Bijlage 2: Enexis Jaarrekening 2021

FOCUS OP UITVOERING VAN DE ENERGIETRANSITIE JAARVERSLAG 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

2

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD RAAD VAN BESTUUR

3

KERNGEGEVENS

6

DIT IS ENEXIS Onze organisatie Missie, visie en strategie Hoe wij waarde toevoegen Sustainable Development Goals Doelstellingen en prestaties Samenhang tussen strategie, kansen en risico’s

7 9 10 11 13 15 16

VERSLAG OVER 2021 Onze maatschappelijke impact ρ Betrouwbaar en toegankelijk energienet ρ Veilig energienet ρ Duurzame energievoorziening ρ Betaalbare energievoorziening ρ Klantgerichte dienstverlening In gesprek met een provincie Voorwaarden voor duurzaam resultaat ρ Effectieve marktfacilitering ρ Veilige en gezonde werkomgeving ρ Werkgelegenheid en vakbekwame medewerkers ρ Efficiënte bedrijfsvoering ρ Beleidsbeïnvloeding ρ Informatiebeveiliging ρ Duurzame organisatie In gesprek met een gemeente Financieel verantwoord ρ Financieel robuust In gesprek met een klant

17 17

24 25

32 33

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT Corporate governance Interview en verslag Raad van Commissarissen Risicobeheersing Medezeggenschap in 2021 Bestuursverklaring Personalia

40 40 43 47 51 52 53

JAARREKENING Geconsolideerde jaarrekening 2021 Enkelvoudige jaarrekening 2021

55 56 92

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT Gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport

101 101

AANVULLENDE INFORMATIE  Over dit verslag Statutaire regeling t.a.v. de winstbestemming Feiten en cijfers Benchmarks GRI-index EU: Bekendmaking niet-financiële informatie Begrippenlijst Colofon

110 110 117 118 123 125 132 134 137

OPBOUW VAN DIT VERSLAG

In ons jaarverslag nemen we u mee door 2021. Aan de hand van belangrijke ontwikkelingen laten we zien hoe we onze maatschappelijke opgave als netwerkbedrijf invullen. Wat deden we om klanten te helpen, voor welke dilemma’s stonden we en welke keuzes maakten we? Het is onze ambitie om het jaarverslag steeds relevanter te maken. Daarom leggen wij de nadruk op materiële thema’s, oftewel onderwerpen die voor stakeholders relevant zijn en impact hebben op Enexis. Deze thema’s zijn in 2021 herijkt en vormen de basis van dit verslag. Ook laten we zien wat onze bijdrage is aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Door middel van een SDG-icoontje is bij de tekst aangegeven aan welk doel of subdoel ons werk een bijdrage levert.

Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Geen armoede Geen honger

Goede gezondheid en welzijn

Leven op het land

Leven in het water

Kwaliteitsonderwijs

Klimaatactie

Gendergelijkheid

Verantwoorde consumptie en productie

Schoon water en sanitair

Duurzame steden en gemeenschappen

Betaalbare en duurzame energie Ongelijkheid verminderen

Industrie, innovatie en infrastructuur

Eerlijk werk en economische groei

39 Enexis Jaarverslag 2021

Beeld_voorwoord RVB DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

3

FOCUS OP UITVOERING VAN DE ENERGIETRANSITIE VOORWOORD RAAD VAN BESTUUR De Nederlandse economie groeit, digitaliseert en verduurzaamt. In 2021 investeerden wij bijna een miljard euro om die vooruitgang te ondersteunen. Hiermee bouwen wij aan het energiesysteem van de toekomst en zorgen we ervoor dat klanten iedere dag kunnen rekenen op energie. Want dát is de maatschappelijke waarde van ons netwerkbedrijf. Hoe sterk we als netwerkbedrijf verbonden zijn met de samenleving werd in 2021 zichtbaar tijdens de overstromingen in Limburg. Voor onze klanten en medewerkers kwam de impact van klimaatverandering ineens heel dichtbij. Tijdens het hoge water waren onze medewerkers dag en nacht ter plaatse om klanten te helpen en de energievoorziening veilig te herstellen. Die toewijding zit in onze genen. Sinds jaar en dag zijn we gedreven om te zorgen dat het licht blijft branden en dat het gas blijft stromen. Wij stonden paraat in 2021, ook toen het land door corona in lockdowns verkeerde. In deze buitengewone omstandigheden toonden onze medewerkers – vanuit huis, in het veld en achter de voordeur bij klanten – steeds opnieuw hun veerkracht. Iedereen zette zich in voor zorginstellingen, bedrijven en al die duizenden thuiswerkers voor wie energie onmisbaar is.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

De gemiddelde storingsduur was in 2021 17,6 minuten voor elektriciteit (2020: 13 minuten) en 75 seconden voor gas (2020: 81 seconden). We zijn er trots op dat we het niveau van betrouwbaarheid en veiligheid kunnen vasthouden nu de energietransitie een steeds maar groeiend beroep op ons blijft doen. In alle omstandigheden staat veiligheid voor Enexis op één: voor consumenten en bedrijven in onze omgeving, medewerkers en voor de aannemers met wie we samenwerken.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

4

konden aansluiten door structureel de reservecapaciteit van het net te gebruiken. Door deze oplossing kunnen wij voor ons hele voorzieningsgebied circa 1.000 MW aan transportcapaciteit realiseren voor geïnteresseerde initiatiefnemers. Zo blijven we innoveren samen met partijen in de keten.

UITVOERING: HAALBAAR EN BETAALBAAR HET ONMOGELIJKE MOGELIJK MAKEN In deze fase van de energietransitie is ons werk dynamisch en complex. Om de klimaatdoelen te kunnen realiseren maken we onze infrastructuur klaar voor meer duurzame energie. Ondertussen wordt het maatschappelijk debat over de precieze route naar 2050 nog volop gevoerd. Dit stelt ons voor een aantal structurele uitdagingen. Hoe kunnen we het tempo van de energietransitie blijven bijbenen? Hoe bouwen we een infrastructuur als we niet precies weten hoe het energiesysteem er uiteindelijk uit komt te zien? En hoe houden we de energietransitie financierbaar en betaalbaar? In het afgelopen jaar leverden ruim 670.000 klanten duurzaam opgewekte energie terug aan ons net; een toename van meer dan 25% in een jaar. Om dit mogelijk te blijven maken is er anderhalf tot tweemaal meer capaciteit nodig. Daarom moeten we onze netten op veel plaatsen verzwaren en uitbreiden. In 2021 bouwden we een recordaantal nieuwe stations en realiseerden we meer extra transportcapaciteit dan ooit. We legden meer dan duizend kilometer kabel aan. Toch groeide het aantal knelpunten in het elektriciteitsnet. Het lukte niet altijd om het vermogen te leveren dat gevraagd werd en dat had voor klanten grote impact. Zij kregen bijvoorbeeld niet op tijd een nieuwe aansluiting of extra capaciteit.

In 2021 was er tekort aan capaciteit voor teruglevering van energie. In de komende jaren zal er mogelijk op sommige plekken ook te weinig netcapaciteit zijn voor de afname van energie. Dit kan grote consequenties hebben voor grootzakelijke klanten die bijvoorbeeld hun bedrijf willen uitbreiden of een aansluiting nodig hebben voor een nieuw te bouwen zorgcentrum. Er is gewoonweg niet voldoende capaciteit in het elektriciteitsnetwerk. We doen het uiterste door met klanten mee te denken over de situatie en mogelijkheden in hun gebied, maar de uitbreiding van onze netten kost helaas veel tijd. Bovendien moet daarvoor ook de capaciteit in het hoogspanningsnet van TenneT uitgebreid worden. Ondanks de langere wachttijden waarderen klanten het dat we transparant zijn over doorlooptijden. Om sneller en gerichter te kunnen werken, pleiten wij voor planning en prioritering van werkzaamheden door de overheid. Dit is nodig om de komende jaren duidelijke keuzes te maken over wat de netbeheerders prioriteit moeten geven, wat nog even kan wachten, en wat niet aangelegd gaat worden. Op dit moment ontbreekt een prioriteringskader, waardoor wij geen wettelijke mogelijkheden hebben om projecten met veel maatschappelijke waarde voorrang te geven. Dat vinden we in dit stadium van de energietransitie niet wenselijk.

