Bijlage 2: Enexis Jaarrekening 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

op te lossen moet het net in de wijken aangepast worden. We proberen daarbij om werkzaamheden zoveel mogelijk te combineren, zodat de straat maar één keer open hoeft. Vanzelfsprekend streven wij ernaar de klachten zo snel als mogelijk te verhelpen als de oorzaak in ons net ligt. We ontplooien initiatieven om de kwaliteit en capaciteit in het laagspanningsnet te volgen, waardoor we in de toekomst beter kunnen voorspellen waar problemen zich gaan voordoen en deze tijdig aan te pakken. EERLIJKE TARIEVEN In lijn met de tariefbesluiten van de ACM hebben wij onze tarieven voor consumenten in 2021 verhoogd met 8% voor elektriciteit en 3% voor gas. Dit is onder meer nodig om de stijgende inkoopkosten van TenneT te betalen. In de komende jaren zullen de kosten voor netbeheer stijgen als gevolg van ons werk in de energietransitie en dit heeft naar verwachting ook effect op de tarieven voor onze klanten. Om deze kostenstijging zo klein mogelijk te houden pleit Enexis al jaren voor een nieuw, eerlijker tarievenmodel dat klanten een financiële prikkel geeft om het netwerk efficiënter te gebruiken. Dit is nu niet het geval: alle huishoudelijke kleinverbruikers betalen hetzelfde, onafhankelijk van hoe zwaar de aansluiting belast wordt. Wij zien graag dat klanten een tarief betalen dat past bij hun gebruik.

Gebruikt een klant het net intensief door bijvoorbeeld een elektrische auto snel op te laden, dan betaalt hij meer dan iemand die dat doet in een rustiger tempo, bijvoorbeeld ‘s nachts. Dit idee voor een nieuw tarievenmodel voor kleinverbruikers bespraken netbeheerders in 2021 met diverse stakeholders, waaronder de Consumentenbond. De reacties zijn overwegend positief. Het is eerlijker en stimuleert klanten om hun energieverbruik te spreiden over de dag. In 2022 dienen de netbeheerders het voorstel naar verwachting in bij de ACM. GEMIDDELDE NOTA VOOR HUISHOUDELIJK GEBRUIK (NETWERKKOSTEN OP JAARBASIS IN EURO’S) Elektriciteit 250 218

224

230

232

Gas 251

200

167

169

176

182

100

Vastrecht transport Capaciteit (incl. systeemdienst) Vastrechtaansluiting Meter

50

2017 2018 2019 2020 2021

AANVULLENDE INFORMATIE

2017 2018 2019 2020 2021

22

PLANNEN VOOR HET ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST We merken steeds meer dat deze transitieperiode, waarin logischerwijs niet alles gestructureerd en planmatig is, vraagt om

11.a een andere aanpak dan we gewend zijn. In de uitvoering is het essentieel dat politieke keuzes over de aanpak en de tijd nu worden gemaakt: wat moet eerst? Willen we in Nederland eerst nieuwe woningen aansluiten op het elektriciteitsnet of geven we prioriteit aan het verzwaren van een aansluiting voor zonnepanelen? Het verbouwen van de infrastructuur kost tijd en vraagt om slimme, integrale afwegingen. Voor netbeheerders is het stellen van dergelijke prioriteiten niet toegestaan in de huidige gas- en elektriciteitswetgeving. Wij sluiten op non-discriminatoire wijze aan, waarbij het principe geldt ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’. Wij dringen bij het Rijk aan op een prioriteringskader, dat door provincies en gemeenten gebruikt kan worden om tot maatschappelijk optimale keuzes te komen. Hierdoor zouden projecten met veel maatschappelijke waarde txt_Vier routes voorrang kunnen krijgen. Want het is in belang van de gehele samenleving dat de energietransitie haalbaar is en betaalbaar, en dat de noodzakelijke investeringen financierbaar blijven.

VIER ROUTES NAAR EEN KLIMAATNEUTRAAL ENERGIESYSTEEM In 2021 deden netbeheerders een studie naar de routes die Nederland kan kiezen om te komen tot een volledig klimaatneutraal energiesysteem (‘Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050’). Vier uitgewerkte scenario’s laten grote verschillen zien als het gaat om de infrastructuur, de kosten, het ruimtegebruik en de haalbaarheid. Echter in alle gevallen zal de infrastructuur voor elektriciteit zeer fors moeten worden uitgebreid. Het is ook nodig om een netwerk voor waterstof, warmte en CO2 aan te leggen. Bovendien is er meer snelheid nodig. De huidige doorlooptijden voor netaanpassingen leiden tot knelpunten. LEES MEER IN HET RAPPORT VAN NETBEHEER NEDERLAND

171

150

0

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

>

Om het energiesysteem van de toekomst te realiseren is een nieuw wettelijk en regulatorisch kader essentieel. Wetgeving uit het verleden sluit niet meer aan bij de toekomst. Wij zien het bovendien als een risico dat onze rol in de energietransitie wordt belemmerd door een te beperkte taakomschrijving voor netbeheerders in de nieuwe Energiewet. Over het wetsvoorstel spraken wij in 2021 binnen de sector en via Netbeheer Nederland met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Ook de nieuwe Warmtewet biedt nog geen duidelijkheid over de voorwaarden waaronder netwerkbedrijven een rol kunnen spelen in de distributie van warmte. Omdat de totstandkoming van een toekomstgericht wettelijk kader veel tijd in beslag neemt, pleit Enexis voor tussentijdse stappen om actuele knelpunten op te lossen om de energietransitie vooruit te helpen.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

23

WERKPAKKET WERKPAKKET 2022 2022 PER PER PROVINCIE PROVINCIE (in miljoenen euro’s) 186

1.100 1.044 114

185

1.000

959 882

900 804 800 730

364

732

700 195

600

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Werkpakket 2017-2022 op basis van normkosten.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

24

“WIJ GROEIEN EN DUS OOK ONZE” ELEKTRICITEITSVRAAG” Tjisse Stelpstra

Gedeputeerde provincie Drenthe “Inwoners en bedrijven in Drenthe komen volop met duurzame initiatieven. De intrinsieke wens om een bijdrage te leveren aan het klimaat is groot. En daar komt bij dat we uitvoering willen geven aan de Regionale Energiestrategie. Als dan blijkt dat het elektriciteitsnet vol zit, is de teleurstelling groot. Er is massaal onderschat dat regio’s tempo willen maken. Met Enexis hebben we veelvuldig gesproken over de (juridische) belemmeringen om duurzame projecten aan te sluiten én over oplossingen. Het is prettig om te merken dat Enexis het probleem niet wegschuift. We gaan elkaar steeds beter begrijpen en ontdekken hoe we elkaar kunnen helpen. Maar regelgeving staat een oplossing regelmatig in de weg. We werken in Nederland als het ware met een oude gebruiksaanwijzing. Dit moet écht snel door het Rijk worden aangepakt. In de energietransitie zijn creatieve oplossingen nodig om tempo te maken. Hiervoor moet Enexis de barricades op.

ER ZIJN CREATIEVE OPLOSSINGEN NODIG OM TEMPO TE MAKEN.

In Emmen-Weerdinge maken we nu gebruik van de reservecapaciteit van het net. Dat is positief. Hierdoor kunnen er twee grote projecten worden aangesloten. En toch pleiten we voor meer ruimte op het elektriciteitsnet om ook kleinere projecten van inwoners of mkb’ers mogelijk te maken. In Drenthe denkt iedereen mee: wij hebben inwoners opgeroepen om slimme oplossingen te bedenken voor netcongestie. Want in de energietransitie hebben we iedereen nodig.” Samen met marktpartijen en collega-netbeheerders heeft Enexis gelobbyd om reservecapaciteit in het hoogspanningsnet te kunnen gebruiken voor duurzame productie. En met succes: er kwam een algemene maatregel van bestuur. In 2021 is het hoogspanningsstation in Emmen-Weerdinge technisch aangepast door TenneT en Enexis. Marco Poorts, manager Regie op Netwerk bij Enexis: “We zijn heel blij met deze creatieve, technische en regulatorische oplossing. Hiermee kunnen we weer een aantal klanten met duurzame productie aansluiten, zónder nadelige gevolgen voor de bestaande klanten.”

