Notulen commissie Wonen & Ruimte 13 en 14 maart 2023

De vraag is of het in deze tijden nog wel gewenst is om een fossiel bedrijf zijn gang te laten gaan. Schrijnende gebeurtenissen in Twente en Groningen door falen van de NAM rechtvaardigen een enquête. Waarom hebben de gemeenten dat initiatief niet genomen? Dorpsbelangen neemt nu de verantwoordelijkheid, inclusief de niet-geringe onkosten van een extern bureau. Zijn er mogelijkheden de enquête financieel te steunen? De staatssecretaris noemt draagvlak in Schoonebeek als voorwaarde, zowel mondeling als in zijn Contourennota. De brief van de staatssecretaris komt veel te vroeg. Na verlening van de vergunningen kan de productie al in 2024 starten. Vanwege de enquête is uitstel van de reflectiebrief nodig. Gaan B&W niet mee in uitstel, dan bevestigt dit het vermoeden dat de bestuurders de deadline willen halen ten koste van de mening van de inwoners en het hen alleen maar te doen is om het vakje ‘draagvlak’ af te vinken. Dorpsbelangen wil de enquête terugkoppelen met de staatssecretaris, de Vaste Kamercommissie en de gemeenteraad. Met de stichting leggen B&W de verantwoordelijkheid op de verkeerde plek neer. De overheid moet de NAM controleren vanuit haar zorgplicht: dit mag zij niet van burgers verwachten. Bij een ‘go’ voor de injectieactiviteiten verzoekt Dorpsbelangen de raad om een goed bijdragespoor. De voortekenen zijn niet hoopvol.

De omwonenden van de gasvelden rondom Schoonebeek hebben recht op die bijdrage. Dit proces kan alleen slagen met inbreng, ideeën, bouwstenen en meebeslissen van onderop en voor draagvlak zorgen. Dit verhaal is niet aan een bestuurlijke of ambtelijke tekentafel te schrijven. Wakker Emmen vraagt of het uitstelverzoek namens Dorpsbelangen is. De heer Van Hees bevestigt dat. De inwoners ondersteunen de enquête mede. PvdA informeert hoeveel tijd Dorpsbelangen nodig heeft om de enquête voor te bereiden. Heeft het externe bureau aangegeven welke opkomst minimaal nodig is voor de representativiteit? De heer Van Hees vertelt dat er een ruwe enquêteversie klaarligt met 10-11 vragen en een korte toelichting per onderwerp. Na een brainstorm met het externe bureau kan dit eind april rond zijn. De minimale opkomst en de representatieve uitkomst zijn kortgesloten met het bureau. Dit wordt alle-

15

maal verantwoord. Voor de bezorging bij de inwoners zijn verschillende mogelijkheden. Verzoek is om het gemeentelijk adressenbestand te gebruiken bij het versturen. De heer Van Hees verwacht dat ook de staatssecretaris geen problemen heeft met dit uitstel. CDA beluisterde eerder face-to-face van de heer Van Hees dat hij het gevoel had, aan de ontzorgingstafel niet achter het stuur te zitten. Waarom greep hij niet eerder in? De heer Van Hees vindt het doel van de NAM sec legitiem. Het afsprakenkader bevat enkele waarborgen, maar daar moet men wel de tijd voor nemen. Op gegeven moment echter, was te vernemen dat bestuurders met elkaar overlegden om tot afronding van het proces te komen en de staatssecretaris uit te nodigen voor een bezoek. Uitstel is mede in het belang van EZK, dat ook geen proces met stoom en kokend water wenst. VVD denkt dat een enquête ook anders is te houden, maar Dorpsbelangen kiest voor een extern bureau. Wat zijn de kosten? De fractie is benieuwd naar de enquêtevragen. De heer Van Hees schat de kosten op 1.500 tot 2.000 euro; bij eigen verzending bedragen de portikosten nog eens bijna 2.000 euro extra. Dorpsbelangen heeft een eigen budget, maar hopelijk kan de raadscommissie meedenken over andere potjes. 50PLUS vraagt naar een beoordeling van het hele gebiedsproces op de schaal van 1 tot 10.

De heer Van Hees is er niet tevreden over, dus de score is lager dan een 5,5. Mevrouw Driehuis (inwoner Coevorden) woont op korte afstand van locatie 313, ook te gebruiken voor de afvalwaterinjecties. Zij is grote tegenstandster van dit onomkeerbare proces met onvoorziene risico’s. De overheid wil geen nieuwe oliewinning op land meer toestaan, maar maakt in Schoonebeek een uitzondering door met stoom en kokend water de laatste olierestjes uit de bodem te halen (minder dan 1% van de nationale oliebehoefte). Decennialang hebben de Staat en de NAM enorme inkomsten gehad, die maar voor een zeer gering deel terugvloeien naar dit wingewest. Als dank voor dit uitmelken wordt nu verontreinigd afvalwater in de bodem gepompt. Moet dit gebied zich opnieuw lenen voor het geldelijk gewin, dat ook letterlijk in de kosten-batenanalyse staat? De schade in termen van bodemvervuiling, aardbevingen en bodemdaling loopt in de tientallen miljarden. Dit doet er niet toe, want de kosten vallen volledig weg tegen de baten en dit gaat dus boven het publieke belang van omwonenden, landschap en milieu. De Staat en de NAM nemen welbewust een groot risico omwille van het gewin. Net als in Twente is dat onaanvaardbaar. In Schoonebeek wordt een tweede Groningen gecreëerd. Beide gemeenten kijken toe, door zich te verschuilen achter het Rijk als bevoegd gezag.

Waarom pakken zij niet de regie, zoals in de energietransitie? Mevrouw Driehuis is als lid van een buurtvereniging geïnformeerd om mee te praten in het gebiedsproces. Die vereniging is vergeten bij de uitnodiging van 8 februari. De ontzorgingstafel is lange tijd voorgezeten door EZK, maar EZK en de NAM zaten aan dezelfde tafel om een afsprakenkader vast te stellen. In hoeverre is dit proces nog gelijkwaardig met bezorgde leken-inwoners op basis van vrijwilligheid tegenover professionals met het doorgaan van de oliewinning als groot belang? Vele deskundigen, die voor 90% worden geselecteerd door diezelfde professionals, worden ingevlogen om aan te tonen hoe veilig de injecties zouden zijn. Het afsprakenkader wordt belegd bij een stichting met diezelfde omwonenden als bestuur, die de partijen aan het kader moeten houden mocht het fout gaan. De stichting heeft niet dezelfde macht of middelen als de Staat of de NAM en krijgt dus een onevenredig grote verantwoordelijkheid. Dat is gedoemd om te mislukken, wat mogelijk de reden is om hierop aan te sturen. De enige echte oplossing is dergelijke afspraken integraal op te nemen in de vergunning, een belangrijke taak voor de gemeenten om hierop aan te dringen bij EZK. Dit alles voelt als ‘voor de bühne’, als het vinkje bij ‘draagvlak’. De commissie moet het college oproepen zich niet langer achter gebrek aan invloed te verschuilen.

Pak de handreiking van de staatssecretaris van draagvlak aan om dit als voorwaarde te stellen. De Twentse overheden namen wél hun verantwoordelijkheid door samen met de omwonenden in opstand te komen. Ook het college van Emmen moet zich uitspreken tegen injectie van afvalwater bij Schoonebeek, al is het alleen maar om straks als raad en college niet het verwijt van instemming te krijgen.

16

De heer Bouwmeester (onafhankelijk voorzitter ontzorgingstafel) herkent de gemoederen in deze raadszaal ook aan de ontzorgingstafel. Bij een aantal deelnemers heerst vertrouwen gezien de welkome werkgelegenheid in het verleden, bij een aantal is de uitgesproken mening dat de injectieactiviteiten niet moeten doorgaan of dat er geen vertrouwen meer is. Wel is een klimaat groeiende dat er open gesproken kan worden, ook met EZK en NAM waar uiteraard grote belangen liggen, en dat er een begin ligt van herstel van vertrouwen in relatief korte tijd. De vraag aan de tafel is niet de (on)wenselijkheid van de oliewinning maar de gemeenschappelijkheid, zoals vooraf afspraken maken over meer invloed uitoefenen, naast de wettelijke mogelijkheden van inspraak e.d. Naast enkele inwoners die zich spontaan aanmeldden, zijn ook gericht deelnemers uitgenodigd: Dorpsbelangen, Industrievereniging Schoonebeek, Natuurvereniging Het Stroomdal en LTO. De bestuurders zitten in de loge als toehoorder en zijn beschikbaar voor toelichting. Als disclaimer geldt dat de tafel losstaat van de vergunningprocedure. Het is goed dat de enquête uitsluitsel geeft over het standpunt van de inwoners van Schoonebeek. In het afsprakenkader staat ook dat niemand wordt weerhouden van de discussie. Het woord ‘stichting’ kan verkeerde beelden oproepen.

