Bijlage bij RA21.0036 - Jaarrekening en jaarverslag 2020 (RIS.10179)

Voorbereiding implementatie nieuwe Wet inburgering

De inwerkingtreding van de nieuwe Wet inburgering is door de landelijke overheid inmiddels al twee keer uitgesteld. De invoeringsdatum staat op het moment gepland op 1 januari 2022. De voorbereidingen voor de invoering van deze nieuwe wet zijn in de gemeente Emmen gestart. Er wordt binnen de Arbeidsmarkt regio Drenthe (AMRD) samengewerkt met het oog op de inkoop van de leerroutes. Verder is Menso gevraagd aan te geven hoe zij de begeleiding van inburgeraars wil vormgeven. Het uitstel van de wet heeft geen gevolgen gehad voor onze voorbereidende werkzaamheden. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft in 2020 middelen beschikbaar gesteld waarmee Emmen deelname aan de pilot Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) voor 30 plekken kan bekostigen. Emmen wordt in het kader van de pilot een satellietlocatie van de opvang in Groningen. Groningen heeft toegezegd om in 2021 tot 22 personen uit Emmen over te nemen. Hierdoor is de afbouw tot 30 plekken gewaarborgd.

Voorbereiding invoering Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV)

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begroting

Rekening

Verschil

Inkomensregelingen

65.116

65.401

73.827

-8.425

Totaal lasten

65.116

65.401

73.827

-8.425

Inkomensregelingen

54.149

51.586

64.644

-13.058

Totaal baten

54.149

51.586

64.644

-13.058

Mutatie reserves Saldo Inkomensondersteuning (netto)

Jaarrekening 2020 – Programma’s

0

-106

3.623

-3.729

10.967

13.710

12.806

904

50

Programma 7 – Openbare ruimte en Verkeer en vervoer

Ontwikkelingen in 2020 Openbare ruimte Het goed onderhouden van het openbaar gebied is voor de gemeente Emmen een belangrijke opgave. Een aantrekkelijke openbare ruimte is het visitekaartje van de gemeente en voor bedrijven en inwoners een belangrijk onderdeel van de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Door de financiële uitdagingen van de afgelopen jaren, waarbij keuzes moeten worden gemaakt op basis van de beschikbare middelen, staat onderhoud echter onder toenemende druk. Naast financiële uitdagingen wordt het goed inrichten en onderhouden van het openbaar gebied verder bemoeilijkt door de toename van weersextremen (langere periodes van droogte en hitte, kortere maar hevigere periodes van regenval). Zo zijn er het afgelopen jaar veel bomen en planten doodgegaan en zien we een toename van uitheemse diersoorten als de eikenprocessierups die voor veel schade zorgen. Bij het inrichten en beheer wordt daarom steeds nadrukkelijker gekeken naar de mogelijkheden van klimaatadaptatie en het vergroten van de biodiversiteit. Naast het openbaar groen heeft, met name, de droogte heeft ook effect op het beheer van wegen en kunstwerken. Dit komt het meest tot uiting in schade door bodemdaling. Waar het de afgelopen jaren al bijzonder moeilijk was om met de beschikbare middelen om de wegen te laten voldoen aan de (CROW) normen is dit het afgelopen jaar niet meer gelukt.

Begraven In 2020 zijn de opbrengsten voor begraven, ondanks een toename van het aantal mensen dat zich na overlijden laat cremeren, hoger uitgevallen dan geraamd. Dit is te verklaren door de toegenomen populariteit van natuurbegraven op het Oeversebos. Er blijkt in toenemende mate behoefte aan niettraditionele vormen van begraven. Beheer wegen Sinds 2015 was er jaarlijks een extra investering van 3 miljoen euro per jaar beschikbaar gesteld, vanaf het jaar 2020 is deze komen te vervallen. Uit een onlangs uitgevoerde scan is gebleken dat de doelstelling om het aantal vierkante meters verharding met het percentage voldoende op minimaal 80% te houden, niet is gehaald en nu uitkomt op circa 65%. Daarnaast is de achterstand in het onderhoud niet helemaal ingehaald. Bij de berekening, in 2015, van het benodigde extra budget om de achterstand weg te werken is gekozen om dit over een lange periode te verdelen. Door de normale veroudering van de wegen neemt de kwaliteit bij normaal verloop af en dit heeft deels de planning van acht jaar ingehaald. Bovendien daalde door extreme droge periodes in de afgelopen drie jaar het grondwaterpeil sterk waardoor er in bepaalde gebieden sprake is van bodemdaling. De kwaliteit van veel wegen is hierdoor extra afgenomen. Scheuren in wegen en fietspaden worden nu zichtbaar en nemen ernstige vormen aan.

Noodreparaties zijn al uitgevoerd, maar lossen de problemen slechts tijdelijk en plaatselijk op.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

51

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma per onderwerp, schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties/acties (wat hebben we gedaan). Bij de prestaties is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Openbare ruimte (leefbare gemeente) Doel

Prestatie

Aantrekkelijke openbare ruimte

Doordat de samenwerking tussen Area en Emco in 2020 verder is versterkt is er concreet vormgegeven aan een meer integrale uitvoering van werkzaamheden in het openbaar groen. De beleving van, en dienstverlening aan, inwoners staat hierbij centraal. Zij worden (in samenspraak met de EOP’s) betrokken bij de reconstructie van openbaar groen in de woonomgeving. Hierbij dragen we, binnen de beschikbare middelen, naast tevredenheid ook zorg voor versterking van de biodiversiteit. Het beheren van de recreatieve waarden rondom de Rietplas is een toenemend probleem. Zo staat de waterkwaliteit (en kwantiteit) van de rietplas onder druk. In 2020 is hiervoor is er een extern onderzoek opgestart.

Verkeer en vervoer (bereikbare gemeente en ondernemende gemeente) Doel

Prestatie

Toekomstbestendige binnengemeentelijke infrastructuur Hierbij ligt de focus op de ‘centrum-U’ (Hondsrugweg – Ermerweg – Dordsestraat – Boermarkeweg).

De reconstructie van de Boermarkeweg loopt vertraging op door het ontbreken van de benodigde financiën. De voorbereiding van drie deelprojecten van de reconstructie Boermarkeweg op basis van het Bereikbaarheidsproject Boermarkeweg 2e fase, zijn in 2020 dan ook met vertraging gestart. Deze projecten dragen bij aan de doelstellingen om de doorstroming, bereikbaarheid en veiligheid te verbeteren en passen als te realiseren deelprojecten binnen het Schetsontwerp Boermarkeweg.

Goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer

De realisatie van de verdubbeling van het station Emmen-Zuid (voor rekening en risico van de provincie Drenthe) is gestart. Doordat de kosten van uitbreiding van het rangeerterrein Emmen Centrum fors hoger uitvallen dan geraamd onderzoekt de provincie Drenthe (voor wiens risico en rekening deze ontwikkeling komt) hoe ze de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk in kunnen zetten voor verbetering van het spoor in en naar Emmen. Ten behoeve van Emmen-Coevorden-Rheine is de Interreg aanvraag goedgekeurd. Het proces van een (modelmatige) onderbouwing van vervoerswaarden en de businesscase is gestart. In november 2020 is (in het Bestuurlijk Overleg MIRT) afgesproken dat het Rijk 10 miljoen euro bijdraagt in de kosten van het traject NeuenhausCoevorden. Tussen de provincie Drenthe enerzijds en Coevorden en Emmen anderzijds is afgesproken dat Coevorden en Emmen een bijdrage aan leveren aan het welslagen van de spoorlijn door waar mogelijk in de vorm van promotie deze spoorlijn mee te nemen om op die manier extra reizigers te genereren. Met betrekking tot de Nedersaksenlijn hebben de aanliggende gemeenten zich uitgesproken om samen in dit dossier op te trekken en naar aanleiding hiervan

Jaarrekening 2020 – Programma’s

52

Doel

Prestatie is aan de drie provincies gevraagd om een haalbaarheidsstudie te doen. Het project met de 10 waterstofbussen in Emmen gaat door. De bussen zijn besteld. Bij GZI Next wordt een waterstofvulstation gebouwd en de 10 bussen komen begin 2022 in dienst op streeklijnen. Op de stadslijnen blijven de elektrische bussen rijden.