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

25

IN DIT HOOFDSTUK:

Kwaliteitsonderwijs

Eerlijk werk en economische groei

Verantwoorde consumptie en productie

ċ

Effectieve marktfacilitering

ċ

Veilige en gezonde werkomgeving

ċ

Werkgelegenheid en vakbekwame medewerkers

ċ

Efficiënte bedrijfsvoering

ċ

Beleidsbeïnvloeding

ċ

Informatiebeveiliging

ċ

Duurzame organisatie

Klimaatactie

Positieve impact

VOORWAARDEN VOOR DUURZAAM RESULTAAT

Wij bieden 4.947 mensen een baan en zorgen voor een veilige werkomgeving, persoonlijke ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid. Door efficiënt, doelgericht en duurzaam te werken leveren we waarde voor klanten en dragen we bij aan de klimaatdoelen.

Negatieve impact Werken aan de energienetten brengt gezondheidsrisico’s met zich mee voor medewerkers. Daarnaast heeft ons werk een negatieve milieu-impact door de inkoop van materialen, door afval en netverliezen.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

26

VOORWAARDEN VOOR DUURZAAM RESULTAAT Werken in de energiebranche was niet eerder zo uitdagend als nu. We schrijven geschiedenis door te bouwen aan het energiesysteem van de toekomst en helpen daarmee klimaatverandering te beperken. Met een team van bijna 5.000 vakmensen werken én leren we iedere dag om die maatschappelijke taak zo goed mogelijk te vervullen. En we zoeken meer talent! Enexis staat voor een periode van ongekende groei. Er zijn volop medewerkers nodig om uitvoering te geven aan de energietransitie. Een uitdaging, want op de arbeidsmarkt was in 2021 een groot tekort aan ervaren technici, IT’ers en data8.3 analisten en dat zal in de komende jaren waarschijnlijk niet veranderen. Door meer gerichte arbeidsmarktcommunicatie, een aantrekkelijke wervingsbonus voor het aandragen van schaars personeel en eigen opleidingsfaciliteiten wisten we in 2021 toch 529 nieuwe collega’s aan te nemen. Tegelijk zagen we ook collega’s vertrekken of doorstromen naar andere functies. Dat is zorgelijk, omdat het extra druk legt op de begeleiding van nieuwe collega’s. Het duurt gemiddeld twee jaar om nieuwe medewerkers volledig op te leiden tot monteur voordat zij zelfstandig op pad kunnen. Het is ook van cruciaal belang dat we bekwame technische medewerkers waarderen en behouden.

Als eerste stap ontvingen in 2021 bijna 2.000 medewerkers die werkzaam zijn in technische schaarstefuncties bij Enexis Netbeheer en Fudura een extra beloning van € 1.500 bruto. Alleen door creatieve oplossingen te zoeken, voorkomen we dat de energietransitie stagneert. We zetten daarom alles op alles om de uitvoeringscapaciteit te vergroten en de capaciteit bij aannemers maximaal te benutten. Dit jaar organiseerden wij voor 4.3 het eerst een webinar voor potentiële monteurs, uitvoerders en engineers om hen kennis te laten maken met Enexis. Hierdoor kwamen we in contact met honderden geïnteresseerden. We maken ook talent met andere achtergronden en expertises 4.4 enthousiast voor onze uitdaging. In 2021 openden we drie grote simulatiehallen waar zoveel mogelijk specialisten worden 4.7 opgeleid, zoals monteurs en uitvoerders. Ook de Enexis Academy’s voor monteurs, engineers en uitvoerders zijn succesvol. In 2021 zijn er circa 230 deelnemers gestart. Daarnaast hebben we in 2021 een aantal statushouders aangenomen die we opleiden tot monteur. Via het Opleidings- en ontwikkelingsfonds (O&O Nwb) lanceerden we tevens de campagne ‘Power up the Planet!’ om samen jongeren te stimuleren om voor een studierichting in de energietechniek te kiezen.

onderdeel van het opleidingsprogramma binnen Enexis. Naast eigen medewerkers volgen ook derden, waaronder aannemers, veiligheidsopleidingen en vakopleidingen via Enexis. Binnen de sector werken we nauw samen op het gebied van opleiden; we hebben allemaal dezelfde uitdagingen en delen kennis. 2021

2020

2019

2018

2017

Personeelsleden ultimo jaar (eigen personeel)

4.947

4.767

4.488

4.324

4.332

Fte’s ultimo jaar (eigen personeel)

4.772

4.591

4.317

4.167

4.175

Vrouwen in personeelsbestand (%) Ziekteverzuim (%)

19,8

19,7

18,8

18,6

18,5

4,7

4,9

5,4

5,6

4,8

Personeel

Man

Leeftijdscategorie

Vrouw

Totaal

onder 30 jaar

431

89

520

30 t/m 50 jaar

1.841

465

2.306

boven 50 jaar

1.694

427

2.121

Totaal

3.966

981

4.947

Percentage

80,2%

19,8%

100%

Wij motiveren alle medewerkers om zich, naast verplichte modules, te blijven ontwikkelen in hun loopbaan. Daarom bieden we in samenwerking met externe partijen honderden vaktechnische opleidingen en trainingen aan voor persoonlijke ontwikkeling. Als gevolg van de coronamaatregelen en het thuiswerken is het aantal afgenomen trainingen voor persoonlijke ontwikkeling in 2021 lager dan voorgaande jaren. Enexis volgt het aantal opleidingen dat wordt afgenomen en stuurt niet meer op het aantal uren dat medewerkers een opleiding of training volgden. Vakopleidingen gingen zoveel mogelijk door, maar dan in kleinere groepen om de coronamaatregelen in acht te kunnen nemen. Veiligheidsopleidingen vormen een verplicht en essentieel

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

Man

JAARREKENING

Vrouw

Wajong1

WAO2

WIA3

Totaal man

Wajong1

WAO2

WIA3

Totaal vrouw

Totaal

onder 30 jaar

2

-

-

2

-

-

-

-

2

30 t/m 50 jaar

3

-

3

6

1

-

1

2

8

Arbeidsparticipatie

boven 50 jaar

-

11

5

16

-

2

4

6

22

Totaal

5

11

8

24

1

2

5

8

32

1 Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten. 2 Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering. 3 Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen.

Man

Instroom

Uitstroom

Totaal man

onder 30 jaar

113

23

90

1,30

33

10

23

1,20

30 t/m 50 jaar

249

78

171

5,44

55

28

27

4,71

61

184

-123

34,32

18

26

-8

32,23

423

285

138

23,75

106

64

42

15,34

boven 50 jaar

Totaal

AANVULLENDE INFORMATIE

27

kunnen werkvoorbereiders berekenen welke impact aanvragen van klanten voor nieuwe aansluitingen en verzwaringen hebben op onze netten. Met deze capaciteitstoets kan de werkvoorbereider direct zien of er genoeg netcapaciteit is. Dit verlicht de werkdruk bij engineers.

VEILIG EN GEZOND SAMENWERKEN IN CORONATIJD Ons werk aan de vitale infrastructuur mag nooit stilliggen; ook niet in een pandemie. Met heldere instructies omtrent de

8.8 geldende coronamaatregelen ging het werk aan onze netten in 2021 dan ook gewoon door. En toch waren er een aantal spannende momenten als er landelijke coronamaatregelen werden afgekondigd. Kunnen we bij klanten achter de voordeur blijven werken? Hoe gaan we om met teambijeenkomsten? Wanneer kunnen we weer naar kantoor? In de zomer gingen de deuren van onze kantoren mondjesmaat weer open en in het najaar helaas opnieuw op slot. Dat was voor veel collega’s even slikken. Gelukkig zijn er binnen Enexis geen grote uitbraken van corona ontstaan op het werk. Dit gaf vertrouwen dat onze maatregelen en protocollen voor een veilige en gezonde werkomgeving werkomgeving werken.

