt? En we lazen extra kosten voor de verwerking van lachgascilinders, ook in de Begroting 2026, voor bijna twee ton.

Is het een idee om de statiegeldregeling voor lachgas weer in te voeren? Wellicht kunnen we daarmee kosten besparen. Kortom, we willen graag meer dataoverzichten in doelen en resultaten, zodat we als raad beter ons werk kunnen doen. Maar de smileys zijn toch wel enigszins subjectief. Tot zover.

7

De heer Kuiper (SP): De Berap laat een klein positief resultaat zien van 3,5 ton. Maar laten we eerlijk zijn: dat voordeel is vooral boekhoudkundig. Zonder de meevallers bij rente- en kapitaallasten zou Emmen juist in de min staan. En dat is niet gek, want problemen stapelen zich op. Vooral in de wijken, bij de zorg en bij de woningnood. Laten we beginnen met Veiligheid. In de Berap staan groene smileys bij dit thema. Maar dit beeld klopt niet met wat wij horen uit wijken. Bewoners van Bargeres, Emmermeer en rond de Rietplas klagen over vernielingen, drugsgebruik en intimidatie. Mensen voelen zich ’s avonds onveilig. Tegelijkertijd maken wij niet gebruik van het maximumaantal boa’s van wie we eigenlijk gebruik kunnen maken. De SP vraag het college: wanneer gaan we de capaciteit eindelijk benutten? En hoe zorgen we dat die inzet niet alleen in het centrum of bij het stadion plaatsvindt, maar juist ook in de woonwijken? Over het station en de bereikbaarheid gesproken. Emmen-Zuid blijft een zorgenkind. Nu de wijk Delftlanden verder groeit, wordt het tijd dat er eindelijk een buslijn komt die de bewoners daar verbindt met de rest van de stad. Het is niet uit te leggen dat de mensen eerst moeten lopen naar de Rietlanden om de trein te kunnen halen. Dan de jeugdzorg. Weer een overschrijding van ruim 4 miljoen euro.

Dat is niet alleen een financieel probleem, maar vooral een maatschappelijk probleem. Ouders wachten te lang met hulp voor jongeren, jongeren raken uit beeld en zorgmedewerkers raken overbelast. Zolang Den Haag de rekening bij de gemeenten neerlegt, moeten wij pleiten voor een echte herziening van de Jeugdwet en een eerlijke financiering. Voorzitter, de SP maakt zich ook zorgen over radicalisering en polarisatie. De samenleving verhardt, merken we ook in Emmen. Wij vragen of er nog zicht is op radicalisering en of er nog deradicaliseringsbeleid is dat past bij de situatie van nu. Daarnaast vragen wij aandacht voor werk en economie. Het college zegt te willen investeren in banen en bedrijvigheid. Dat steunen we. Maar wat gebeurt er dan met bijvoorbeeld het distributiecentrum in Oranjedorp, dat nog altijd leegstaat? Hoe voorkomen we dat nieuwe projecten straks hetzelfde lot ondergaan? Ook de woningmarkt vraagt om lef en vernieuwing. De SP stelt voor om te onderzoeken of we een pilot zonder kostendelersnorm kunnen starten. Zo kunnen mensen, jongeren, ouderen en alleenstaanden makkelijker samenwonen zonder gekort te worden op hun uitkering. Dat helpt tegen leegstand, versterkt het sociale vangnet en kan de woningnood verlichten. Bij de begrotingsplannen zullen wij daarom ook een motie indienen.

Daarnaast willen we aan het college vragen andere woonvormen te onderzoeken: tiny houses, gemeenschappelijke woonprojecten en combinaties van wonen en werken in de leegstaande panden. Laten we creatiever omgaan met de ruimte die we hebben in plaats van alleen nieuwe kantoorpanden neerzetten die vervolgens leeg blijven. Tot slot, voorzitter. Een punt over de informatievoorzieningen. Niet iedereen vindt zijn weg in de juiste regelingen of noodpakketten. Veel ouderen missen informatie van het Rijk of weten niet waar ze terechtkunnen. Kan het college kijken naar een duidelijk noodnummer of loket, zonder de bewoners beter worden geholpen? Voorzitter, de Berap laat zien dat we financieel net overeind blijven, maar achter die cijfers zitten echte mensen en echte problemen. De SP kiest voor een gemeente die niet alleen de Begroting sluitend maakt, maar vooral de mens centraal zet. Betaalbare woningen, toegankelijke zorg, veilige wijken en een gemeente die bereikbaar is voor iedereen. Dank u wel. De heer De Jonge (VVD): Ik werd even getriggerd door het verhaal van de SP over de kantoorpanden die we aan het bouwen zijn en die leeg blijven staan. Kunt u dat misschien wat verduidelijken? Want ik snap niet helemaal wat u daarmee bedoelt. De heer Kuiper (SP): Nou, we bedoelen ermee dat er heel veel kantoorpanden zijn die op het ogenblik niet worden omgebouwd tot woonpanden.