Meer aandacht voor de fietser

De voorbereiding van de realisatie van de fietsstraat Kerkhoflaan tussen de Wilhelminastraat en de spoorwegovergang (inclusief Beatrixstraat, Julianastraat en Zuiderstraat) en verbetering van direct aansluitende fietsroutes op de Dordsestraat en omgeving is opgepakt.

Uitnodigend parkeerbeleid

De vernieuwde parkeergarage Willinkplein-Zuid is opgeleverd en in gebruik genomen. Ook is de aanleg van een groot deel van de op straatniveau geplande parkeerplaatsen afgerond en in gebruik genomen, net als de nieuwe inrit vanaf de Hondsrugweg. Er is in 2020 begonnen met de implementatie van een nieuw vergunningensysteem voor het parkeren. Effectief draait dit systeem vanaf 1 januari 2021. In 2020 is, volgens afspraken, gewerkt aan een bezuiniging op de lasten en het genereren van baten. Dit is in goed overleg met de stakeholders gedaan. Door middel van onder andere een efficiënte inzet van het beheer door Emco, het laten vallen van de inzet van verkeersregelaars alsmede het niet continueren (of aangaan) van nieuwe beheers- en huurcontracten is dit aan de lastenkant gelukt. Aan de batenkant hebben de genomen maatregelen helaas niet het gewenste resultaat gehad. Door corona zijn een groot deel van de verwachte parkeeropbrengsten niet gerealiseerd.

Bevorderen van de verkeersveiligheid

Op het gevaarlijke kruispunt NieuwAmsterdamsestraat/Verlengde Herendijk is een rotonde aangelegd. In Noordbarge en Emmerschans is de leefbaarheid en verkeersveiligheid verbeterd met de herinrichting van de Ermerweg en de Boslaan. In 2020 is een nieuwe Drentse veiligheidscampagne “Kalm aan, vlot verder” geïntroduceerd. Hoewel het door de coronamaatregelen (veel) rustiger was op de weg, is het aantal verkeersslachtoffers in 2020 niet of nauwelijks gedaald. Het gaat opvallend vaak om eenzijdige ongelukken.

Goede regionale bereikbaarheid

De realisatie van de wegenruil en de reconstructie van de N391 en de N862 verloopt volgens planning. Afgelopen periode is en komende periode wordt verder gewerkt aan onder andere de start van het omgevingsproces en de diverse deelprojecten. Begin december 2020 is de verdubbelde N34 tussen Coevorden-Noord en knooppunt Holsloot opgeleverd. Voor de verdubbeling aansluiting Emmen-Centrum (Frieslandroute) en de aansluiting Emmen-West zijn de werkzaamheden in uitvoering.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

53

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begraafplaatsen

Begroting

Rekening

Verschil

1.155

1.420

1.210

13

13

19

-6

8.088

8.808

8.915

-107

Openbaar vervoer

151

303

273

31

Parkeerbelasting

0

0

2

-2

2.869

3.109

3.321

-212

Economische Havens en waterwegen Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Parkeren

210

Verkeer en vervoer

15.677

15.529

15.491

38

Totaal lasten

27.953

29.183

29.232

-49

Begraafplaatsen

708

802

860

-58

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

292

270

217

54

Openbaar vervoer

100

297

280

17

Parkeerbelasting

3.729

3.934

2.586

1.348

Parkeren

212

280

101

179

Verkeer en vervoer

174

416

585

-169

5.216

5.999

4.628

1.372

-9

-32

-1.378

1.346

22.727

23.152

23.226

-74

Totaal baten Mutatie reserves Saldo Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer (netto)

Jaarrekening 2020 – Programma’s

54

Programma 8 – Sport en cultuur

Ontwikkelingen in 2020 Vanaf maart 2020 stond alles op het gebied van sport en cultuur in het teken van corona. Voor cultuur geldt dat activiteiten en evenementen die gepland waren in 2020 (o.a. Pitfest, Into Nature, Veenbrand, de Uitmarkt en activiteiten in het kader van Vrijheid2020) moesten worden afgezegd of uitgesteld. Het ATLAS theater, het CBK, Bibliotheek Emmen en Loods13 moesten net als de musea tijdelijk hun deuren sluiten. Veel amateurkunstactiviteiten kwamen stil te liggen. Het beantwoorden van vragen van culturele partners en anticiperen op steeds wijzigend rijksbeleid heeft veel tijd gevraagd. Samen met provincie Drenthe en de rijksoverheid werd een begin gemaakt met regelingen voor noodsteun aan de culturele sector. Hiervoor zijn in 2020 twee grote uitvragen aan de culturele sector uitgevoerd. Ook de regeling Buurtcultuurfonds werd in 2020 enige tijd opengesteld voor kunstenaars en creatief ondernemers. Ondanks Corona zijn er in 2020 nog 25 initiatieven vanuit het Buurtcultuurfonds en initiatievenbudget ondersteund en zijn de beleidsregels voor amateurkunst en initiatieven aangepast. In 2020 ontving de gemeente Emmen verder een grote donatie van €200.000,- van het VSBfonds voor het Rensenpark.

Er is gestart met een ontwikkeltraject voor het Van Goghhuis en tot slot is het ontwikkeltraject met betrekking tot het Veenpark in samenwerking met Provincie Drenthe gecontinueerd. Ook in de sportwereld heeft corona een zeer grote impact. Ondanks dat sportief bewegen in deze tijd zelfs werd aangeraden en veel minder restricties kreeg, waren de gevolgen enorm. De sportdeelname heeft door wisselende landelijke besluiten veel moeten wijzigen. Hierdoor zijn veel sportverenigingen in een soort winterslaap gekomen en is de sportdeelname van verenigingen veelal veranderd in individuele sportdeelname. Sportverenigingen doen hun best om de betrokkenheid van hun leden op peil te houden. Dat valt niet overal mee. Lidmaatschappen werden opgezegd. Er is vanaf maart 2020 een corona werkgroep Sport ingesteld die de sportaanbieders (particulier en stichtingen) heeft ondersteund. Ook zijn de sportaanbieders op de hoogte gehouden van de financiële ondersteuningsmogelijkheden vanuit het Rijk. Elke nieuwe wijziging van regels werd via een e-mail aan de besturen en eigenaars van praktische betekenis voorzien. Vanwege het weinige gebruik is het beheer en toezicht in de binnensport minimaal geweest. Voor de buitensport geldt dat het onderhoud in 2020 ‘gewoon’ is doorgegaan.

Ondanks de relatieve soepeler maatregelen rondom sportief bewegen zijn niet alle geplande sportstimuleringsactiviteiten van buurtsportcoaches doorgegaan. Seniorensport-medewerkers hebben ingestoken op online en televisiemogelijkheden (dagelijks via RTV Drenthe beweegprogramma: Drenthe beweegt door). De drie overdekte zwembaden in de Gemeente Emmen hebben een moeilijk jaar achter de rug. Het bezoekersaantal van 2020 is ten opzichte van 2019 met ruim 60 procent gedaald. In de loop van het derde kwartaal is een reserveringstool voor onze bezoekers geïmplementeerd waardoor beter gestuurd kon worden op de toegestane aantallen bezoekers.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

55

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma per onderwerp, schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties/acties (wat hebben we gedaan). Bij de prestaties is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Kunst en cultuur (leefbare gemeente) Culturele basis Doel

Prestatie

Culturele organisaties staan in verbinding met de samenleving.

In 2020 hebben culturele organisaties hiervan mooie voorbeelden laten zien: Loods13 maakt voorstellingen voor en door inwoners. Het CBK richt zich met name in het Rensenpark nadrukkelijker ook op maatschappelijke projecten (bijv.de expositie rond Hundertwasser samen met de praktijkschool). ATLAS Theater biedt ook steeds meer lokale initiatieven een podium en de Bibliotheek heeft zich verder ontwikkeld als ‘maatschappelijke bibliotheek’. Tot slot zet De Kunstbeweging in op domein overstijgende samenwerking bij projecten in dorpen en wijken in Emmen, onder andere bij het project ‘Mijn Angelslo’.

