Bijlage 1 - Woonbehoefteonderzoek gemeente Emmen (7 mei 2026)
Tekst van het document
tot SH-grens | 9851.055 1.365 Middenhuur | 625670 855 Dure huur | 425 460 | 595 Tot € 325.000 | 245 | 385 890 € 325.000 tot € 405.000 | 555 | 650 1.035 € 405.000 tot € 500.000 | 520585 845 Meer dan € 500.000 | 590655 920 Basisscenario | Trendscenario | Groeiscenario Bron: Bevolkings- en huishoudensprognose gemeente Emmen (2025), Woonwensenenquête gemeente Emmen, WoON2024, CBS Microdata (2025, cijfers 2019- | 2023), Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2026). Afgerond op vijftallen. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 75 6.5 Ouderenhuisvesting De behoefte aan ouderenhuisvesting is door het Rijk verder gespecificeerd naar drie typen: regulier nultreden, geclusterd wonen en zorggeschikt wonen. In dit onderzoek splitsen we de behoefte vanuit de 65-plusdoelgroep naar nultredenwoningen (onderdeel van bovenstaande figuur) verder uit naar regulier nultreden en geclusterd wonen op basis van woonwensen. Deze komt niet volledig overeen met de hiervoor genoemde cijfers; zo kunnen ook jongere huishoudens behoefte hebben aan een nultredenwoning. Die voorkeur is er immers al als deze doelgroep graag in een appartement met lift wil wonen. We brengen de behoefte tot en met 2040 op gemeenteniveau in dit hoofdrapport in beeld. Opnieuw is de behoefte tot en met 2035 op gemeenteniveau en de behoefte naar woonclusters opgenomen in het separate bijlagedocument.
Zorggeschikt wonen is bedoeld voor huishoudens/personen met een Wlz-indicatie die zwaardere zorg aan huis nodig hebben. Deze behoefte beredeneren we op basis van de verwachte extramuralisering van ouderenzorg. Deze behoefte is daarmee dan ook geen onderdeel van de hiervoor gepresenteerde reguliere woningbehoefte. Deze dienen dus ‘opgeplust’ te worden bij de eerder getoonde aantallen wat betreft de woonbehoefte. De vraag naar ouderenwoningen is hiermee wel nauw verbonden aan de verwachte ontwikkeling van de zorgvraag. Immers is de ouderenhuisvesting erop gericht dat ouderen beter en langer zelfstandig kunnen wonen. Ook kan het ertoe leiden dat zorggebruik pas in een later stadium nodig is, doordat de woning beter is aangepast op mobiliteitsbeperkingen. Voorkeur voor geclusterd wonen vaak afhankelijk van zelfredzaamheid We zien dat de voorkeur voor regulier nultreden of geclusterd wonen sterk afhankelijk is van de mate van mobiliteitsbeperking (afhankelijk van leeftijd) en de bestedingsmogelijkheden (afhankelijk van inkomen) van huishoudens. Dat raakt immers beide aan de mate van zelfredzaamheid van huishoudens. Hoe zelfredzamer huishoudens zijn, des te meer zij de voorkeur geven aan een ouderenwoning onafhankelijk van geclusterde voorzieningen / geclusterd wonen. Dit zorgt er daarmee voor dat de vraag naar geclusterd wonen met name landt in het huursegment.
De vraag naar nultredenwoningen zien we ook terug in het koopsegment. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 76 Figuur 68: Woningbehoefte ouderenhuisvesting (65- | plushuishoudens) op basis van trendscenario en woonwensen tot en met 2040 in de gemeente Emmen 0 | 100 | 200 | 300 | 400 | 500 | 600 | 700 | 800 | 900 Tot aftoppingsgrens | 355 | 485 Aftop. tot SH-grens | 640 | 835 Middenhuur | 95 | 160 Dure huur | 5075 Tot € 325.000 | 80 | 185 € 325.000 tot € 405.000 | 105 | 245 € 405.000 tot € 500.000 | 60 | 165 Meer dan € 500.000 | 65 | 190 Zorggeschikt | 360 Regulier Nultreden | Geclusterd | Zorggeschikt Bron: Bevolkings- en huishoudensprognose gemeente Emmen (2025), Woonwensenenquête gemeente Emmen, WoON2024, CBS Microdata (2025, cijfers 2019- | 2023), Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2026). Afgerond op vijftallen. 6.6 Confrontatie met plancapaciteit In deze paragraaf confronteren we de door ons berekende woningbehoefte van de gemeente Emmen met de al bestaande plannen voor nieuwbouw. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van de gemeentelijke planlijst op het peilmoment november 2025. We doen dit zowel kwantitatief als kwalitatief. Zo analyseren we hoe de huidige plannen in de gemeente Emmen zich verhouden tot waar behoefte aan is in elk scenario.
Dit geeft ook inzicht in waar bijsturing wenselijk is en op welke punten de gemeente al op schema ligt om aan de woonvraag van de toekomst te voldoen. Plannen voor netto toevoeging van 3.846 woningen, waarvan 546 woningen in harde plancapaciteit Allereerst is kwantitatief relevant hoeveel woningen en op welke termijn deze woningen kunnen worden opgeleverd. We hebben hiervoor gebruik gemaakt van het verwachte opleverjaar en de opgegeven planstatus. Deze laatste hebben we ingedeeld in harde en zachte plancapaciteit 9. We zien dat alle woningen in de planning opgeleverd worden voor eind 2034, waarvan 3.143 woningen voor het einde van 2030. De nadruk in de planlijst ligt daarmee nadrukkelijk op de eerstvolgende jaren. Dit betekent dat de planstatus extra relevant is. Hoe verder de planologische procedure immers is, des te realistischer de voorgestelde planning ook is. Hierin valt ook op dat in de eerstvolgende jaren een zeer groot deel van de woningen zich nog bevindt in zachte plannen. In totaal zijn 3.300 woningen onderdeel van zachte plannen (of is de planstatus onbekend) en 546 woningen van harde plannen. Dit kan een risico zijn voor het beoogde bouwtempo. 9 Vastgestelde en onherroepelijke bestemmingsplannen hebben we ingedeeld als harde plancapaciteit.