Dat is eigenlijk wel de bedoeling, zodat de woningnood een beetje geholpen wordt en de mensen weer woningen krijgen. De heer Supheert (ChristenUnie): In het verleden was ik wat optimistischer over de financiën van de gemeente dan ik dat vandaag ben. Echter laten we wel wezen: het resultaat van Berap-II is nog steeds

8

positief. De smileys lachen ons nu ook weer overwegend groen toe. Enkele punten zijn aandachtspunten, maar goed, je kunt niet elke keer zes gooien. Een Jongerenadviesraad opzetten: dat blijft lastig. Kan het college aangeven wat de stand van zaken is en hoe dit alsnog op poten gezet kan worden in 2026? Voorzitter, een afwijking van 351.000 euro in de plus op de Begroting van de orde van grootte van die van de gemeente Emmen zou iets moeten zijn waar je trots op kunt zijn. Echter, deze afwijking is maar zo krapjes omdat er flinke tegenvallers te melden zijn op onder andere jeugd, leges en omgevingsvergunningen en kapitaallasten en rente. Dat baart dan toch weer zorgen. Kan het college aangeven hoe ze hierop sturen en hoe ze herhaling proberen te voorkomen? Onze fractie vraagt dit voornamelijk, omdat er minder marge is in de komende jaren en we onze reservepositie liever niet willen aanspreken om begrotingstekorten te dichten. Tot zover. De heer Bosma (Hart voor Emmen): De Berap-II laat zien dat Emmen dit jaar nog op koers ligt, maar het financiële evenwicht blijft broos. Na alle mutaties resteert een positief resultaat van slechts 350.000 euro. En op een Begroting van ruim een half miljard is dat nauwelijks een marge. Eén tegenvaller in de jeugdzorg of een rentewijzing en het saldo is verdwenen. Voorzitter, de grootste zorg blijft de jeugdzorg.

Met een tekort van ruim 4,3 miljoen is dit nog steeds de zwakste plek in onze financiën en ondanks alle inspanningen stijgen de kosten sneller dan de rijksbijdragen. Hart voor Emmen vindt dat we niet telkens hier bij moeten blijven bijstorten, maar dat er een concreet herstelplan moet komen om deze kosten structureel te beheersen. Daarnaast zien we dat opbrengsten van de legeskosten tegenvallen, onder meer door de invoering van de Omgevingswet, terwijl de kosten van toezicht en handhaving juist weer stijgen. De lagere rente- en kapitaallasten lijken gunstig, maar zijn vooral ook het gevolg van uitstel van investeringen. We moeten voorkomen dat deze tijdelijke meevallers ons een te rooskleurig beeld geven van de Begroting. Ook de voorziening afvalstoffen verdient aandacht. De storting van een half miljoen euro in de buffer leidt weer tot hogere lasten. Hart voor Emmen wil dat inwoners daar niet de rekening van krijgen, zeker niet zolang het beheer en efficiëntie van de afvalketen beter kunnen. Voorzitter, we houden de zaak op orde, maar het evenwicht is dun. En Hart voor Emmen vraagt het college om te komen met de structurele aanpak van de tekorten in de jeugdzorg, kritisch te kijken naar de uitvoeringskosten van de Omgevingswet en te zorgen dat investeringsprojecten niet onnodig vertragen zodat middelen ook daadwerkelijk worden ingezet zoals de raad heeft besloten.