Er is ruimte om initiatieven uit de samenleving te steunen.

Vanuit het Buurtcultuurfonds en het initiatievenbudget zijn zo’n 25 initiatieven ondersteund. Voorjaar 2020 is de regeling tot 15 augustus tijdelijk opengesteld voor culturele ondernemers.

Inwoners en bezoekers hebben toegang tot een divers en zichtbaar cultureel aanbod.

Vanaf maart 2020 is een groot aantal culturele evenementen en activiteiten (al dan niet tijdelijk) niet doorgegaan. Toch zien we ook mooie voorbeelden van de creativiteit van de sector. Mooie voorbeelden zijn bijvoorbeeld de festivals ‘Spy and the Butcher’ en ‘Folk an de Gruppe’, die een aangepast programma hebben verzorgd. In juni 2020 heeft het ATLAS Theater een aanvraag gedaan bij het Fonds Podiumkunsten om ook voorstellingen digitaal te kunnen aanbieden. Gemeente Emmen en Provincie Drenthe hebben deze aanvraag financieel ondersteund.

Kunstenaars voelen zich thuis en worden uitgedaagd in de gemeente Emmen.

De culturele infrastructuur van Emmen is kwetsbaar. Dit hangt samen met het feit dat in Emmen geen kunstacademie of vakopleiding is. Jonge (aspirant-) kunstenaars vinden moeilijk voorbeelden of mentoren. Het Rensenpark biedt kunstenaars de mogelijkheid om tegen een gunstig tarief atelierruimte te huren. We zien echter wel dat de doorstroming op de ruimtes zeer gering is. Kunstenares Saskia Boelsums is kunstenaar van het jaar 2020 geworden. In het Rensenpark is een overzichtstentoonstelling van haar werk te zien geweest. De voorgenomen nieuwbouw van het CBK biedt de mogelijkheid om een impuls te geven aan het kunstenaarsklimaat in Emmen.

De culturele instellingen (Atlas Theater, Bibliotheek Emmen, de Kunstbeweging, CBK Emmen en Loods 13) versterken elkaar door samenwerking.

Er is de afgelopen 3 jaar gewerkt aan een intensievere samenwerking van de 5 professionele culturele organisaties (Atlas Theater, de Kunstbeweging (DKB), Loods13, Bibliotheek Emmen en het CBK). Deze samenwerking levert concrete verbeteringen op. De samenwerking tussen Loods13 en ATLAS Theater is versterkt (de directeur van het ATLAS Theater is toegetreden tot de raad van toezicht van Loods 13). De Kunstbeweging en de bibliotheek voeren verkennende gesprekken over een verregaande samenwerking. Het educatief programma van de organisaties wordt afgestemd. CBK en Filmhuis werken intensief samen.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

56

Doel

Prestatie

Vrijwilligersorganisaties op het gebied van cultuur en popmuziek leveren een belangrijke bijdrage aan de diversiteit van het culturele aanbod.

Beide initiatieven voor een poppodium in het Rensenpark zijn begin 2020 gestopt vanwege de forse investeringen die nodig waren om de initiatieven van de grond te krijgen. Daarentegen is de steun aan The Bake Shop en Stichting DrenthEvents als culturele vrijwilligersorganisaties op het gebied van popmuziek gecontinueerd. Aanvullend is Poppunt Drenthe ondersteund als netwerkorganisatie die op provinciaal niveau de verschillende poporganisaties samenbrengt in een ketensamenwerking.

Vrijwilligersorganisaties op het gebied van cultuurhistorie werken samen en worden organisatorisch sterker.

De samenwerking binnen het erfgoednetwerk is goed te noemen. Het werken aan het collectiebeheerssysteem is een zeer belangrijke factor hierin. In 2020 is de bijbehorende website hierkomjijweg.nl gelanceerd met daarop diverse Emmer erfgoedcollecties.

Museale voorzieningen maken cultuurhistorie beleefbaar; erkende musea worden versterkt.

In de afgelopen jaren hebben de museale voorzieningen een goede ontwikkeling doorgemaakt. Dit zien we in de professionalisering van de voorzieningen met ondersteuning van Stichting Platform Drentse Musea. In 2020 is het Pastoor Janningmuseum geopend in Nieuw-Schoonebeek. In 2020 is het ontwikkeltraject Van Gogh gestart. Daarnaast is het ontwikkeltraject rondom het Veenpark gecontinueerd, waarbij we samen optrekken met de Provincie. Deze ontwikkeling zal van de gemeente een investering vragen. In 2020 is hiervoor een bedrag in de reserve corona gereserveerd.

Cultuurparticipatie Doel

Prestatie

Kunst en cultuur zijn dichtbij en bereikbaar voor inwoners in alle dorpen en wijken.

In 2020 zijn twintig aanvragen vanuit het Buurtcultuurfonds gehonoreerd. Omdat per 2021 een bedrag van €50.000 is bezuinigd op het ‘Buurtcultuurfonds’ is er in december een nieuwe beleidsregel ‘Culturele initiatieven en Buurtcultuur’ vastgesteld. Ondanks dat er veel minder budget beschikbaar is, willen we kunst en cultuur in de dorpen en wijken blijven ondersteunen.

Kunst- en cultuuraanbod voor jongeren komt tot stand in samenspraak met jongeren.

In Emmen is een divers cultuuraanbod en cultuureducatieaanbod voor jongeren, zowel bij de grote culturele partners als in de amateurkunst. Het lastige is wel om hier in samenspraak met jongeren invulling aan te geven. Jongeren worden wel door de instellingen betrokken, maar zouden nog meer kunnen worden betrokken in beleidsvorming. In 2020 is een deel van het aanbod voor cultuureducatie niet uitgevoerd in verband met corona.

Deelname aan kunst en cultuuractiviteiten is ook mogelijk voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen.

Door het jeugdcultuurfonds en de participatiewebshop krijgen inwoners met een laag inkomen de mogelijkheid om aan cultuur deel te nemen. Tijdens de Oktober Kindermaand zijn gratis toegankelijke culturele activiteiten voor kinderen georganiseerd. Zo organiseerde het CBK bijvoorbeeld een activiteit waarbij kinderen dieren konden tekenen in Wildlands).

Wij zetten in op een verdere ontwikkeling van Cultuureducatie met Kwaliteit met een goede afstemming tussen binnen- en buitenschools aanbod.

Met de uitvoering van Cultuureducatie met Kwaliteit is het cultuuronderwijs in het basisonderwijs in Emmen kwalitatief verbeterd. Cultuureducatie levert een positieve bijdrage aan de cognitieve en sociaalemotionele ontwikkeling van de leerlingen. Corona heeft echter wel een vertragend effect gehad op lopende ontwikkelingstrajecten. Mede door de inzet van de cultuurcoaches is de binnen- en buitenschoolse

Jaarrekening 2020 – Programma’s

57

Doel

Prestatie educatie met elkaar verbonden. In 2021 start de nieuwe vierjarige periode van Cultuureducatie met Kwaliteit (2021-2024).

Er is een kwalitatief goed aanbod van cultuureducatie in het voortgezet onderwijs, praktijkonderwijs en mbo met een goede verbinding met culturele aanbieders.

Stichting Kunst & Cultuur organiseert het Cultuurtraject voor het voortgezet onderwijs in de gemeente Emmen. Het Cultuurtraject is een programma van cultuuractiviteiten dat samen met de scholen wordt opgesteld. Zo’n 4300 leerlingen nemen deel aan dit programma. In 2019 heeft het Drenthe College in nauwe samenwerking met De Kunstbeweging pilot projecten gedraaid op vraag en wens van het Drenthe College. Hier is in 2020 een vervolg aan gegeven. De praktijkschool heeft een eigen aanpak ontwikkeld die past bij haar leerlingen. Bovengenoemde activiteiten worden door de gemeente met subsidie ondersteund.

Ouderen nemen meer deel aan kunst en cultuuractiviteiten.