Om ervoor te zorgen dat iedereen toegang houdt tot energie zullen we – naast snelle en effectieve uitbreiding – het bestaande elektriciteitsnet efficiënter moeten gaan gebruiken. Met energieregio’s, provincies, gemeenten, projectontwikkelaars en klanten bespreken we wat er in welk gebied mogelijk is en wat haalbaar is in de tijd. Daarnaast zoeken en vinden we manieren om via het bestaande net meer elektriciteit te distribueren. Bijvoorbeeld in Emmen waar we in 2021 een zonnepark alsnog

Onze opgave in de energietransitie is zo groot dat het werk niet allemaal tegelijk uitgevoerd kan worden. Creativiteit is nodig om samen met stakeholders tot slimme, pragmatische oplossingen te komen. We zoeken volop nieuwe medewerkers om ons daarbij te helpen. Een uitdaging, want op de arbeidsmarkt is er nu al een groot tekort aan ervaren technici, IT’ers en dataanalisten en dat zal in de komende jaren waarschijnlijk niet veranderen. In 2021 lukte het om ruim 525 nieuwe medewerkers aan te nemen en investeerden we maar liefst € 38 miljoen in opleiding en begeleiding. Ook het komende jaar zetten we alles op alles om onze eigen uitvoeringscapaciteit verder te vergroten en de capaciteit bij aannemers maximaal te benutten. Om de energietransitie haalbaar en betaalbaar te houden, kijken we ook kritisch naar onze aanpak en processen. Hoe kunnen data, digitalisering en innovatie ons helpen om meer werk te realiseren? Wat kan efficiënter en sneller? We stellen ons tot doel om nog een stap te zetten in efficiënt werken en daarmee kosten te beperken. Om financieel solide te blijven, is het daarnaast van belang dat onze inkomsten toenemen. Helaas is het nieuwe methodebesluit van de ACM, waarin bepaald wordt hoe de inkomsten van netbeheerders er de komende jaren uit zullen zien, nog niet voldoende om de sterk oplopende investeringen in het elektriciteitsnet af te dekken.

In 2021 vroegen wij  samen met twee andere grote netwerkbedrijven​​​​​​​aan het Rijk in hoeverre zij ons kan helpen bij de grote financieringsvraag die door de energietransitie op ons afkomt. Enexis kon in april 2021 opnieuw en met succes een groene obligatielening uitgeven van € 500 miljoen.

FOCUS OP DE KERNTAKEN De energietransitie is een van de grootste uitdagingen van deze generatie. Wij doen wat we kunnen en verzetten jaar op jaar meer werk. Maar we weten dat er nog meer nodig is en dat ervaren ook onze klanten. Tegelijkertijd ziet Enexis het als een unieke kans om Nederland duurzaam vooruit te helpen. In 2030 zal er in ons gebied circa 50% van de totale landelijke klimaatdoelen voor duurzame opwek op land behaald moeten worden. Om te slagen in deze opdracht is focus op onze kerntaken als netbeheerder nodig. Dit is het uitgangspunt in onze nieuwe strategie, die we in april 2022 zullen presenteren. Wij zijn mede-uitvoerder van de energietransitie in ons verzorgingsgebied. Daarom ambiëren we een actieve rol in het ontwerp van het energiesysteem van de toekomst. Samen met stakeholders blijven we plannen ontwikkelen voor duurzame opwek op land, de warmtetransitie en elektrisch vervoer. Daarbij zullen we onze visie sterker uitdragen en steeds aansturen op maatschappelijk optimale keuzes. We blijven benadrukken hoe belangrijk het is om in Nederland gezamenlijk prioriteiten te stellen: niet alles kan nu eenmaal tegelijk. Ondertussen houdt Enexis focus op de uitvoering en richten wij alle innovatiekracht op onze kerntaken. In 2021 hebben we hiertoe de eerste concrete stappen gezet met het voornemen om Fudura te verkopen en door activiteiten van Enpuls af te bouwen.

Onze organisatie is opnieuw ingericht en klaar voor de toekomst.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

5

Onze bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties blijft in de toekomst onverminderd groot. Enerzijds vanuit onze core business door zoveel mogelijk duurzame projecten aan te sluiten. Maar ook door als organisatie bewuste keuzes te maken op het gebied van duurzaamheid. Zo kiezen we vol overtuiging om CO2-neutraal te blijven.

BLIK VOORUIT Ons bedrijf gaat een periode van groei tegemoet. Qua investeringen, qua infrastructuur, in relevantie en ook in mensen. Gelukkig kunnen we rekenen op onze vakkundige medewerkers die hart hebben voor onze maatschappelijke opgave. Samen werken we aan een historische verandering die generaties door zal klinken. Het maakt ons trots om deel uit te maken van de gemeenschap die samen een nieuw, duurzaam energiesysteem bouwt en daarmee de klimaatverandering helpt beperken. Met energie en focus gaat Enexis de uitdagingen van de toekomst met vertrouwen tegemoet. Raad van Bestuur Enexis Holding N.V., Evert den Boer, CEO Mariëlle Vogt, CFO Rutger van der Leeuw, COO Jeroen Sanders, CTO

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

6

KERNGEGEVENS Een groter werkpakket (+8,7%), forse groei van het duurzame vermogen (+37%) en volledig CO2-neutraal gewerkt met bijna 5.000 medewerkers. De energietransitie leverde in 2021 veel werk op. Met man en macht zetten we ons in om de energievoorziening veilig en betrouwbaar te houden én klaar te maken voor meer duurzame energie. Deze kerncijfers schetsen de ontwikkeling van Enexis.

NETTO-OMZET

RESULTAAT NA BELASTINGEN

BALANSTOTAAL

In miljoenen euro’s

In miljoenen euro’s

In miljoenen euro’s

199

9.395

1.634 ELEKTRICITEITSNET 143.500 KM 2.911.000 AANSLUITINGEN 32 TWh

+7,8%

+84,3%

2021

1.634

2021

199

2021

9.395

2020

1.516

2020

108

2020

8.751

+7,4%

GASNET 46.300 KM 2.315.000 AANSLUITINGEN 6.172 Mm3

UITVALDUUR ELEKTRICITEIT

UITVALDUUR GAS

WERKPAKKET

In minuten

In seconden

In miljoenen euro’s

+8,7%

DUURZAAM OPGESTELD VERMOGEN

AANTAL AANSLUITINGEN WAAROP WORDT TERUGGELEVERD

EIGEN EMISSIES ENEXIS

In MW

In aantallen

In ton CO2-equivalenten

8.500

+37%

671.348

+27%

0

+35,3%

-7,5%

2021

17,6

2021

75

2021

959

2021

8.500

2021

671.348

Bruto 66.010

2020

13,0

2020

81

2020

882

2020

6.200

2020

524.916

Netto 0

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

7

DIT IS ENEXIS

Enexis1 is een netwerkbedrijf. Wij zorgen ervoor dat miljoenen klanten in vijf provincies in Nederland dagelijks toegang hebben tot elektriciteit en gas. Naast een veilige en betrouwbare energievoorziening werken wij hard aan verduurzaming van het energiesysteem in Nederland. Enerzijds door windparken, zonneweides, warmtenetten en laadpunten voor elektrisch vervoer aan te sluiten. Anderzijds door samen met onze stakeholders te bouwen aan het energiesysteem van de toekomst.