Dilemma_Impact Corona

Vrouw Gemiddelde lengte dienst­ verband1

In- en uitstroom2

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

Instroom

Uitstroom

Totaal vrouw

Gemiddelde lengte dienst­ verband1

1 Gemiddelde lengte dienstverband bij uitstroom. 2 Employee turnover rate 6,6%.

EFFICIËNT EN SLIMMER WERKEN Om de hoeveelheid werk in de energietransitie aan te kunnen, kijken we ook naar de organisatie van ons werk. We halen alles uit de kast voor een beleidsbeïnvloeding beleidsbeïnvloeding. Allereerst zorgen we ervoor dat iedere medewerker weet wat zijn of haar persoonlijke bijdrage is aan onze doelen. Daarnaast leerden we in 2021 steeds beter om het gesprek te voeren over onze prestaties. Niet om elkaar ter verantwoording te roepen, maar om te leren. Waardoor is het niet gelukt om materiaal tijdig op een project te hebben? Wat kan de ene vestiging van de andere leren? En hoe kunnen we de samenwerking met aannemers verder verbeteren? We analyseren situaties om de oorzaak van verspilling in het proces weg te nemen. Tot slot zetten we in op verbetering van ons gedrag en leiderschap. Want inzichten moeten we in de praktijk kunnen toepassen. We hebben veel aandacht voor complexe veranderprojecten, die een risico vormen in de uitvoering van onze strategie. Zo willen we er alles aan doen om projecten binnen budget af te ronden mét toegevoegde waarde in onze processen. Inmiddels zijn ruim 550 medewerkers gecertificeerd in de Lean-methodiek. Zij helpen teams om prestaties op een gestructureerde manier te analyseren, verspilling te herkennen en processen te verbeteren. Ook ICT biedt uitkomst: met een nieuwe software-oplossing

Dilemma’s en inzichten IMPACT VAN CORONAMAATREGELEN OP HET WELZIJN VAN MEDEWERKERS De coronapandemie heeft niet alleen invloed op onze werkzaamheden, maar ook op medewerkers. We kregen in het afgelopen jaar signalen dat de coronamaatregelen hun tol begonnen te eisen. Thuiswerken heeft namelijk ook een keerzijde. Het kan leiden tot eenzaamheid en een disbalans in de werk/privé-situatie. Met name jongere collega’s en nieuwe medewerkers missen het om elkaar te ontmoeten en van elkaar te leren. In de teams stimuleerden we collega’s om oog voor elkaar te houden en te zoeken naar maatwerkoplossingen voor wie het nodig had om te werken op locatie of elkaar te ontmoeten. De veerkracht die we als organisatie ook dit jaar weer hebben laten zien sterkt ons in ons beeld dat we de uitdagingen van de toekomst met vertrouwen tegemoet kunnen zien. Als organisatie willen we ook leren van deze bijzondere periode en de positieve aspecten vasthouden voor onze manier van werken in de toekomst. Denk aan vermindering van reistijd, efficiëntere overleggen en het feit dat we digitaal steeds vaardiger zijn geworden. Hoe we in de toekomst gaan werken is nog niet precies duidelijk; wel weten we dat flexibel werken blijft. We zetten het teamresultaat centraal en zoeken met elkaar naar een nieuwe balans in het thuis- en op kantoor werken.

Samen experimenteren en leren zijn daarbij belangrijke sleutelwoorden. Zo werken we de komende jaren stap voor stap aan een werkomgeving die collega’s in staat stelt om hun werk elke dag goed te doen.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

28

txt_integriteit organisatie Hoe we ook gaan werken, veiligheid zal bij ons altijd op één staan. Onze mensen werken letterlijk en figuurlijk vaak met spanning, want werken met elektriciteit en gas kent risico’s risico’s. Ondanks de werkdruk bleef het aantal ernstige ongevallen in 2021 beperkt. Het laat zien dat collega’s de veiligheidsinstructies goed kennen en naleven; al vinden we elk ongeval er een te veel. Onze LTIF-score komt dit jaar hoger uit dan vorig jaar. Dit komt met name door een toename van kleinere ongelukjes, zoals struikelen en verstappen. De LTIF-score bij contractors verbeterde in 2021 juist sterk. De reden hiervan is onbekend en wordt door onze aannemers nader onderzocht. 2021

2020

2019

2018

2017

-

-

-

-

1

Enexis

1,16

0,81

1,16

1,48

1,65

Contractors

1,21

2,64

2,58

4,53

2,20

Ongevallen en LTIF Dodelijk ongeluk

1

1 LTIF: de LTIF staat voor het aantal ongevallen met als gevolg verzuim per 1.000.000 gewerkte uren.

Het is onze ambitie om door te groeien naar een hogere veiligheidscultuur. Een van de middelen om veiligheidsbewustzijn en bewust veilig handelen te meten, is de Veiligheidsladder van het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN). Gebaseerd op een nulmeting, die wij uitvoerden met twee zelfstandige auditors gespecialiseerd in veiligheidsaudits, stond Enexis als geheel in 2021 aan het einde van trede twee. Door continu te leren van incidenten en goede voorbeelden over alle vestigingen en afdelingen heen willen we doorgroeien naar trede 3 in 2022. We streven ernaar om binnen vijf jaar de stap te maken naar trede 4 op de Veiligheidsladder. We willen risico’s vóór zijn. Daarbij is sociale veiligheid essentieel, want een randvoorwaarde voor veilig werken is dat je je durft uit te spreken. Ook het bespreekbaar maken van zaken die niet naar wens gaan, hoort daarbij. Door gerichte awareness trajecten stimuleren we een integriteitsbewuste bedrijfscultuur, waarmee medewerkers zich durven uit te spreken. In 2021 actualiseerden wij ook de Enexis Gedragswijzer, waarin staat hoe medewerkers van Enexis omgaan met mensen, middelen (zoals telefoon, laptop en e-mail) en informatie.

AANDACHT VOOR MENSENRECHTEN EN EEN SOCIAAL VEILIGE WERKPLEK We werken aan het cultureel verankeren van integriteit in de organisatie. Hierbij gaat het vooral om het goede gedrag en het goede gesprek. Een sociaal veilige werkplek vinden we belangrijk voor alle medewerkers. Voor de melding van eventuele schendingen zijn er diverse meldingsprocedures, interne en externe vertrouwenspersonen en een regeling vermeende misstanden. Daarnaast is er een interne integriteitscommissie die zaken op het gebied van integriteit en fraude bespreekt en borgt dat we blijven werken aan het cultureel verankeren van integriteit. We onderschrijven de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties en de fundamentele principes en rechten op het werk van de International Labour Organization (ILO). Diversiteit en zorg voor medewerkers staan bij Enexis hoog in het vaandel. Zo stimuleren we medewerkers om hun eigen mening en standpunten uit te spreken, biedt Enexis arbeidsvoorwaarden met aandacht voor gelijk loon voor gelijke arbeid en is er aandacht voor ontwikkeling en opleiding. Ook hebben medewerkers een ruime hoeveelheid vrije dagen en specifieke verlofdagen om bijvoorbeeld ouders en mantelzorgers te ondersteunen. Enexis maakt geen onderscheid van welke aard ook.

Aspecten met betrekking tot mensenrechten zijn uitgewerkt in de cao, bedrijfsregelingen en de Enexis Gedragswijzer. Wij hebben geen specifieke doelstelling, maar zetten een groot scala aan maatregelen in om risico’s ten aanzien van mensenrechten, corruptie en omkoping te mitigeren. Ons beleid om corruptie, zoals belangenverstrengeling of omkoping, van medewerkers te voorkomen is vastgelegd in de Gedragswijzer voor medewerkers, de Gedragscode Leveranciers, cao en in onze Algemene Inkoopvoorwaarden. Met het compliance protocol stimuleren we medewerkers om te voldoen aan de wet- en (interne en externe) regelgeving.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

MEEBEWEGEN IN EEN VERANDEREND SPEELVELD Flexibiliteit in onze houding en oplossingsrichtingen is essentieel, omdat we merken dat nieuwe vraagstukken elkaar in rap 9.1 tempo opvolgen in de energietransitie. Op diverse vlakken is ook aanpassing in de wet- en in regelgeving nodig. Wat zijn bijvoorbeeld spelregels voor nieuwe energievormen, zoals warmtenetten en waterstof? En hoe houden we de 9.4 energievoorziening betaalbaar als er zoveel geïnvesteerd moet worden? Op Europees, nationaal en regionaal niveau werkten wij in 2021 aan beleidsbeïnvloeding en gingen wij in gesprek. Samen met sectorgenoten ontwikkelden we gedragen visies en gaven we concrete adviezen. Bijvoorbeeld over subsidieregelingen voor (thuis)batterijen om energie op te slaan en het afbouwen van de salderingsregeling. In een brief aan de formateurs gaven we advies over urgente punten waarop het nieuwe kabinet zou moeten sturen om de energietransitie te kunnen uitvoeren. Denk aan prioriteren bij de aanleg van infrastructuur, efficiënt gebruik van het systeem en het drastisch verkorten van (vergunningen)procedures. Ook boden we RES-regio’s in 2021 een handreiking aan met concrete oplossingen om de transportcapaciteit efficiënt te benutten. We sluiten coalities met energiemarktpartijen en ketenpartners om onze invloed te vergroten.