Potentiële locaties, ontwerpen, plannen in planologische voorbereiding en plannen met een onbekende status hebben we ingedeeld als zachte plancapaciteit. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 77 Figuur 69: Plancapaciteit naar opleverjaar en planstatus in de gemeente Emmen 900 800 700 600 500 400 | 633 | 752 300 | 645 6 | 396 200 | 194 | 261 100 | 233 72 | 116 | 54 | 21 | 21 | 29132 | 18398 0 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 Hard | Zacht Bron: Planlijst gemeente Emmen (november 2025). Gemeente Emmen bij waarmaken plannen op schema voor trendscenario, ruimte voor meer plannen We zien dat er in de gemeente Emmen op dit moment plannen zijn voor het netto toevoegen van 3.846 woningen. Deze woningen zijn allen gepland tot en met 2035, met de nadruk op de periode tot en met 2030. De gemeente Emmen ligt hiermee op dit moment op schema voor het trendscenario. In dat scenario wordt immers een huishoudensgroei van 3.010 huishoudens tot en met 2035 en 3.395 huishoudens tot en met 2040 verwacht . Landelijk wordt voor het waarmaken van woonbehoeften vaak een planoverschot van 130% gehanteerd. Daarmee wordt het risico op planuitval en -vertraging ingecalculeerd. Wanneer de gemeente Emmen dat wil, is een plancapacitieit van 3.915 woningen tot en met 2035 benodigd. Daar voldoet de gemeente op dit moment ongeveer aan.
De gemeente Emmen ziet echter mogelijkheden en redenen om verder door te groeien richting het groeiscenario. Wanneer de gemeente dit mogelijk wil maken,is een stevige opschaling van plannen nog wel benodigd, met name voor de periode vanaf 2031. Ook bij het verder in procedure brengen van bestaande plannen ligt een noodzaak. Een hoog bouwtempo sluit namelijk aan op de woningmarktdruk die nu ervaren wordt. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 78 Figuur 70: Kwantitatieve confrontatie plancapaciteit gemeente Emmen met de netto woningbehoefte volgens drie scenario’s, 2025 t/m 2040 -2.500 | 0 | 2.500 | 5.000 | 7.500 | 10.000 | 12.500 Netto plancapaciteit | 3.846 Basisscenario | -225 1.660 Trendscenario | 3.010 | 385 Groeiscenario | 7.040 | 3.000 2025 t/m 2035 | 2036 t/m 2040 Bron: Planlijst gemeente Emmen (1 september 2025), bevolkings - en huishoudensprognose gemeente Emmen (2025), Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2026). Afgerond op vijftallen. Plancapaciteit in meeste woonclusters in lijn met trendscenario, relatief veel plannen in Emmen Ook naar de woonclusters hebben we de kwantitatieve verhouding tussen de woningbouwplannen en de verwachte huishoudensontwikkeling in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat de plannen relatief goed in lijn liggen met de behoefte naar woonclusters.
Wel zien we dat in de drie woonclusters buiten de stad Emmen (De Blo kken, De Monden en De Velden) de plannen nog achterlopen op de behoefte uit het trendscenario en in de drie woonclusters binnen de stad Emmen de plannen het trendscenario juist overstijgen. Om invulling te geven aan het groeiscenario is in elk wooncluster nog een forse opgave te realiseren tot en met 2040. Figuur 71: Kwantitatieve confrontatie plancapaciteit gemeente Emmen met de netto woningbehoefte volgens drie scenario’s per wooncluster, 2025 t/m 2040 3.000 2.595 2.500 2.080 2.000 | 1.620 | 1.800 1.500 | 1.427 | 1.265 1.020 1.000 | 600 | 690 | 680 | 635 | 675 460 | 410 | 519 | 577345 | 425 500 | 244 | 294280 80 | 20 0 -500 | -105 De Blokken | De Monden | De Velden | Emmen-Noord | Emmen-Oost | Emmen-Zuid Netto plancapaciteit | Basiscenario | Trendscenario | Groeiscenario Bron: Planlijst gemeente Emmen (1 september 2025), bevolkings - en huishoudensprognose gemeente Emmen (2025), Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2026). Afgerond op vijftallen. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 79 Onttrekking aan woningvoorraad weinig geregistreerd, maar wel belangrijk voor waarmaken behoefte In de huidige planlijst zijn ook plannen voor de sloop van woningen opgenomen, namelijk 49 woningen. In werkelijkheid kan dit aantal vaak veel hoger uitvallen, zeker tot en met 2040.
We kunnen hiervan een eerste inschatting maken op basis van de onttrokken woningen aan de voorraad in de periode 2021 tot en met 2024. In deze periode zijn in totaal 405 woningen aan de voorraad onttrokken, waarvan ongeveer 320 gesloopt. Dat zijn gemiddeld 100 onttrokken woningen per jaar. Dit is fors hoger dan dat nu in de planlijst is opgenomen. Realisaties in het verleden hoeven uiteraard niet vergelijkbaar in de toekomst plaats te vinden. Zo kan het zijn dat de meest kwetsbare voorraad van corporaties inmiddels is aangepakt. Wel is het gewenst om met corporaties hier verder over in gesprek te gaan. Meer inzicht in toekomstige sloop- en herstructureringsplannen helpt om ook de gewenste nieuwbouwplannen beter te bepalen. Figuur 72: Gesloopte en overig onttrokken woningen gemeente Emmen, 2021 t/m 2024 180 160 140 | 19 120 100 | 19 80 | 22 60 | 138 40 | 87 | 79 20 | 22 0 | 18 2021 | 2022 | 2023 | 2024 Sloop | Overige onttrekking | Gemiddelde Bron: CBS (2026, cijfers 2021- | 2024). Bewerking Stec Groep (2026). Plancapaciteit bestaat voor 32% uit sociale huurwoningen en twee derde uit betaalbare woningen Van 2.615 geplande woningen is op dit moment een prijs bepaald. Dit betekent dat de prijs van 1.231 woningen dus nog onbekend is (32% van planvoorraad).
De woningen waarvan wel een prijs bepaald is hebben we ingedeeld naar de categorieën die in de landelijke woondealafspraken worden gehanteerd. We maken dus onderscheid naar sociale huurwoningen, middenhuurwoningen, betaalbare koopwoningen (tot € 405.000), dure huurwoningen en dure koopwoningen (vanaf € 405.000). Op basis van deze indeling zien we dat op dit moment 32% van de woningen met een prijsbepaling bestaa t uit sociale huurwoningen en dat in totaal twee derde van de woningen zich in het betaalbare segment bevinden. Dit sluit goed aan op de woondealafspraken die zijn gemaakt en op de regels die via het wetsvoorstel V ersterking regie volkshuisvesting waarschijnlijk vanaf 1 juli 2026 in werking treden. Daarin staat dat gemeenten met een lager aandeel sociale huur dan het landelijk gemiddelde moeten voldoen aan minimaal 30% sociale huurwoningen en 67% betaalbare koopwoningen in hun woningbouwplannen. Confrontatie met groeiscenario toont stevige tekorten aan sociale huurwoningen en dure koopwoningen We hebben de netto plancapaciteit geconfronteerd met de behoefte volgens het groeiscenario. Ook volgens dit scenario is er een vraag naar ongeveer twee derde betaalbare woningen. Daarbij ligt de nadruk in dit scenario wel op het sociale huursegment.