Later wordt de exacte vorm besproken hoe die kan passen in het Emmense participatiebeleid. Het kader is een levend document, dat na ondertekening is aan te passen. Het bevat afspraken waar partijen elkaar aan kunnen en willen houden en speelt in op nieuwe ontwikkelingen. Het bijdragespoor is voor Schoonebeek van belang: een deel moet in de directe omgeving landen als bijdrage voor de inwoners. De heer Bouwmeester is blij dat de regionale bestuurders in hun reflectie het afsprakenkader willen bekrachtigen en borgen. Een goed geïnformeerde samenleving blijft de opdracht van de ontzorgingstafel als belangrijke basis voor het afsprakenkader. Daartoe is de inbreng van de raadscommissie ook nodig. Hart voor Emmen viel de titel ‘vermeend onafhankelijk’ op. Hoe kijkt de heer Bouwmeester daartegenaan? Hoe is dit te rijmen met inwoners die het afsprakenkader niet willen tekenen? De heer Bouwmeester heeft als opdracht onafhankelijk te zijn, al is hij daarmee niet populair bij alle belanghebbenden. Over het incident dat mevrouw Kruit aanhaalde, is goed gesproken. 8 februari was een ongelukkige opzet die niet paste bij de wensen van veel inwoners over het voornemen van de NAM. Uitleg over het afsprakenkader in wording was de bedoeling. De meerderheid vond het niet handig om de pers toe te laten bij de tafel, enkelen vonden het geen probleem.

Zo zou het ook kunnen zijn bij ondertekening van het afsprakenkader. Op de vraag van de heer Bouwmeester wie het zevende concept van het kader niet steunde, was er geen neiging tot een aantekening in de notulen. Dat kan alsnog gebeuren. De ontzorgingstafel moet een representatief beeld geven van de samenleving; wil de meerderheid het kader niet, dan zij dat zo. Wakker Emmen vraagt of er nog ruimte is om aan te sluiten bij de ontzorgingstafel en voor vragen en antwoorden daarover. De heer Bouwmeester bevestigt beide. De bedoeling is voor zoveel mogelijk weerklank uit de omgeving te zorgen, inclusief alle zorgen. De uitnodigingen zijn vaker verspreid, want het is moeilijk mensen aan tafel te krijgen. Dit open proces gaat naar een minder open proces met de stichting met wellicht een vast aantal leden. Het is niet uit te sluiten dat de stichtingsvorm zelf ook nog onderwerp van discussie zal worden. ChristenUnie hoort van één inspreekster dat zij het afsprakenkader niet wil ondertekenen. Wie in het dorp dan wel? Mogelijk via de representatieve enquête? De heer Bouwmeester stelt dat de enquête niet over het afsprakenkader gaat, maar over het voornemen van de NAM om de oliewinning op te starten. De inhoud van de enquête moet overigens nog worden vastgesteld. De taak van de heer Bouwmeester is proberen in zo’n groot mogelijke gemeenschappelijkheid tot het afsprakenkader te komen.

Ziet de meerderheid daar geen toegevoegde waarde in, dan ontstaat daar een nieuwe discussie over met de bestuurders en EZK. 50PLUS informeert door wie de heer Bouwmeester als voorzitter is gevraagd. Welk vervolg krijgt het levende document van het afsprakenkader? De heer Bouwmeester zegt dat het proces een EZK-initiatief is, inclusief een ontzorgingstafel met eerst een ambtelijk voorzitterschap. Later kwam de wens voor een onafhankelijk voorzitter. De heer Bouwmeester is benaderd en voerde enkele gesprekken met NAM, EZK en de gemeente. Daarna is

17

hij in januari jl. aangesteld. Het kader bevat meerdere thema’s die zorgen baren zoals over bouwschade, mens en milieu en flora en fauna. Tegelijk zijn er de komende jaren nieuwe ontwikkelingen te verwachten, vandaar de keuze voor een ‘levend document’ dat de belangen van Schoonebeek moet dienen. Bijstellingen moeten door beide kanten van de ontzorgingstafel worden gefiatteerd. D66 informeert of de functie van de heer Bouwmeester bezoldigd is. Zo ja, is dan voor te stellen dat de betiteling ‘onafhankelijk’ in twijfel wordt getrokken? Waar komt de door enkele insprekers aangehaalde haast aan de ontzorgingstafel vandaan? De heer Bouwmeester wordt betaald door EZK. Hij is er zich van bewust dat dit anders kan worden opgevat. Maar hij is bekend met besturen en netwerken, met hoe dit soort processen loopt en is ervaren in het omgaan met tegenstellingen. Hij weet niet hoe groot de groep was waaruit geselecteerd is, maar is ingegaan op de vraag omdat hij er een uitdaging in zag. Van meet af aan was het de bedoeling om eerst ruimte te bieden aan de zorgen in de omgeving en daarover tot afspraken te komen. Pas daarna volgt de stap naar de sporen ‘vergunningen’ en ‘bijdrage’. De laatste vertoont nu meer overlap met het afsprakenkader, maar het vergunningenspoor is volstrekt eigenstandig: daarover gaat alleen de NAM.

Het is namelijk niet verstandig het vergunningentraject in te gaan alvorens er afspraken zijn vastgelegd met de inwoners. PvdA is onduidelijk hoe de afspraken worden geborgd in het vervolgtraject richting het vervolgproces en het vergunningentraject. De heer Bouwmeester deelt de wens van een goede borging gezien de terechte zorgen. Daarom staat ook in het conceptkader dat de stichting ‘tanden’ moet hebben, met indien nodig ondersteuning vanuit de lokale en regionale overheid. De stichting is een van de mogelijke vormen, net als representativiteit, verantwoordelijkheid voor de communicatie e.d. CDA vraagt of aan het begin afgesproken is wanneer de ontzorgingstafel een succes zou zijn. Wanneer zijn de inwoners (voldoende) ontzorgd? Dit lijkt op een verkeerde verwachting die wordt gewekt met de term ‘ontzorgingstafel’. Was ‘afsprakentafel’ niet beter geweest? De heer Bouwmeester neemt waar dat over het zevende kaderconcept overeenstemming lijkt te bestaan. De voornaamste zorg betreft het al dan niet-doorgaan van het voornemen van de NAM en de gevolgen daarvan: die discussie gaat lopen in het vergunningentraject. Achteraf gezien is het inderdaad een gemiste kans, want nu blijkt ook bij de raadscommissie dat niet voldoende duidelijk is waar de ontzorgingstafel over gaat. PVV stelt dat EZK aan het eind van de rit bepaalt wat er gaat gebeuren.

Daar EZK de heer Bouwmeester betaalt, in hoeverre is hij dan nog onpartijdig? De heer Bouwmeester begrijpt deze veronderstelling. Op dit moment betaalt EZK als initiatiefnemer hem, omdat de rekeningen betaald moeten worden. Van betaling door de NAM is nooit sprake geweest. De bestuurders hebben al aangegeven dat dat niet de bedoeling is, die financiering moet uit de regio komen. Mevrouw Heine-Langenburg (inwoner) woont al 60 jaar in Emmen. Als kind bewonderde zij de ja-knikkers in Schoonebeek. Het positieve aanzien van de NAM is veranderd door de gaswinning in Groningen. De discussie over het voornemen tot hervatting van de productie met afvalwaterinjecties gaat gepaard met veel commotie. Dat dit proces alleen maar verliezers kent, moge duidelijk zijn. De maatschappelijke kosten-batenanalyse is duidelijk. Gezien de energiearmoede en inflatie kan de regionale economie wel een extra zetje gebruiken; over het NAM-voornemen mag dus niet lichtzinnig worden gedacht. EZK gaat hier uiteindelijk over. Bij de inwoners leven grote zorgen over aardbevingen en bodemverzakkingen. De ontzorgingstafel was geen succes. De inwoners zijn hier boos over, de emoties bij de raadscommissie in Coevorden liepen ook hoog op. Het vertrouwen in de overheid en grote bedrijven als de NAM stonden al langer zwaar onder druk.