Zo maken wij ons bijvoorbeeld sterk om te komen tot één sectorvereniging voor groen gas en ons gezamenlijk in te zetten voor uitbreiding van de productie van groen gas om de ambities in het Klimaatakkoord te helpen realiseren. Samen pleiten wij steeds voor haalbare plannen en passende regelgeving om het systeem betaalbaar te houden.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

29

MARKTFACILITERING Data worden steeds belangrijker in ons werk en voor een effectieve marktfacilitering. marktfacilitering Met behulp van registers, processen en systemen maken wij inzichtelijk wie, wanneer, hoeveel energie gebruikt. Zo kunnen klanten zorgeloos wisselen van energieleverancier. Ook toen in 2021 enkele energieleveranciers failliet gingen konden wij de administratie zorgvuldig regelen, waardoor de energielevering voor klanten geborgd bleef. Dit proces, dat voor klant geruisloos verloopt, vraagt op de achtergrond om afstemming met veel partijen. De hoeveelheid gegevens wordt steeds groter nu klanten niet alleen energie gebruiken, maar ook produceren en terugleveren. We moeten nóg slimmer omgaan met data en werkten daar in 2021 actief aan met netbeheerders, energieleveranciers, programmaverantwoordelijken en meetverantwoordelijken. Vanuit een gezamenlijke visie willen we samen met de andere netbeheerders de markt op een uniforme manier faciliteren.

DIGITALE VEILIGHEID Een ander aspect waarop we doorlopend alert zijn en inspelen op veranderingen is digitale veiligheid. De dreiging van digitale aanvallen groeit wereldwijd en dat geldt ook voor de impact en de complexiteit van de benodigde maatregelen. Hackers en cybercriminelen worden steeds listiger en zijn uit op politiek gewin, geld of verstoring in de keten. Dit vormt een risico voor Enexis. Daarom zijn we continu alert en beschermen we de vitale infrastructuur, ICT-systemen en (persoons)gegevens structureel tegen digitale aanvallen. In onze aanpak van effectieve marktfacilitering en digitale veiligheid focussen we niet alleen op technologie, maar ook op mensen, processen en cultuur. Ook in 2021 testen wij regelmatig en proactief het beveiligingsniveau van onze systemen, monitorden we onze systemen 24/7 en trainden we medewerkers actief op het herkennen én voorkomen van cyberdreigingen. Met name de bewustwording over cybersecurity-risico’s en incidenten is van groot belang. In 2021 hebben we de monitoring aangescherpt van onder meer e-mailverkeer om hackpogingen te voorkomen. Uiteraard respecteren wij hierbij de privacywetgeving. We letten erop dat data niet langer worden bewaard dan strikt noodzakelijk.

Hiermee verkleinen we de impact van eventuele datalekken en zijn wij in staat om de privacy van onze klanten beter te beschermen, zoals ook de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voorschrijft. Ons ISO27001-certificaat toont aan dat Enexis Netbeheer een goed werkend managementsysteem heeft voor informatiebeveiliging. Om ons bedrijf zo veilig mogelijk te houden, hebben we intensief contact met o.a. het Nationaal Cyber Security Center, Agentschap Telecom en sectorgenoten over potentiële risico’s en bedreigingen. Onze eigen cybersecurityspecialisten maken ook onderdeel uit van de Energy ISAC; een kennisnetwerk van cybersecurityspecialisten van de vitale bedrijven in de energiesector. Op deze wijze delen we snel waardevolle kennis over incidenten, dreigingen en kwetsbaarheden. Zodoende zijn we snel en adequaat in staat maatregelen te nemen om cybercriminelen en andere kwaadwillenden buiten de deur te houden en schade te voorkomen. Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

WAT WIJ ZELF DOEN OM TE VERDUURZAMEN Klimaatverandering gaat ons aan het hart. Wij voelen de verantwoordelijkheid om mee te werken aan een duurzame wereld en eerlijk zaken te doen. In 2021 richtten we ons op het verhogen van circulariteit in ons bedrijf en op het verminderen van onze ecologische voetafdruk. Onze bijdrage als informatiebeveiliging viel op. In 2021 werden we opnieuw verkozen tot beste netbeheerder in de categorie duurzaamheid in de MT500, de lijst van de 500 bedrijven met de beste reputatie. VERHOGEN VAN DE CIRCULARITEIT In 2050 wil Nederland een circulaire economie zijn; een economie zonder afval, waarbij alles draait op herbruikbare 12.2 grondstoffen. Om dit doel te bereiken moeten we nu al stappen zetten in onze eigen consumptiepatronen en de productieketen. Samen met leveranciers maken we daarom afspraken om minder grondstoffen te verbruiken, wat tegelijk 12.4 bijdraagt aan de reductie van CO -emissies. Om inzicht te krijgen in de samenstelling van de producten vragen we leveranciers 2 12.6 van onze componenten om een ‘grondstoffenpaspoort’. Ook maken we bij de inkoop van producten en diensten afspraken over de circulariteit. Om te weten waar we staan met onze circulariteitsprestaties en hoe we dit doel kunnen bereiken, voerden we in 2021 een nulmeting uit.

Hieruit bleek dat we de grootste CO2-impact bereiken door de circulariteit in kabels, gasleidingen en transformatoren te vergroten. Met leveranciers onderzoeken we mogelijkheden om de materiaalimpact te verminderen. Kunnen we bijvoorbeeld meer gerecycled koper gebruiken in gasbuizen of gerecycled polyethyleen in elektriciteitskabels? Komend jaar ontwikkelen we een top 10 met concrete maatregelen. 20211

20201

20191

20181

2017

Hergebruikt afval

24.825

29.369

28.540

27.281

30.185

Verbrand afval

1.325

1.505

1.523

1.618

1.529

Gestort afval

203

471

355

1.142

2.177

Biomassa

162

126

92

203

-

Vergisten

50

78

95

101

-

Composteren

9

33

33

35

-

26.574

31.582

30.638

30.38

33.891

6.9

9.3

4.7

5,3

0,4

Hoeveelheid afval (in ton)

2,3

Totaal Waarvan gevaarlijk afval (%)

1 Cijfers 2021, 2020 en 2019 hebben betrekking op de periode 1 jan t/m 31 dec waarbij de laatste weken van het jaar zijn gebaseerd op een inschatting van Milgro omdat de werkelijke cijfers pas later bekend zijn. Cijfers 2018 hebben betrekking op de 12-maands periode december 2017 t/m november 2018. 2 Vanaf 2018 wordt classificatiemethode Milgro toegepast. T/m 2017 werd classificatiemethode SUEZ gehanteerd (ladder van Lansink). 3 Enexis voert geen radioactief afval. Dit komt niet vrij in onze werkprocessen.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

30

Door revisie kopen we jaarlijks minder materialen en produceren we minder afval. Dat is duurzamer en bespaart kosten. We kunnen installaties langer gebruiken door componenten te reviseren. In 2021 zijn circa 330 transformatoren gereviseerd en werden stations, schakelinstallaties en gascomponenten gemoderniseerd en hergebruikt. Hiermee bespaarden we ruim € 8,6 miljoen en vermeden we de CO2-uitstoot die gepaard gaat met de productie. Aan het einde van de gebruiksduur kiezen we een duurzame oplossing voor ons afval. We werken samen met afvalverwerker Milgro aan het beheersen van afvalstromen, het tegengaan van verspilling en verhogen van recycling. We onderscheiden 85 verschillende afvalstromen en recyclen 93% van ons afval. Door transformatoren en gietijzer op een andere manier af te voeren, kabels op een hoogwaardige manier te verwerken en actief te sturen op lediging van containers wisten we in 2021 ruim € 200.000 te besparen. En we blijven zoeken naar meer mogelijkheden voor duurzaam afvalmanagement. VERKLEINEN VAN ONZE VOETAFDRUK Met ons werk en het gebruik van grondstoffen hebben we onvermijdelijk impact op het klimaat. We voelen ons 13.2 verantwoordelijk voor de uitstoot die we veroorzaken. Daarom kiezen we er vol overtuiging voor om CO2-neutraal te werken en onze uitstoot te verminderen waar dat kan.