Dit komt doordat de bestaande koopwoningen in de gemeente Emmen langzamerhand te duur zijn voor de relatief grote groep huishoudens met een laag inkomen in de gemeente Emmen. Dat raakt vooral starters en huishoudens die willen doorstromen Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 80 uit een huurwoning. Het monitoren van de koopmogelijkheden van jonge huishoudens is voor de ontwikkeling van deze behoefte zeer relevant. Tegelijkertijd zien we dat ouderen met een laag inkomen die in een koopwoning wonen ook best vaak een verhuisstap willen maken naar een sociale huurwoning. Dit om bijvoorbeeld hun vermogen dat gebruikt is om de hypotheek af te lossen vrij te spelen of omdat het zelf onderhouden en verduurzamen van een woning niet (meer) lukt. Hiernaast is het opvallend dat in het groeiscenario ook een sterkere vraag naar dure koopwoningen kan ontstaan. Dit komt doordat in de huishoudensprognose van de gemeente Emmen voor dit scenario rekening wordt gehouden met het beter behouden en aantrekken van jongeren en gezinnen. Dit zijn huishoudenstypen die (op termijn) ook een duurdere woning kunnen betalen.
Aangezien deze woningen op dit moment nog relatief weinig in de woningvoorraad van Emmen aanwezig zijn, kan hier een aanvullende behoefte aan ontstaan en kan nieuwbouw hiervan er ook juist voor zorgen dat meer huishoudens met een midden- | en hoog inkomen in de gemeente Emmen willen en kunnen wonen. Figuur 73: Confrontatie kwalitatieve woonbehoefte met groeiscenario gemeente Emmen, 2025 t/m 2040 5.000 | 4.665 4.000 3.000 | 2.450 2.000 | 1.185 1.000 | 855 | 715 | 935 350 | 119 | 527 | 764 0 Sociale huur | Middenhuur | Dure huur | Betaalbare koop | Dure koop Netto plancapaciteit | Groeiscenario Bron: Planlijst gemeente Emmen (november 2025), bevolkings- en huishoudensprognose gemeente Emmen (2025), Woonwensenenquête gemeente Emmen, WoON2024, CBS Microdata (2025, cijfers 2019- | 2023), Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2026). Het dure koopsegment is vanaf € 405.000 (prijspeil 2025). Afgerond op vijftallen. Nultredenwoningen met name als appartement, ook groot deel nog onbekend Naar woningtypen zien we dat de gemeente Emmen 1.172 eengezinswoningen en 1.916 meergezinswoningen in de planning heeft staan. Van 758 woningen is het woningtype nog onbekend. Deze woningen zijn ook ingedeeld naar hun levensloopbestendigheid. Hiervoor hebben we onderscheid gemaakt naar nultredenwoningen en woningen die niet nultreden zijn.
Hieruit blijkt dat met name van de meergezinswoningen een groot deel als nultredenwoning wordt opgeleverd (87%). Dit zal betekenen dat in ieder geval een lift wordt geïnstalleerd in deze nieuwbouwcomplexen. Bij eengezinswoningen ligt dit aandeel duidelijk lager. In totaal is 25% van deze woningen gepland als nultredenwoning en 75% als niet-nultredenwoning, indien deze indeling gemaakt kon worden. Verder is het voor beide woningtypen onbekend wat de invulling naar regulier nultreden, geclusterd en zorggeschikt precies is. Ook zijn er sowieso 980 woningen in de huidige plannen waarvan het onbekend is of ze nultreden worden opgeleverd. Daarmee is er in ieder geval nog een opgave om dit beter in beeld te brengen. Ook kan het gewenst zijn om ook voor de eengezinswoningen na te gaan of een groter deel nultreden gerealiseerd kan worden. Zo kunnen ook meer ouderen die in een dorps of landelijk woonmilieu willen (blijven) wonen in nieuwbouw voorzien worden. Dit kan met name de doorstroming in de kernen buiten de stad Emmen verbeteren. Wanneer we dit confronteren met onze behoefteberekening zou het gewenst zijn het aandeel nultredenwoningen nog verder te verhogen. Dit kan door de plancapaciteit verder uit te breiden, maar ook door meer grondgebonden woningen die nu nog als niet-nultreden gepland staan of waarvan dit nog onbekend is, wel als zodanig te bouwen.
Dan kan de plancapaciteit geschikt zijn voor alle doelgroepen die in de gemeente Emmen een woning zoeken. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 81 Figuur 74: Geplande woningen naar woningtypen en levensloopbestendigheid in de gemeente Emmen 2.000 1.800 | 15 1.600 1.400 1.200 1.000 | 1.549 | 264 800 | 238 | 479 600 400 | 129 200 | 600 | 372 0 | 200 Nultreden | Niet-nultreden | Onbekend Eengezins | Meergezins | Onbekend Bron: Planlijst gemeente Emmen (november 2025). Afspraken Woondeal gericht op nieuwbouw, onttrekking aan voorraad echter ook relevant In de Woondeal zijn afspraken gemaakt over het aandeel sociale huurwoningen en betaalbare woningen in nieuwbouw. Tegelijkertijd vinden er echter ook onttrekkingen aan de voorraad plaats; zoals hiervoor geschetst zijn er bijvoorbeeld in totaal 405 woningen aan de voorraad onttrokken in de periode 2021 tot en met 2024. Het is daarom ook van belang te monitoren in hoeverre onttrekkingen leiden tot een minder betaalbare woningvoorraad. We hebben hiervoor op basis van het verleden naar eigendom een inschatting gemaakt. Hieruit valt op dat in de gemeente Emmen de koopwoningvoorraad (+1.415 woningen en +5%) en de particuliere huurwoningvoorraad (+160 woningen en +4%) zijn toegenomen, terwijl de corporatiehuurwoningvoorraad juist is afgenomen. Op 1 januari 2025 waren er in totaal 165 corporatiehuurwoningen minder dan op 1 januari 2020.
Deze uiteenlopende beweging door onttrekkingen zet de betaalbare woningvoorraad van Emmen verder onder druk. Wanneer dit plaatsvindt wordt de opgave in nieuwbouw verder vergroot. Dit geeft extra redenen om met corporaties geplande nieuwbouw én onttrekkingen scherp in beeld te brengen. Figuur 75: Ontwikkeling woningvoorraad gemeente Emmen naar eigendom, 2020- | 2025 30.000 25.000 | 24.345 | 24.580 | 24.695 | 24.790 | 25.080 | 25.520 22.010 | 22.020 | 21.685 | 21.920 | 22.315 | 22.375 20.000 14.955 | 15.655 | 16.245 | 17.095 | 18.095 | 17.945 15.000 10.000 5.000 0 1-1-2020 | 1-1-2021 | 1-1-2022 | 1-1-2023 | 1-1-2024 | 1-1-2025 Koopwoningen | Corporatiewoningen | Particuliere huurwoningen Bron: CBS (2020- | 2025). Bewerking Stec Groep (2025). Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 82 7. Aandachtsgroepen In dit hoofdstuk richten we ons op de aandachtsgroepen in het volkshuisvestingsbeleid. Deze aandachtsgroepen zijn gedefinieerd in het landelijke programma ‘Een thuis voor iedereen’. Deze aandachtsgroepen kunnen vaak moeilijk zelfstandig een woonruimte vinden. Naast dat zij hulp nodig hebben bij het vinden van huisvesting, hebben zij ook vaak behoefte aan zorg en/of ondersteuning. Aandachtsgroepen verdringen elkaar op dit moment op de woningmarkt, gezien het beperkte aanbod aan betaalbare woningen. Ook concurreren zij met reguliere woningzoekenden.