Eventuele toekomstige schade moet de NAM ruimhartig vergoeden, waarbij een waarborgfonds van NAM, EZK en gemeenten die vergoeding veilig kan stellen. Het is belangrijk dat de overheid dienstbaar is door de inwoners zoveel mogelijk bij de besluitvorming te betrekken en waar mogelijk eigen verantwoorde-

18

lijkheid geeft. Zij moet duidelijke taal spreken zonder te vervallen in vakjargon. Mensen moeten boven geld gaan en Schoonebeek boven de NAM. Mevrouw Heine hoopt op een wijs besluit. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat de raadscommissie in meerderheid wenst dat de behandeling van dit agendapunt nog deze avond wordt afgerond, dit in verband met de aanwezigheid van de insprekers. Dit betekent dat de overige punten worden doorgeschoven naar de uitwijkdatum van 14 maart. Hierna schorst hij de vergadering voor tien minuten. Schorsing Voorzitter Wittendorp heropent de vergadering. Eerste termijn raadscommissie Wakker Emmen vraagt zich af of de meerderheid van de inwoners achter de plannen staat en of hier voldoende draagvlak voor is. Het college stelt tegemoetkoming voor de regio als een van de speerpunten. De afspraken hierover moeten nog gemaakt worden. Een stichting moet de belangen behartigen en toezien op het nakomen van de afspraken. Dit lijkt een belangrijke schakel, maar deze moet wel voldoende technische expertise erbij krijgen. B&W menen op basis van de onderzoeken dat de keuze voor de waterinjectiemethode logisch is. Pas nadat de vergunningaanvragen zijn ingediend, is de veiligheid van mens, milieu en ondergrond definitief te beoordelen. Wakker Emmen verwachtte dat ook eerder de veiligheid al is te onderzoeken. De fractie staat met gemengde gevoelens hierin.

Enerzijds lijkt het proces goed uitgedacht en zijn B&W er tevreden over, al zijn meerdere insprekers hier minder enthousiast over. Anderzijds is de vraag of er voldoende inspraak is geweest en of er voldoende draagvlak is in Schoonebeek – een van de eisen van EZK. Er waren voldoende bijeenkomsten, informatiebrieven en ontzorgingstafels en is meer dan genoeg expertise gedeeld. De inwoners konden op verschillende manieren input leveren, maar lijken zich niet massaal te hebben gemeld uit onwetendheid, desinteresse of de goede reputatie van werkgever NAM vanuit het verleden. Wakker Emmen kan uit eigen gesprekken met inwoners geen duidelijke lijn trekken over draagvlak. Wat zijn de gevolgen als de raad geen eenduidig gevoelen kan uiten over het proces? Gaat de injectie wel/niet door? Verandert de oliewinning? Is de injectie op lange termijn ook nog veilig? En wie is er dan verantwoordelijk? Wat is de impact op de werkgelegenheid en het financieel gewin voor de regio als de winning niet wordt hervat? De fractie vraagt zich af hoe groot de invloed van de raad is en heeft zorgen over de veiligheid van de inwoners. Vanwege gezamenlijk draagvlak als prioriteit één is het verstandig de enquête-uitkomsten mee te wegen in het proces.

Hoe denken B&W dit te kunnen doen? Als de reflectiebrief verstuurd is, is er dan nog voldoende ruimte tot aan de vergunningenfase? Hoe verloopt de borging van gemaakte en toekomstige afspraken? D66 merkt dat Wakker Emmen positief is over de enquête. Is de fractie ook voorstander van uitstel van het versturen van de collegebrief naar EZK? CDA informeert of Wakker Emmen die brief wel of niet of aangepast wil laten versturen. Wakker Emmen is voorstander van de enquête en wacht eerst de reactie van de wethouder af op de vraag over de uitkomsten van de enquête. PvdA worstelt met dit onderwerp. Het liefste stopt de fractie meteen met fossiele brandstoffen, maar olie is nog in te veel producten verwerkt zonder geschikte alternatieven. Diverse verwerkingsmethoden zijn onderzocht. De keuze voor afvalwaterinjecties lijkt logisch, daar uit de NAMonderzoeken blijkt dat met andere methoden te weinig ervaring is opgedaan. Maar echt belangrijk zijn de zorgen van inwoners die niet met technische onderzoeken zijn te beantwoorden. Emotie speelt een grote rol in dit dossier. De NAM zorgde voor werkgelegenheid en welvaart en was ooit boven elke twijfel verheven. Inmiddels zijn de twijfels na de Groningse gaswinning begrijpelijk. Mens en milieu, woningen en ook het unieke Bargerveen moeten veilig zijn: dat is de absolute voorwaarde voor de PvdA, ook op de lange termijn.

De oliewinning levert 300 mensjaren (in)direct

19

werk op. Stopt de winning, dan is dat gat niet direct ingevuld, een belangrijk argument voor de fractie. Er moet meer dan ruimhartig worden geïnvesteerd in Schoonebeek e.o. en de kosten moeten zich redelijke verhouden tot de baten voor de NAM en haar aandeelhouders. Naast technische onderzoeken moet goed geluisterd worden naar de inwoners. De stichting moet dus een gedegen en volwaardige gesprekspartner worden van de NAM en EZK met gelijk speelveld. Welke samenstelling krijgt de stichting? Hoe wordt het afsprakenkader straks geborgd? De inwoners willen een enquête houden en daarnaast lopen nog onderzoeken, o.a. van SodM en RIVM. De PvdA adviseert het college de uitkomsten mee te nemen als daar aanleiding voor is. De fractie kan zich vinden in de hoofdlijnen van de brief, maar hoe ziet het vervolg eruit en hoe wordt de raad betrokken? EZK is weliswaar bevoegd gezag, maar hoe kunnen gemeente en inwoners straks nog invloed uitoefenen op de besluitvorming in het vergunningentraject? D66 vraagt of de PvdA als voorstander van de enquête ook uitstel wil bij de collegebrief. PvdA verwijst naar haar gestelde vragen hierover aan B&W. CDA vindt dat de reflectiebrief eerst als volgt moet worden aangepast: 1) Investeer meer tijd in creeren van draagvlak. 2) Ga pas over tot vergunningverlening als onafhankelijk is aangetoond dat een en ander veilig en verantwoord kan.

Zo niet, kies een andere oplossing. TNO zet grote vraagtekens bij het rapport van RoyalHaskoningDHV. Er zou veel meer moeten gebeuren voor er kan worden geïnjecteerd. Deze conclusie zorgt voor twijfel en wantrouwen. Veiligheid staat voor het CDA voorop. 3) Ga pas over tot vergunningverlening als vooraf de bijdrage aan Schoonebeek duidelijk is. Er wordt een onderzoek genoemd naar ‘de verdere meerwaarde voor de regio’. De zin ‘Wij gaan ervan uit dat NAM én EZK verder gaan bijdragen aan de regio’ is naïef oud denken bij het college en gaat uit van gesteld vertrouwen, dat vooralsnog niet breed is. Maak die bijdrage vooraf concreet. Het CDA vindt dat onvoldoende ontzorgd is in het dorp en aan de ontzorgingstafel. Slechts een deel van de inwoners heeft vertrouwen in het proces, een deel niet. Gelet voorts op het grote aantal insprekers: hoe kunnen B&W menen dat het ontzorgingsspoor is afgerond? Was vertrouwen in overheid en NAM vroeger vanzelfsprekend, nu moet terecht zwaar worden geïnvesteerd in vertrouwen en draagvlak. Met alleen een ontzorgingstafel lukt dat niet: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het college moet de uitslag van de enquête meenemen in zijn standpunt omtrent ontzorging en draagvlak in de reactie richting EZK.