Vanaf dit voorjaar is er sprake van een afname van culturele activiteiten. Dit heeft vanzelfsprekend ook negatieve gevolgen voor de cultuurparticipatie van ouderen. Door het ondersteunen van initiatieven in het kader van het initiatievenbudget en het Buurtcultuurfonds, zoals het verlenen van een opstartsubsidie aan seniorenkoor Poco Ritenuto en het ondersteunen van het project ‘Niemand is hier eenzaam’ van de PeerGrouP, is ingezet op het bevorderen van deelname van ouderen aan kunst- en cultuuractiviteiten.

Amateurkunstverenigingen, culturele activiteiten en culturele commissies dragen bij aan cultuurparticipatie en sociale dynamiek.

In de gemeente Emmen worden meer dan 70 culturele (vrijwilligers-)initiatieven ondersteund. Vanwege corona zien we terugloop in deelname bij de diverse koren en muziekgezelschappen. Ook zien we de eerste initiatieven die beëindigd zijn. Dit is voor de toekomst een punt van zorg, ook wat betreft leefbaarheid en cultuurparticipatie.

Creatieve verbindingen Doel

Prestatie

Kunst en cultuur leveren een belangrijke bijdrage aan de vrijetijdseconomie.

Het afgelopen jaar is de afstemming tussen de beleidsvelden Evenementen, Recreatie en Toerisme en Cultuur versterkt. Op deze manier worden de initiatieven laagdrempelig en integraal ondersteund. Deze samenwerking is onder meer terug te zien in het verbetertraject Veenpark/Van Gogh en op evenementen.

Het nieuwe centrum heeft een brede en passende programmering waarbij kunst en cultuur een prominente rol spelen.

Nu de centrumvernieuwing is afgerond, is in het centrumgebied een brede mix van (culturele) evenementen en activiteiten ontstaan. Met name het Rensenpark is hiervoor een beeldbepalende plek. In 2020 is een groot aantal evenementen waaronder Veenbrand, Into Nature, de Uitmarkt niet doorgegaan of uitgesteld.

De culturele ontwikkeling van het Rensenpark wordt gestimuleerd en heeft een aanjagend effect op de cultuursector in de hele gemeente.

Door bezuinigingen zal het langer duren om de ontwikkeling van het Rensenpark tot broedplaats voor kunst, cultuur en innovatie tot stand te brengen. Wel worden het stadspark en de huidige initiatieven zeer goed gewaardeerd door de bezoekers en hebben de creatieve initiatieven absoluut een meerwaarde voor de ontwikkeling en uitstraling van Emmen. Ook zorgt de ontvangen bijdrage van €200.000 van het VSBfonds voor het Rensenpark voor een belangrijke impuls en is de verwachting dat de beoogde nieuwbouw van het CBK een stimulerend effect zal hebben op de ontwikkeling van het park

Jaarrekening 2020 – Programma’s

58

Doel

Prestatie

Kunst, cultuur en cultuurhistorie leveren een waardevolle bijdrage aan economische en ruimtelijke opgaven.

Een voorbeeld van samenwerking op het gebied van kunst in de openbare ruimte is de samenwerking tussen gemeente Emmen, Provincie Drenthe, Stichting LACDA en de grondeigenaren rond Broken Circle / Spiral Hill. In 2020 waren openstellingen gepland, maar deze zijn verplaatst naar 2021, wanneer ook het 50-jarig bestaan van het kunstwerk is. Een aandachtspunt is het achterstallig onderhoud van de meer dan 300 beelden in de openbare ruimte in Emmen, die in beheer zijn bij het CBK. De verwachting is dat hiervoor in de toekomst extra budget en inzet nodig is.

Er ontstaan nieuwe verbindingen tussen kunst en cultuur en andere sectoren, met name gezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid.

Met name vanuit het Buurtcultuurfonds worden initiatieven gesubsidieerd die een belangrijke bijdrage leveren aan de leefbaarheid. Deze activiteiten zijn voor een groot deel gericht op participatie. Ook is vanuit dit fonds een kunstinitiatief gesubsidieerd dat aandacht vraagt voor vogelsterfte en gemaakt wordt met duurzame materialen.

In Noord-Nederlands verband nemen culturele organisaties uit Emmen deel aan innovatieve projecten, die bijdragen aan onze culturele ambities.

Emmen neemt sinds 2017 deel aan We The North, een samenwerkingsverband tussen de drie noordelijke provincies en Groningen, Assen, Leeuwarden en Emmen. Gezamenlijk is een regioprofiel aangeboden aan de Raad voor Cultuur waarmee wordt ingezet op extra rijksfinanciering. Voor de periode 2021-2024 is een nieuw beleidsdocument opgesteld. Vanuit Emmen nemen Loods13, CBK en de Kunstbeweging deel aan projecten van We The North en ook Emmense talenten nemen deel aan de talentontwikkelingstrajecten.

Sport (leefbare en sociale gemeente) Doel

Prestatie

Iedereen die dat wil kan deelnemen aan natuurlijk bewegen, sportieve bewegingsactiviteiten, sport of topsport.

Er werden wekelijks in de zes gebieden sportieve beweegactiviteiten georganiseerd. In de maanden maart tot en met juli zijn nauwelijks zelf activiteiten georganiseerd. Via de Emmense regiegroep sport & corona is optimaal gefaciliteerd dat sportverenigingen en sportaanbieders zo snel als reëel weer konden starten. Buurtsportcoaches waren vaak bij het opstarten daarvan fysiek aanwezig om te adviseren en te monitoren. Het onderzoek naar zwemvaardigheid en sportdeelname ‘Sport jij ook’ is opgeleverd. Er is gestart met een pilot ‘sporthulpmiddelen’ samen met de WMO. Emmen is één van de drie gemeenten die deelnemen aan dit door het Rijk gesubsidieerde traject. Het resultaat wordt in 2021 opgeleverd. Doel is om het traject van het aanvragen van een relevant sporthulpmiddel intern te stroomlijnen, zodat onnodige barrières worden geslecht Er zijn afgelopen periode 7 kampioenen gehuldigd. Een aanvraag voor Europese subsidie is aangevraagd en gehonoreerd: de Vital City Challenge start in 2021. Doel is om online en offline sportstimulering te combineren en een eerste stap te maken in datadriven sportbeleid.

Sport levert een bijdrage aan een gezonde samenleving.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

De buurtsportcoaches organiseren gezondheidsactiviteiten met budget vanuit M&Gezond! Er hebben bijna 100 mbo-studenten in de gebieden Noord, Oost, Zuid en de Blokken met het sport en bewegen uitstroomprofiel Sport, bewegen & gezondheid drie dagen per week stagegelopen, met de buurtsportcoaches als opdrachtgever en begeleider. Veel minder dan gepland in de coronaperiode.

59

Doel

Prestatie

Sport boort aan en-of versterkt de opvoedkracht van wijken en dorpen.

In de initiatieffase van het lokale sportakkoord hebben Sedna en Yorneo getekend om een plan in te dienen. Door corona is dit nauwelijks verder geconcretiseerd.

Sportverenigingen die dat willen kunnen zich ontwikkelen tot samenlevingspartner.

Sportverenigingen hebben het zo zwaar met de wekelijkse verplichtingen dat de ontwikkeling naar samenlevingspartner nog niet kan/lukt. Daarnaast hebben veel verenigingen extra problemen gekregen door corona en de bijbehorende maatregelen. In 2020 is het vitaliteitsonderzoek gestart. Twintig verenigingen hebben deze enquête ingevuld en hebben hier feedback op gekregen. Vanuit het Lokaal Sport Akkoord (LSA) is er een ontwikkelproces gestart met Amicitia. Het gaat om een fusietraject en daar zijn, in eerste instantie, ook de volgende verenigingen bij betrokken: Nivoc, Dynamic Tennis en badminton. Vanuit het LSA is een training (Besturen met impact) voor bestuurders gestart. Verenigingen die hier aan meegedaan hebben zijn Wielrenclub FTC Emmen, Triathlon vereniging, TC Rackem, DRV ’34, Bushbikers, Emmer Duikers, BDE, VV Titan en Weiteveense Boys. We waren dit jaar deelnemer aan het project Maatschappelijke Diensttijd Jeugd. Vanuit Emmen zijn er ongeveer 18 jongeren die inmiddels gebruik hebben gemaakt van deze regeling. Op advies van de buurtsportcoaches verenigingsondersteuning zijn de gymverenigingen E&O en GTV Emmen fusieonderhandelingen gestart en is de fusie een feit.