Om ervoor te zorgen dat woonruimten voldoende beschikbaar komen voor deze aandachtsgroepen, dient een deel van de aandachtsgroepen met urgentie een woning toegewezen te krijgen. Om te weten of er voldoende passende woningen zijn, is het nodig dat in beeld gebracht wordt hoe deze aandachtsgroepen gedefinieerd kunnen worden, wat de omvang van deze doelgroep is en wat voor kwalitatieve woonbehoeften zij hebben. Hierna staan we hier per aandachtsgroep bij stil. 7.1 Overzicht aandachtsgroepen Verdieping op aandachtsgroepen met specifieke en urgente woonwensen In dit hoofdstuk lopen we alle aandachtsgroepen in volkshuisvestingsbeleid na. We staan stil bij de definitie die voor deze aandachtsgroepen opgenomen is in het wetsvoorstel ‘Wet versterking regie volkshuisvesting’ (Wvrv). Op basis daarvan geven we kwantitatieve inzichten die we op basis van bestaande documenten en met CBS Microdata geanalyseerd hebben en we benoemen kwalitatieve 10 Hoofd van het huishouden waaraan overige gegevens van het huishouden gekoppeld worden. Deze wordt gebruikt om informatie over woonkenmerken van het huishouden te kunnen koppelen. Belangrijkste conclusies hoofdstuk 7 • Aandachtsgroepen zijn ingedeeld naar hun woon(zorg)vraag en urgentie. De onderzoeksmethode om deze aandachtsgroepen in beeld te brengen is meegegeven (7.1). • Urgentiecategorieën zijn met name relevant wanneer zij een woning zoeken.
Dit is het geval bij uitstroom uit een instelling of bij het zoeken naar een woning vanwege een zorgvraag, zoals bij mantelzorggevers en -ontvangers. De omvang per urgentiecategorie verschilt sterk en de stromen hangen ook vaak met elkaar samen. Veel van hen zijn bij uitstroom op zoek naar een sociale huurwoning (7.2). • De huisvesting van statushouders gebeurt via een taakstelling. In het verleden zijn door hoge taakstellingen achterstanden ontstaan. Per 1 januari 2026 bedraagt deze achterstand 51 personen. In totaal woonden er eind 2023 265 huishoudens met een statushouder als referentiepersoon 10 in de gemeente Emmen (7.3). • Oekraïense vluchtelingen zijn sinds 2022 ingestroomd in de gemeente Emmen voor tijdelijke huisvesting. Eind 2023 woonden er in totaal 555 huishoudens met een Oekraïner als referentiepersoon in de gemeente Emmen. Een deel van hen woont nog niet in reguliere huisvesting, maar wil wel graag in Nederland blijven. Dit vraagt om nieuwe oplossingen (7.4). • Op dit moment zijn er 110 huishoudens met een arbeidsmigrant als referentiepersoon. Dit zijn personen die vanwege arbeid uit het buitenland afkomstig zijn en maximaal 130% van het voltijds minimumloon verdienen. Een deel van de arbeidsmigranten schrijft zich niet in in het BRP. Zij zijn wel via de Registratie Niet-Ingezetenen bekend.
De omvang van deze groep is lastig in te schatten door grenspendelaars in Emmen (7.5). • Eind 2023 woonden er 520 studenten als zelfstandig huishouden in de gemeente Emmen. Zij wonen vaak in de stad Emmen in particuliere huurwoningen (7.6). Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 83 woonwensen. We splitsen de aandachtsgroepen uit naar ouderen, aandachtsgroepen met primair een woonzorgvraag en aandachtsgroepen met primair een huisvestingsvraag. De aandachtsgroep ‘ouderen’ hebben we in voorgaande hoofdstukken al behandeld. Hier gaan we in dit hoofdstuk dus niet nader op in. Verder geldt voor een deel van deze aandachtsgroepen dat zij verplicht voorrang dienen te ontvangen op een sociale huurwoning, wanneer zij op zoek zijn naar reguliere woonruimte (urgentiecategorieën). In het overzicht hieronder benoemen we of de aandachtsgroep daarvoor in aanmerking komt. Indien een aandachtsgroep zich niet op de reguliere woningmarkt begeeft (bijvoorbeeld instellingsbewoners) nemen we hen in deze cijfers niet mee. Om die reden zijn sommige aandachtsgroepen enkel omschreven als zij uitstromen uit een instelling. Tabel 14: Overzichtstabel aandachtsgroepen naar urgentie en omvang Bron: Stec Groep (2026).
7.2 Urgentiecategorieën Een deel van de aandachtsgroepen dat een woning zoekt, dient verplicht als urgentiecategorie opgenomen te worden in de urgentieverordening die in elke gemeente moet gelden. Hierboven hebben we al weergeven welke aandachtsgroepen daartoe behoren. Personen die tot een urgentiecategorie behoren, krijgen deze urgente status vanwege hun kwetsbare positie op de woningmarkt. Vaak zijn zij woningzoekend, omdat ze uit willen stromen uit een instelling waar zij zorg en/of ondersteuning Aandachtsgroep Subgroep Urgentie Wvrv? Ouderen Onderscheid naar wel/geen zorggebruik, type zorggebruik en leeftijdsklassen Nee Woon-zorgvraag Woningzoekende mantelzorgers Ja Woningzoekende mantelzorgontvangers Ja Uitstroom langdurige zorg Ja Uitstroom Beschermd wonen Ja Uitstroom jeugdzorg Ja Uitstroom forensische zorg Ja Sociaal-medisch urgenten Ja Huisvestingsvraag (Dreigend) daklozen en gezinnen met minderjarige kinderen zonder vaste woon- of verblijfplaats Ja Uitstroom (jeugd)detentie Ja Stoppende sekswerkers Ja Uitstroom opvang huiselijk geweld en mensenhandel Ja Statushouders Nee Oekraïense vluchtelingen Nee Arbeidsmigranten Nee Studenten Nee Woonwagenbewoners Nee Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 84 ontvangen hebben, of bijvoorbeeld om juridische redenen moesten verblijven. Een uitzondering daarop vormen woningzoekende mantelzorgontvangers en -verleners.