Waarom heeft de gemeente het initiatief niet naar zich toegetrokken zoals bij het hoogspanningsstation Veenoord? Een stichting met alleen geïnteresseerde en goedwillende inwoners is geen goed plan: de opzet vraagt om een professionele insteek. Het college vindt dat er een gedegen basis ligt om over te gaan naar de vergunningfase. Het CDA deelt die mening (nog) niet. Eerst moeten de drie eerdergenoemde sporen worden voltooid. VVD kan zich grotendeels vinden in het CDA-betoog. Wel zou de raad het initiatief moeten nemen in de enquête. Dat is geen taak voor de EOP en die moet met de kosten worden opgezadeld. En pas als de uitkomsten bekend zijn, dan pas moet over verzending van de reflectiebrief worden besloten. De VVD denkt daarbij aan het indienen van een motie. Voor het gewenste draagvlak moet zorgvuldig en uitgebreid de tijd worden genomen. Voorzitter Wittendorp gaat ervan uit dat het uitspreken van het gevoelen rond de enquête evenveel zeggingskracht heeft als een motie. Maar dat is verder aan het college. SP complimenteert alle insprekers voor hun bijdragen vol intensiteit en zorgen. Een jaar geleden is de LEF!-motie over dit thema unaniem aangenomen. B&W hebben zich letterlijk aan de opdrachten daarin gehouden. De tweede opdracht, de inwoners informeren en borgen van transparantie, is onvoldoende vervuld gelet op de insprekers.

Aan het derde verzoek, de raad actief informeren, is voldaan. Het vierde verzoek was maximale inspanning om de mogelijke verwerkingsvarianten onderzocht te krijgen en de afvalstroom tot een absoluut minimum terug te brengen. Ten vijfde moest de NAM moest het afvalwaterinjectieproces extern laten onderzoeken. Of aan verzoek 4 en 5 is voldaan, is te betwijfelen. De NAM kiest er niet voor het afvalwater volledig circulair te verwerken.

20

Hebben B&W zich wel maximaal daarvoor ingespannen? Zo ja, wat precies? Ook de staatssecretaris verklaarde dat er bij een eventuele opstart sprake moest zijn van een schoner, circulair winningsproces. Dat zou het uitgangspunt voor échte ontzorging moeten zijn volgens de SP. Zolang dat niet mogelijk is, moet de gemeente niet akkoord gaan met het onzalige voornemen van de NAM. In hoeverre botst het vergunningenoverzicht van de NAM met de Wet natuurbescherming? Het noemen van nadelen en risico’s bij het bijdragespoor zegt al genoeg. Er is al bodemdaling in de regio en op Groningse toestanden zit niemand te wachten. De reflectiebrief moet sowieso niet verstuurd worden. De SP stelt het college voor, EZK te benaderen om de zorgen van gemeenteraad en inwoners een-op-een over te brengen. PVV dankt de insprekers en overige inwoners voor het delen van hun zorgen. Goed dat zij oog hebben voor veel details. Er is veel onrust in Schoonebeek ontstaan. TU Delft en andere deskundigen geven aan dat het injecteren van afvalwater niet zonder risico’s is. De NAM moet voor 1 maart een verbeterplan aanleveren: dit is er nog niet. Tot SodM en RIVM hun definitieve oordeel hebben gegeven, moeten gemeenten en provincie afwachten. Voorts is de voorgenomen enquête onder de inwoners noodzakelijk om hun standpunt te peilen.

Het college zegt de zorgen van de omgeving te voelen vanuit zijn politieke verantwoordelijkheid, maar hoe is dat mogelijk met EZK als bevoegd gezag? Is de reflectiebrief slechts een wassen neus? De PVV wil een nieuwe ontzorgingstafel oprichten in een nieuw gebiedsproces, omdat de voorzitter de schijn van belangenverstrengeling heeft. Eerst moeten de uitkomsten van de enquête bekend zijn. Alleen zo is tot meer draagvlak te komen. ChristenUnie wil de aarde niet verder uitputten en er niet in stoppen wat er niet in thuishoort. De afbouw van fossiele brandstoffen past in de energietransitie. Dat is nu nog niet helemaal mogelijk, maar Emmen moet die stip op de horizon blijven afgeven. Wel is de inzet in de MKBA op brede welvaart een goede. De schrik sloeg de fractie om het hart dat schade door bevingen, bodemdaling of vervuiling in de tientallen miljarden moet lopen om het positieve saldo te doen keren – en dat bij de 8,8 miljard geraamde schade in Groningen. Moet eerst heel Schoonebeek onder de grond verdwijnen voordat de NAM concludeert dat de winning en injecties niet meer kunnen? Het voorkomen en goed, snel en royaal regelen van schade ontbreekt in de B&W-reflectie. Bij de injecties moet zoveel mogelijk zuivering plaatsvinden en de NAM moet aantonen dat dat ook mogelijk is. Dat het college heel content is met het proces, is te kort door de bocht.

Na deze avond is moeilijk vol te houden dat alles koek en ei is. Het idee van de enquête lijkt een goede, ook dat de opdracht daartoe van de raad komt. De ChristenUnie wil de brief niet versturen voordat de uitkomsten van de enquête bekend zijn. D66 steunt het verzoek van insprekers om te wachten met de reflectiebrief totdat de uitkomsten van de enquête bekend zijn, volledig. De fractie vindt de conclusies van B&W veel te vrijblijvend. Dit is hét momentum om de NAM de optimale kaders op te leggen: dat is de gemeente aan de inwoners verplicht. Om tijd te besparen heeft D66 een (eigen) conceptbrief opgesteld die het college integraal kan overnemen. Daarin staat het volgende. De raad moet ingevolge de Gemeentewet betrokken worden bij de reflectie en is geenszins ontzorgd. Dus kunnen het vergunningen- en bijdragespoor nog niet opgestart worden. De haast van de NAM is begrijpelijk, maar voor de gemeente staat enkel het belang van de inwoners voorop. Waar dezen aanvankelijk plaats moesten nemen in de rijdende NAM-trein, neemt de gemeente het stuur over. De samenstelling van de ontzorgingstafel is niet representatief voor Schoonebeek met 20 inwoners van wie vijf van Dorpsbelangen (bij de laatste sessie zeven resp. vier). Zij geven zelf aan niet in rechtstreeks contact te staan met de overige inwoners en bovendien zijn tussentijds deelnemers vertrokken.

Één inwoner moest zelfs per mail toestemming vragen van EZK, omdat de communicatie haar volledig had gemist. Bovendien wordt de pers geweerd bij de tafel. Dit leidt tot gebrek aan vertrouwen in het proces. De inwoners, voor- en tegenstanders van de oliewinning, hebben het gevoel op een rijdende trein te zijn gestapt waarvan de eindbestemming allang bekend was. De druk om het afsprakenkader te ondertekenen sluit aan bij

21

het vermoeden dat de NAM kan afvinken dat de omgeving ontzorgd is, zodat zij de vergunningen kan aanvragen. De gemeente gaat daar niet in mee. Inzet moet blijven dat EZK pas een vergunning afgeeft als injecteren veilig en verantwoord kan en het proces voldoende is afgestemd met de inwoners, decentrale overheden en overige belanghebbenden. Inwoners willen een enquête met professionele ondersteuning om hun mening te peilen. De gemeente wil hiervoor de tijd geven. Wakker Emmen is de grootste partij geworden dankzij twee enquêtes, dus zou het hypocriet zijn als die fractie geen waarde zou hechten aan een enquête in Schoonebeek. Aan de ontzorgingstafel moet voldoende ruimte komen voor kritische vragen. Schoonebeek mag geen wingewest Groningen 2.0 worden. De gemeente verzoekt EZK de MKBA en alle overige onderzoeken opnieuw te laten uitvoeren, daar die vol weeffouten zitten. VVD vraagt of de EOP de enquête moet uitvoeren of een andere partij. D66 volgt graag het VVD-voorstel om de raad de opdracht daartoe te geven en uiteraard de EOP hierbij te betrekken. Hart voor Emmen ziet dat de inwoners niet over de vergunning voor de afvalwaterinjectie mogen besluiten, maar wel de gevolgen ervaren. Zij zouden volledig betrokken en ontzorgd worden. Tijdens de informatieavonden lijkt het alsof de besluiten al genomen en de vragen en zorgen nog beantwoord moeten worden.