Voorzitter, tot slot. De Berap is bedoeld om tijdig bij te sturen en laten we die mogelijkheid dan ook benutten. Mevrouw Gommer (CDA): Berap 2025 nummertje 2. Vandaag bespreken wij die voor dit jaar. De toelichtingen per programma zijn helder, goed leesbaar en ook doelenbomen zijn toegevoegd. Daarnaast zijn, niet geheel onbelangrijk, de financiële ontwikkelingen duidelijk en overzichtelijk weergegeven. De cijfers zijn al door mijn collega’s een aantal keren genoemd: die laat ik even bij dezen. We hebben nog wel een aantal opmerkingen. Positief is de onderuitputting van de kapitaallasten van 2,5 miljoen, maar of dat nou wel zo positief, betwijfelen wij. Investeringen worden doorgeschoven naar een later moment en dat wordt vooral veroorzaakt door krapte op de arbeidsmarkt, gewijzigde regelgeving en extra benodigde onderzoeken. Wat wel positief is, is dat we zien dat er dit keer slechts 1,1 miljoen nadelig uitvalt op de post ‘overige afwijkingen’. Dit zijn posten met een afwijking van minder dan 250.000 euro en in de vorige Berap was dat nog 2,3 miljoen. De doelenbomen waren wel echt een goednieuwspresentatie. Wij hebben slechts twee rode prestatieindicatoren gevonden – oftewel smileys. Allebei in Onderwijs en Jeugd. En ook dat was weer prima verklaard, dus waarschijnlijk loopt alles op rolletjes. En als laatste stond er een mooi overzicht van de grote projecten.

Grote projecten zijn groter dan 1 miljoen. Als we naar die prestatie-indicatoren kijken, dan loopt daar alles redelijk tot goed. We hebben nog drie vragen. De vorige keer lazen wij in Programma 5 dat de Subsidieregeling Funderingsonderzoek weinig werd benut. De wethouder vertelde ons toen dat de gemeente een pilot ging draaien en een team ging deur-aan-deur de huizen langs en informeren of de inwoners van de regeling weten. Of zij hulp nodig hebben bij het aanvragen of doorvragen waarom ze niet willen aanvragen. Kan de wethouder misschien al iets vertellen over deze pilot? Heeft die al iets opgeleverd?

9

De tweede vraag gaat ook over Programma 5. Misschien een herhaling, maar vorig jaar hebben we al een aantal keren gevraagd naar het beleid huisvesting internationale werknemers. Dit punt is nu uit de Berap verdwenen. Ik was even nieuwsgierig of dit nu dan valt onder ‘Meer regie op huisvesting van verschillende doelgroepen’? En de derde vraag gaat over de Reserve Calamiteitenfonds. Deze reserve zal naar verwachting doorgroeien naar 10 miljoen, dus hij mag 7 miljoen groot zijn. Waar gaat dan het overschot naartoe? Wellicht is dit een technische vraag. Tot zover. De heer Kasteleijn (50PLUS): Ja, wat een bijzondere dag om over de Bestuursrapportage te spreken. Aan de ene kant de dag waarop we de waardering voor de mantelzorgers uitspreken en aan de andere kant het bericht dat Mixed Art, een unieke kunstgalerij, nu voorgoed de deuren sluit. Wat een gemis voor Emmen. Maar goed, laten we het dan toch maar over de rapportage hebben. Het is goed om even stil te staan bij onze gemeente ervoor staat. De Bestuursrapportage geeft ons daar een duidelijk beeld van en gelukkig dat dat overwegend positief is. Volgens de Bestuursrapportage-II 2025 gaat het goed met Emmen. De rode smileys zijn op één hand te tellen. Nu, ik heb er drie geteld. Dat betekent dat er maar weinig punten zijn waar directe bijsturing nodig is.

Daar mogen we het college een compliment voor geven, want het besturen van een gemeente met meer dan 100.000 inwoners is geen gemakkelijke klus. 50PLUS wil dan ook niet op alle slakken zout leggen, dat past niet bij de situatie. Want over het algemeen loopt het gewoon goed. Er staan zelfs negen volle pagina’s met grote projecten in de rapportage. Die projecten zijn stuk voor stuk belangrijk voor onze gemeente en het is mooi om te zien dat ze niet op de lange baan worden geschoven – op een enkele uitzondering na. En dan natuurlijk ons bekende stokpaardje: ja, de blindengeleidelijnen. Ook dat willen we vandaag weer noemen. Want iedereen doet ertoe in Emmen en iedereen moet kunnen meedoen, ook onze blinden en slechtzienden. En laten we eerlijk zijn: met zo weinig rode smileys mag Emmen best even glimlachen. Het liefst geen rode, maar een brede groene. Toch wil 50PLUS nog één vriendelijk maar serieus verzoek aan de wethouder: houd de blindengeleidelijnen niet aan het lijntje, maar teken ze echt in bij de plannen. Want iedereen doet ertoe: dat mag ook letterlijk zichtbaar worden in onze openbare ruimte. Mevrouw Van der Woude (GroenLinks): We zien in de Tweede Bestuursrapportage een positief saldo van 350.000 euro. Dat klinkt beter dan dat het is, omdat ook 4 miljoen voordeel aan kapitaallasten is meegenomen. Zonder dit voordeel was het minder rooskleurig.