De grootste uitdaging voor ons is het netverlies en lekverlies; dit is de energie die bij het transport in onze kabels en leidingen verloren gaat. We kiezen ervoor om 100% duurzame energie in te kopen voor de netverliezen van elektriciteit. Dit gaat om forse hoeveelheden. Globaal is de omvang van het netverlies elektriciteit jaarlijks namelijk gelijk aan het verbruik van circa 400.000 huishoudens. In 2021 was 30% afkomstig uit Nederlandse windparken (2020: 35,1%). De overige 70% was afkomstig uit landen die aangesloten zijn bij de Europese Unie én bij de Association of Issuing Bodies (AIB) (2020: 64,9%). In 2030 willen we dat 55% van onze netverliezen duurzaam zijn opgewekt met in Nederland opgewekte duurzame elektriciteit. Samen met leveranciers en ketenpartners zetten we stappen om het netverlies te reduceren. Bijvoorbeeld door gebruik van andere materialen of een ander ontwerp van onze netten. Om duurzame keuzes te stimuleren, hanteren we een interne CO2-waardering bij onze inkoop- en investeringsbeslissingen (€ 50 per ton in 2021). Het dwingt ons om steeds op zoek te gaan naar duurzame alternatieven. De CO2-waardering is onderdeel van de ROBAM-systematiek (Risk & Opportunity Based Asset Management). We evalueren de waardering van CO2 elk jaar in sectorverband. Om te leren en de effecten te evalueren werken we nauw samen met andere netbeheerders.

Als het verminderen van de uitstoot of groen inkopen niet kan, dan compenseren we het klimaateffect. Met Gold Standard Certificaten investeren we in projecten die zorgen voor reductie van uitstoot elders in de wereld. In 2021 bedroeg onze bruto-uitstoot 146.769 ton CO2-equivalent. Een gedetailleerde toelichting op de CO2-voetafdruk is terug te vinden in het hoofdstuk ‘Aanvullen Aanvullende de informatie’. informatie

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

31

CO2-VOETAFDRUK (IN TON CO2-EQUIVALENT)

LEKKAGES GASNETWERK

WOON-WERKVERKEER

Gaslekkage 3.215 mln m aardgas

4,4 mln km

3

56.455

643 (2020: 1.101)

NETVERLIES ELEKTRICITEITSTRANSPORT

(2020: 57.275)

DIENSTREIZEN

1.119 GWh

0

LEASE- EN DIENSTAUTO'S Brandstof wagenpark 3,4 mln liter en 0,0 mln kg

0

6,9 GWh groene elektriciteit

0

(2020: 0)

LEASE- EN DIENSTAUTO'S

Lekkage 4 kg

119

(2020: 564)

3,5 GWh

368

(2020: 227)

SCOPE 3

GROEN ELEKTRICITEITSVERBRUIK GEBOUWEN

(2020: 0)

LEKKAGE SF6 UIT SCHAKELAPPARATUUR

COMPENSATIE MET GOLD STANDARD CERTIFICATEN

OPENBAAR VERVOER

SCOPE 2

SCOPE 1

AARDGASVERBRUIK GEBOUWEN 1,0 mln m3 biogas

356 (2020: 522)

(location based: 397.411 2020: 0; 465.074)

8.058 (2020: 9.034)

2,5 mln km

Trein: 0,8 mln km, vliegtuig: 0,0 mln km, taxi: 0,0 mln km

10 (2020: 54)

EMISSIES ENEXIS

146.769

66.010 (2020: 68.777)

(2020: 155.277)

NETWERKCOMPONENTEN DOOR LEVERANCIERS 4.237 km kabel, 1.087 km gasleiding, 385 transformators, 1.850 installaties en stations

74.035 (2020: 81.206)

NETTO EIGEN EMISSIE ENEXIS

0

NIET GECOMPENSEERDE KETENEMISSIE

80.758 (2020: 86.500)

VERWERKING VAN BEDRIJFSAFVAL

6.723 (2020: 5.294)

Scope: Emissie scopes GHG (Greenhouse Gas Protocol) Scope 1: Directe emissies: Dit zijn emissies van broeikasgassen van eigendommen of door geleasede apparatuur die het directe gevolg zijn van de kernactiviteiten. Scope 2: Indirecte emissies: Alle uitstoot van broeikasgassen bij het opwekken van elektriciteit gebruikt door het bedrijf, maar opgewekt door derden. Scope 3: Andere indirecte emissies: uitstoot broeikasgassen door energie en brandstofgebruik vanuit vervoer, winning, energieproductie (excl. elektriciteitsopwek) en emissies bij derden, die het gevolg zijn van de activiteiten van de netbeheerder.

1 Het lekverlies gas is ten opzichte van voorgaand jaar met 6% gestegen. Deze stijging wordt volledig veroorzaakt door een wijziging in de factor die wordt gehanteerd bij de omrekening van het methaan gehalte. 2 In 2020 heeft er een wijziging plaatsgevonden in de berekeningsmethode, de nieuwe methodiek sluit beter aan bij het gebruik van de grondstofpaspoorten van de desbetreffende assets. De uitstoot van Netwerkcomponenten door leveranciers op basis van de oude berekeningssystematiek bedraagt in 2020 74.974 ton CO2.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

Remco Bosma

Burgemeester gemeente Bladel

AANVULLENDE INFORMATIE

32

Claudia Rieswijk

Strategisch Beleidsadviseur Ruimte gemeente Bladel

“Wij zien het als een belangrijke taak om invulling te geven aan de klimaatafspraken van Parijs. We gaan daar als gemeente zelf mee aan de slag én we werken op veel thema’s samen in de vijf Kempengemeenten: Bergeijk, Eersel, Reusel-De Mierden, Oirschot en Bladel”, aldus burgemeester Bosma. Een van die thema’s is een beleid voor grootschalige productie van duurzame energie. Claudia Rieswijk: “Er liggen talloze plannen voor zonne-energie en windenergie in De Kempen. Met Enexis waren we gezamenlijk in overleg over de aanpassingen die hiervoor nodig zijn in het elektriciteitsnet. En toen kwam ineens de boodschap dat er transportschaarste was in het elektriciteitsnet voor teruglevering.” Bosma: “Dan slaat de schrik toe. Dit heeft grote gevolgen voor de energietransitie en ons vestigingsklimaat.”

WIJ ONDERZOEKEN WAT ER WÉL KAN. ZONDER HET NET TE BELASTEN.

De slimme maakregio liet het er niet bij zitten. Bosma: “We hebben in dit gebied een goed draaiende economie en veel ondernemerschap. Dit willen we zo houden en dat motiveerde ons om een mentale draai te maken. We moeten netcongestie beschouwen als een gegeven en kijken naar wat er wél kan zonder het elektriciteitsnet te belasten.” Claudia Rieswijk: “De Kempengemeenten hebben een bureau ingeschakeld om oplossingsrichtingen uit te werken. Bijvoorbeeld door zon- en windprojecten direct te koppelen aan bedrijven die veel elektriciteit verbruiken. Of door te werken met accu-opslag op een bedrijventerrein. Enexis is actief betrokken om mee te denken in kansen. Schouder aan schouder.” Robert Aerts, strategisch adviseur Energietransitie bij Enexis: “Deze regio kenmerkt zich door innovatie en oplossingen. Dat laten ze nu ook zien en is een groot compliment waard. Vanuit Enexis denken we mee over de mogelijkheden en de impact op ons elektriciteitsnet. Mijn doel: het eerlijke verhaal vertellen en kijken wat er juist wel kan. Zo komen de Kempengemeenten niet voor verrassingen te staan.”

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

33

IN DIT HOOFDSTUK:

Eerlijk werk en economische groei

ċ

Financieel robuust

Positieve impact Investeren in de energievoorziening komt ten goede aan economische activiteit en werkgelegenheid in gemeenten en provincies. Aandeelhoudende provincies en gemeenten ontvangen bovendien een jaarlijks dividend. Daarnaast geeft Enexis groene obligatieleningen uit die worden besteed aan projecten met een duurzame impact.