Zij zijn urgent woningzoekend om de nodige mantelzorg te kunnen blijven ontvangen/verlenen. Definiëring urgent woningzoekende wordt vastgelegd in urgentieverordening Om goed te kunnen toetsen of een woningzoekende aan de criteria van een van deze urgentiecategorieën voldoet, is een scherpe definitie per urgentiecategorie noodzakelijk. Dit wordt vastgelegd in de urgentieregeling die in Drenthe op provinciaal niveau wordt opgesteld en die gebaseerd is op de definities die in het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting zijn opgenomen. Dit betreft bijvoorbeeld eisen aan waar de woningzoekende op het moment van zoeken woont. Zo dient er vaak sprake te zijn van uitstroom uit een instelling of opvanglocatie. Ook andere eisen kunnen gesteld worden. Uitstromers uit detentie gelden bijvoorbeeld enkel als urgent woningzoekende wanneer zij minimaal drie maanden in een instelling hebben verbleven en mantelzorgverleners moeten minimaal al drie voorafgaande maanden acht uur per week mantelzorg verleend hebben. De (minimale) definities zoals ze door het Rijk gesteld zijn, zijn opgenomen in bijlage D. Het is mogelijk om hier als gemeente of regio van af te wijken, maar dan kunnen alleen minder strenge eisen gesteld worden. Minimaal moet aan de definities van de Wet versterking regie volkshuisvesting voldaan worden.
Onvoldoende data bekend om gegronde inschatting te kunnen maken van omvang woningzoekende mantelzorgontvangers- en verleners, maar wel toename verwacht door vergrijzing en extramuralisering Voor woningzoekende mantelzorgontvangers en -verleners zijn onvoldoende data beschikbaar. Dit komt doordat dit vaak ongeregistreerde zorg betreft. Via de landelijke gezondheidsenquête is wel uitgevraagd aan respondenten of zij mantelzorg verlenen. Daarmee valt echter geen uitsluitsel te geven over de (urgente) woningvraag van de mantelzorgontvanger en -verlener. Een groot deel van hen zal mogelijk niet hoeven te verhuizen. De totale groei is naar inschatting in ieder geval groot. Op basis van de gezondheidsenquête zien we dat in 2021 | naar inschatting 3,6% van de 55- tot 65 -jarigen, 5,2% van de 65- | tot 75 -jarigen en 18,0% van de 75- | plussers mantelzorg ontvingen. Op basis van dit onderzoek weten we dat het aantal 75- tot 85 | -jarigen tot 2050 met 29% toeneemt en het aantal 85- | plussers zelfs met 139%. Zij zullen naar waarschijnlijkheid een sterke extra druk leggen op de mantelzorg. Ook de extramuralisering van de ouderenzorg en van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis kunnen de druk op mantelzorg verder doen toenemen. Slechts een zeer beperkt deel van hen zal ook urgentie aanvragen.
Er zijn immers eisen aan de duur en intensiteit van de mantelzorg en er moet sprake zijn van een verhuizing naar een corporatiewoning binnen de straal van vijf kilometer van de mantelzorgverlener/ -ontvanger. Ook het inkomen van de mantelzorgverlener/-ontvanger moet dan passend zijn voor een sociale huurwoning. Uitstroom uit instellingen via CBS Microdata bekend, maar soms lastig direct te vertalen naar urgenties Uitstroomcijfers uit instellingen worden landelijk door het CBS bijgehouden en zijn in te zien via CBS Microdata. Deze cijfers dienen echter goed toegelicht te worden met de bronnen en definities die het CBS hiervoor hanteert. Vandaar dat we de cijfers dievolgen uit deze benaderingen enkel in de tekst benoemen en niet via een overzichtstabel. Uitstromers met een Wlz-indicatie betreft met name personen die uitstromen uit de GGZ. Dat is ook waar de monitor huisvesting aandachtsgroepen in samenwerking met het CBS haar cijfers op baseert. Volgens de CBS-cijfers waren er in 2023 185 personen die uitstroomden uit een GGZ-instelling naar een reguliere woning in de gemeente Emmen. 110 van hen waren na deze verhuizing de referentiepersoon van een huishouden. Van hen weten we dus dat ze een zelfstandig huishouden hebben gevormd. De doelgroep is zeer verspreid over de gemeente gaan wonen.
Enkel in de wijken Emmen-Centrum (15 personen), Angelslo (20 personen) en Bargeres (15 personen) zijn meer dan 10 referentiepersonen van Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 85 huishoudens gaan wonen. Naar woonclusters zijn de meeste referentiepersonen van huishoudens gaan wonen in de stad Emmen (75 personen). Dat is duidelijk meer dan in de overige kernen (35 personen). Uitstromers uit Beschermd Wonen betreft personen die gedurende het jaar via de Wmo de maatwerkvoorziening Beschermd Wonen hebben ontvangen, waarvan deze voorziening ook gedurende het jaar is beëindigd en die ook in dit jaar een verhuizing hebben doorgemaakt naar een woning. Ook deze cijfers worden door het CBS bijgehouden. Dit kunnen zij alleen doen voor intramurale ondersteuning waarvoor een eigen bijdrage door het Centraal Administratie Kantoor (CAK) geïnd is. In de Wmo-verordening van de gemeente Emmen geldt dat mensen met een verzamelinkomen tot 110% van het sociaal minimum geen eigen bijdrage hoeven te betalen. Dit was in 2025 voor eenpersoonshuishoudens ongeveer € 26.550 per jaar. Een deel van de uitstromende cliënten mist hierdoor in de cijfers. Voor de personen die wel een bijdrage betalen, weten we dat in totaal 40 personen zijn uitgestroomd naar een reguliere woning in de gemeente Emmen in 2023; 25 van hen zijn referentiepersoon na uitstroom.
Enkel in het wooncluster Emmen-Noord zijn 10 of meer personen uitgestroomd uit de Wmo naar een reguliere woning (15 personen). Nergens zijn er 10 of meer referentiepersonen na uitstroom. Uitstromers uit jeugdzorg betreft personen die gedurende het jaar jeugdzorg met verblijf ontvingen en in datzelfde jaar zijn verhuisd naar een reguliere woning in Emmen. Deze urgentiecategorie is over het algemeen relatief klein, doordat een groot deel van de jeugdigen eerst doorstroomt naar een Beschermd Wonen-voorziening voordat zij uitstromen naar een zelfstandige reguliere woning. Een ander deel stroomt wel uit, maar niet richting een eigen woning. In totaal zijn er in 2023 85 jeugdigen in Emmen uitgestroomd, maar minder dan 10 waren na uitstroom ook referentiepersoon van een huishouden. Dit betekent dat de aantallen urgentieaanvragen vanuit deze doelgroep waarschijnlijk relatief klein zijn. (Dreigend) daklozen betreft personen die geen vaste verblijfplaats hebben en/of via Maatschappelijke Opvang een verblijfplaats zoeken. Op landelijk niveau wordt een Monitor dakloosheid bijgehouden om dakloosheid in de centrumregio’s in beeld te krijgen. Ook in de centrumregio Emmen zijn cijfers in beeld gebracht. Zij hoeven niet allen in de gemeente Emmen te verblijven, want ook Borger-Odoorn en Coevorden behoren tot dezelfde centrumregio.