De oorzaken zijn duidelijk: jeugdhulp en minder leges. Vraag is of we dat laatste deel hadden kunnen voorzien. GroenLinks vraagt hier om meer scherpte in de ramingen. Als we kijken naar de programma’s, zien we bij Inwoners en Bestuur een pilot met AI voor de beantwoording van vragen: interessant. GroenLinks wil wel dat het goed gemonitord wordt. AI mag de dienstverlening niet onpersoonlijk maken. Voorzieningen moeten laagdrempelig blijven en we moeten niet alles achter een digitale muur verstoppen. Het is mooi dat de Participatieverordening in ontwikkeling is. Laten we zorgen dat inwoners niet alleen maar mogen meepraten, maar ook echt invloed hebben. De MIRT-verkenning voor de NSL-lijn is gestart. En complimenten voor een gedreven wethouder die hier met passie voor lobbyde. Ook de ontwikkelingen rond de Greenwise Campus laten ambitie zien. Aan Delft zien we wat een studiestad kan brengen, waar een groot Amerikaans bedrijf mede hierdoor voor die regio heeft gekozen. De ondermijning en de aandacht voor femicide verdient steun, maar daar zal ook bij de Begroting op worden ingegaan. De Jongerenadviesraad is er nog niet. We vinden het wel goed dat er gekeken wordt naar wat de jongeren zélf willen. We moeten wel tempo maken daarin. Bij VoorSam&Zo vragen we duidelijkheid.

Vallen mensen nu buiten de boot door het uitstel? En bij Wonen en Milieu: ja, Emmen waterrobuust en klimaatbestendig. U verwachtte het al: daarbij moeten we ook denken aan het Hondsrugmeer. Met minder leges komt er dus minder nieuwbouw. Hopelijk brengen de plannen van de Delftlanden het allemaal in beweging. Bij Inkomensondersteuning is het fijn dat vroegsignalering wordt geëvalueerd en we horen graag de resultaten. En dat onderzoek naar gratis OV voor minima loopt: goed initiatief. Maar laten we eerst zorgen voor betrouwbaar openbaar vervoer. De laagdrempelige voorzieningen blijven cruciaal: digitaliseren mag niet betekenen dat mensen afhaken.

10

Voorzitter, de Berap laat duidelijk zien dat er heel veel gebeurt. Maar GroenLinks blijft scherp op keuzes die zorgen voor een duurzame, sociale en eerlijke gemeente. Dank u wel. De heer A. de Vries (PvdA): Ja, zoals zo vaak, voorzitter, is er een verschil tussen Begroting en werkelijkheid. Het is dan ook geen sinecure om te begroten met een voortdurende onzekerheid over welke wind er uit Den Haag waait. Onze fractie, voorzitter, zal er straks ook nog een paar woorden over zeggen. Want dat er andermaal een andere wind gaat opsteken vanuit het Rijk, dat is de enige zekerheid die wij hebben. De inleiding van de Bestuursrapportage vermeldt expliciet dat deze rapportage een belangrijke input is voor de Programmabegroting 2026, zoals die vandaag op het programma staat bij ons. Dat is ook zoals het ook wat ons betreft is, voorzitter. Verantwoording en vooruitkijken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Niet voor niets is de Bestuursrapportage de opmaat naar de Begroting toe. En wij zien de juiste dingen terug in de Berap. We zien dat op de beleidsprogramma’s belangrijke maatschappelijke opgaven structureel in beeld zijn. Denk aan jeugd, onderwijs, economie en duurzaamheid. Dat sluit ook goed aan bij onze waarden: investeren in mensen, in dorp en stad en met kansen voor iedereen. Onze fractie waardeert ook de transparantie over afwijkingen en de trends die het college signaleert.

Dit geeft de raad handvatten om bij te sturen. Zonder dat ik hier dan op de diverse smileys inga, houden wij het even bij de grote lijn. En we lichten daar twee, toch wat meer opvallende zaken uit. Misschien dat het wel wat eentonig wordt, voorzitter, maar toch wel weer een opmerking over jeugdhulp. De kosten komen circa 4,3 miljoen euro hoger uit dan begroot en dat baart ons al enige jaren zorgen. Dat is dit jaar niet anders. Als Partij van de Arbeid Emmen erkennen we de urgentie van goede jeugdhulp. Maar we maken ons zorgen over de structurele impact en dat die tekorten een sterk structureel karakter te hebben, valt niet te ontkennen. Zoals altijd is dan weer de vraag: hoe gaan we dit probleem nu eindelijk eens tackelen? Of moeten we gewoon erkennen dat het probleem dermate hardnekkig is dat wij die oplopende kosten voor lief moeten nemen? Nou, wij zien nog niet zo ver. Onze fractie vindt dat we moeten voorkomen dat de tekorten op jeugdhulp structureel worden en kunnen leiden tot bezuinigingen in andere maatschappelijke domeinen. Een ander opvallend punt – het is al een aantal keren aangegeven – zijn de leges omtrent de omgevingsvergunningen. Die opbrengsten vallen ruim 1,5 miljoen lager uit dan voorzien. Voorzitter, ja, deze leges zijn een van de weinige directe inkomstenbronnen van een gemeente.