FINANCIEEL VERANTWOORD

Negatieve impact Door toenemende investeringen in de infrastructuur staat de betaalbaarheid van de energievoorziening onder druk. Daarbij leggen investeringen in de energietransitie extra beslag op schaarse middelen, zoals materialen en personeel.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

34

FINANCIEEL VERANTWOORD Ons investeringsniveau bereikt in de energietransitie een recordhoogte. Er is veel geld nodig om het energiesysteem van de toekomst te bouwen. Onze uitgaven aan werkzaamheden aan de energienettten bedroegen in 2021 een recordbedrag van € 959 miljoen. We zijn dankbaar voor het vertrouwen van aandeelhouders en investeerders dat essentieel is voor onze robuuste financiële positie. Jaar op jaar stijgen onze uitgaven om met onze infrastructuur de energietransitie mogelijk te maken. Dat we de hoge extra uitgaven kunnen doen, is te danken aan onze solide financiële positie. Ons werkpakket bedroeg dit jaar € 959 miljoen; dit is 8.1 € 77 miljoen meer ten opzichte van € 882 miljoen in 2020. We merken op dat de prijzen voor de inkoop van materialen en diensten in 2021 sterk zijn toegenomen. We zijn ons er doorlopend van bewust dat we ons geld goed moeten besteden. Dat hoort bij onze publieke taak en draagt er aan bij dat we energie voor iedereen betaalbaar houden. Daarom maken we kostenefficiënte keuzes, bijvoorbeeld door te txt_EU taxonomie werken volgens de LEAN-methodiek en ons IT-landschap te optimaliseren. Ook werkten we in 2021 aan innovaties om het net zo (kosten)efficiënt mogelijk uit te breiden.

EU TAXONOMIE In navolging van de EU Taxonomie voor duurzame activiteiten rapporteren wij in dit jaarverslag ook over investeringen met een duurzaam karakter. Dit jaar geven we een eerste inzicht en in de komende jaren zullen we onze rapportage verder uitbouwen om duurzame investeringen te identificeren en stimuleren.

In 2020 versterkten de aandeelhouders – provincies en gemeenten - onze eigen vermogenspositie met een ‘converteerbare hybride lening’ aan Enexis van in totaal € 500 miljoen. We verwachten op de lange termijn dat we door de toenemende uitgaven en de beperkingen van de reguleringsmethodiek nog meer eigen vermogen nodig hebben om onze robuuste Dilemma_Kosten energiesysteem financiële positie te handhaven.

Dilemma’s en inzichten HOE BEKOSTIGEN WE DE OMBOUW VAN HET ENERGIESYSTEEM? Voor onze inkomsten zijn we afhankelijk van de netwerktarieven die we aan klanten in rekening mogen brengen. Daarom pleiten wij in sectorverband voor redelijke en tijdige vergoedingen. In 2021 werden door de ACM nieuwe methodebesluiten vastgesteld, waarin staat hoe de inkomsten van netbeheerders er vanaf 2022 tot en met 2026 uit zullen zien. De vergoedingen zijn verbeterd, maar sluiten nog onvoldoende aan bij de sterk oplopende kosten voor het elektriciteitsnet. Daarbij is bijvoorbeeld nog geen rekening gehouden met de financiering van congestiemanagement, waarbij klanten een financiële vergoeding ontvangen voor het tijdelijk aanpassen van hun energieverbruik. Bij de besluiten voor het gasnet heeft de ACM juist wel oog getoond voor een dalend gasverbruik en het aardgasvrij maken van wijken. Niettemin zijn wij van mening dat de ACM niet de juiste balans heeft weten te vinden om de sterk oplopende kosten voor het elektriciteitsnet af te dekken. Wij hebben daarom beroep aangetekend tegen de methodebesluiten.

FINANCIERING VAN DE ENERGIETRANSITIE In de komende jaren maakt Enexis een enorme groei door in investeringen en uitgaven. Naast kostenbesparing en efficiëntie, waarbij we zelf aan zet zijn, is het van belang dat we voldoende inkomsten hebben om investeringen voor de energietransitie te kunnen doen. We onderkennen het risico dat de financiële positie van Enexis verslechtert doordat de financiële consequenties van de energietransitie niet voldoende worden opgevangen in de huidige reguleringsmethodiek.

In 2021 constateerden de ministeries van Economische Zaken & Klimaat en Financiën dat er naast het methodebesluit een aanpassing van het beleid nodig is om de ombouw van het energiesysteem te kunnen bekostigen. In een brief aan de Tweede Kamer stellen zij voor om te onderzoeken of en welke rol het Rijk kan vervullen bij het financieren van de enorme investeringen in de regionale elektriciteitsnetten. Wij zijn positief over deze ontwikkeling en praten verder met het Rijk over verdere concretisering in 2022.

Een uitgebreider beeld van de financiële impact vindt u in de jaarrekening in noot 13. Immateriële vaste activa.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

EEN DUURZAME INVESTERING In 2021 gaven we een tweede groene obligatielening uit van € 500 miljoen euro. Dit stelt ons in staat om te investeren in projecten die bijdragen aan het aandeel duurzame energie in onze netten. Denk aan netuitbreidingen ten behoeve van wind- en zonneparken. Daarnaast wordt de opbrengst gebruikt om slimme distributieautomatisering toe te voegen aan het net en voor de uitrol van slimme meters. De besteding van de opbrengst en de positieve impact van deze investeringen op maatschappij en milieu zijn in 2021 vastgelegd in het impact- en allocatierapport, allocatierapport dat te vinden is op de website van Enexis Groep. Ook in de toekomst blijven wij kijken naar mogelijkheden rond groene financiering. Hiertoe is het Green Finance Framework opgesteld. Het Framework draagt volgens het onafhankelijke rating bureau ISS-ESG ‘significant’ bij aan het behalen van de Sustainable Development Goals (SDG’s). Door de EU Taxonomie en de Green Bond Principles te volgen en deze te verankeren in het Green Finance Framework zorgt Enexis voor volledige transparantie in het proces. Samen met goede ratings bij Sustainalytics en ISS-ESG geeft dit de investeerders houvast en vertrouwen voor investeringen in groene obligaties. Alle groene obligaties zijn genoteerd aan Euronext Amsterdam.

EU TAXONOMIE In navolging van de EU Taxonomie voor duurzame activiteiten rapporteren wij in dit jaarverslag expliciet over investeringen met een duurzaam karakter. De Taxonomie komt voort uit het EU Action Plan on Sustainable Finance en maakt duidelijk welke activiteiten wel of niet duurzaam mogen heten, op grond van hun wetenschappelijk getoetste bijdrage aan het voorkomen van klimaatverandering of beperken van de gevolgen ervan (adaptatie).

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

Momenteel zijn de omschrijvingen voor de ‘groene’ economische activiteiten uitgewerkt voor twee milieudoelstellingen. Dit betekent dat wij in de rapportage over 2021 enkel hoeven te rapporteren over de doelstellingen van klimaatmitigatie en klimaatadaptatie. Om als duurzaam te worden beschouwd, moeten economische activiteiten binnen de EU Taxonomie: ċ Substantieel bijdragen aan ten minste één van de zes bovenstaande milieudoelstellingen; ċ Geen significante schade berokkenen aan één van de andere vijf milieudoelstellingen (Do Not Significant Harm, DNSH); ċ Voldoen aan minimale sociale waarborgen. ONZE INVESTERINGEN MET EEN DUURZAAM KARAKTER IN 2021

Enexis rapporteert over twee eligible activiteiten uit de EU Taxonomie, te weten 4.9 Transmissie en distributie van elektriciteit en 4.15 Distributie van stadsverwarming en -koeling. De omschrijvingen van deze activiteiten kennen in de EU Taxonomie geen overlap; er bestaat derhalve geen risico op dubbeltellingen. In onderstaande weergave is aansluiting gezocht bij onze bestaande opsplitsing naar bedrijfsactiviteiten (Elektriciteit, Gas en Overig). Enexis heeft op basis van een beste inschatting invulling gegeven aan de regelgeving van de EU Taxonomie, gezien het feit dat de EU Taxonomie nieuw en nog onderhevig is aan wijzigingen kan dit in toekomstige rapportages leiden tot gewijzigde interpretaties.