ONZE ROL IN DE ENERGIEKETEN De energieketen is in de afgelopen jaren sterk veranderd. Het grootste deel van de energie (circa 75%) komt van energiecentrales, windparken op zee en uit het buitenland. Via landelijke energienetten brengen TenneT en Gasunie deze energie naar ons regionale net. Daarnaast zijn eindgebruikers belangrijke spelers geworden in de energieketen. Zij produceren samen inmiddels circa 25% van alle energie via wind, zon, afval en warmtekrachtkoppelingen. Meer dan 670.000 aansluitingen leveren duurzaam opgewekte energie aan het regionale net en dat worden er iedere dag meer. 1 Daar waar in dit verslag ‘Enexis’ wordt genoemd, wordt het geheel aan activiteiten bedoeld binnen de Enexis Groep van ondernemingen, tenzij expliciet anders vermeld.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

8

Enexis Netbeheer heeft een centrale rol in de energieketen. Want in onze regionale netten komt alle energie samen: fossiele energie en duurzaam opgewekte energie, op grote schaal geproduceerd en kleinschalig. Wij brengen vraag en aanbod in evenwicht en distribueren energie veilig naar klanten in Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Iedere dag stropen wij onze mouwen op voor de aanleg, het onderhoud, de ontwikkeling en het beheer van het elektriciteitsen gasnetwerk. Daarbij werken we met veel partijen samen aan innovaties die de energievoorziening efficiënter en duurzamer maken. Naast technische innovaties, zoals energieopslag of congestiemanagement, spelen data een belangrijke rol. Wij faciliteren een vrije energiemarkt door op een veilige manier energiedata beschikbaar te stellen aan leveranciers en marktpartijen. Hierdoor verlopen administratieve marktprocessen, zoals het wisselen van energieleverancier, voor klanten geruisloos. WONINGEN EN BEDRIJVEN MET ZONNEPANELEN OF WINDMOLENS

K

LA

EN NT

DIE EN

ERGIE TERU

GLE

VE

RE

N

WARMTEKRACHT­ KOPPELING

EA

FN

EME

N

WIND­ EN ZONNEPARKEN EN GROEN GAS

GROOTSCHALIGE PRODUCTIE EN BUITENLAND

LANDELIJKE DISTRIBUTIENETTEN

REGIONALE DISTRIBUTIENETTEN

KL

ER GI

WONINGEN EN BEDRIJVEN

E ANT

I ND

EE

N

ELEKTRISCH VERVOER

WARMTEKRACHT­ KOPPELING

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

9

ONZE ORGANISATIE Binnen Enexis Holding N.V. hebben diverse dochterbedrijven hun eigen specifieke aandachtsgebied. Het geheel van onze activiteiten is georganiseerd in Enexis Groep. De organisatie wordt geleid door de Raad van Bestuur. Onze aandeelhouders zijn provincies en gemeenten binnen ons verzorgingsgebied. ORGANOGRAM ENEXIS GROEP N.V. PER 31 DECEMBER 2021 ENEXIS HOLDING N.V.

Enexis Netbeheer B.V.

Enpuls B.V.

Fudura B.V.

Netbeheerder die elektriciteiten gasnetten aanlegt, onderhoudt en ontwikkelt.

Publieke warmtepartner voor de ontwikkeling en het beheer van betaalbare, schaalbare en duurzame warmtenetten.

Dienstverlener voor het optimaliseren en verduurzamen van de energievoorziening van zakelijke klanten.

Activiteiten rondom het versnellen van de energietransitie zijn met ingang van 1 januari 2022 beëindigd; activiteiten van Enpuls Warmte Infra worden gecontinueerd.

Enexis heeft het voornemen om Fudura B.V. te verkopen.

Enexis Personeel B.V.

Enexis Vastgoed B.V.

Deze dochterbedrijven ondersteunen Enexis op het gebied van personeel en vastgoed.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

10

MISSIE, VISIE EN STRATEGIE Van oudsher is het aan ons als netbeheerder om te zorgen voor betrouwbare en veilige energie. Hierin zijn we experts. Door grondig beheer houden we de kwaliteit van de energievoorziening hoog. We innoveren en investeren steeds om onze netten toekomstbestendig te maken. We zijn een maatschappelijk bedrijf en zetten onze kennis en expertise txt_focus kerntaken vanzelfsprekend ook in om een actieve bijdrage te leveren aan de Nederlandse klimaatdoelen. MISSIE We realiseren een duurzame energievoorziening door ‘state of the art’ dienstverlening en netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen.

VISIE ċ Iedereen wil altijd en overal energie kunnen gebruiken. ċ De noodzakelijke verandering van de energievoorziening gaat steeds sneller. Groeiende opwek van duurzame energie en energiebesparing vragen om nieuwe oplossingen.

STRATEGIE In de periode 2017 tot en met 2021 richtten wij ons op excellent netbeheer en het versnellen van de energietransitie. En met succes, want de energietransitie kreeg in die periode volle vaart. Landelijk zijn er klimaatdoelen vastgesteld, regionaal zijn energiestrategieën gemaakt en in dorpen en steden is de verandering zichtbaar. Wind- en zonneparken worden gebouwd, er wordt volop geïnvesteerd in elektrisch vervoer en geleidelijk worden woningen verduurzaamd. De energietransitie is in een nieuwe fase beland en leidt tot een enorme toename van het werkpakket. Dat vraagt een andere aanpak van ons als netwerkbedrijf. We verleggen onze focus van het versnellen van de energietransitie naar het realiseren van onze kerntaken. Om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van de toekomst werkten we in 2021 aan een nieuwe strategie voor Enexis Groep, die in april 2022 wordt vastgesteld.

ONTWIKKELING NIEUWE STRATEGIE: FOCUS OP KERNTAKEN Het uitvoeren van de energietransitie vraagt onze volledige aandacht. Alles moet erop gericht zijn dat de energievoorziening veilig en betrouwbaar blijft, dat we klanten tijdig aansluiten en dat we het energiesysteem van de toekomst realiseren. Daarom gaat Enexis Groep met de nieuwe strategie focus aanbrengen in de werkzaamheden. We zijn toekomstgericht, blijven betrouwbaar en werken transparant. Dit doen we allereerst door mede richting te geven aan maatschappelijk optimale keuzes voor een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem van de toekomst en een haalbare weg daarnaartoe. Tegelijk bieden we iedereen toegang tot energie via een veilige energie-infrastructuur, met behoud van een hoge leveringszekerheid en tegen de laagst mogelijke kosten. Klanten en marktpartijen kunnen rekenen op transparante, betrouwbare en efficiënte dienstverlening. In aanloop naar de vaststelling van de nieuwe strategie in april 2022 zijn de eerste stappen in de organisatie gezet naar meer focus. We richten alle innovatiekracht op onze kerntaken. In de sector zoeken we vaker de samenwerking op met andere netbeheerders om onze slagkracht te versterken. Bijvoorbeeld ten aanzien van gezamenlijke dossiers, zoals het faciliteren van de energiemarkt en innovaties zoals waterstof.

Zo brengen we de Nederlandse klimaatdoelen van 2030 samen binnen bereik.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

11

HOE WIJ WAARDE TOEVOEGEN Als publiek-private onderneming werken wij in het belang van de samenleving. We zetten ons netwerk, medewerkers en financiële middelen zo in dat we de samenleving duurzaam vooruit helpen. Dat gaat verder dan de dagelijkse ­energievoorziening. Wij nemen verantwoordelijkheid en dragen gericht bij aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

KLIMAATVERANDERING EN ENERGIETRANSITIE

STIJGENDE KOSTEN VOOR ENERGIE

TE WEINIG PERSONEEL

TOENEMENDE INVLOED VAN BURGERS

GROEIENDE AFHANKELIJKHEID VAN DATA EN SYSTEMEN

Internationaal proberen we klimaatverandering te beperken door minder uitstoot van broeikasgassen en werken we toe naar een CO2-neutrale energievoorziening in 2050. Hierin wordt meer elektriciteit duurzaam opgewekt én meer elektriciteit gebruikt. De elektriciteitsvraag is in 2050 minimaal verdubbeld. Duurzame gassen, zoals groen gas en waterstof, zullen de rol van aardgas overnemen.

De verduurzaming van de energievoorziening vergt grote investeringen van overheden, bedrijven en consumenten. Bijvoorbeeld in isolatie, warmtepompen en zonnepanelen. Daarnaast zijn we in Nederland steeds afhankelijker van buitenlands aardgas, waarvan de prijs sterk fluctueert. Kansenongelijkheid maakt dat niet iedereen kan meedoen en beïnvloedt het draagvlak voor de energietransitie.

Nederland vergrijst en minder jongeren studeren af in een technische richting, zoals elektrotechniek. Er zijn tienduizenden technische vakmensen nodig om de energietransitie in Nederland uit te voeren. Voor de bouwsector, installatiebranche en netbeheerders is het een enorme uitdaging om deze vacatures in te vullen. Ook is er een groot tekort aan ICT-specialisten.

Overheden staan voor complexe maatschappelijke vraagstukken, zoals de energietransitie. Zij zoeken legitimiteit en draagvlak voor hun besluiten. Voor burgers geldt dat zij meer invloed willen op wat er gebeurt in hun directe leefomgeving. Er ontstaan steeds meer vormen van participatieve democratie. Tegelijk dreigt het vertrouwen in instituties af te nemen.