Het gegeven dat opbrengsten uit leges lager zijn, betekent dat wij als gemeenten minder qua kosten kunnen terugontvangen via die legestarieven, terwijl de opgaven op bouw, wonen en milieu juist toenemen. Onze vraag is of we te maken hebben met een tijdelijk effect of dat er een structureel onderdekking is in de Begroting. Kan de wethouder toelichten hoe van de lagere ‘leges omgeving’ de opbrengsten worden ingeschat voor de jaren na 2025? Is het een tijdelijk dipje of verwachten we een blijvend lagere opbrengst? Onze fractie, voorzitter, constateert verder dat de Bestuursrapportage keurig alle afwijkingen toerekent aan 2025. Maar de implicaties voor 2026 en verder zijn wat minder concreet. Onze indruk is dat er structurele effecten moeten zijn. Als Partij van de Arbeid Emmen zouden we graag zien dat het college explicieter de structurele effecten benoemt. Het komt de transparantie ten goede en geeft de raad meer houvast, zeker in de discussies omtrent de Begroting. En dan tot slot, voorzitter. Als Partij van de Arbeid Emmen ondersteunen wij deze Bestuursrapportage. Wij waarderen de geboden transparantie. Het is onze verantwoordelijkheid als raad om de financiën van onze gemeente scherp in de gaten te houden. Onze inwoners rekenen op een gemeente die niet alleen nu, maar ook straks financieel gezond en slagvaardig is, zeker gezien de ambities die het college heeft.

Wij vragen het zittende, maar ook het toekomstige college om met kracht hierop te sturen. Daarbij hopen wij dat we in Den Haag eens een stabiele regering krijgen, zodat we de komende jaren echt weten waar we aan toe zijn. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, het geeft inderdaad richting en ik had wel graag gewild dat u het van tevoren had aangegeven dat ik als laatste aan de beurt kom. Want dat betekent ook meteen dat mijn speech een stuk korter had gekund. Dat doe ik alsnog, dat doe ik alsnog! Weet namelijk dat wij vragen zouden stellen over de leges als inderdaad ook de jeugdhulp. Ga ik niet weer opnieuw doen. Gevolg is dat ik, als het een beetje meezit, eens een keer wat korter van stof ben,

11

dat we eerder klaar zijn. Dat kan ook eens een keer voorkomen, zodat we het kwartier vertraging van vanmorgen weer een beetje in kunnen lopen. Ja, het college vraagt ons dus om de Berap-II vast te stellen, de Bestuursrapportage. Laat duidelijk zijn: wij kunnen ons in de rechtmatigheid daarvan vinden. Dan ga ik een heel stuk over jeugdzorg en leges overslaan. Het positieve – dat heb ik natuurlijk ook al een paar keer gehoord vandaag – in de bijgestelde Begroting lijkt de onderuitputting kapitaallasten en rentelasten. Ik zeg met opzet ‘lijkt’, want deze maken het verlies nog enigszins goed, maar dat hadden we liever toch anders gezien. Wij hadden liever gezien dat het geld besteed was geweest, dan hadden we daar ook resultaten van kunnen zien. Nou, die smileys zijn ook al een paar keer genoemd. Heel veel mooie groene smileys. Een paar rode, maar overwegend groene en dat stemt ook tot tevredenheid. Dan een beetje algemene opmerking – daar kan ik ook gelijk mee afsluiten. We hebben het nog even opgevraagd met een technische vraag over de Begroting. Ik heb trouwens wel het gevoel dat veel mensen al een beetje een voorschot namen op dingen die in de Begroting aan de orde komen. Dat gaan we dadelijk dan zien. Maar aan de technische vragen hebben we gezien dat dit de rapportage is tot en met juli van dit jaar.