De reputatie van overheid en NAM bij schadeafhandeling is zorgelijk, zoals Groningen uitwijst. Uit gesprekken met inwoners en de bijdragen van insprekers lijken de zorgen niet of nauwelijks te zijn weggenomen. In het proces zijn veel steken gevallen; de tevredenheid van B&W is niet gepast. Hart voor Emmen stelt voor, de reflectiebrief niet te verzenden, maar eerst de enquête-uitkomsten af te wachten en mee te nemen en te bespreken in de gemeenteraad. 50PLUS dankt de insprekers voor hun heldere betogen. Veel Schoonebekers gaan niet in mee in de injectiemethode en hebben geen vertrouwen meer. Dat is door de NAM verspeeld door de weigering om 50PLUS inzage te geven in de contracten, dat er geen enkele zekerheid is van goede ruimhartige compensatieregeling en dat het tolueengehalte in de bodem in 2015 en 2020 de normwaarde in de vergunning heeft overschreden. Voorts noemt TNO drie aandachtspunten qua seismische activiteit en dat bij nut en noodzaak de aspecten veiligheid en milieu op regioniveau niet zijn benoemd, nog afgezien van de problemen die de afvoer van grondwater in droogteperiode nog meer zal geven. De fractie wil eerst de enquête afwachten en stelt voor, een hoofdelijke stemming te houden over al dan niet verzending van de reflectiebrief.

Reactie college Wethouder Van der Weide memoreert dat de mededeling dat NAM haar injectieactiviteiten wilde verplaatsen van Twente naar Drenthe als een bom insloeg. Vanaf het begin hebben B&W Emmen met de gemeente Coevorden, de provincie en het waterschap de handschoen opgepakt door als randvoorwaarde te stellen: een goed proces om de inwoners vroegtijdig te betrekken en het onderzoeken van alle aspecten (dus niet alleen injectie). EZK heeft als bevoegd gezag het proces overgenomen en vraagt nu naar een bestuurlijke reflectie op het proces tot dusver. Voor de onderzoeken hebben de overheden de expertise zelf niet, daarom is TNO om een review gevraagd. Voor de daarin nog door te voeren bijstellingen is er nog tijd, omdat er nog geen vergunningaanvraag ligt. Al lopen de meningen over afvalwaterinjecties uiteen, de onderzoeken zijn volgens TNO gedegen en onderbouwd uitgevoerd. Rationeel gezien is de productkwaliteit ruim voldoende. De gemeente is geen bevoegd gezag, maar dit ontslaat haar niet van bepaalde verantwoordelijkheden. B&W hebben hun rol goed opgepakt door de gesprekken op te starten. Zij overleggen op bestuurlijk niveau niet tweewekelijks, maar wel periodiek met EZK en de NAM om bestuurlijk bijgepraat te worden en suggesties aan te reiken. VVD vraagt waar het tweewekelijks overleg vandaan komt.

Wethouder Van der Weide licht toe dat dit doelt op het ambtelijk overleg – zie de brief. Bestuurlijk vindt dat minder frequent plaats. Het proces is er een van pionieren. B&W vinden de koers van

22

de staatssecretaris met de Contourennota een goede. Schoonebeek is een van de eerste gebieden waar hiermee wordt gewerkt via drie sporen: ontzorgen, bijdrage en vergunningen. De zorgen worden geadresseerd om ze te onderzoeken of ze zijn te borgen aan de ontzorgingstafel als open en dynamisch proces, waar later deelnemers bij kunnen aansluiten. De kritiek op de representativiteit met de suggestie om te zorgen voor goede terugkoppeling naar de achterban, is een goede. De ontzorgingstafel kan zich hierover buigen, omdat het een complexe klus is een gezamenlijk standpunt te filteren uit de vele meningen. Soms viel daar de opkomst tegen, maar op 8 februari kwamen liefst ruim 200 mensen opdagen: een teken dat de interesse er wel is of alsnog was gekomen. Daarna zijn vijf bijeenkomsten in klein comité geweest om individueel met mensen te spreken en zo de betrokkenheid te helpen verbeteren. Het college heeft gemeend met zijn reflectie op het gevoerde proces tot dusver EZK van een antwoord te voorzien en vooraf de gevoelens van de raad te hebben gepeild. Deze brief is een tussenstation, het eindstation is de vergunning. De NAM spreekt van ‘substantiële bijdrage voor de regio’: B&W gaan de NAM hieraan houden. Volgens hen zijn de onderzoeken gedegen uitgevoerd. Het proces is goed doorlopen maar nog niet afgerond, zeker na de input op 8 februari en de insprekers van vanavond.

ChristenUnie vraagt waarom de kanttekeningen die de inwoners bij het proces maken, nauwelijks zijn terug te vinden in de brief. Wethouder Van der Weide antwoordt dat het afsprakenkader een dynamisch document is. Er moet inderdaad meer gebeuren dan het ontzorgingsspoor. De komende tijd wordt steeds bekeken wat er gaande is en worden de inwoners op kleine en grote schaal betrokken. De tweede ring is bedoeld om het gevoel op te halen op de wijze waarop wordt gesproken aan de ontzorgingstafel. Als vrijwel iedereen daar het proces waardeloos hadden gevonden, was de B&W-reflectie anders geweest. D66 leest in het EZK-verzoek dat het ontzorgingsspoor binnenkort ten einde komt, zodat het vergunningenspoor kan beginnen. Waarom gaan B&W mee in de haast van de NAM om het eerste spoor af te ronden? Waarom niet eerst de enquête afwachten alvorens de brief te versturen? De overheid is kampioen uitstellen, zij haalt haar eigen termijnen immers vrijwel nooit. Het moet dus geen probleem zijn de reflectiebrief later naar EZK te sturen. Wethouder Van der Weide zegt dat het college gericht heeft geantwoord op de vraag van EZK. Als de ontzorgingstafel meer tijd wenst voor het afsprakenkader en niet wil dat allerlei sporen door elkaar lopen, hoort de discussie in eerste instantie daar thuis. Daar zitten NAM en EZK met de deelnemers aan tafel.

CDA informeert of het ontzorgingsspoor op die manier straks parallel aan het vergunningenspoor dreigt te gaan lopen. Eerst was voorgespiegeld dat de sporen volgtijdelijk zouden zijn. Deelnemers aan de ontzorgingstafel hebben nu al het gevoel in een rijdende trein te zitten. PvdA ziet niet terug in de brief dat het proces naar aanleiding van de bijeenkomst van 8 februari nadere aandacht verdient. Die ‘lessons learned’ ontbreken. Wethouder Van der Weide betoogt dat alle uitgevoerde onderzoeken nodig zijn om straks de vergunning te gaan indienen. Als men zaken uit het afsprakenkader wil borgen in de vergunning, zit daar inderdaad een overlap in. Dit moet goed afgestemd worden. Het moet niet zo zijn dat ongewenste zaken door elkaar heen lopen en het proces verstoren, maar dat is een andere discussie. Dat is het moment om aan de rem te trekken. In de brief staat dat inwoners en belanghebbenden blijvend goed geïnformeerd moeten worden en dat het gebiedsproces goed moet doorgaan. Als dat niet scherp genoeg is geformuleerd, is dat een meerwaarde van dit debat. De brief is een tussenhalte, later komen meer haltes waar de gemeente zelf bij zit. Zowel college als raad hebben de taak in te grijpen als het proces de verkeerde kant opgaat. Met draagvlak ontstaat een vierde spoor, want dat was niet het doel van het ontzorgingsspoor.

Als de brief nu wordt verstuurd, verspeelt de gemeente niet de kans op later bij te sturen. Als raad en college de enquête willen inbrengen richting EZK en NAM, is dat altijd mogelijk in het proces. De reflectiebrief staat daar los van. 50PLUS ervaart met gekromde tenen zo vaak dat ambtelijk de tijd wordt genomen om een brief te beantwoorden. De fractie begrijpt echt niet waarom die met urgentie de deur uit moet. Waarom niet eerst wachten op de uitslagen van de enquête?