Digitalisering leidt voor bedrijven en consumenten tot nieuwe kansen en gemak, maar maakt de samenleving ook steeds afhankelijker van data en systemen. De dreiging van digitale aanvallen groeit wereldwijd. Het wordt steeds complexer om vitale infrastructuur, ICT-systemen en data te beschermen tegen digitale aanvallen.

Op diverse niveaus worden afspraken gemaakt over het beperken van de opwarming van de aarde en de reductie van CO2-uitstoot. Enexis zet zich actief in voor de realisatie van (inter)nationale klimaatafspraken. Denk aan de VN-klimaattop COP26 in Glasgow in 2021, het Klimaatakkoord van Parijs in 2015, de Europese Green Deal in 2020 en het Nederlandse Klimaatakkoord in 2019. Overal in ons land worden initiatieven ontplooid om deze klimaatdoelen te realiseren. In 2021 zijn Regionale Energiestrategieën ingediend met concrete verduurzamingsplannen.

Onze grootste uitdaging is ervoor te zorgen dat de energie-infrastructuur op tijd klaar is om al deze initiatieven te faciliteren. Wij zijn verheugd over de investeringen van het nieuwe kabinet in de uitbreiding van de energie-infrastructuur en andere maatregelen, zoals de subsidies voor hybride warmtepompen en een bijmengverplichting voor groen gas. Ook het structureel aanpakken van de tekorten aan (onder meer) technisch personeel is uiterst positief.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

12

Ons model van waardecreatie laat zien welke middelen we inzetten, welke strategische keuzes we maken en welk resultaat dit op korte en lange termijn oplevert. We geven ook een inschatting, door middel van een kwalitatieve analyse, van de positieve en negatieve impact van onze activiteiten op de mondiale doelen.

INPUT

EXTERN PERSPECTIEF

WAARDETOEVOEGING

ONZE NETWERKEN EN DIENSTEN

• Klimaatverandering en energietransitie • Stijgende kosten voor energie • Te weinig personeel • Toenemende invloed burgers • Groeiende afhankelijkheid van data en systemen

DIALOOG MET ONZE STAKEHOLDERS Klanten, medewerkers, aandeelhouders, energiemarktpartijen, investeerders, ketenpartners, beleidsbepalers, lokale energietransitie partners.

SDG’S 17 Sustainable Development Goals om van de wereld een betere plek te maken in 2030.

• Via aansluitingen op onze netten brengen we elektriciteit (2.911.000 aansluitingen) en gas (2.315.000 aansluitingen) bij klanten. • Ruim 670.000 aansluitingen leveren energie aan ons terug. • We ondersteunen bij Regionale Energie Strategieën en maken het met systemen en data mogelijk dat klanten eigen energiekeuzes maken. • Met branchegenoten en partners werken we aan innovatieve oplossingen.

We realiseren een duurzame energievoorziening door ‘state of the art’ dienstverlening en netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen.

MEDEWERKERS Onze 4.947 medewerkers werken met opleiding en training doorlopend aan hun ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid.

WIJ REALISEREN DE ENERGIETRANSITIE

ORGANISATIE

Geen armoede Geen honger

Goede gezondheid en welzijn

Leven op het land

Leven in het water

Kwaliteitsonderwijs

Gendergelijkheid

Klimaatactie

Verantwoorde consumptie en productie

Schoon water en sanitair

Duurzame steden en gemeenschappen

Betaalbare en duurzame energie Ongelijkheid verminderen

Industrie, innovatie en infrastructuur

Eerlijk werk en economische groei

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT • Werkpakket: € 959 miljoen • Uitvalduur elektriciteit: 17,6 minuten • Uitvalduur gas: 75 seconden • Uitbreiden transportcapaciteit: 1.350 MW • Customer Effort Scores - API 18% - SA 24% - Storingen 12% • Publieke veiligheid

VAKBEKWAME MEDEWERKERS

FINANCIËLE POSITIE Aandeelhouders en verstrekkers van vreemd vermogen én de omzet uit netwerktarieven maken het mogelijk om investeringen in de energienetten te bekostigen.

• 85,9 fte schaars technisch personeel extra in dienst • Lost Time Injury Frequency: - Enexis: 1,16 - Contractors: 1,21 • Arbeidsvoorwaarden, training en opleiding • Ziekteverzuim: 4,7%

DUURZAME ORGANISATIE • CO2-uitstoot Enexis: netto 0 • Afvalbeleid: 93% gerecycled afval

Wij verduurzamen onze eigen bedrijfsvoering. Partnerschap om doelstellingen te bereiken

OUTCOME

SDG’s

IMPACT POSITIEF

TRENDS

Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten

OUTPUT

Iedereen wil altijd en overal energie kunnen gebruiken. De noodzakelijke verandering van de energievoorziening gaat steeds sneller. Groeiende opwek van duurzame energie en energiebesparing vragen om nieuwe oplossingen.

Klanten kunnen rekenen op energie die veilig, betrouwbaar, betaalbaar en zoveel mogelijk duurzaam is. Zij zijn vrij om eigen (duurzame) energiekeuzes te maken. Energieregio’s krijgen inzicht in lokale mogelijkheden voor verduurzaming.

Het welzijn van medewerkers en hun familieleden wordt vergroot door een veilige werkomgeving en duurzame inzetbaarheid. We bieden werkgelegenheid in gemeenten. In ons streven verantwoordelijkheid te nemen voor een duurzame wereld is er continu focus op reductie van onze bruto CO2-uitstoot.

FINANCIEEL VERANTWOORD • Omzet: 1.634 miljoen euro • Beïnvloedbare kosten en opbrengsten Enexis Netbeheer: 456 miljoen euro • Nettowinst: 199 miljoen euro • Solvabiliteit: 45,1%

Aandeelhouders ontvangen een jaarlijks dividend. Onze credit rating geeft vertrouwen.

NEGATIEF

Betaalbare en duurzame energie

Industrie, innovatie en infrastructuur

Duurzame steden en gemeenschappen

Kwaliteitsonderwijs

Eerlijk werk en economische groei

Verantwoorde consumptie en productie

Klimaatactie

Eerlijk werk en economische groei

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

13

SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS Met ons werk leveren we een directe bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s), de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. We maken de grootste duurzame impact vanuit onze kernactiviteiten in de energietransitie. Bijvoorbeeld door duurzame opwek op land met wind en zon en door laadpalen aan te sluiten voor elektrisch vervoer. Daarom lag onze primaire focus in 2021 op betaalbare en duurzame energie (SDG7), industrie, innovatie en infrastructuur (SDG9) en duurzame steden en gemeenschappen (SDG11). Daarnaast onderscheiden we vier SDG’s die onze kernactiviteiten ondersteunen: kwaliteitsonderwijs (SDG4), eerlijk werk en economische groei (SDG8), verantwoorde consumptie en productie (SDG12) en klimaatactie (SDG13). We nemen onze verantwoordelijkheid om aan deze thema’s een directe bijdrage te leveren vanuit onze bedrijfsvoering. Ten aanzien van de overige SDG’s hanteren we een ‘no-harm’-principe; we streven ernaar geen schade toe te brengen.

WE METEN ONZE IMPACT Hoe groot onze bijdrage aan de doelen is, brengen we steeds nauwkeuriger in kaart. Want als we de impact begrijpen, zijn we beter in staat om deze te verbeteren. Onze bijdrage is niet in alle gevallen positief. Zo brengt ons werk veiligheidsrisico’s met zich mee voor medewerkers, gebruiken we schaarse grondstoffen en gaat energie verloren bij de distributie ervan. We streven ernaar onze negatieve impact op alle fronten te verkleinen en onze positieve impact te vergroten. SDG’S DIE ONZE KERNACTIVITEITEN ONDERSTEUNEN

Geen armoede

Geen honger

Goede gezondheid en welzijn

Kwaliteitsonderwijs

Gendergelijkheid

Schoon water en sanitair

Samen met sectorgenoten zetten we in 2021 nieuwe stappen om onze impact te meten. We leren gezamenlijk hoe we de methodiek van impactmeten kunnen toepassen en ontwikkelen. In het impactmodel op de volgende pagina drukken we onze impact uit in euro’s. Hiermee ontstaat als het ware een maatschappelijke jaarrekening, die een geïntegreerd beeld geeft van onze waardecreatie. We brachten onze relevante impacts in kaart en berekenden de maatschappelijke effecten die het gevolg zijn van onze activiteiten. De beprijzing stelt ons in staat om de omvang van onze impact beter te verklaren en onderling te vergelijken. Ons model en de methodieken voor impactmeten zijn vastgelegd in het handboek ‘Impactmeten voor netwerkorganisaties’ en zijn gebaseerd op de zes kapitalen van de Value Reporting Foundation. Over 2021 laten we onze impacts zien op financieel, geproduceerd, natuurlijk en menselijk kapitaal. In de komende jaren willen we dit verder uitbreiden en ook de impact op sociaal en intellectueel kapitaal gaan kwantificeren. Als wetenschappelijk raamwerk voor de impactmetingen gebruiken we het Framework for Impact Statements (FIS) en de Integrated Profit & Loss Assessment Methodology (IAM Core) van het Impact Institute.