We schatten in dat het merendeel wel in Emmen verblijft door haar stedelijke woonomgeving en aanwezigheid van opvanglocaties. In de Monitor dakloosheid is opgenomen dat in 2023 165 personen (met BSN-registratie) in de gemeente Emmen gebruik hebben gemaakt van noodopvang en tijdelijke opvang. Zij kunnen in principe aanspraak maken op een urgentie bij verhuizing naar een reguliere woning. Uitstromers uit detentie betreft personen die zijn uitgestroomd uit een justitiële inrichting. In totaal betrof dit op basis van CBS Microdata in 2023 circa 95 personen in Emmen. Het verblijf in detentie dient echter ook langer dan drie maanden te hebben geduurd om in aanmerking te komen voor urgentie. Wanneer we dit criterium meewegen, zijn er in totaal nog 30 uitstromers die daaraan voldoen. Dan geldt dat een deel van hen geen referentiepersoon van een huishouden is nadat die zijn uitgestroomd. Zij gaan bijvoorbeeld inwonen bij een al bestaand huishouden. Voor 20 personen geldt wel dat zij referentiepersoon werden na uitstromen. Zij voldoen daarmee aan de criteria en zijn naar verwachting woningzoekend. Naar wijken of woonclusters is het aantal referentiepersonen lager dan 10.
Kleinere en goedkopere sociale huurwoningen meest geschikt voor doelgroep De groep urgente woningzoekenden is divers, maar over het algemeen geldt dat zorgaanbieders zien dat relatief goedkopere en kleinere sociale huurwoningen zeer geschikt kunnen zijn voor veel huishoudens die binnen deze doelgroep vallen. Dit betreft dan woningen die worden aangeboden onder de aftoppingsgrens en met een woninggrootte van circa veertig tot zestig m2. Deze woningen hoeven vaak niet ingericht te zijn op het gebruik van een rollator of rolstoel. Wel kan het voor een deel van deze doelgroep prettig zijn om geclusterd ambulant te kunnen wonen, mogelijk gekoppeld aan een laagdrempelig inloopsteunpunt waar zorg op afgesproken tijden aanwezig kan zijn. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 86 Andere mogelijkheden zijn er in het gespikkeld uitstromen (tussen reguliere woningen) uit Beschermd wonen of andere vormen van zorgwoningen. In dat geval wonen regulier wonende huishoudens samen met ontvangers van Beschermd Thuis (vaak uitstromers uit Beschermd wonen). Dit zijn zogenaamde doorstroomwoningen, waar personen uit Beschermd wonen tijdelijk, of uiteindelijk permanent, wonen om de uitstroom naar reguliere bewoning te versoepelen. De reguliere bewoners hoeven hier geen begeleiding te bieden, want de zorgbehoevende bewoners hebben deze begeleiding al.
Wel is het fijn als zij als goede buur acteren, die een praatje maken en hen helpen bij alledaagse activiteiten. Wat voor type locatie hierbij past, verschilt sterk per persoon. Dit kan bijvoorbeeld gaan over de nabijheid van specifieke voorzieningen, familie en vrienden of verblijf in een prikkelarme omgeving. Housing First zorgt voor andere verhuisbeweging van daklozen Op dit moment vindt een groot deel van de daklozen een woning via maatschappelijke opvang. Nieuw landelijk beleid moet volgens het ‘Housing First’-principe hier verandering in brengen. Dit beleid is erop gericht dat daklozen eerst huisvesting wordt aangeboden, waarna vervolgens wordt bepaald of dit geschikt is of dat de stap naar een zorg- of opvanglocatie gemaakt moet worden. Op deze manier wordt de opvanglocatie als tussenstap naar reguliere bewoning vermeden. Figuur 76: Cliëntverloop Housing First Bron: MKBA Brede aanpak dakloosheid (2022). Housing First enkel mogelijk met geschikt woningaanbod Om Housing First te laten slagen is geschikt woningaanbod noodzakelijk. Deze personen hebben primair behoefte aan huisvesting en vaak geen of slechts een lichte ondersteunings-/zorgvraag. De aanbieders van maatschappelijke opvang geven hiervoor nadrukkelijk aan dat wonen en zorg bij deze woningen het best gescheiden kan worden.
De cliënten die uitstromen, of via Housing First een woning krijgen, hebben dan het huurcontract op eigen naam staan. Daarmee is dit voor hen ook niet bedoeld als tussenvoorziening. Zorgaanbieders geven aan dat kleine en daarmee goedkopere sociale huurwoningen het meest geschikt zijn. Denk hierbij aan woningen van circa veertig tot zestig m2 en een huurprijs tot de aftoppingsgrens. Wat voor type locatie hierbij past, verschilt sterk per persoon. Dit kan bijvoorbeeld gaan over de nabijheid van specifieke voorzieningen, familie en vrienden of verblijf in een prikkelarme omgeving. Ook onconventioneel wonen (ook wel Skaeve Huse genoemd) is voor een deel van deze doelgroep wenselijk en dan met name voor mensen die zich moeilijk kunnen aanpassen aan een reguliere woning en woonomgeving. 7.3 Statushouders In het wetsvoorstel ‘Wet versterking regie volkshuisvesting’ zijn statushouders niet opgenomen als urgentiecategorie. Er geldt op dit moment wel een wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Dit betekent dat de gemeente verplicht is voldoende woningen aan hen toe te wijzen.
Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 87 Huisvestingsopgave statushouders via taakstelling gemeenten De huisvestingsopgave van statushouders wordt tot nu toe halfjaarlijks per gemeente bepaald. Hiermee is goed in beeld hoeveel statushouders door een gemeente een woning toebedeeld moeten krijgen. Deze taakstelling is afhankelijk van het aantal personen dat landelijk een verblijfsvergunning ontvangen heeft. Op basis daarvan wordt naar inwoneraantal een verdeling gemaakt over de gemeenten. Het COA helpt om vergunninghouders te verbinden aan de gemeente waar deze een goede inburgeringskans hebben. Hierna hebben gemeenten tien weken de tijd om woonruimte te vinden. Door woningschaarste kan dit echter langer duren. Daarbij bepalen gemeenten zelf welke woning ze aanbieden. Ze doen daarvoor meestal een beroep op corporaties. Gemeente Emmen heeft op 1 januari 2026 achterstand op taakstelling van 51 personen De gemeente Emmen had in 2025 een taakstelling voor 170 personen. Daarnaast had zij in het begin van het jaar nog een achterstand op de taakstelling van 59 personen. In 2025 zijn in totaal 178 statushouders gehuisvest door de gemeente Emmen. Dit zorgt ervoor dat de gemeente de achterstand op de realisatie voor een deel heeft ingelopen. Deze achterstand bedraagt per 1 januari 2026 nu 51 personen.