Sportieve evenementen worden gerealiseerd met extra maatschappelijk rendement (sociaal en economisch).

De Drentse Fiets4Daagse is dit jaar niet doorgegaan. De Nationale Sport week wel. Emmen was één van de drie hostcities, samen met Eindhoven en Nieuwegein. Meer dan 80 activiteiten en 2500 deelnemers.

Een toekomstgericht voorzieningenaanbod, betaalbaar voor zowel de gebruiker als gemeente.

De gemeente Emmen heeft meer dan voldoende aanbod van sportaccommodaties voor binnen- en buitensport. De leeftijd van veel accommodaties is relatief hoog en de middelen voor onderhoud, renovatie en vervanging zijn beperkt. Er worden onderzoeken uitgevoerd in het kader van bezetting, duurzaamheid en bouwkundige staat om gericht te keuzes te kunnen maken. De resultaten worden in 2021 verder uitgewerkt. De nieuwbouw sporthal Emmer-Compascuum is per 2021 in uitvoering. De kunstgrasvelden Klazienaveen en Erica zijn goedgekeurd op hun sporttechnische eigenschappen. Daarnaast is het Keurmerk Veilig & Schoon behaald voor Neptunus, de beide andere zwembaden worden vanwege corona pas in 2021 getoetst.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

60

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begroting

Rekening

Verschil

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

5.987

5.908

5.992

Media

2.652

2.759

2.764

-6

Sportaccommodaties

8.114

8.214

8.225

-11

Sportbeleid en activering

-84

1.327

1.389

1.344

45

18.080

18.269

18.325

-56

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

46

143

382

-239

Media

100

100

100

0

2.052

2.093

1.598

495

Totaal lasten

Sportaccommodaties Sportbeleid en activering Totaal baten Mutatie reserves Saldo Sport en Cultuur (netto)

Jaarrekening 2020 – Programma’s

-45

17

64

-47

2.154

2.353

2.144

209

-218

-218

-554

335

15.707

15.698

15.628

70

61

Jaarrekening 2020 – Programma’s

62

Programma 9 – Sociaal domein

Ontwikkelingen in 2020 Het jaar 2020 is vanwege corona geen representatief jaar te noemen. De effecten van corona op onze dienstverlening vertalen zich terug in verschillende onderdelen. Toename Het afgelopen jaar hebben meer mensen een beroep gedaan op maatwerkvoorzieningen. Ook de invoering van het abonnementstarief in de Wmo speelt hierin een rol. Op het gebied van schoonmaakondersteuning en woningaanpassingen is een forse toename te zien. De toename in de woningaanpassingen hangt samen met de vergrijzing, ontwikkelingen in de woningmarkt en stijging van de kosten van bouwwerkzaamheden. Het abonnementstarief en de gevolgen daarvan betreft een landelijk fenomeen en is geagendeerd en besproken op diverse bestuurlijke tafels. Tot op heden heeft dit nog niet tot een ander resultaat geleid. Financieel effect Daarnaast is door de impact van corona het volume van Beschermd Wonen gestegen. Door het invoeren van de nieuwe productstructuur is het financieel effect daarvan minder groot gebleken ten opzichte van de primitieve begroting. De toename van het aantal indicaties voor een maatwerkvoorziening hebben ook een financieel effect. Dit zien we terug in de budgetten die hierdoor onder druk komen te staan. Dit beeld leidt ook in 2021 tot een onzekerheid.

Inzet algemene voorzieningen Deze ontwikkelingen sterken de ambitie van het college om meer in te zetten op algemene voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn. Dit kan een preventieve werking hebben waardoor de inzet van specialistische hulp wordt voorkomen. In 2020 is gestart met een onderzoek naar het toegangsproces tot ondersteuning bij Stichting de Toegang. Het doel is om meer zicht te krijgen op de wijze waarop inwoners met een hulpvraag toegang hebben tot voorzieningen in het sociaal domein. Uitgesteld effect corona Daarnaast zijn er ook zorgen dat er nog een uitgesteld effect van corona gaat ontstaan vanwege verborgen leed. De effecten hiervan kunnen we op dit moment nog niet goed overzien. Er valt te denken aan toename van psychische klachten, gezondheidsklachten en gevoelens van eenzaamheid of onveiligheid als gevolg van de coronamaatregelen. Corona heeft ook de weerbaarheid en slagkracht van zorgaanbieders laten zien. Door creatieve inzet van digitale dienstverlening, waardoor aanbieders in staat zijn gebleken om de ondersteuning en begeleiding op een alternatieve wijze te blijven bieden. Buurtsupport Het faillissement van Buurtsupport heeft geleid tot een hiaat in de keten wat betreft arbeidsmatige dagbesteding. In dat kader zal bij de ontwikkeling van het nieuwe beleidskader Participatie worden ingezet op meer vormen van passende participatie en arbeid.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

63

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma per onderwerp, schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties/acties (wat hebben we gedaan). Bij de prestaties is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Maatschappelijke participatie (sociale gemeente) Doel

Prestatie

Maatschappelijke participatie (“iedereen doet mee naar vermogen”)

Er zijn goede stappen gezet om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen naar vermogen. De samenwerking met Stichting Buurtsupport in het Emmer Werkbedrijf is, in verband met het faillissement van Stichting Buurtsupport, niet tot stand gekomen. Er is gezorgd dat de deelnemers van Stichting Buurtsupport maatschappelijk konden blijven participeren. Ook zijn er stappen gezet in de verdere samenwerking van Emco en Menso in het Emmer Werkbedrijf.

Onze inwoners participeren naar vermogen (zoveel mogelijk mensen aan het werk en meer zelfredzaamheid)

In ieder geval mede door corona is het aantal uitkeringsgerechtigden gestegen. De instroom is over 2020 toegenomen en de beïnvloedbare uitstroom is afgenomen. Het aantal uitkeringen is ten opzichte van eindstand 2019 gestegen met 2,1%. De stijging van het aantal uitkeringen ligt lager in vergelijking met andere gemeenten waarmee we een benchmark voeren. De benchmarkgemeenten kennen een gemiddelde stijging van 3,3%. Menso heeft extra ingezet om de ambitie van uitstroom alsnog te realiseren. De realisatie van een uitstroom van 377 (incl. IOAW) valt landelijk, in positieve zin, op. De uitstroomreden ‘naar regulier werk’ is verhoudingsgewijs hoger dan het landelijk gemiddelde (bron; Benchmark werk en inkomen t/m november). Door corona is er sprake van een toenemend risico van een stijgend uitkeringsvolume. Daarnaast kan er ook sprake zijn van een na-ijleffect. Het is goed om hier bewust van te zijn en hier rekening mee te houden. In 2020 is de taakstelling wat betreft de baanafspraakbanen ruimschoots gerealiseerd met 258 ten opzichte van de ambitie van 248. Ook de taakstelling beschut werk is voor 2o2o gerealiseerd met 56, waarbij 1 extra plaatsing boven de taakstelling is behaald.