SDG’S DIE AANSLUITEN OP ONZE KERNACTIVITEITEN

Betaalbare en duurzame energie

Eerlijk werk en economische groei

Industrie, innovatie en infrastructuur

Ongelijkheid verminderen

Duurzame steden en gemeenschappen

Verantwoorde consumptie en productie

Klimaatactie

Leven in het water

Leven op het land

Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten

Partnerschap om doelstellingen te bereiken

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

SDG’S

VERMINDERING VAN KAPITAALWAARDE

Eerlijk werk en economische groei

Overige opbrengsten Verandering kasreserves Bijdragen van derden Financiële kosten klanten (grootverbruik) Aangetrokken kapitaal, ontvangen aflossingen en rente Financiële kosten klanten (kleinverbruik)

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

2 – 60 – 120 154

Belastingen Betalingen aan werknemers Dividenden, aflossingen en rente Betalingen aan leveranciers

548 605

866 1.132

14

VERMEERDERING VAN KAPITAALWAARDE

(In € miljoen1)

502

AANVULLENDE INFORMATIE

1.178

Gekwantificeerd Niet gekwantificeerd

– Geen impact gedefinieerd

Financieel kapitaal

Betaalbare en duurzame energie

Industrie, innovatie en infrastructuur

Duurzame steden en gemeenschappen

– –

Waarde inkoop goederen voor elektriciteitstransport Waarde inkoop goederen voor gastransport

400

1.100

2.250 2.400

550

Waardeverandering assets Waarde energietransport voor zakelijke klanten Bijdrage van elektriciteitstransport welzijn consumenten Bijdrage van gastransport welzijn consumenten

Geproduceerd kapitaal Waardeverandering immateriële assets Technologische ontwikkeling

– –

Geen impact gedefinieerd

Intellectueel kapitaal

Betaalbare en duurzame energie

Verantwoorde consumptie en productie

Klimaatactie

Schaars materiaalgebruik Schaars watergebruik Bodemvervuiling Luchtvervuiling Uitputting fossiele brandstoffen Landgebruik en -transformatie Bijdrage aan klimaatverandering

– – – – – – 50

300

Beperking van klimaatverandering2

Natuurlijk kapitaal Verandering reputatie en vertrouwen Bijdrage aan verbeterde instituties en regelgeving Bijdrage aan sociale cohesie

– –

Digitale veiligheid: schendingen van privacy Sociaal kapitaal

Kwaliteitsonderwijs

Eerlijk werk en economische groei

Economische waarde van arbeid Veiligheidsincidenten en verlies van welzijn in de omgeving Ongevallen en uitval medewerkers

– 1 50

Menselijk kapitaal

Ontwikkeling van werknemers Welzijnseffecten van het hebben van werk

TOELICHTING EN METHODIEK

>

1 Bedragen zijn afgerond op € 50 miljoen met uitzondering van ‘Ongevallen en uitval medewerkers’. De afrondingen betreffen niet de impacts binnen het Financieel kapitaal. 2 Dit betreft Garanties van Oorsprong.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

15

DOELSTELLINGEN EN PRESTATIES KRITISCHE SUCCESFACTOR

KPI

DOELSTELLING 2021

REALISATIE 2021

DOELSTELLING 2022

TOELICHTING

Betrouwbaar energienet

Jaarlijkse uitvalduur

≤ 17,5 min

17,6 min

≤ 17,5 min

Pagina 18

Slim en efficiënt uitbouwen van netcapaciteit

Uitbreiden transportcapaciteit

≥ 1.000 MW

1.350 MW

≥ 1.000 MW

Pagina 19

Elke dag slimmer en beter

Kwantitatieve voortgang Jaarorderboek1

≥ € 941 mln

€ 959 mln

≥ € 1.044 mln

Pagina 23

Transparante klantinformatie

Customer Effect Scores2: 1. CES keten API 2. CES keten Standaard Aansluitingen

Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur ≤ 20%

18%

Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur ≤ 19%

Pagina 21

Q4 score Standaard Aansluitingen ≤ 24%

24%

Q4 score Standaard Aansluitingen ≤ 22%

Pagina 21

1,16

≤1

Pagina 28

1,21

≤ 2,5

Pagina 28

Altijd veilig werken

Lost Time Injury Frequency Enexis Lost Time Injury Frequency contractors

Ieder ongeval is er één te veel

Voldoende gekwalificeerd personeel

Toename/afname # fte schaars technisch personeel

# fte technisch personeel extra in dienst bij Enexis ≥ 145 fte (saldo groei in-uitstroom)

85,9 fte

# fte technisch personeel extra in dienst bij Enexis ≥ 169 fte (saldo groei in uitstroom)

Pagina 26

Transparante inclusieve organisatie

Employee Net Promoter Score3

-

34,0

≥ 30

Pagina 26

Elke euro goed besteed

Beïnvloedbare kosten en opbrengsten4

≤ € 492 mln

€ 456 mln

≤ € 525 mln

Pagina 34

1 Op basis van normkosten. 2 Een CES-jaar loopt vanaf december t/m november, waarbij iedere kwartaalscore wordt berekend over de periode Q1: dec., jan., feb.; Q2: mrt., apr., mei; Q3: juni, juli, aug.; Q4: sept., okt., nov. Voor de score geldt ‘hoe lager hoe beter’. 3 De Employee Net Promoter Score is m.i.v. 2022 een doelstelling en toont de mate waarin medewerkers Enexis aan anderen aanraden als werkgever. De score wordt bepaald door: % promotors - % criticasters. 4 Enexis Netbeheer (incl. staven).

RECORD WERKPAKKET GEREALISEERD Ondanks de coronapandemie wisten we in 2021 weer meer werk te verzetten. Ons doel voor het uitbreiden van de transportcapaciteit is ruimschoots behaald. Door alle investeringen in onze netten en de kosten voor onderhoud en storingen groeide ons jaarorderboek tot € 959 miljoen. Belangrijk is bovendien dat de betrouwbaarheid van energie voor onze klanten op hoog niveau bleef. Ondanks onze inspanningen lukte het niet in alle gevallen om klanten binnen de gewenste tijd aan te sluiten. Dat is teleurstellend. Helaas kunnen we door het steeds toenemende werkpakket en aanhoudende schaarste op de arbeidsmarkt niet beloven dat dit snel is opgelost. Met transparante klantinformatie wisten we de doelstelling van de Customer Effort Score te behalen. Het kost klanten minder moeite om door ons goed geholpen te worden.

Een doorkijk naar 2022 laat zien dat onze doelen ambitieus zijn. Ons werkpakket groeit tot ruim boven een miljard euro en we blijven de transportcapaciteit ook in de komende jaren structureel uitbreiden met minimaal 1.000 Megawatt. Daarbij doen we geen concessies op het gebied van betrouwbaarheid en veiligheid. De doelstelling voor veilig werken hebben wij gekwantificeerd om gerichte verbeterstappen te maken. Onze doelstelling voor de klanttevredenheid hebben wij voor 2022 verder aangescherpt. Om realistische afspraken te maken, gaan we met klanten in gesprek over hun wensen en de wachttijd. Daarbij zetten we maximaal in op aantrekken en behouden van voldoende technisch personeel om het groeiende werkpakket te kunnen uitvoeren. In aansluiting op onze strategische richting sturen we in 2022 op een transparante, inclusieve organisatie. Door diversiteit kunnen we elkaar versterken en samen tot grotere prestaties komen. Om onze dienstverlening in de toekomst betaalbaar te houden, zetten we tot en met 2026 in op besparingen van in totaal minimaal € 220 miljoen. Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

16

SAMENHANG TUSSEN STRATEGIE, KANSEN EN RISICO’S HOOFDSTUK

MATERIËLE THEMA’S1

STRATEGISCHE KANSEN EN RISICO’S

DOEL EN RESULTAAT 20212

BIJDRAGE AAN SDG’S

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

Betrouwbaar en toegankelijk energienet

Kans: Ongestoorde levering van energie voor klanten, toegang tot een energienet met voldoende capaciteit en een goed werkende energiemarkt. Risico: Langdurige uitval netwerk door natuurrampen, intern falen of moedwillig handelen.