En inderdaad, de Berap-I en Berap-II lijken steeds wat negatiever te worden. Maar ik ben optimistisch van aard, dus dat betekent dat aan het einde van het jaar, als je de Jaarrekening weer ziet, het wel toch vaak een beetje meevalt, moet ik zeggen. De afgelopen jaren hebben we bijna elke keer 10 miljoen meer overgehouden dan uiteindelijk begroot was. En dat komt omdat wij heel mooi behoudend en realistisch begroten. Maar ik hoop dat misschien de wethouder al een beetje richting kan geven van hoe de stand van zaken op dit moment is. Tot en met juli is het steeds wat minder geworden. Uiteindelijk blijkt de afgelopen jaren steeds dat het toch beter is geworden. De heer Supheert (ChristenUnie): Een vraag aan de heer Hoogenberg. Want ik hoor een resultaat van 10 miljoen noemen. Kunt u dat duiden? Want zo ver ik weet, stevenen we af op een plus van 351.000 euro en niet op 10 miljoen. De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Dat heb ik misschien niet helemaal goed gezegd. De afgelopen jaren was het steeds meer dan wij hadden begroot. Voor dit jaar vraag ik het even aan de wethouder of er al een bepaalde richting is. De heer Koops (D66): Nou, dan wil daar ook een vraag over stellen van een iets andere orde. Want een afwijking is een afwijking. We hebben er de afgelopen jaren inderdaad plusjes gehad van 15 miljoen. Maar dat zijn natuurlijk wel afwijkingen van wat we ooit begroot hebben.

Is het niet veel positiever dan we minder afwijken van wat we ooit begroot hebben? Dus dat we hier realistisch hier in de wedstrijd zitten? De heer Hoogenberg (Wakker Emmen): Ja, daar ben ik het wel met meneer Koops eens. Ik gaf het net ook aan, hè? Kijk, op het moment dat wij onderuitputting hebben, dan lijkt dat heel mooi want dan houden we geld over. Maar we zijn niet op deze wereld om geld over te houden, we zijn er om het uit te geven aan onze inwoners. De voorzitter: Voldoende? Dank u wel. De spreekvolgorde is inderdaad weleens wat wisselend. Ook de wat kleinere fractie mogen weleens als eerste, dan hoeven die wat minder te schrappen. Bij het volgende agendapunt is de volgorde geheel en al bepaald. Ik kijk even rond in eerste termijn. Zijn er dan nog andere aanvullingen ten aanzien van de bespreking van de Bestuursrapportage? Dat is niet het geval. Dan geef ik voor het college als eerste het woord aan wethouder Bos. Reactie college De heer J. Bos (wethouder): Zoals u ziet en er ook op gereageerd is, is het jaarresultaat zoals nu geprognosticeerd in de Berap, wat lager dan andere jaren. En dat is eigenlijk wel een teken dat het verschil tussen de Begroting en de realisatie daarvan minder wordt en meer scherpte krijgt. Aan de andere kant wordt het lage jaarresultaat eigenlijk ook grotendeels bepaald door twee reeds door enkele

12

raadsfracties genoemde factoren, namelijk jeugd en leges. Over de meevallers, treasury en kapitaallasten – voor zover je dat ‘meevallers’ kunt noemen – zijn inderdaad terechte opmerkingen gemaakt. Die dempen het nog weer een beetje, maar over het algemeen is de lijn dat we toch lager uitkomen dan de voorgaande jaren in de Beraps. Dan is de vraag ook gelijk gesteld: hebben we dan een beeld van hoe dat gaat uitpakken in de Jaarrekening? Nou, dit is de meest actuele prognose die we hebben. Dus zoals u ziet, zit er in de Septembercirculaire niet veel rek in. Dus ik denk niet dat er heel erg veel ruimte zal ontstaan. Maar dit is de meest actuele prognose die we hebben, dus daar zullen we het even mee moeten doen vandaag. Dan een aantal vragen. Eén vraag van de VVD en ook het CDA over smileys en wat we nou rapporteren op smileys die subjectief zijn en ook de effecten die ontstaan op de hoeveelheid die structureel is. Ook dat is een vraag die er is. Nou, dit is de systematiek die we op dit moment hanteren, maar de raad kan echt om een andere inrichting vragen. Dat zal dan samen met de raad, het college en de ambtelijke organisatie verder uitgewerkt kunnen worden.