23

Wethouder Van der Weide geeft aan dat de brief dat niet uitsluit. Als de enquête een actie vraagt van de gemeente, kan dat altijd, los van de brief. Wellicht kan een gesprek met de staatssecretaris veel beter zijn dan de enquêteresultaten opnemen in de brief. Veilig en verantwoord is een van de uitgangspunten. De gevoeligheden omtrent de reputatie van de NAM in Groningen zijn begrijpelijk. De risico’s voor de ondergrond moeten serieus worden genomen en olie- en gaswinning zijn beide fossiel. Uiteindelijk moet uitgegaan worden van feiten die deskundigen aanleveren in deze complexe materie. Het is aan het SodM als deskundige om te beoordelen of het injecteren veilig en verantwoord is. Op basis van de onderzoeken tot nu toe kan het college niet concluderen dat het niet veilig en verantwoord kan. Maar dat betekent wel dat dat straks bij de vergunningprocedure goed helder moet zijn. Het SodM-advies daarbij is relevant en misschien wel doorslaggevend. VVD beluistert wel begrip bij de wethouder voor de emoties. Maar die komt niet overeen met die van de vele insprekers. Daarom moet de enquête eerst afgewacht worden, anders voelt het als een onomkeerbaar proces voor de VVD-fractie. Wethouder Van der Weide verwijst naar zijn eerdere uitleg over de ruimte in het vervolgproces.

Los van de emoties, die B&W zeker een plek willen geven, willen zij de discussie voeren op basis van feiten, cijfers en rapportages. EZK vraagt immers ook geen technisch-inhoudelijk oordeel van het college, alleen een reflectie op het proces. D66 wijst erop dat het oordeel van de staatssecretaris essentieel is. Hij is afhankelijk is van de input die gemeente en inwoners geven, zoals in Groningen en Twente gebeurde. Daarom is de enquête zo belangrijk, evenals andere wensen van de raad. Bij waterinjectie is de kans op aardbevingen 1 op 52: is dat ‘veilig en verantwoord’? Wethouder Van der Weide leest die kans niet in de rapportages. Uiteindelijk adviseert het SodM als deskundige over het bevingsrisico en op grond daarvan wil het college de discussie voeren. De vergunningaanvraag ligt nog niet op tafel en daarom is de reflectiebrief een eerste stap. De formele adviesvraag naar de voorgenomen oplossing komt op later moment. De stichting is geen doel maar een middel om zaken te borgen. Het lijkt goed te bekijken of dit de beste organisatievorm is en indien bestuursrechtelijk mogelijk, is het ideaal dit te borgen in de vergunningvoorwaarden. Hier hebben B&W aandacht voor. Zij hebben gemeend het bijdragespoor geen deel te laten zijn van de reflectie, omdat dit net is opgestart. Wel zal dat spoor duidelijk moeten zijn voorafgaand aan de vergunningenfase.

Het college constateert dat injectie een kwalitatief betere en schonere vorm is dan de winning in Twente, daar de leidingen niet meer voor transport hoeven te worden gebruikt en de NAM nieuwe putten en materialen gebruikt zonder roetstoffen. Het is niet volledig circulair, maar alle overige varianten zijn onderzocht, waarmee aan het gevraagde is voldaan. SP hoort dat het college de NAM aan haar uitspraken houdt over de ‘substantiële bijdrage’ aan de regio Zuidoost-Drenthe. Geldt dat ook voor die van de staatssecretaris dat er geen vloeistoffen in de bodem worden geïnjecteerd die er nog niet in zaten? Wethouder Van der Weide vindt dit selectief shoppen in diens uitspraken. De staatssecretaris heeft ook meermalen verklaard dat het proces in Schoonebeek anders, schoner en circulairder moet dan in Twente gebeurde. Volgens de onderzoeken voldoet de voorgenomen oplossing daaraan. Die eisen zullen naar verwachting onderdeel zijn van de vergunning. Het is aan de staatssecretaris om te beoordelen in hoeverre er wordt voldaan aan de voorwaarden. SP vindt de uitspraak richting de NAM dapperder dan die richting de staatssecretaris. Wakker Emmen verzoekt in de brief het voorbehoud mee te nemen dat verzending van de brief niet impliciet groen licht voor het hele verdere proces inhoudt. Wethouder Van der Weide vindt dat de brief niet uitstraalt: ‘ga uw gang, we horen nog wel wat het wordt’.

Hij luistert goed naar de opvattingen in de commissie en daar zit variatie tussen. B&W zullen bekijken of dit aanleiding geeft tot een of meer aanpassingen in de brief. Tweede termijn insprekers De heer Rave dankt de commissie en wethouder, die de vragen goed inhoudelijk beantwoord heeft. De bijeenkomst op 8 februari was niet bepaald bevredigend. Daarna heeft de heer Rave in een van

24

de vervolgsessies de NAM, een organisatie met groot intellectueel kapitaal, gevraagd de contouren te schetsen wat zij zou komen brengen. De NAM heeft hem om een voorstel gevraagd en de heer Rave kreeg daar vandaag een reactie op: de NAM zat er zelf ook mee dat het onbevredigend voelde om de inwoners feitelijk zonder antwoord naar huis te sturen. Het spoor loopt, maar de NAM heeft een stapje terug gedaan. De heer Rave verwacht van de NAM en ook EZK op termijn wel een antwoord. Bij ontzorgen hoort ook een bijdrage, want ook daar zijn zorgen over: of die er wel komt en zo ja, waar. Het ontzorgingsspoor moet dus integraal worden meegenomen in het proces. De heer Vredeveld is niet politiek geëngageerd, maar had altijd begrepen dat de raad het hoogste bestuursorgaan is. Verbazingwekkend was een week eerder dat de raad van Coevorden met allerlei wijzigingsvoorstellen op de brief kwam in plaats van haar verantwoordelijkheid te nemen. Die oproep doet de heer Vredeveld op dit moment expliciet aan de raad van Emmen. De heer Pat ziet het meenemen van de enquête op voorhand als zeer cruciaal in de bestuurlijke reactie richting Den Haag. Daar kan de raad een grote stem in hebben. De uitkomsten zijn wat er leeft onder de bevolking en daar kan eenieder voordeel mee doen, ongeacht de uitkomsten.

De heer Siersema hoort de wethouder stellen dat uitgegaan wordt van het SodM-advies, maar gebleken is dat EZK dat lang niet altijd overneemt. Hoe kan het dat de raad zo weinig vragen stelt over de stikstofuitstoot van de NAM? Die produceert al tien jaar vervuiling zonder natuurvergunning en dat vlak naast Natura 2000-gebied Bargerveen waar de overheid fors in investeert en waarvoor zelfs boeren worden uitgekocht. Met deze landelijke problematiek met een slot op agrarische activiteiten, woningbouw e.d. is het van de zotte dat de NAM zomaar haar gang kan gaan. Het is niet te verwachten dat de NAM zich straks ineens aan het afsprakenkader gaat houden. Dat het Rijk eraan meewerkt, is te verklaren: 40% van de winst is belasting. Dat de gemeente eraan zou meewerken, zou niet getuigen van goed fatsoen richting de eigen bewoners of andere lokale bedrijven die zich wel aan de wet houden. De NAM moet haar activiteiten bij Schoonebeek stoppen. De gemeente moet pas medewerking gaan verlenen en de reflectiebrief gaan versturen nadat de NAM de natuurvergunning heeft verkregen en zich als een fatsoenlijk bedrijf gedraagt. Mevrouw Ensink leest in de brief dat B&W tevreden zijn over de afspraken met de NAM en EZK en het gevoerde gebiedsproces met drie sporen.

Ontzorgen geldt voor het hele proces, vergunnen moet gebeuren ter afhechting en de bijdrage moet vooraf keihard en SMART worden vastgelegd. Dan is er meer draagvlak. Wachten op de enquête is goed, maar wat als die anders dan verwacht uitpakt? Wordt dit dan bij een aardbeving tegen de inwoners en de gemeente gebruikt? In compensatie kan men niet wonen. Het afsprakenkader is formeel nog niet ontvangen door de commissie: daarin staan de afspraken die het college moet borgen – zie de brief. Waar is het mandaat van de raad? Is zij bereid dat kader later te behandelen en de reflectiebrief ter besluitvorming te laten voorleggen? Bovendien moet het kader bestuursrechtelijk worden vastgelegd in de vergunning. Welke van de fracties gaan de alternatieve D66-brief mede ondertekenen en naar EZK sturen? Wat is het belang van de haast in dit proces? Mevrouw Ensink roept de raad op, haar rol alsnog te pakken. Mevrouw Mulder heeft blijkbaar de communicatie over het meedenken gemist. De stichting lijkt een formele status te krijgen die over schadeafhandeling en overige cruciale zaken moet gaan beslissen. Bij de kans op aardbevingen en de manier van ontzorgen is mevrouw Mulder niet zonder meer ervan overtuigd dat er veilig en verantwoord wordt gehandeld.