Jaarlijkse uitvalduur elektriciteit Doel: ≤ 17,5 min. Realisatie: 17,6 min. Kwantitatieve voortgang jaarorderboek Doel: ≥ €941 mln Realisatie: €959 mln

7.1

Veilig energienet

Kans: Het beperken van risico’s voor mens en maatschappij. Risico: Ongevallen van medewerkers en/of omstanders als gevolg van onveilige situaties en/of falende assets. Kans: Het terugdringen van de milieu-impact door onafhankelijk en in samenspraak met stakeholders de energievoorziening te ontwikkelen. Risico: Actieve rol van Enexis in de energietransitie wordt belemmerd door nieuwe wet- en regelgeving. Kans: Aanleggen en beheren van het energienetwerk tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Duurzame energievoorziening Betaalbare energievoorziening Klantgerichte dienstverlening

WIJ REALISEREN DE ENERGIETRANSITIE

VOORWAARDEN VOOR DUURZAAM RESULTAAT

Effectieve marktfacilitering Veilige en gezonde werkomgeving

Kans: Het beperken van risico’s voor medewerkers en partners.

Kans: Werk bieden aan medewerkers, leveranciers en aannemers en tijdig kunnen inspelen op vraagstukken in de organisatie en energietransitie. Risico: Klantvraag kan onvoldoende tijdig worden gerealiseerd door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit.

Efficiënte bedrijfsvoering Beleidsbeïnvloeding

Kans: Ontwikkeling van processen om tijdig te kunnen inspelen op vraagstukken in de organisatie en energietransitie. Risico: Complexe veranderprojecten overschrijden budget en/of leveren niet tijdig of niet voldoende bedrijfswaarde op.

Informatiebeveiliging

Financieel robuust

11.5 Uitbreiden transportcapaciteit Doel: ≥ 1.000 MW Realisatie: 1.350 MW

7.2

Beïnvloedbare kosten en opbrengsten Doel: ≤ €492 mln Realisatie: €456 mln

7.1

Customer Effort Scores (CES) • Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur Doel: ≤ 20% Realisatie: 18% • Q4 score Standaard aansluitingen Doel: ≤ 24% Realisatie: 24% • Q4 score Storingen Doel: ≤ 15% Realisatie: 12%

7.1

Kans: Een vrije energiemarkt waarin administratieve processen voor klanten geruisloos verlopen.

Werkgelegenheid en vakbekwame medewerkers

Duurzame organisatie FINANCIEEL VERANTWOORD

Kans: De wens en tevredenheid van klanten als basis voor ontwikkeling van onze dienstverlening en performance. Risico’s: Klantvraag kan onvoldoende tijdig worden gerealiseerd door schaarste van personeel, materiaal en/ of netwerkcapaciteit. Door niet waarmaken verwachtingen stakeholders m.b.t. de energietransitie wordt ons imago geschaad.

11a

9.1

9.1 Lost Time Injury Frequency Doel: ieder ongeval is er één te veel Realisatie Enexis 1,16, Contractors 1,21 Ziekteverzuim kort, middellang en lang totaal Doel: voortschrijdend gemiddelde ≤ 5% Realisatie: 4,7%

4.3 4.4 4.7 8.3

Medewerkerstevredenheid: bevlogenheid Doel: ≥ 7,8 Realisatie: 7,8 Medewerkerstevredenheid: samenwerking Doel: ≥ 6,6 Realisatie: 6,8 Toename/afname # fte schaars technisch personeel Doel: ≥ 145 fte Realisatie: 85,9 fte

8.3 8.8

9.1

9.4

Kans: Met passende regelgeving meebewegen in een veranderend speelveld.

7.1

7.2

Kans: Ontwikkeling van processen en netwerken door innovaties en digitale technologieën. Risico: Ongeautoriseerd gebruik van data en/of systemen door ontoereikende beveiligingsmaatregelen. Kans: Verbeteren van de (keten)voetafdruk op de maatschappij en het milieu.

9.1

Kans: Financiële waarde creëren voor aandeelhouders. Risico: Financiële positie wordt slechter door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek.

1 De materiële thema’s zijn de uitkomsten van de stakeholderdialoog 2021, gepresenteerd op pagina 112. 2 Zoals gerapporteerd in het jaarverslag van Enexis Holding N.V. 2020; doelstellingen en prestaties 2021.

9.4

12.2 12.4 12.6 13.2 8.1

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

17

IN DIT HOOFDSTUK:

Betaalbare en duurzame energie

Industrie, innovatie en infrastructuur

Duurzame steden en gemeenschappen

ċ

Betrouwbaar en toegankelijk energienet

ċ

Veilig energienet

ċ

Duurzame energievoorziening

ċ

Betaalbare energievoorziening

ċ

Klantgerichte dienstverlening

Positieve impact

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

Onze betrouwbare en veilige energienetten vormen de basis voor de verduurzaming en economische ontwikkeling in ons verzorgingsgebied. Door aan te sturen op maatschappelijk optimale keuzes helpen wij de energietransitie voor onze stakeholders haalbaar en betaalbaar te houden.

Negatieve impact Een onderbreking of een (digitaal) veiligheidsincident kan gevolgen hebben voor het welzijn van klanten of hun onderneming. Wij investeren fors om toenemende opwek en gebruik van energie mogelijk te maken. Met ons werk hebben we ook milieu-impact, doordat energie verloren gaat bij de distributie ervan.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

18

ONZE MAATSCHAPPELIJKE IMPACT Het energiesysteem in Nederland maakt een historische verandering door. Klanten kiezen massaal voor het opwekken en terugleveren van duurzame energie. Wij zetten de schop in de grond en verbouwen de infrastructuur om die verandering mogelijk te maken. In 2021 maakten we ruim 145.000 aansluitingen voor teruglevering bij klanten - een record - en kwam er 1.350 Megawatt transportcapaciteit bij. In het leven van onze klanten is energie van essentieel belang. Of dat nu is voor een warm huis, het opladen van een elektrische auto of het runnen van een bedrijf. Iedereen rekent erop dat stroom en gas altijd veilig beschikbaar zijn via energienet Wij bieden miljoenen huishoudens en bedrijven toegang tot energie via onze 7.1 een betrouwbaar en toegankelijk energienet. infrastructuur en zijn er trots op dat onze netten behoren tot de meest betrouwbare in Europa. In 2021 zaten klanten gemiddeld 17,6 minuten zonder elektriciteit (2020: 13 minuten) en 75 seconden zonder gas (2020: 81 seconden). Dat de storingsduur van elektriciteit hoger is dan vorig jaar wordt veroorzaakt door enkele bovengemiddeld grote storingen in 2021. Een daarvan werd veroorzaakt door de overstromingen in Limburg. Als gevolg van het hoge water raakten enkele elektriciteitsstations defect, die we pas konden herstellen nadat het water weer was gezakt.

Onze monteurs waren dag en nacht ter plaatse en werkten nauw samen met de veiligheidsregio’s om geëvacueerde bewoners weer veilig terug te laten keren naar hun huizen. Ondanks de treurige omstandigheden voelde het goed om de schouders eronder te zetten en hulp te kunnen bieden. Deze ingrijpende gebeurtenis toont aan dat natuurrampen ook een risico kunnen vormen voor langdurige uitval van ons netwerk.