Sociale samenhang wordt bevorderd (meer informele zorg, meer samenredzaamheid, minder eenzaamheid)

Op 30 april 2020 heeft de raad het beleidskader Perspectief op jeugd 2020-2028 vastgesteld. In Perspectief op jeugd zet de raad het gewone leven, het gezonde opgroeien en positief opvoeden van kinderen en jongeren, centraal (zie ook programma 4). Via verschillende actielijnen hebben we ingezet op ‘normaliseren’ waarbij we kritisch kijken of specialistische inzet van jeugdhulp (nog) wel de gewenste interventie is. Verbinding in de keten is hierbij het overkoepelende thema. Deze actielijnen sluiten aan bij de afspraken in het Drentse Bestuurlijk Transformatie Akkoord (BTA) en bij de over de periode van 2020-2028 in Zuid-Drents verband ingekochte individuele jeugdhulpvoorzieningen, waarbij we bijvoorbeeld omzetbegrenzing hebben afgesproken. Daarnaast hebben we ingezet op preventie, door bijvoorbeeld de samenwerking met onderwijsveld verder te intensiveren.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

64

Doel

Prestatie In 2020 is gestart met een onderzoek gericht op de doelmatigheid van het toegangsproces, de wijze van (be)sturing en de mate waarin de Toegang effectief en efficiënt werkt aan de haar gestelde opdracht en toebedeelde taken. Dit onderzoek wordt naar verwachting in het eerste half jaar van 2021 afgerond. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de transformatie binnen de Wmo op de onderdelen begeleiding, schoonmaakondersteuning en beschermd wonen. Naar aanleiding van dit onderzoek zijn er transformatieagenda´s opgesteld voor de gecontracteerde aanbieders BW en de Hoofdaanbieders. De bedoeling is hiermee vanuit de gemeente meer sturing en richting te geven aan de doelen die de komende periode centraal staan. Een van de doelen is gericht op een ketenbrede samenwerking binnen het sociaal domein. We nemen samen met de corporaties en zorgaanbieders deel aan het Actieprogramma Weer Thuis! Dit is gericht op vraagstukken die spelen bij uitstroom BW/MO, maar ook opgaven rondom instroom in de wijk. Hiertoe worden procesafspraken gemaakt over de uitstroom. De afspraken worden in het eerste kwartaal van 2021 vastgelegd in een convenant. Voor veel inwoners die wekelijks naar de dagbesteding gaan (en hun mantelzorgers) is de coronacrisis een heftige periode geweest. Veel dagbestedingen zijn in de eerste golf gesloten en het aantal sociale contacten was beperkt.

Er is veel inzet geweest om ondanks de sluiting alternatieve dienstverlening op te zetten bijvoorbeeld door middel van beeldbellen. Hierdoor is contact met de cliënten in stand gebleven en werd extra ondersteuning ingezet indien dit noodzakelijk was. In de 2e golf zien we dat zowel cliënten als aanbieders beter zijn aangepast aan de situatie en dagbestedingen voor het grootste deel gewoon open zijn met inachtneming van de maatregelen van het RIVM. In 2020 is een Plan van Aanpak ingediend bij VWS voor de brede aanpak van dak- en thuislozen. Hiermee zijn incidentele middelen opgehaald waarmee uitvoering gegeven kan worden aan de aanpak van dak- en thuisloosheid. Het plan richt zich op preventie, vernieuwing van de opvang en wonen met begeleiding. Hiermee geven we invulling aan de landelijke opgave ‘iedereen onder een dak´.

Bestrijding armoede/schulden (kinderen en volwassenen)

Pilot Jongeren Perspectieffonds Het Jongeren Perspectieffonds (JPF) is een extra instrument in de keten van schulddienstverlening. De pilot start en beoogt jongeren met schulden, die tussen wal en schip dreigen te geraken, weer toekomstperspectief te geven door schulden terug te dringen, maatschappelijke kosten te verminderen. De pilot is eind 2020 van start gegaan. Er zijn eind 2020 19 jongeren gesproken, waarvan er 10 jongeren zijn toegelaten. Met de jongeren die voldoen aan de criteria van het JPF worden perspectiefplannen opgesteld met afspraken over sanering of herfinanciering van schulden en hun tegenprestatie.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

65

Doel

Prestatie Ook in 2021 is het voornemen om 10 jongeren te laten deelnemen aan het JPF. De pilot moet ons leren of een Jongeren Perspectieffonds in Emmen levensvatbaar is om op structurele wijze voort te zetten. In de pilotfase zal ook de samenwerking worden gezocht met Stichting Knip en VIP! Emmen. Door de coronamaatregelen heeft er een onderbesteding plaatsgevonden voor het Jongeren Perspectieffonds.

Bevorderen van gezondheid en vitaliteit (lichamelijk en psychisch)

Uitrol 1000-dagen aanpak Goede Start; We zijn gestart met de 1000 dagen aanpak (Moeders van Emmen) in de Blokken en de Monden met de insteek om, door een intensieve ondersteuning, te zorgen dat kinderen uit zwakkere gezinnen al bij de geboorte een gezonde en veilige start maken. Op dit moment zijn er acht gezinnen dit aantal moet doorgroeien naar dertig. Uitvoering geven aan het Actieplan Zorglandschap en de daarin opgenomen actielijnen; In het kader van het actieplanzorglandschap heeft er een onderzoek plaatsgevonden onder huisartsen in Emmen. De opbrengsten van het onderzoek vormen de basis om in gezamenlijkheid (huisartsen, gemeente, extern betrokkenen) concreet aan de slag te gaan met verschillende actielijnen. Psychische gezondheid We voeren een proeftuin uit in Emmen Oost waar we een samenhangende en sluitende aanpak ontwikkelen met de GGZ als het gaat om andere zorg en ondersteuning aan inwoners met een langdurige psychische kwetsbaarheid. In 2020 is besloten om De proeftuin Optimaal Leven met een jaar te verlengen. Dit betekent dat de proeftuin doorloopt in 2021. Tijdens dit jaar staat de borging en structurele inbedding na de proeftuinfase centraal.

Bevorderen van veiligheid (veilig opgroeien, bestrijding huiselijk geweld, veilige opvang).

Jaarrekening 2020 – Programma’s

We maken afspraken met onze strategische partners over het signaleren en bestrijden huiselijk geweld. We actualiseren onze afspraken voortdurend. We investeren en maken gebruik van systemen en methodes die veiligheidsrisico’s met het oog op jongeren inzichtelijk maken.

66

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begroting

Rekening

Verschil

Arbeidsparticipatie

11.861

12.657

13.008

-351

Begeleide participatie

26.573

29.282

27.864

1.419

Geescaleerde zorg 18-

472

504

519

-14

Geescaleerde zorg 18+

23.064

22.836

24.189

-1.353

Maatwerkdienstverlening 18-

33.618

35.889

34.566

1.323

Maatwerkdienstverlening 18+

32.629

32.971

32.408

563

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

5.230

5.355

5.601

-246 387

Samenkracht en burgerparticipatie

6.212

6.994

6.607

Volksgezondheid

13.305

13.526

13.445

82

Wijkteams

2.767

2.904

2.957

-53

155.732

162.918

161.163

1.756

1.000

561

901

-339

Geescaleerde zorg 18+

443

829

704

125

Maatwerkdienstverlening 18-

250

0

35

-35

Maatwerkdienstverlening 18+

1.214

927

778

148

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

270

198

180

18

Samenkracht en burgerparticipatie

106

854

858

-5

Volksgezondheid

0

510

511

-1

Totaal baten

3.283

3.878

3.968

-89

Totaal lasten Arbeidsparticipatie

Mutatie reserves Saldo Sociaal Domein (netto)

Jaarrekening 2020 – Programma’s

-9

1.429

967

462

152.440

160.469

158.162

2.307

67

Jaarrekening 2020 – Programma’s

68

Programma 10 – Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen

Ontwikkelingen in 2020 Corona In de jaarrekening 2020 zijn op de diverse programma’s de effecten van corona verwerkt. Zoals bij Berap 2020-II met de raad afgesproken worden voor- en nadelen in 2020 als gevolg van corona verrekend met de reserve ‘Corona’. De rijksmiddelen die we als compensatie voor effecten corona in het gemeentefonds krijgen worden in de reserve ‘Corona’ gestort. In de paragraaf ‘Corona’ wordt in detail een overzicht gegeven van de financiële consequenties van corona. De stand van de reserve ‘Corona’ op 31 december 2020 is circa € 5 miljoen. Onderzoek tekorten Jeugdzorg Recent is een onderzoeksrapport van AEF gepubliceerd over de toereikendheid van de financiering van de jeugdzorg. Tijdens de bespreking van de decembercirculaire 2020 zijn de uitkomsten van het onderzoek bekend gemaakt. Het onderzoek maakt inzichtelijk dat gemeenten in 2019 € 1,6 tot € 1,8 miljard meer hebben uitgegeven dan dat ze ontvangen hebben uit de rijksmiddelen. Daarnaast is de conclusie van het onderzoek dat gemeenten op basis van de huidige uitgangspunten van de Jeugdwet een structureel tekort hebben van € 1,3 tot € 1,5 miljard wanneer gemeenten de doelmatigheidswinst die in het onderzoek zichtbaar is gemaakt realiseren. Herziening gemeentefonds Begin februari 2021 zijn de voorlopige uitkomsten van de herziening gemeentefonds bekend gemaakt.