€ miljoen

Transmissie en distributie van elektriciteit (NACE 35.13) DE CRITERIA

Distributie van stadsverwarming en -koeling (NACE 35.30)

Enexis is als organisatie van openbaar belang verplicht conform de EU Taxonomie te rapporteren. Dit doen wij onder de EU Richtlijn bekendmaking niet-financiële informatie en informatie inzake diversiteit. Met betrekking tot 2021 rapporteren wij over het aandeel van de omzet, kapitaaluitgaven (CapEx) en het aandeel operationele uitgaven (OpEx) die verband houden met zogenoemde ‘eligible’ economische activiteiten die zijn benoemd in de EU Taxonomie. Een economische activiteit draagt substantieel bij als deze voldoet aan de technische screeningcriteria die zijn opgenomen in de EU Taxonomie Gedelegeerde verordeningen.

Totaal eligible activiteiten

De milieudoelstellingen van de Taxonomie zijn: ċ De mitigatie van klimaatverandering; ċ De adaptatie aan klimaatverandering; ċ Het duurzaam gebruik en de bescherming van water en mariene hulpbronnen; ċ De transitie naar een circulaire economie; ċ De preventie en bestrijding van verontreiniging; ċ De bescherming en het herstel van de biodiversiteit en ecosystemen.

35

Taxonomie-non-eligible activiteiten

Totaal

Absolute omzet

Aandeel omzet

Absolute kapitaal­ uitgaven

Aandeel kapitaal­ uitgaven

Absolute Operationele uitgaven

Aandeel Operationele uitgaven

1.220

75%

579

63%

86

75%

-

0%

5

1%

-

0%

1.220

75%

584

64%

86

75%

414

25%

329

36%

29

25%

1.634

100%

913

100%

115

100%

BEREKENING EU TAXONOMIE

De totale omzet onder de EU Taxonomie sluit aan bij de IFRS-verslaggevingsstandaarden en is daarmee gelijk aan de jaarrekening (noot 1 Netto-omzet Enexis). Van de totale omzet is bepaald welk deel wordt verdiend met Taxonomie-eligible activiteiten. Per activiteit is bepaald in hoeverre deze activiteit genoemd is in de EU Taxonomie. Hiervoor is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij bestaande opsplitsing naar bedrijfsactiviteiten (Elektriciteit, Gas en Overig). Onder de eligible omzet wordt gerekend de omzet die samenhangt met het transport van Elektriciteit en Warmte (NACE code 35.13 en NACE code 35.30).

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

36

txt_sterk duurzaamheidsprofiel

De totale kapitaaluitgaven onder de EU Taxonomie betreffen: ċ investeringen in materiële vaste activa (noot 12 in de jaarrekening); ċ door acquisitie verkregen materiële vaste activa (noot 12 in de jaarrekening); ċ investeringen in immateriële vaste activa (noot 13 in de jaarrekening); ċ toevoegingen aan het gebruiksrecht actief (IFRS 16) (noot 14 in de jaarrekening). Van de totale kapitaaluitgaven is bepaald welk deel betrekking heeft op Taxonomie-eligible activiteiten. Per activagroep is bepaald met welke economische activiteit deze samenhangt en in hoeverre deze activiteit genoemd is in de EU Taxonomie. Hierbij is aansluiting gezocht bij de bestaande opsplitsing naar bedrijfsactiviteiten en het bestaande NACE coderingsstelsel Onder de eligible kapitaaluitgaven worden alle investeringen in materiële vaste activa gerelateerd aan ons elektriciteitsnetwerk (NACE code 35.13) en alle investeringen in materiële vaste activa die betrekking hebben op de leidingen en installaties inzake het warmte- en koudenetwerk (NACE code 35.30). De operationele uitgaven onder de EU Taxonomie worden gedefinieerd als directe niet-geactiveerde kosten die betrekking hebben op het onderhoud van activa. Enexis heeft op basis van deze definitie enkel de uitgaven van onderhoud en storingen geclassificeerd als operationele uitgaven onder de EU Taxonomie.

Van deze onderhouds- en storingskosten is bepaald welk deel betrekking heeft op Taxonomie-eligible activiteiten. Bij de bepaling hiervan is wederom aansluiting gezocht bij de bestaande opsplitsing naar bedrijfsactiviteiten en het bestaande NACE coderingsstelsel. De operationele uitgaven opgenomen onder 35.13 betreffen uitgaven voor onderhoud en storingen aan activa voor het instandhouden van ons elektriciteitsnetwerk.

BEHOUD CREDIT RATINGS Het behoud van ten minste een A/A2 credit rating profiel met een horizon van vijf jaar is essentieel voor het vertrouwen van investeerders en is in lijn met de vermogenskostenvoet voor de vermogenskostenvergoeding van de ACM. Enexis maakt gebruik van credit ratings van Standard & Poor’s (S&P) en van Moody’s. Deze ratings bestaan uit een lange termijn rating met een outlook en een korte termijn rating. De outlook geeft de verwachte verandering in de lange termijn rating aan voor de komende jaren. De ratings van S&P en Moody’s zijn ongewijzigd gebleven. Wel heeft de rating van S&P een negative outlook gekregen. Door de lagere regulatorische vergoeding voor vermogenskosten gedurende 2022-2026 acht S&P het niet waarschijnlijk dat Enexis de financiële ratio FFO/netto rentedragende schulden zonder extra maatregelen binnen de komende 24 maanden boven de drempelwaarde kan houden die past bij de huidige credit rating.

STERK DUURZAAMHEIDSPROFIEL Voor investeerders is de mate waarin wij duurzaam ondernemen steeds vaker een belangrijke beslissingsfactor voor het doen van groene investeringen. Hier spelen naast onze bijdrage aan de Sustainable Development Goals, ESG-ratings een belangrijke rol. Een goede ESG-score is belangrijk voor uitgifte van groene obligaties. ESG staat voor Environment, Social & Governance. De ESG-rating wordt onder meer bepaald door de impact op klimaatverandering, onze rol in de gemeenschap, de betrouwbaarheid van ons netwerk, veiligheid, bedrijfsethiek, goed ondernemingsbestuur en maatregelen tegen corruptie en witwassen.

70 13.3 ESG-rating

ESG Risk Rating

Met de huidige ESG-ratings laat Enexis een sterk duurzaamheidsprofiel zien. Enexis staat in een actieve dialoog met twee rating agencies: ISS en Sustainalytics. ċ Onze ESG Risk Rating van Sustainalytics is in het afgelopen jaar sterk verbeterd met 5 punten: van 18.3 (2020) gingen we naar 13.3 in 2021. Hiermee staat Enexis in de categorie ‘laag risico’ in de groep Multi Utilities. Enexis behoort hiermee tot de 3% best scorende bedrijven in deze categorie. De mate waarin ons bedrijf wordt blootgesteld aan risico’s is laag en het beheer van materiële onderwerpen is sterk. ċ ISS ESG geeft ons een B rating met Prime label. Enexis behoort hiermee tot de best scorende bedrijven in de categorie Gas and Electricity Network Operators. Deze goede ESG (Risk) ratings geven vertrouwen en versterken onze positie als duurzame onderneming.

FINANCIËLE PRESTATIES 2021 Onze nettowinst over 2021 bedroeg € 199 miljoen; een stijging van € 91 miljoen ten opzichte van € 108 miljoen in 2020. De stijging wordt voornamelijk verklaard doordat met ingang van 2021 de stijging van de inkoopkosten TenneT in hetzelfde jaar in de omzet wordt vergoed.

​​​​​​​Ook onze prestaties op het gebied van duurzame bedrijfsvoering worden beoordeeld door ratingbureaus. Voor de financiering, liquiditeit en credit ratings verwijzen wij naar noot 32 in de jaarrekening ‘Financieringsbeleid en risico’s financiële instrumenten’.