Elektriciteit (in minuten)

Gas (in seconden)

Groningen/Drenthe

22,4

85

Overijssel

13,3

56

Noord-Brabant Oost

13,5

51

Noord-Brabant West

13,6

41

Limburg

24,1

136

Hoogspanning1

0,7

-

Gemiddeld

17,6

75

Uitvalduur

1 Niet geografisch toe te wijzen.

1 1 UITVALDUURELEKTRICITEIT ELEKTRICITEIT TEN OPZICHTE HET LANDELIJKE GEMIDDELDE UITVALDUUR TEN OPZICHTE VAN VAN HET LANDELIJKE GEMIDDELDE

Bij Enexis hebben we een hoge veiligheidsstandaard en nemen we proactief maatregelen om medewerkers en de omgeving te beschermen. In 2021 hebben zich geen ernstige ongevallen voorgedaan. We hebben een intensief, risicogebaseerd 11.5 vervangingsprogramma dat het risico op onveilige situaties en ongevallen verder beperkt. Zo werken we al enkele jaren aan het preventief vervangen van schakelinstallaties (COQ-installaties) en brosse gasleidingen. Met dergelijke vervangingsprogramma’s zorgen wij voor een veilig energienet. energienet In 2021 investeerden we in totaal € 787 miljoen in onze netten. Zo houden we de betrouwbaarheid en veiligheid hoog.

35 29

27,3

24,4

23

19,8

21,0

14,2

13,0

2019

2020

17 11 5

16,0

13,8 2017 Enexis

2018

≈202 17,6

2021

Nederland

1 Registratiesystematiek Nestor elektriciteit. 2 Landelijk gemiddelde 2021 is een concept; definitieve uitkomst was bij de publicatie van dit jaarverslag nog niet bekend.

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

ENORME GROEI VRAAG EN AANBOD Wij zetten ons in om een duurzame energievoorziening mogelijk te maken. In de afgelopen jaren zagen we een enorme

7.2 toename van het aantal klanten dat duurzaam opgewekte elektriciteit wil terugleveren aan het elektriciteitsnet. Het duurzaam opgesteld vermogen nam in een jaar tijd toe met ruim 35%. En het aandeel groen gas dat klanten aan ons terugleverden steeg met meer dan 20%. Aan de andere kant wordt er meer elektriciteit gebruikt. Klanten kiezen vaker voor een warmtepomp om hun huizen te verwarmen en voor elektrisch vervoer. Eind 2021 waren er ruim 5.000 publieke oplaadaansluitingen in ons verzorgingsgebied. Ook groeit de economie. Hierdoor is steeds meer transportcapaciteit nodig voor bijvoorbeeld datacenters en voor bedrijven die productieprocessen elektrifceren om te verduurzamen. Het elektriciteitsnet wordt steeds intensiever gebruikt, maar daar is het elektriciteitsnet van oudsher niet op berekend. Daarom moet de capaciteit van het elektriciteitsnet vaker worden vergroot. Op sommige plekken is een verdubbeling nodig van de huidige capaciteit. We verwijderden meer gasaansluitingen in 2021 en verzwaarden bestaande elektriciteitsaansluitingen bij klanten. In 2021 hebben wij de transport­ capaciteit van onze netten richting het hoogspanningsnet van TenneT uitgebreid met 1.350 Megawatt; meer dan we ooit in een jaar realiseerden. Dit is vergelijkbaar met de capaciteit van circa 2.000 voetbalvelden vol met zonnepanelen.

Met man en macht passen wij onze energienetten aan om klanten aan te sluiten en de energietransitie mogelijk te maken. En toch is het nog onvoldoende om alle verduurzamingsplannen van onze klanten en stakeholders te faciliteren. In 2021 was 9.1 er bij 76% van de aanvragen van de SDE++ subsidieregeling nog ruimte beschikbaar om het project aan te sluiten op het elektriciteitsnet en konden we een transportindicatie afgeven; in 2020 kon dit in 95% van de gevallen. Naast de schaarste voor 9.4 teruglevering op het energienet begint er sinds de tweede helft van 2021 ook schaarste voor afname te ontstaan in Nederland. In Enexis-gebied is dit nog niet aan de orde, maar in de nabije toekomst kan de situatie ontstaan dat er voor grootzakelijke afnemers van elektriciteit tijdelijk geen extra ruimte is op het net voor een nieuwe aansluiting of een uitbreiding van de huidige aansluiting. Wij doen er alles aan om afnameschaarste zo lang mogelijk te voorkomen door proactief te investeren in ons elektriciteitsnet. Samen met de overheden bekijken we waar de groei van de vraag naar elektriciteit het hardst gaat en waar als eerste uitbreiding nodig is. Maar de vraag naar elektriciteit groeit op sommige plekken harder dan de snelheid waarmee met name het hoogspanningsnet kan worden uitgebreid. Hierover vindt intensief afstemming plaats met TenneT, de eigenaar van deze hoogspanningsnetten.

Dat wij niet altijd kunnen voldoen aan de klantvraag is helaas realiteit geworden en vormt daarmee een risico voor Enexis. Het komt onder meer door een tekort aan technisch personeel en lange procedures voor de ruimtelijke inpassing van netuitbreidingen. Het verkrijgen van vergunningen voor de bouw van een transformatorstation kan wel acht tot tien jaar duren. In 2021 lukte het in 61% van de gevallen om een standaardaansluiting voor klanten binnen 18 weken te realiseren. Dat de wachttijden voor klanten oplopen, daar zijn wij teleurgesteld over: wij zijn gedreven om de energietransitie te realiseren, maar voor klanten zijn wij soms een remmende factor in de uitvoering. Wij zullen dan ook alles op alles zetten om deze achterstand in te lopen.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

19

AANTAL AANSLUITINGEN WAAROP WORDT TERUGGELEVERD1 700.000 560.000 420.000 280.000 140.000 0

294.173 291.204

215.798 213.943

401.691 396.902

524.916 517.807

671.348 662.588

1.855

2.969

4.789

7.109

8.760

2017

2018

2019

2020

2021

DUURZAAM OPGESTELD VERMOGEN (In megawatt)2 8.500 3.000

9.000 6.200 2.300

6.750 4.500 2.250 0

2.600 1.200

1.800 900 1.000 2017

3.900 1.700

1.400

2.200

3.900

5.500

2018

2019

2020

2021

GROEN GAS (Getransporteerde volumes in Mm3) 80 77.000 60 51.000 40

2017 Grootverbruik

54.000 2018

59.000

2019

63.000

2020

2021

Kleinverbruik

1 Met ingang van 2021 wordt het aantal aansluitingen waarop wordt teruggeleverd gerapporteerd exclusief bio en water; de aantallen betreffen zon en wind. De jaren 2017 t/m 2020 zijn hiervoor gecorrigeerd (Grootverbruik). 2 Met ingang van 2021 wordt het duurzaam opgesteld vermogen gerapporteerd exclusief bio en water; het opgesteld vermogen betreft zon en wind. De jaren 2017 t/m 2020 zijn hiervoor gecorrigeerd (Grootverbruik).

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

NOODZAAK: BENUT MOGELIJKHEDEN BESTAANDE INFRASTRUCTUUR De capaciteit in onze netten wordt helaas steeds schaarser. Er zijn slimme keuzes nodig in het bestaande elektriciteitsnet om ongebreideld verzwaren en bijbouwen van netten te voorkomen. Dit draagt bij aan een betaalbare energievoorziening. energievoorziening Het begint bij de vraag naar netcapaciteit. Bij energieregio’s, gemeenten, projectontwikkelaars en klanten geven wij aan wat er in welk gebied mogelijk is en wat haalbaar is in de tijd. Zo komen initiatiefnemers niet voor vervelende verrassingen te staan. Ook proberen we in samenspraak duurzame initiatieven, zoals een zon- en windpark, te combineren op één aansluiting. We zoeken en vinden manieren om meer elektriciteit te distribueren en benutten het bestaande net zo efficiënt mogelijk. Bijvoorbeeld in Emmen waar een zonnepark en een gecombineerd wind- en zonnepark veilig aangesloten kunnen worden door structureel de reservecapaciteit van het net te gebruiken. Door deze oplossing kunnen wij voor ons hele voorzieningsgebied circa 1.000 MW aan transportcapaciteit realiseren voor geïnteresseerde initiatiefnemers. Dit is door nieuwe wetgeving sinds Dilemma_Congestiemanagement 1 januari 2021 mogelijk. Congestiemanagement is in de toekomst een andere optie om overbelasting van het net te voorkomen.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

20

AANTAL VERWIJDERDE GASAANSLUITINGEN1

AANTAL VERZWAARDE ELEKTRICITEITSAANSLUITINGEN2

30.000

30.000

22.500

22.500

25.313 20.244 16.850 15.000

15.000 10.325 7.034

7.500 0

Dilemma’s en inzichten

AANVULLENDE INFORMATIE

1.578

2.479

3.077

2017

2018

2019

3.611 2020

12.879

7.500 0

2021

2017

2018

2019

2020

2021

1 Betreft aansluitingen kleinverbruik, waarbij de electriciteitsaansluiting behouden blijft. 2 Betreft aansluitingen kleinverbruik.