Voor ons zijn de voorlopige uitkomsten nadelig voor een bedrag van ongeveer -/- € 1 miljoen (vanaf 2023). De herverdeling pakt voorlopig fors nadelig uit voor Noorden, vooral in Friesland en Groningen. Er vindt nader onderzoek plaats wat daar de oorzaken van zijn. In VDG-verband zijn wij hierbij aangehaakt. Op basis van adviezen van de Raad voor Openbaar Bestuur en de VNG stelt het Rijk een definitieve verdeling op. Zoals bekend gaat het VNG pas akkoord met een herverdeling (in welke vorm dan ook) als de ‘koek groter wordt’. Een nieuw kabinet gaat een besluit nemen over de herziening. Middelen Klimaatakkoord en Omgevingswet Uit recente onderzoeken blijkt dat gemeenten veel rijksmiddelen nodig hebben voor de uitvoering van het Klimaatakkoord en de Omgevingswet. Onzeker is of een nieuw kabinet deze middelen ook beschikbaar zal stellen.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

69

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma per onderwerp, schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties/acties (wat hebben we gedaan). Bij de prestaties is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Flexibele ambtelijke organisatie Doel

Prestatie

Het zijn van een adaptieve organisatie, het mee kunnen bewegen met de ontwikkelingen

In 2020 is met ambitie gewerkt aan het zijn van een adaptieve organisatie door middel van een aantal trajecten; doorontwikkeling van de aansturing, leiderschapsontwikkeling en strategische personeelsplanning. Medewerkers worden steeds meer flexibel ingezet voor opgaven en programma’s. De manier waarop de organisatie en de medewerkers zich hebben aangepast aan de corona situatie laat zien dat we op de goede weg zijn. In 2020 is de basis gelegd en een start gemaakt, in 2021 worden deze trajecten doorgezet en afgerond.

Het realiseren van een organisatie-ontwikkelbudget om blijvend te kunnen investeren in de organisatie

Onderdeel van de in te vullen taakstellingen op de organisatie is het vormen van een organisatieontwikkelbudget. In 2020 zijn hierin forse stappen gezet. Door het in 2020 instellen van een reserve bedrijfsvoering (die gevuld is met € 1 miljoen ten laste van het bedrijfsvoeringsresultaat) is incidenteel budget voor ontwikkeling beschikbaar. Naar verwachting wordt in 2021 dit traject van bezuinigen en ombuigen in de organisatie afgerond en het structureel ontwikkelbudget gevormd.

Aantrekkelijke werkgever blijven waar ruimte is voor ontwikkelingen

De organisatie heeft een aantal middelen om een aantrekkelijke werkgever te zijn. Denk hierbij aan het mobiliteitsbureau, loopbaancoaches, BOCE-academy, opleidingsmiddels (VTO), enz. die ingezet kunnen worden. Als gevolg van corona zijn veel opleidingen/cursussen fysiek niet door gegaan. Daar is op ingespeeld door het aanbieden van de digitale BOCE-academy Een omgeving waarin via e-learning en webinars medewerkers digitaal van het ontwikkelaanbod gebruik kunnen maken. Alle medewerkers van het mobiliteitsbureau waren geplaatst op klussen/opgaven.

De informatiesamenleving vraagt om een investering in de informatievoorziening Doel

Prestatie

We bieden passende functionaliteit op basis van moderne technologie welke tijd- en plaats onafhankelijk wordt aangeboden

In het jaar 2020 is er veel extra inzet geweest als gevolg van corona, waardoor stappen in de ontwikkeling zijn gezet. In 2020 is bijvoorbeeld gestart met de eerste fase van het op orde brengen van de ICT omgeving door te standaardiseren en te stabiliseren. Hierdoor is het netwerk in 2020 vernieuwd en zijn het aantal desktops en werkplekken tot een minimum en beheersbaar aantal teruggebracht. Tevens zijn nieuwere versies van de Microsoft omgeving geïntroduceerd. Als gevolg van corona zijn versneld oplossingen ingevoerd waarmee digitaal samenwerken wordt ondersteund. Door de extra inzet als gevolg van corona zijn ook zaken niet gerealiseerd.

Informatiegestuurd werken is technisch en organisatorisch in positie om de organisatie te faciliteren in het sturen met data

In 2020 zijn er mooie stappen gemaakt in het programma Informatie Gestuurd Emmen (IGMM). Allereerst is geïnvesteerd in het formuleren van een visie en een meerjarenplan om onze doelen nader te concretiseren. Parallel hieraan is gewerkt aan het vergroten van kennis op dit gebied, is de organisatie nader uitgewerkt en nieuwe technologie ingevoerd voor IGMM. Het Datalab wordt steeds meer ingezet om te ondersteunen bij vraagstukken van

Jaarrekening 2020 – Programma’s

70

Doel

Prestatie maatschappelijk belang. Het programma Angelslo is hier een voorbeeld van.

We gaan zorgvuldig om met data en informatie van de inwoners van Emmen en werken volgens het ‘privacy by design’ principe

In 2020 is hard gewerkt aan het inbedden, beleggen en borgen van privacy en informatieveiligheid in de organisatie; er is o.a. geïnvesteerd in het aannemen van nieuwe medewerkers, governance etc. Op deze basis wordt volgend jaar doorgebouwd om op orde te komen.

Uitgangspunt is minder ICT en een meer digitale overheid

We hebben een begin gemaakt met een samenwerking met de IT Campus. We werken samen met Sedna, Stichting de Toegang en @homeFirst aan de gezamenlijke opgave rondom het thema kwetsbare inwoners.

Gegevensbescherming op basis van AVG Doel

Prestatie

Voldoen aan de wettelijke verplichting vanuit de AVG

De ambitie om in de geest van de AVG te kunnen handelen is nog niet gerealiseerd. Op dit moment is de basis nog niet gerealiseerd om als organisatie aantoonbaar te voldoen aan de AVG vereisten. Daarom is het AVG-proof maken van de processen voor 2021 een organisatiebreed thema. Daarnaast wordt door de organisatie een actieplan 2021-2022 opgesteld om deze basis op orde te krijgen. In 2020 heeft de organisatie verdere stappen gezet om het register van verwerkingsactiviteiten te complementeren en te actualiseren.

Privacy en informatieveiligheid Doel

Prestatie

Vanaf 2020 voldoen aan de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO), deze landelijk afgesproken norm bevat zwaardere beveiligingseisen dan het huidige niveau

In 2020 is nadere invulling gegeven aan het verduidelijken en versterken van de privacy en informatieveiligheid governance binnen de organisatie. In 2021 wordt ingezet op het verder ontwikkelen van de procescycli voor informatieveiligheid en privacy om grip en sturing op deze onderwerpen te verhogen, het beleggen van eigenaarschap voor de BIO en AVG maatregelen, het classificeren van informatie en wordt verder uitvoering gegeven aan de meerjarenplannen voor informatieveiligheid en privacy.

Belastingen en heffingen Doel

Prestatie

Binnen de randvoorwaarden van een gezonde financiële huishouding zullen we de stijging van de gemiddelde woonlasten zoveel mogelijk beperken

Het zoveel mogelijk beperken van de stijging van de woonlasten is gedaan. De OZB is in 2020 voor het eerst in jaren beperkt gestegen.

De Rioolheffing zal, conform de besluitvorming rond de invoering van het nieuwe GRP, qua opbrengst met 2% worden verhoogd (dit om 100% kostendekkendheid te bereiken)

Dit is bij het bepalen van de tarieven gerealiseerd.