Eind 2023 265 huishoudens met statushouder als referentiepersoon We kijken in dit onderzoek niet alleen naar de taakstelling van statushouders; ook hun verdere verblijf in de gemeente is relevant. Hiervoor gebruiken we gegevens van CBS Microdata op peilmoment 31 december 2023. Dit geeft ons inzicht in de verblijfsstatus van personen die in Emmen wonen. Daaruit blijkt dat er op het eind van 2023 in totaal 265 huishoudens waren waar een statushouder referentiepersoon van het huishouden was. Zij wonen bijna allemaal in een corporatiehuurwoning. Grootte van huishouden verschilt sterk, ook relevant voor huisvestingsopgave We hebben de huishoudens met een statushouder als referentiepersoon ook opgedeeld naar het huishoudenstype. Daaruit blijk dat dit zeer divers is. Zo zijn er in totaal 130 alleenstaanden en 80 stellen met kinderen. Dit zorgt ervoor dat de huisvestingsopgave ook sterk uiteenloopt. Een gezin is immers gebaat bij een ander woningtype dan een alleenstaande jongere. Meeste statushouders wonen in Emmen, met nadruk op Emmen-Oost De meeste statushouders wonen in de stad Emmen. In totaal zijn 170 van de 265 huishoudens hier woonachtig. Een relatief groot deel van hen woont in het wooncluster Emmen-Oost. Dit komt voor een groot deel omdat in deze wijk ook relatief veel corporatiewoningen staan. Naar wijken valt met name het aantal statushouders dat in Angelslo woont op.
50 huishoudens met een statushouder als referentiepersoon woont in deze wijk. Dat is meer dan in de gehele woonclusters De Blokken, De Monden, De Velden en Emmen-Zuid. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen | 88 Figuur 77: Statushouders als referentiepersoon van een huishouden in de gemeente Emmen naar woonclusters, 31 december 2023 90 | 85 80 70 | 60 60 50 | 40 40 | 30 30 | 25 20 | 15 10 0 De Blokken | De Monden | De Velden | Emmen-Noord | Emmen-Oost | Emmen-Zuid Bron: CBS Microdata (2026, cijfers 31 december 2023). Bewerking Stec Groep (2026). 7.4 Oekraïense vluchtelingen Eind 2023 555 huishoudens met Oekraïner als referentiepersoon in Emmen Via CBS Microdata zien we dat er eind 2023 in totaal 555 huishoudens met een Oekraïner als referentiepersoon en dus als tijdelijk beschermde geregistreerd in de gemeente Emmen woonden. Dit zijn met name veel alleenstaanden (410 huishoudens) en eenoudergezinnen (65 huishoudens). Dit komt doordat vaak vrouwen met en zonder kinderen in Nederland bescherming hebben aangevraagd. Huidige woonsituatie Oekraïense vluchtelingen nog vaak niet regulier, opgaven richting toekomst Oekraïense vluchtelingen wonen pas kort in Nederland vanwege de invasie van Rusland in hun thuisland. Het idee is dat zij na het eindigen van de oorlog terugkeren. Naar waarschijnlijkheid zal een deel er, indien mogelijk, echter voor kiezen in Nederland teblijven.
In dat geval zal meer reguliere huisvesting voor deze doelgroep nodig zijn. We zien namelijk dat een groot deel van hen op dit moment nog woont in tijdelijke huisvesting. Naar woonclusters zien we dat op 31 december 2023 een groot deel van hen (470 huishoudens) in het wooncluster Emmen -Noord woonde. In de overige woonclusters was het aantal beperkt. Naar wijken zien we dat met name in Emmen-Centrum (115 huishoudens) en Emmen-Centrum-Oost Oekraïners zijn opgevangen. Tijdelijke bescherming per 4 maart 2027 omgezet in tijdelijke verblijfsvergunning In juni 2025 is de tijdelijke bescherming van vluchtelingen uit Oekraïne verlengd tot 4 maart 2027. Tot dan werkt de rijksoverheid aan een terugkeerprogramma voor vluchtelingen die terug willen en maakt zij werk van een plan voor een langer verblijf van deze groep mensen. Vluchtelingen uit Oekraïne kunnen na 4 maart 2026 een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen in de vorm van een transitiedocument. Het transitiedocument is 3 jaar geldig. Er gelden wel een aantal voorwaarden: • | De persoon heeft tijdelijke bescherming onder de RTB; • | De persoon doorloopt succesvol een openbare-ordetoets; • | De persoon trekt de lopende asielaanvraag in. Bij het transitiedocument horen verschillende rechten, plichten en voorzieningen.
Deze worden op termijn beschikbaar gesteld, zodat vluchtelingen uit Oekraïne zoveel mogelijk kunnen meedoen en bijdragen aan de Nederlandse samenleving. Zo kunnen zij met een transitiedocument werken zonder tewerkstellingsvergunning, een zorgverzekering afsluiten en studeren tegen een laag tarief. Ook wordt de opvang omgezet naar huisvesting waar dat kan, zodat ze zelf huur kunnen betalen. Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 89 Figuur 78: Oekraïense vluchtelingen als referentiepersoon van een huishouden in de gemeente Emmen naar woonclusters, 31 december 2023 Bron: CBS Microdata (2026, cijfers 31 december 2023). Bewerking Stec Groep (2026). 7.5 Arbeidsmigranten Arbeidsmigranten in de BRP gedefinieerd op basis van buitenlandse verhuizing en migratiereden In dit onderzoek kijken we naar aandachtsgroepen. Dat zijn personen/huishoudens die ondersteuning nodig hebben bij hun huisvesting. Dit geldt ook voor een deel van de personen dat naar Nederland komt om hier te werken. We onderscheiden daarbij twee groepen: arbeidsmigranten en kenniswerkers. Deze verschillen van elkaar op basis van het soort werk wat ze doen en hun inkomen. Arbeidsmigranten vullen vaak praktische functies in, terwijl kenniswerkers gespecialiseerd werk doen dat veel opleiding en expertise vereist. We nemen aan dat enkel arbeidsmigranten een aandachtsgroep zijn.