Ik denk dat dat ook zou kunnen in de verdere ontwikkeling van de inrichting van de planning- en controlcyclus, waar we nu een eerste stap mee gemaakt hebben, namelijk door de Begroting te laten voorafgaan door een Kaderbrief en niet door een Kadernota. Dus dan kan daar prima in meegenomen worden. Maar eigenlijk, als ik hem terugkaats – dan kunt u mij best meehelpen, hoor – is de vraag: waarop wil de raad sturen? En hoe moeten we dat in de rapportage dan verantwoorden? Dat is volgens mij de essentie van deze vraag die we dan met elkaar moeten beantwoorden. Daar willen we graag in meedenken. Ik wil alvast een winstwaarschuwing meegeven: niet alle resultaten kunnen in getallen vervat worden. Dus ik denk dat er altijd een soort – ja, u noemt ‘subjectief’ – kwalitatief verhaal bij moet van hoe het zit. En als dat vervat wordt in een smiley: dat is inderdaad een heel korte samenvatting. Dan komt er nog een aantal vragen hoe we sturen op de kosten van jeugd, leges en kapitaallasten. Nou, de inhoudelijke wethouders zullen daar een antwoord op geven, want dat heeft heel erg met de inhoud van de portefeuille te maken. Dan was er een vraag over het Programma Funderingsonderzoek. Ja, een pilot heb ik benoemd, dat we daarmee aan de slag gaan. Volgende week vrijdag is er een bijeenkomst over het Nationaal Programma Funderingsproblemetiek.

Daar doen wij in mee en daar is een zestal pilots aangemeld. Die van ons is er ook een – dat heb ik volgens toen ook al genoemd. Dan wordt volgens mij gepraat over de verdeling van de middelen. Niet dat dat spannend is, want de verdeling is: alle zes krijgen een gelijke portie. Maar wij sturen ergens anders op. Dus dan weet u even dat wij bekijken of dat inderdaad misschien wel naar voren getrokken kan worden om te kijken of daar meer uit te halen is. Dus in die zin: zijn we daarmee begonnen? Nee, we zijn nu echt in onderhandeling met het Rijk om de financiën daarvoor binnen te krijgen. Wij zeggen dit, omdat het ons niet alleen gaat over de financiering van die pilot, maar ook over: stel dat er technieken toegepast worden die de fundering repareren en het gaat niet helemaal goed, dan hebben we een budget om dan die mensen alsnog te kunnen helpen op een andere manier. Dus dat gaat iets verder dan alleen de pilot zelf. Dan was er een vraag over de Reserve Calamiteitenfonds. Ja, inderdaad, 50 procent van de Oekraïnelasten is een beetje de bovenmaat. Dat zal een 7,5 miljoen zijn. Wat daarboven komt, ja, dat valt in feite vrij in de Jaarrekening. En naar bevinding van zaken is dat iets wat dan door u bestemd kan worden door het in de algemene reserve op te nemen. Dan ‘de blindengeleidelijnen intekenen bij plannen die we maken’.

We hebben vorige maand het IBOR vastgesteld, het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte en daar is expliciet meegenomen dat inclusiviteit een van de belangrijke thema’s is. Dus in die zin is ook in feite bij elk beheersplan, elk ontwerpplan dat we maken, inclusiviteit een thema dat verder uitgewerkt moet worden. Dus daar zal het mee geadresseerd worden. Volgens mij heb ik dan nog... Nee, dat waren de vragen die ik genoteerd had. Dank u, voorzitter. De heer Wanders (wethouder): Vanuit mijn portefeuille volgens mij twee opmerkingen of vragen als het gaat over vroegsignalering en gratis OV voor minima. Van vroegsignalering lijkt mij in ieder geval goed om te zeggen dat wij dat ook doen in relatie met onder meer de doorontwikkeling van het Geldloket, maar ook het financieel netwerk waar wij met partners buiten dit huis ook mee druk doende zijn om dat verder vorm te geven. Het lijkt me goed dat wij dan u in het voorjaar – hoewel het voorjaar van 2026 best druk is voor de meesten van u – even

13

kijken hoe wij u daarin mee kunnen nemen, in de stand van zaken. Want het houdt wel allemaal verband met elkaar. Als het gaat over het gratis OV voor minima – laat ik het zo even samenvatten – dan heeft dat wel wat voeten in de aarde. Ik zag ook in de Berap staan dat in Q2 de eerste adviezen werden verwacht. Ik kan in ieder geval vanaf deze plek meegeven dat dat ook niet de laatste waren, kan ik u vertellen. Want er is best wel veel doende op dat gebied, ook in het landelijke, om te kijken naar een pas. Vervolgens wil je daarbij aansluiten, dan blijkt er in het land weer wat vertraging op te lopen en zo niet, dat het dreigt helemaal niet door te gaan. Dat betekent dat je daar dus als Drenthe ook weer een andere positie in moet nemen. Dit kun je eigenlijk alleen maar doen in gezamenlijkheid. Dat betekent ook dat de andere gemeenten daarin mee zullen doen, want zoals u weet, gaat openbaar vervoer over een grens heen. Wij hebben ook regionale functies en daar probeer je met elkaar een vorm in te vinden en dan zijn budgettaire afwegingen ook bij andere gemeenten, maar ook bij die van ons, best belangrijk. De heer Rink (wethouder): De VVD vroeg naar de stand van zaken als het gaat om bedrijventerreinen. Wij hebben een Regio Deal-project dat in afronding is op dit moment. Dat doen we samen met Ondernemend Emmen ook.