De afvalstoffenheffing is verhoogd met de afvalstoffenbelasting die door het Rijk aan de gemeenten is opgelegd

Dit is bij het bepalen van de tarieven gerealiseerd.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

71

Vennootschapsbelasting Doel

Prestatie

Met zo min mogelijk extra administratieve lasten wordt jaarlijks inzicht verkregen in de VPB-plicht van de gemeente Emmen, doelstelling is ook het beperken van de VPB-plicht

Er wordt op een zo kostenefficiënte mogelijke wijze kritisch gekeken naar de potentiële VPBbelastingplicht van activiteiten over het jaar 2020. De verwachting is dat er geen of nauwelijks VPB betaald hoeft te worden over het jaar 2020.

Gemeentefonds Doel

Prestatie

Voldoende middelen in het gemeentefonds, met name ook in relatie tot het sociaal domein

Het Rijk heeft nog geen structurele extra middelen in het gemeentefonds toegevoegd. In die zin is dit punt niet gerealiseerd. De lobby van gemeenten loopt nog door. Wij hebben de financiën binnen het sociaal domein in brede zin op orde. Hier wordt mee bedoeld dat we voor het sociaal domein in zijn totaliteit bezien (WMO, Jeugdhulp, WSW, BUIG) binnen de daarvoor beschikbaar gestelde rijksmiddelen blijven.

Emmense en Drentse belangen kenbaar maken bij de komende herziening financiële verhoudingen (algemene uitkering en verdeelmodellen sociaal domein)

Wij hebben actief onze belangen kenbaar gemaakt met betrekking tot de herziening gemeentefonds. Sinds begin februari 2021 zijn de voorlopige uitkomsten bekend. In VDG-verband vindt actie plaats om de verdeelmodellen te beoordelen.

Gezonde financiële huishouding Doel

Prestatie

Ruimte creëren in de begroting waardoor er ruimte ontstaat om het collegeprogramma uit te voeren

De investeringsagenda is in 2 tranches voor een deel gerealiseerd (december 2018 en maart 2019). In de begroting 2021 is beperkte ruimte voor nieuw beleid. Het volledige collegeprogramma uitvoeren is nu niet mogelijk.

Met betrekking tot Gemeenschappelijke Regelingen een eenduidig proces in Drents verband voor de kaderbrief en het opleggen van taakstellingen

In VDG verband is een werkgroep opgericht en zijn voorstellen geformuleerd, maar dit heeft nog niet geresulteerd in een voorstel dat aan de Drentse gemeenten is voorgelegd. Dit als gevolg van veelheid meningen op Drents niveau.

Harmonisatie van het beleid rondom toekenning van indexaties

In de kadernota 2021 hebben wij een goede stap gezet met het verwerken van indexaties van de budgetten. Er zijn echter nog stappen te zetten in verdere harmonisatie, met name ook met betrekking de bijdragen aan GR/verbonden partijen en de subsidies. Het beleid rondom indexatie betreft niet alleen een technische operatie, het gaat veelal ook om politieke keuzes.

De renterisico’s zoveel mogelijk beperken

Op basis van een actuele liquiditeitenplanning en een actuele investeringsplanning wordt regelmatig de vermogensbehoefte bepaald. Er wordt steeds bekeken of kort of lang financieren het meest voordelig is. De renterisiconorm wordt goed bewaakt; bij nieuwe leningen wordt bekeken welke looptijd het beste binnen de leningenportefeuille past.

Sluitend financieel kader, zowel per jaar als in meerjarenperspectief

Bij de kadernota 2021 en ook bij de begroting 2021 is sprake van een sluitend perspectief 2021-2024.

Structurele uitgaven worden in ieder geval in meerjarenperspectief gedekt door structurele inkomsten

Onze begroting 2021 is structureel sluitend en dus materieel in evenwicht.

Versterking van het weerstandsvermogen / afdekking risico’s

Op basis van jaarlijkse stortingen in de algemene reserve is de prognose dat eind 2023 het weerstandsvermogen weer op de norm ruim voldoende staat.

Jaarrekening 2020 – Programma’s

72

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begroting

Rekening

Verschil

Algemene uitkering

642

312

0

Belastingen Overig

443

440

430

312 11

Overhead

35.933

35.973

35.345

628

Overige baten en lasten

2.904

1.742

1.586

156

OZB woningen

1.363

1.599

1.432

167

Treasury

-1.070

363

926

-563

Totaal lasten

40.215

40.430

39.718

711

Algemene uitkering

246.185

259.665

259.449

216

Belastingen Overig

383

318

417

-99

3.934

4.954

5.524

-570 -408

Overhead Overige baten en lasten

514

182

590

OZB woningen

15.435

16.006

16.016

-10

OZB- niet woningen

10.527

10.508

10.318

190

Treasury Totaal baten Mutatie reserves Saldo Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen (netto)

Jaarrekening 2020 – Programma’s

2.865

2.846

2.866

-20

279.842

294.478

295.179

-701

939

6.113

6.207

-94

-238.687

-247.935

-249.254

1.318

73

1. Paragraaf lokale heffingen 2021 Deze paragraaf geeft meer inzicht in de lokale heffingen en belastingen van de gemeente. Er wordt inzichtelijk gemaakt wat de verschillen zijn tussen de begrote en de werkelijke opbrengsten. Beleid Algemeen De woonlasten voor de eigenaren/inwoners bestaan hoofdzakelijk uit de optelsom van OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Elk gezin betaalt afvalstoffenheffing en praktisch iedere woning is aangesloten op het riool. Huurders betalen geen OZB, dus daar is de omvang van afvalstoffen- en rioolheffing bepalend voor de woonlasten. Voor de lagere inkomens is er ook de mogelijkheid van kwijtschelding. Voor een aantal heffingen staan daar rechtstreekse, individuele prestaties tegenover (leges, begraven, parkeren, markten). Geraamde inkomsten In onderstaande tabel is aangegeven welke inkomsten zijn begroot en wat de werkelijke inkomsten waren. B edragen x €1.000

Begroting 2020 Rekening 2020

Verschil

OZB (onroerende zaakbelasting)

26.268

26.111

-157

Afvalstoffenheffing

13.797

13.804

7

Rioolheffing

9.995

10.021

27

Parkeergelden

3.832

2.498

-1.334

Sporttarieven c.a.

1.933

1.585

-348

Grafrechten

802

857

55

Bouw leges

3.190

3.256

67

Leges documenten

879

759

-120

Overige leges en vergunningen

396

415

19

Belastingen (oa toeristen- en reclamebelasting)

844

660

-184

61.935

59.967

-1.968

Totaal

Nadere toelichting op de verschillen tussen begroot en werkelijk: Onroerende zaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven over woningen en over bedrijven (niet-woningen). De opbrengsten zijn iets lager uitgevallen, omdat sommige objecten gedurende het jaar administratief omgezet moesten worden naar woning. Bijvoorbeeld door feitelijk ander gebruik of door nieuwe jurisprudentie. Omdat het tarief voor woningen lager ligt, zijn de inkomsten lager. Parkeren De opbrengsten van parkeren zijn flink achtergebleven bij de begroting vanwege corona. Sporttarieven Ook bij de sporttarieven is de lagere opbrengst te verklaren door corona. Dit komt doordat sportaccommodaties gesloten moesten worden en er geen huurinkomsten meer waren. Bouwleges Er zijn aanzienlijke inkomsten geweest voor omgevingsvergunningen, mede vanwege een aantrekkende economie en meer aangevraagde vergunningen. Daar staat tegenover dat er ook veel capaciteit ingehuurd moest worden voor (tijdige) vergunningverlening en het wegwerken van achterstanden. Bij Berap II is de begroting hierop aangepast. Leges documenten Bij paspoorten en rijbewijzen zijn minder leges binnengekomen. Deze laatste kunnen ook digitaal worden aangevraagd, waardoor de gemeente minder of lagere leges ontvangt. Daarnaast zijn er effecten door corona: er zijn minder rijexamens afgelegd, dus ook minder rijbewijzen verstrekt.