Ook in 2021 heeft de coronacrisis geen materiële impact gehad op het financieel resultaat van Enexis. Onze omzet is immers grotendeels gebaseerd op capaciteitstarieven en daarmee ongevoelig voor schommelingen in verbruik. Ondanks extra veiligheidsvoorschriften in de processen met direct klantcontact groeide het uitgevoerde werkpakket naar een recordhoogte van € 959 miljoen; een stijging van € 77 miljoen ten opzichte van 2020.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

€ miljoen

JAARREKENING

2021

2020

2019

2018

2017

1.634

1.516

1.491

1.445

1.398

324

316

232

228

231

Resultaat Netto-omzet Kosten van transportdiensten en van distributieverliezen

2

1

12

4

4

1.312

1.201

1.271

1.221

1.171

Bedrijfslasten exclusief afschrijvingen en buitengebruikstellingen

561

554

539

468

487

Afschrijvingen en buitengebruikstellingen

429

405

379

349

345

Bedrijfsresultaat

322

242

353

404

339

0

0

-1

0

-3

EBIT1

322

242

353

404

336

Financiële baten en lasten

-43

-41

-52

-58

-59

Resultaat vóór belastingen

279

201

300

346

277

Resultaat na belastingen

199

108

210

319

207

Overige bedrijfsopbrengsten Voor bedrijfsactiviteiten beschikbaar saldo

Resultaat deelnemingen en joint ventures

Balans (vóór winstbestemming) -99

-106

-43

-89

-61

Vaste activa

8.765

8.496

7.98

7.48

7.181

Geïnvesteerd vermogen1

7.802

7.418

7.056

6.594

6.386

Eigen vermogen

4.241

4.116

4.112

4.024

3.912

Netto rentedragende schulden1

2.932

2.677

2.634

2.272

2.201

Balanstotaal

9.395

8.751

8.258

7.715

7.668

Solvabiliteit1

45,1

47,0

49,8

52,2

51,0

ROIC1

4,1

3,3

5,0

6,1

5,3

Return on equity1

4,7

2,6

5,1

7,9

5,3

Netto werkkapitaal1

Ratio’s

Kasstroom Kasstroom uit operationele activiteiten

732

726

647

679

628

Kasstroom uit investeringsactiviteiten

-984

-872

-753

-646

-597

Kasstroom uit financieringsactiviteiten Kasstroom

312

131

137

-58

-9

60

-15

31

-25

22

1 Zie definities in Begrippenlijst.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

37

VOOR BEDRIJFSACTIVITEITEN BESCHIKBAAR SALDO Het voor bedrijfsactiviteiten beschikbare saldo steeg in 2021 met € 111 miljoen, voornamelijk vanwege een stijging van de gereguleerde omzet. De totale omzet kwam in 2021 uit op € 1.634 miljoen, een toename van € 118 miljoen ten opzichte van 2020. De gemiddelde tariefstijging bedroeg voor elektriciteit en gas (incl. meterhuur) respectievelijk 9,0% en 3,3%. De toename van de omzet wordt voornamelijk verklaard door: ċ Elektriciteit: De omzet is met € 101 miljoen toegenomen ten opzichte van 2020. De toename wordt hoofdzakelijk verklaard doordat in de gereguleerde omzet 2021 voor de eerste keer een directe vergoeding in het boekjaar 2021 heeft plaatsgevonden van de gestegen inkoopkosten TenneT. In de boekjaren 2020 en daarvoor werd de nacalculatie van de inkoopkosten TenneT met een vertraging van twee jaren in de tarieven opgenomen. De toename van de inkoopkosten TenneT in het boekjaar 2020, zal daarom in boekjaar 2022 onderdeel zijn van de toegestane inkomsten. ċ Gas: De omzet is met € 9 miljoen toegenomen ten opzichte van 2020 als gevolg van een beperkte tariefstijging. ċ De niet-gereguleerde en overige omzet is met € 8 miljoen gestegen, voornamelijk vanwege een hogere omzet van Fudura en hogere geamortiseerde klantbijdragen als gevolg van een groter werkpakket.

De kosten van transportdiensten en van distributieverliezen zijn in 2021 met € 8 miljoen toegenomen tot € 324 miljoen. Deze toename wordt verklaard door € 11 miljoen hogere inkoopkosten transport bij landelijk netbeheerder TenneT. Aan deze stijging liggen met name correcties van voorgaande jaren en nieuwe investeringen in het kader van de energietransitie ten grondslag. De kosten voor het compenseren van de distributieverliezen elektriciteit en gas liggen als gevolg van gunstige hoeveelheidsverschillen € 2 miljoen onder het niveau van 2020. Door tijdig en gespreid de netverliezen in te kopen, heeft de forse stijging van energieprijzen van einde 2021 geen effect gehad op de inkoopkosten voor distributieverliezen. BEDRIJFSKOSTEN De totale bedrijfskosten zijn in 2021 met € 31 miljoen toegenomen tot € 990 miljoen. De belangrijkste driver hierachter is de verdere groei van het werkpakket, welke leidt tot een toename van de personeelskosten en afschrijvingen. De voornaamste ontwikkelingen zijn: ċ € 47 miljoen hogere personeelskosten: deze toename betreft het saldo van € 41 miljoen hogere kosten voor eigen personeel en € 6 miljoen hogere kosten voor inhuur van derden. Ultimo 2021 zijn bij Enexis 181 meer fte eigen personeel en 11 meer fte ander personeel in dienst ten opzichte van 2020.

De stijging van de kosten van eigen personeel wordt voor € 21 miljoen verklaard door hogere salariskosten als gevolg van de fte toename in combinatie met een cao-verhoging per 1 januari 2021. In aanvulling hierop zijn de pensioenpremies en sociale lasten respectievelijk met € 6 en € 5 miljoen gestegen vanwege premieaanpassingen. Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk verklaard doordat we in 2021 een extra beloning hebben uitgekeerd aan technische medewerkers met als doel om hen voor Enexis te behouden en doordat alle medewerkers een thuiswerkvergoeding hebben ontvangen. De kosten voor inhuur van derden namen met € 6 miljoen toe door het tijdelijk invullen van vacatures met extern personeel. ċ Vanwege de groei van het werkpakket zijn meer personeels- en logistieke kosten geactiveerd, waardoor de geactiveerde productie met € 26 miljoen stijgt. Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

ċ Met name vanwege de verdere groei van investeringen in de elektriciteits- en gasnetten zien we een toename van € 24 miljoen in de afschrijvingen. ċ De kosten uitbesteed werk, materialen, andere externe kosten en overige bedrijfskosten nemen per saldo met € 14 miljoen af. Binnen deze categorieën zien we een afname in ICT-beheerkosten en kosten voor verbeterprojecten alsmede een hogere vrijval van niet-personeelgerelateerde voorzieningen, welke deels teniet worden gedaan door een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren vanwege faillissementen van een aantal kleine energieleveranciers. FINANCIËLE BATEN EN LASTEN Het saldo van de financiële baten en lasten bedraagt in 2021 € 43 miljoen negatief ten opzichte van € 41 miljoen negatief in 2020. De financiële lasten zijn voornamelijk gestegen vanwege een toename van de schuldpositie. In april 2021 heeft Enexis succesvol een tweede groene obligatielening van € 500 miljoen uitgegeven. BELASTINGEN De winstbelasting bedraagt in 2021 € 80 miljoen en is hiermee € 13 miljoen lager dan in 2020. Het verschil tussen de beide jaren wordt voor een groot deel verklaard door incidentele dotaties aan de latente belastingverplichting als gevolg van tariefaanpassingen. Deze dotatie bedroeg in 2020 € 42 miljoen vanwege het terugdraaien van een voorgenomen belastingverlaging.

In 2021 bedraagt de dotatie aan de latente belastingverplichting € 11 miljoen, vanwege de verhoging van het belastingtarief van 25% naar 25,8% per 1 januari 2022. De eenmalige belastinglast als gevolg van de verhoging van de latente belastingverplichting is in 2021 € 31 miljoen lager dan in 2020. Dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd door een € 18 miljoen hogere belastinglast 2021 over het resultaat vóór belastingen. Per saldo resulteert dit in een verschil in de winstbelasting tussen de jaren 2021 en 2020 van € 13 miljoen. INVESTERINGEN De groei van onze investeringen in materiële en immateriële vaste activa wordt voornamelijk gedreven door investeringen om de energietransitie mogelijk te maken. De bruto-investeringen bedragen in 2021 € 886 miljoen en zijn hiermee € 32 miljoen hoger dan de € 854 miljoen aan bruto-investeringen in 2020. ċ De sterke groei aan investeringen in onze elektriciteitsnetten zet in 2021 onverminderd voort. Deze investeringen stegen van € 477 naar € 544 miljoen; een stijging van maar liefst € 67 miljoen. Door een stijgende klantvraag als gevolg van de energietransitie nam vooral de werkstroom netuitbreidingen elektriciteit significant toe. Naast het uitbreiden van het elektriciteitsnetwerk houden we het elektriciteits- en gasnet veilig en betrouwbaar door het vervangen van oudere installaties en brosse gasleidingen.