SodM adviseert en EZK mag het naast zich neerleggen en SodM mag achteraf alleen toetsen op de vergunningvoorwaarden en dat bij het lozen van 3 miljoen liter chemicaliën per jaar. Mevrouw Mulder verzoekt de brief aan te houden, de enquête af te wachten en de resultaten opnieuw te bespreken.

25

De heer Bosman ziet deze avond een herhaling van de zeer slechte film van Coevorden. Hij nodigt de commissie uit de brief van D66 zelf op te sturen en niet te wachten op het college. De heer Van Hees roept de commissie op, de rake woorden van mevrouw Ensink ter harte te nemen. De raad moet haar rol pakken. De indruk ontstaat dat de voorgestelde reflectiebrief hoe dan ook verstuurd moet worden. Die haast is onverstandig. De staatssecretaris lijkt ontvankelijk om de uitkomsten van de enquête mee te nemen in zijn afwegingen. Dorpsbelangen heeft de commissie gevraagd mee te denken met de enquêtevragen en financieel bij te dragen in de onkosten. Dan kan de EOP andere goede zaken doen van zijn budget. De heer Bouwmeester is helder dat er draagvlak is voor de enquête, met consequenties voor de vergunning. Kan het gevolgen hebben voor het ontzorgingsspoor? Dat is nog lang niet afgerond. Het afsprakenkader ligt er als input voor de vergunning. De heer Bouwmeester is altijd bereid dit zevende concept te bespreken met de raad – uiteraard na dit aan de ontzorgingstafel te hebben voorgelegd. Een volgende keer komt de heer Bouwmeester daar graag op terug. Tweede termijn raadscommissie Wakker Emmen meent dat de reflectiebrief wel verstuurd kan worden.

De voorzitter van de ontzorgingstafel bevestigde net nog eens dat er nog genoeg momenten zijn om daarbij aan te schuiven en er nog voldoende ruimte is om de enquêteresultaten mee te nemen in het proces. De reflectie is geen vrijbrief voor herstart van de oliewinning, dus het is verstandig dit expliciet toe te voegen aan de brief. Het college moet scherp blijven op het afsprakenkader en de raad adequaat informeren. De EOP moet ondersteuning krijgen waar nodig. De fractie is benieuwd naar de natuurvergunning en stelt onderzoek hiernaar op prijs. D66 vraagt welke voordelen Wakker Emmen ziet bij het nu al verzenden van de brief. Hier zit een groep inwoners die eerst de enquête wil afwachten. Dat moet toch ook het gevoelen van de commissie zijn? Het gevoelen van Wakker Emmen is dat daar geen nadelen aan kleven. De enquête kan volgens de wethouder later nog meegenomen worden ongeacht de uitkomsten. De brief bevat verder geen zaken die schade kunnen berokkenen aan het proces. PvdA gaat ervan uit dat de reflectiebrief op punten wordt aangescherpt. Het is een tussenstap. In het vervolgproces worden de enquête-uitkomsten en nog uit te voeren onderzoeken meegenomen en het afsprakenkader wordt bestuursrechtelijk goed geborgd. CDA is duidelijk dat er op dit moment absoluut geen draagvlak is onder de inwoners voor het verlopen proces en het verzenden van de reflectiebrief.

Het ontzorgingsspoor is feitelijk een afsprakenspoor, waarbij de commissie en ook de inwoners het kader nog niet kennen. Daarom moet er meer tijd worden genomen om draagvlak te creëren middels een door de gemeente gefaciliteerde enquête. Er moeten noodremmen komen voor als er geen draagvlak is, het injecteren niet veilig en verantwoord kan en de bijdragen aan Schoonebeek niet duidelijk zijn. VVD stelt met spijt vast dat enkele partijen niet luisteren naar de insprekers. Dus zit er niets anders op dan een motie vreemd aan de orde in te dienen in de raadsvergadering, waarbij met de reflectiebrief wordt gewacht tot de uitkomsten van de enquête bekend zijn. SP onderschrijft het betoog van het CDA volledig. In hoeverre botst het vergunningenoverzicht met de Wet natuurbescherming? De raad zou de enquête moeten omarmen en de kosten van Dorpsbelangen moeten vergoeden. De reflectiebrief moet niet verstuurd worden, zeker niet in deze vorm. De SP is benieuwd naar de herziene versie naar aanleiding van de input van de commissie.

26

PVV wil wachten met de brief op de uitkomsten van de enquête. Het komt niet op een dag aan. Het gevoel van de ChristenUnie wordt er niet beter op. De wethouder zoekt naar de gemene deler en gaat daar wat van maken. De vraag is wat uit de black box van het college komt, of de raad de herziene versie nog te zien krijgt of in de raadsvergadering nog kan bespreken. Welke ruimte kunnen B&W daarin geven? De fractie neemt graag het aanbod van de voorzitter van de ontzorgingstafel aan om het afsprakenkader in de commissie te bespreken. Voorzitter Wittendorp neemt het laatste verzoek mee naar het presidium. D66 vraagt of de notulen van de overleggen tussen gemeente, NAM en EZK gedeeld kunnen worden met de raad. Waarom is het afsprakenkader nog niet ontvangen? Kan de raad dit nog bespreken, op voorstel van de heer Bouwmeester, mits de ontzorgingstafel het daarmee eens is? Zijn de kosten van de enquête te vergoeden door de gemeente, inclusief ondersteuning bij het adressenoverzicht voor verzending? D66 wil zich niet laten opjagen door de NAM, maar stelt het belang van de inwoners voorop. Er moet tijd en ruimte komen voor de enquête en dus moet er worden gewacht met het verzenden van de reflectiebrief. EZK kan wel even wachten, dat doet de overheid immers ook regelmatig bij haar inwoners.

Wil het college niet wachten met de brief, dan moet het de raad voldoende serieus nemen door de aangepaste versie eerst voor te leggen. Dan weet D66 ook wat men in de eigen brief aan EZK moet voorleggen. Het gevoelen van Hart voor Emmen wordt lopende de vergadering er niet beter op. De fractie kan zich niet voorstellen met welke versie het college nu kan komen en kan de huidige versie absoluut niet ondersteunen. Hart voor Emmen ondertekent graag de D66-brief om mee te zenden. De raad moet de enquête van de EOP praktisch en financieel ondersteunen. 50PLUS deelt het gevoelen van de voltallige oppositie in de raadscommissie. Reactie college Wethouder Van der Weide bespeurt gemengde gevoelens bij de commissies omtrent proces en inhoud. Het college zal bespreken wat dit betekent voor aanpassing van de brief en hoe de raad daarbij wordt betrokken. Hoe dan ook zullen B&W hun best doen voor de raadsvergadering daarover met een procedurebrief te komen. De enquête is een initiatief van onderop, waarvoor waardering. Het college wil graag die ondersteuning bieden die Dorpsbelangen nodig heeft. De heer Bouwmeester heeft de vragen van D66 over het afsprakenkader en het vervolgproces al beantwoord. De provincie is bevoegd gezag bij handhaving op de Wet natuurbescherming. Het is de rol en verantwoordelijkheid van de NAM de juiste aanvragen in te dienen.