CONGESTIEMANAGEMENT: KANSRIJK OF ONEVENWICHTIG? Congestiemanagement kan een goed instrument zijn om transportcapaciteit vrij te maken in het net en meer klanten te kunnen aansluiten op het net. Het is een tijdelijke oplossing tot de netverzwaring gerealiseerd is. Netbeheerders maken hierbij afspraken met (grote) afnemers en opwekkers om – tegen een financiële vergoeding – het verbruik of de teruglevering van elektriciteit tijdelijk te verlagen of te verhogen om overbelasting van het net te voorkomen. Bijvoorbeeld door het uitgesteld laden van elektrische auto’s of het tijdelijk opslaan van zonne-energie in batterijen. Het platform GOPACS stelt landelijke en regionale netbeheerders in staat om congestiemanagement in Nederland centraal op elkaar af te stemmen. Hoewel Enexis Netbeheer de toepassing van congestiemanagement ziet als een kansrijke optie maakten wij in 2021 bezwaar tegen het ontwerp-codewijzigingsbesluit van de ACM dat congestiemanagement op grote schaal mogelijk zou moeten maken. Wij vinden de voorgestelde aanpak onduidelijk en onevenwichtig, wat de praktische toepasbaarheid van het concept belemmert. Het is de vraag of het huidige voorstel daadwerkelijk extra transportmogelijkheden creëert voor initiatiefnemers. De voorgestelde aanpak zou Enexis Netbeheer de komende vijf jaar bovendien vele miljoenen euro’s kunnen gaan kosten.

Dit gaat ten koste van de middelen die ingezet kunnen worden voor de energietransitie. In het door ons aangereikte codewijzigingsvoorstel doen wij diverse voorstellen voor verbetering van de spelregels voor congestiemanagement met als doel toepasbaarheid en financiële haalbaarheid te verbeteren. Ook in sectorverband is een zienswijze ingediend.

ONTWIKKELING NIEUWE AANSLUITINGEN (In duizenden) 40

36

35

38 33

32 29

30 25 20

17

17 14

15 10

7

5 0

2017 Gas

2018

2019

2020

4 2021

Elektra

Enexis Jaarverslag 2021

DIT IS ENEXIS

VERSLAG OVER 2021

GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT

JAARREKENING

Naast de afzonderlijke plannen van klanten lopen er talloze landelijke en regionale initiatieven om de klimaatdoelen te halen. In ons verzorgingsgebied werden dit jaar 10 Regionale Energiestrategieën vastgesteld. Samen zijn deze regio’s voornemens 11.a om via met name zonne-energie op land en op daken ruim 26 TWh aan duurzame opwek te realiseren voor 2030. Over de haalbaarheid van deze omvangrijke ‘duurzaam op land’-plannen zijn we in gesprek met elke regio, want hier bovenop komen nog de plannen voor de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving, de laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer en de verduurzaming van de industrie. ​​​​​​​Omdat we in de toekomst niet alles met elektriciteit kunnen oplossen, is Enexis pleitbezorger voor een energiemix met meer duurzame moleculen, zoals groen gas en waterstof. Groen gas kan via ons bestaande gasnetwerk worden getransporteerd en 9.1 kan dus op korte termijn een goede bijdrage leveren aan de verduurzaming van de energievoorziening. De ambitie in het Klimaatakkoord is om 2 miljard m3 groen gas te produceren in 2030. In 2021 werd in ons gebied 77.000 Mm3 geproduceerd; een 9.4 bemoedigende groei van ruim 20% ten opzichte van 2020. Maar het tempo waarmee groen gas geproduceerd wordt moet txt_slimme innovaties omhoog om de klimaatdoelen te behalen.

SLIMME INNOVATIES MET GROTE VOORDELEN Om op korte termijn meer transportcapaciteit te realiseren, investeren we in prefab oplossingen. In 2021 plaatsten we 5 e-houses. Met deze mobiele middenspanningsstations creëren we snel extra capaciteit. Een kansrijke innovatie voor het aansluiten van nieuwbouwwijken is de prefab meterkast, waarbij aansluitingen al worden gerealiseerd voordat de muren van de woning er staan. Dit werkt veiliger, sneller en geeft klanten de zekerheid dat zij bij oplevering direct een warm en droog huis hebben. Naast de techniek staan wensen van marktpartijen en klanten centraal in onze innovaties. We zetten ook in op innovatieve digitalisering van onze netten en het analyseren van data. Met de DALI-box, een sensorsysteem, kunnen we bijvoorbeeld beter voorspellen waar congestie ontstaat. En we kijken vooruit: om congestie te voorkomen werken we met partners aan innovatieve pilots om duurzame energie op te kunnen slaan in batterijen of om te zetten in waterstof.

VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT

AANVULLENDE INFORMATIE

21

REALISTISCHE AFSPRAKEN MET KLANTEN In de komende tien jaar blijven structurele netuitbreidingen nodig, dat blijkt uit het investeringsplan 2022-2031 dat Enexis

7.1 Netbeheer eind 2021 presenteerde. Richting 2030 streven wij ernaar de netcapaciteit uit te breiden met gemiddeld 1.000 megawatt per jaar. Ter vergelijking: dit is twee keer zoveel als het gemiddelde in de afgelopen 10 jaar. En toch is de vraag van onze klanten groter, waardoor een wachtrij ontstaat voor met name bedrijven, duurzame opwek-projecten en woningbouw. Het concept-investeringsplan van Enexis Netbeheer is eind 2021 ter consultatie voorgelegd aan de markt en hierop zijn diverse zienswijzen ontvangen van brancheverenigingen, initiatiefnemers en lokale overheden. De economie en de energietransitie worden ernstig geraakt, omdat de vraag naar capaciteit sneller toeneemt dan wij kunnen bijbouwen. We merken dat klanten ons hierop aankijken en ons imago hierdoor logischerwijs risico loopt. Sneller werken en meer bijbouwen is echter niet reëel, omdat we afhankelijk zijn van onder meer voldoende personeel, uitbreiding van capaciteit in hoogspanningsnetten en doorlooptijden voor vergunningen. Op onze website zijn actuele overzichten beschikbaar van de capaciteit in onze netten en gebieden met schaarste voor teruglevering. Om realistische afspraken te maken, gaan we met klanten in gesprek over hun wensen en de wachttijd. Dit contact wordt gewaardeerd.

We zien in de afgelopen jaren een positieve trend in de Customer Effort Scores, die aangeven hoeveel moeite klanten moeten doen om goed geholpen te worden. We moderniseren onze klantportalen voor een klantgerichte dienstverlening en om het gebruiksgemak te vergroten. CUSTOMER EFFORT SCORE Aanleg Primaire Infrastructuur

Standaard Aansluitingen

Storingen

36% 28%

28% 20%

26%

26%

24% 18%

18%

17% 13%

Q4 2018 Q4 2019 Q4 2020 Q4 2021

Q4 2018 Q4 2019 Q4 2020 Q4 2021

12%

Q4 2018 Q4 2019 Q4 2020 Q4 2021

In 2021 kregen netbeheerders, waaronder Enexis Netbeheer, ten opzichte van vorig jaar gemiddeld 45% meer klachten van klanten over de kwaliteit van de spanning van het elektriciteitsnet. Dit kan onder meer leiden tot knipperende lampen en het uitschakelen van zonnepanelen. Onze laagspanningsnetten kunnen de toegenomen vraag naar elektriciteit in en rondom het huis niet altijd aan. In de zomer loopt de spanning op als er veel zonne-energie wordt opgewekt en in de winter daalt die spanning juist als er nauwelijks elektriciteit wordt opgewekt en het elektriciteitsverbruik hoog is. Om de spanningsklachten Enexis Jaarverslag 2021