Daarnaast zijn er de eerste bijeenkomsten gepland op 24 en 25 november. Dus mocht u interesse hebben, dan bent u altijd welkom. En er is ook een provinciaal programma opgezet van toekomstbestendige bedrijventerreinen waar we ook bij aansluiten. Als je een Regio Deal-project afsluit, dan heb je een mooi rapport en dan krijgen we van onze ondernemers het gezegde toegespeeld: ‘Bestuurders in de politiek drinken champagne als een plan klaar is, bestuurders in ondernemingen drinken champagne als een plan geslaagd is.’ Dus volgens mij moeten we nog even overgaan naar de uitvoering daarvan. De heer Keen (wethouder): Om direct maar even te beginnen met de algemene zorg die hier in de raad weer heeft geklonken, is jeugdzorg en met name uit de hand lopende kosten daarvan. Die zorgen deel ik met u. Het is goed om even te duiden dat we niet op alle kostenstijgingen directe invloed hebben als gemeente. U kunt dan denken aan tariefstijgingen, aan indexeringen waar we als gemeente natuurlijk geen invloed op hebben. Dus die overkomen we ons en dat hebben we gewoon te betalen met elkaar. Dat heeft ons al behoorlijk het nodige gekost de afgelopen tijd. Maar waar we wél invloed hebben, zijn bijvoorbeeld de zogenaamde toename op de CGO’s. De CGO’s zijn de cliëntgebonden overeenkomsten.

U moet het zo zien: we hebben ontzettend veel jeugdhulpaanbieders, zowel lokaal als regionaal en zelfs bovenregionaal. Dan hebben we allemaal contractafspraken en die bieden allemaal elk hun eigen stukje jeugdhulp. Maar we zien ook een toename in de complexiteit van de zorg die onze jeugd vraagt. Wat we zien, is dat onze jeugdhulpaanbieders niet de juiste dingen aanbieden waar wij contracten over hebben afgesloten en die nodig zijn voor die desbetreffende jeugdigen. Dus dan gaan we die CGO’s afsluiten en u raadt het al: die zijn over het algemeen een stuk duurder dan de normale contracten die wij hebben lopen met jeugdhulpaanbieders. Ik zei het al: daar zit wel onze invloed. Wij hebben vanaf 2028 zowel lokaal als regionaal allemaal nieuwe contracten af te sluiten. Wat ons nu natuurlijk voor een goede uitdaging stelt dat wij met onze huidige contractpartners de goede afspraken weten te maken, zodat vraag en aanbod goed op elkaar aansluiten en dat we niet meer afhankelijk zijn van die cliëntgebonden overeenkomsten. Want die kosten ons enorm veel geld. Dus dat is een waar we invloed op hebben. Nu zien we ook in deze Bestuursrapportage voor het eerst – ik denk sinds dat ik hier wethouder jeugd mag zijn – ook een stijging in het volumeaantal.

Daarvan hebben we in de afgelopen tijd heel lang kunnen volhouden dat wij als Emmen best wel een uitzondering zijn gezien het landelijke en dat wij als gemeente best wel stabiel waren in het aantal jeugdigen dat om jeugdhulp vraagt. Helaas zien we daar nu ook een volumestijging in en dat is een trendbreuk. En ook daar hebben wij invloed op. Dat betekent dat wij veel beter moeten gaan organiseren ‘aan de voorkant’ – zoals u welbekend is – en beter te investeren hebben op preventie, zodat onze jeugdigen ook niet naar de jeugdhulp toe hoeven. Nou, dat zit allemaal in de pijplijn. We gaan daar ongetwijfeld tijdens de begrotingsbespreking ook nog wel even verder uit over uitweiden, want we hebben u ook een voorstel gedaan dat ik een start wil maken met de Emmense hervorming als het gaat over jeugdzorg. Daar is dit ook een onderdeel van, dat wij ook willen bijsturen op die volumestijging. Waar dus ook onze invloed zit als het gaat over de stijging van de jeugdhulpkosten. Tot zover even deze inhoudelijke toelichting.