Daar de provincie aan de overleggen deelneemt, is die procedure geborgd. D66 is blij met de toezegging over de procedurebrief. Gaat die gepaard met een conceptbesluit zodat de raad daar een klap op kan geven? Of is de brief informatief en verstuurt het college de reflectiebrief op eigen initiatief? Wethouder Van der Weide wijst op de collegebevoegdheid. B&W hebben gemeend het gevoelen van de raad te peilen. Op basis van deze discussie zullen B&W mogelijk met aanpassingen van de reflectiebrief komen en nog terugkomen op welke vervolgprocedure het meest passend is. ChristenUnie wil, gelet op de gevoelens van de commissie, die procedurebrief dan niet als ingekomen stuk ontvangen. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit onderwerp in twee termijnen is behandeld en schorst de vergadering om 1.17 uur. Schorsing

27

Voorzitter Wittendorp heropent de vergadering op dinsdag 14 maart, 19.30 uur. 3. Presentatie: Ontwikkelingen zuidelijke bufferzone Bargerveen 29’50”-50’15” Mevrouw Pluimers (projectleider Prolander) en mevrouw Vrieling (beleidsmedewerker gemeente Emmen) houden de presentatie. VVD informeert of alle agrarische percelen al zijn aangekocht. Er wordt bij droogte water onttrokken aan het IJsselmeer, maar ook elders vanuit de gemeente? De dames Pluimers en Vrieling antwoorden dat alle planpercelen zijn aangekocht via ruilverkaveling en dus beschikbaar zijn. Er zijn talloze berekeningen gemaakt om het totale hydrologische systeem in kaart te brengen. De wateraanvoer bij droogte wordt geoptimaliseerd, dus alleen voor zover strikt noodzakelijk. Het is zeker niet de bedoeling dat dit ergens tot nieuwe droogte leidt. Nog belangrijker is om het bestaande water zo goed mogelijk vast te houden. De wateraanvoer is niet alleen bedoeld voor de natuur maar ook als buffer voor de landbouw. Hart voor Emmen vraagt of beide bestemmingsplannen in één aanvraag worden gecombineerd. Wordt op de aangekochte percelen op dit moment gemest? Zo niet, dan is er geen sprake van stikstofreductie. Wat voor soort stikstofuitstoot gaat het om? De dames Pluimers en Vrieling lichten toe dat het om twee bestemmingsplannen gaat, maar die worden wel gekoppeld.

Vandaar de voorkeur beide gelijktijdig in procedure en dus ter inzage te brengen. Voor de stikstofberekening moet worden aangetoond dat er bemest is. De gronden worden nog verpacht tot aan de uitvoering in september. Dan wordt voornamelijk ammoniak ingeruild, omdat het om mestaanwendingsemmissies gaat. De toename in uitstoot tijdens de aanlegfase betreft materieel en dat betreft voornamelijk stikstofoxide. PvdA ziet naast de behoefte aan rust en stilte in het gebied ook plannen voor horeca en ecolodges. Staat dit niet op gespannen voet met elkaar? Mevrouw Vrieling beluisterde als eerste reactie van omwonenden dat er geen bungalowpark hoeft te komen. Er is wel behoefte aan meer reuring in het gebied. Zelfvoorzienende ecolodges duiken steeds vaker op in the middle of nowhere, met minimale omgevingsbelasting als bewuste keuze. Van de westzijde richting oost wordt het gebied steeds rustiger ten behoeve van de natuurbeleving: daar hoort ook een verblijfsmogelijkheid bij. Daarbij de opmerking dat het met 220 hectare een groter gebied is dan het op de kaart lijkt. CDA vraagt of de uitbreiding direct de Natura 2000-status krijgt en welke gevolgen dat heeft voor de omringende landbouw. Volgens mevrouw Vrieling krijgt de zuidelijke buffer geen Natura 2000-status, het wordt onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. D66 maakt zich zorgen om de droogte vanwege de afgelopen zomers.

Hoe ziet de verdeling van de wateraanvoer over natuur versus landbouw eruit? Zijn de plannen van de NAM erin meegenomen, die bij herstart van de oliewinning miljoenen liters water nodig heeft? Geeft dit problemen? Mevrouw Vrieling zijn veel optimumberekeningen gemaakt om zo min mogelijk water aan te voeren en zoveel mogelijk eigen water te gebruiken. Met het minimumpeil wordt dit ook voor de natuur geborgd. Voorts zijn er afspraken met boeren over de peilen aan de zuidzijde, die het waterschap gaat handhaven. Tussen provincie en waterschap zijn afspraken gemaakt over de prioritering bij de waterbestemmingen: eerst natuur en dan landbouw. De NAM-plannen vormen geen onderdeel van de berekeningen. Het is aan de NAM om de effecten op het Natura 2000-gebied in beeld te brengen. Zij zal ook veel energie gebruiken, met stikstofeffect tot gevolg. Het overleg over het tijdig opruimen van de oude winputten verloopt goed. Wakker Emmen hoorde van een zienswijze. Wat was de inhoud? Zijn er al initiatiefnemers voor de horeca en lodges bekend? Wordt met Duitsland samengewerkt over de zuidelijke buffer? De dames Pluimers en Vrieling antwoorden dat er een zienswijze was van een bedrijf uit Emmen over met name stikstof. Een zienswijze uit Duitsland ging vooral over waterpeilen en tussenliggende afstanden: hier vindt overleg over plaats.

De derde zienswijze van LTO betrof de relatie tussen stikstof en de ganzen in het gebied: dit baart LTO zorgen. Afspraak in de bestuurscommissie is om

28

deze aandachtspunten te bespreken en zorgen weg te nemen. Via openbare verkoop wordt gepoogd initiatiefnemers voor de horeca en ecolodges te trekken. Er zijn al geluiden over één geïnteresseerde. Er is contact over de zuidelijke bufferzone met Duitsland, waar ander beleid is. De afstemming rond de waterpeilen vindt plaats met Prolander, daarnaast vindt die ook met de provincie plaats. 4.

Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen: n.v.t.

5.

Rondvraag: n.v.t.

6.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

7. Bespreken B-stukken 7A. Delegatiebesluiten in het kader van de Omgevingswet Eerste termijn Wakker Emmen is positief over beide besluiten, maar vraagt zich af wat er gebeurt als de raad het in meerderheid eens is met het ene besluit en niet met het andere. Het eerste besluitpunt is een voor initiatiefnemers belangrijke delegatie naar het college wat de snelheid in het vaak als stroperig ervaren besluitvormingsproces verhoogt. Beslispunt 2 is vooral belangrijk voor de gemeente die moet zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving. Via een voorbereidingsbesluit zijn ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. Dit moet snel gebeuren en kan door B&W geschieden. Er komt een periodieke evaluatie, maar liefst niet met te lange tussenpozen: Wakker Emmen stelt het eerste jaar per kwartaal voor en daarna om het halfjaar en dan jaarlijks en verzoekt bij elk van zo’n besluit de raad vooraf kort te informeren. Graag een toelichting op de jaarlijkse besluitenlijst in de bijlage. Hoe ziet de terugkoppeling daarvan uit? Ook met bijgaande motivatie? PvdA ziet als een van de pijlers vroegtijdige participatie en een vlot en soepel proces. Het zijn dynamische documenten waar de raad nog ervaring mee moet opdoen, periodieke evaluaties zijn een must. Hoe ziet die eruit en op welke onderdelen? Hoe wordt de raad daarin meegenomen? CDA vindt het voorstel in lijn met de presentatie.

De fractie vindt het prima dat het college het voortouw neemt en de raad jaarlijks informeert over de planwijzigingen. VVD ziet een vlotter en simpeler proces altijd als een goede zaak. Delegatie is een vrij zwaar middel. Er is uitsluitend invloed via beleidsregels, zoals bij overheveling van gemeentelijke verordeningen naar het omgevingsplan, met mogelijke wijzigingen tot gevolg. Welke verordeningen en wijzigingen betreft het hier? Welke beleidsregels gaan B&W voor bestaand vastgoed binnen de bebouwde kom hanteren? Een frequenter dan jaarlijks overzicht van de planwijzigingen lijkt wenselijk voor de vinger aan de pols. Is per kwartaal mogelijk of via de Berap of de besluitenlijst? ChristenUnie sluit zich aan bij betoog van Wakker Emmen. Vanwege de gewenning aan de nieuwe Omgevingswet is periodieke evaluatie voor de vinger aan de pols nodig, zeker bij veel veranderingen. Dus liever een frequenter dan jaaroverzicht van de planwijzigingen: eerst per kwartaal en dan per halfjaar. D66 denkt dat een delegatiebesluit met een sneller proces voordelen voor college en inwoners kan hebben. Voor de raad(scommissie) ook, vanwege minder vergadertijd. Loopt de raad niet het risico invloed te verliezen? De begripsbepalingen zijn te wijzigen zolang deze geen wezenlijke wijzigingen voor de omgeving betekenen.