Zij zullen namelijk minder goed zelfstandig aan woonruimte kunnen komen, doordat ze hier minder financiële middelen voor hebben. Het CBS maakt hiervoor onderscheid naar het inkomen dat migranten verdienen. We maken voor de aandachtsgroep arbeidsmigranten onderscheid in huishoudens die minder en meer dan 130% van het minimumloon verdienen. Ook heeft het CBS ervoor gekozen om de migratiereden mee te wegen in of iemand een arbeidsmigrant is. Dit betekent dat arbeid de eerste migratiereden moet zijn. Personen die dus om een andere reden naar Nederland zijn gekomen (gezin of studie), maar hier vervolgens ook gaan werken dan dus niet meetellen. 210 EU-migrantenhuishoudens en 95 niet-EU-migrantenhuishoudens in de gemeente Emmen vanwege arbeid Op basis van cijfers van het CBS van 31 december 2023 zien we dat er op dat moment 210 huishoudens waren waarvan de referentiepersoon van het huishoudens vanwege arbeid uit een ander EU-land naar de gemeente Emmen was gekomen in het verleden. Ditzelfde gold voor 95 huishoudens uit een niet-EU- land. Inkomen lager dan 130% van wettelijk minimumloon als graadmeter voor aandachtsgroep Zeker niet alle migranten die vanwege arbeid naar Emmen komen, zijn een aandachtsgroep. Een groot deel redt zich immers goed zelf op de woningmarkt doordat ze een relatief hoog inkomen hebben. Dit geldt echter niet voor iedereen.
We richten ons wat betreft de aandachtsgroep arbeidsmigranten met name op deze doelgroep. We hanteren voor dit onderscheid een indicator van het CBS, namelijk een scheiding bij een inkomen van 130% van het wettelijk minimumloon. In totaal zijn er 80 huishoudens uit de EU die een inkomen hebben lager dan deze grens en 30 huishoudens van buiten de EU. 20 470 25 30 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 De Blokken De Monden De Velden Emmen-Noord Emmen-Oost Emmen-Zuid Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 90 Arbeidsmigranten vaak alleenstaand en wonend in particuliere huurwoning De 110 huishoudens die we als arbeidsmigrantenhuishoudens (EU en niet-EU) definiëren bestaan voor een groot deel uit alleenstaanden. In totaal zijn dat 65 huishoudens. Daarnaast valt op dat zij relatief vaak in particuliere huurwoningen wonen. 50 van de 110 huishoudens woont in een particuliere huurwoning. Daarnaast wonen er 25 in een koopwoning en 25 in een corporatiewoning. Van de overige huishoudens is de eigendomssituatie van hun woonadres onbekend. Groot deel arbeidsmigranten woont in Emmen-Noord of Emmen-Oost We hebben ook voor arbeidsmigranten in beeld gebracht in welk wooncluster zij op dit moment voornamelijk wonen. Dit om de druk op de woningmarkt van deze aandachtsgroep per wooncluster in beeld te krijgen.
Hieruit valt op dat arbeidsmigranten met name in de woonclusters De Velden (25 huishoudens), Emmen-Noord (30 huishoudens) en Emmen-Oost (30 huishoudens wonen). Naar wijken wonen de meeste arbeidsmigranten in de wijk Angelslo (25 huishoudens). Figuur 79: Arbeidsmigranten* als referentiepersoon van een huishouden in de gemeente Emmen naar woonclusters, 31 december 2023 Bron: CBS Microdata (2026, cijfers 31 december 2023). Bewerking Stec Groep (2026). *Migratiereden is arbeid en maximumloon is 130% van het wettelijk minimumloon. Groot aandeel werknemers ingeschreven in de RNI in Emmen, vertroebeld beeld door grensgebied Arbeidsmigranten, met name uit de EU, schrijven zich relatief vaak niet in als ingezeten in de BRP. Daarom kijken we in dit onderzoek ook naar arbeidsmigranten in de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI). De RNI wordt gebruikt door personen die in Nederland werken, maar geen (formeel) woonadres in Nederland hebben. Er is daarmee ook geen overlap met de BRP. Arbeidsmigranten vormen over het algemeen een groot deel van deze personen. Inschrijving is voor hen niet verplicht, maar met een inschrijving in de RNI wordt een Burgerservicenummer verkregen. Zij hebben die nodig om in Nederland te kunnen werken. Op basis van de RNI heeft het CBS een koppeling gemaakt met de Polisadministratie van het UWV waar alle Nederlandse werkgevers bij zijn aangesloten.
Hierdoor weten we van hen bij welke werkgever ze werken. Dit is vervolgens te relateren aan een werkgemeente. Deze werkgemeente gebruiken we in ons onderzoek als uitgangspunt. In tegenstelling tot andere aandachtsgroepen is immers niet bekend waar ze wonen (en of dit überhaupt in Nederland is). In totaal zijn er op 31 december 2023 670 personen in de RNI ingeschreven die in de gemeente Emmen werken. 530 van hen doen dit al langer dan vier maanden. Indien zij in Nederland zouden wonen, zouden zij zich officieel in Nederland ingeschreven moeten hebben. We weten dat een deel van de arbeidsmigranten dit niet doet. In de gemeente Emmen is het lastig in te schatten welk deel van de RNI- ingeschreven een in Emmen wonende arbeidsmigrant is. Het is immers ook goed mogelijk dat veel grenswerkers onderdeel zijn van deze registratie, gezien de ligging van Emmen aan de grens met 10 25 30 30 10 0 5 10 15 20 25 30 35 De Blokken De Monden De Velden Emmen-Noord Emmen-Oost Emmen-Zuid Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 91 Duitsland. Personen die in Duitsland wonen, maar in de gemeente Emmen werken, zijn namelijk ook onderdeel van deze cijfers. 7.6 Studenten 520 huishoudens in Emmen met student als referentiepersoon De gemeente Emmen huisvest als gemeente met onderwijsinstellingen relatief veel huishoudens met een student als referentiepersoon van dat huishouden.
In totaal is dat bij 520 huishoudens het geval op 31 december 2023. Zij studeren voornamelijk aan het MBO (165 huishoudens) en HBO (325 huishoudens). Deze instellingen zijn immers aanwezig in de gemeente. Naar eigendomssituatie zien we dat het merendeel van de zelfstandig wonende studenten woont in een particuliere huurwoning (300 huishoudens). Studenten wonen relatief veel in Emmen-Noord en Emmen-Oost De studenten in de gemeente Emmen bezetten met name een relatief groot deel van de woonruimten in Emmen-Noord en Emmen-Oost. Sowieso woont 88% van de zelfstandig wonende studenten in de stad Emmen. Daar zijn immers ook de onderwijsinstellingen gevestigd. Naar wijken zien we dat een groot deel in Emmen-Centrum (110 huishoudens) en Angelslo (120 huishoudens) woont. Figuur 80: Studenten als referentiepersoon van een huishouden in de gemeente Emmen naar woonclusters, 31 december 2023 Bron: CBS Microdata (2026, cijfers 31 december 2023). Bewerking Stec Groep (2026). 30 15 15 215 185 60 0 50 100 150 200 250 De Blokken De Monden De Velden Emmen-Noord Emmen-Oost Emmen-Zuid Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 92 8. Gebiedsgids In dit hoofdstuk maken we een gebiedsgerichte vertaling waarbij we sociale, ruimtelijke en woning- kenmerken combineren.
We behandelen hier de vier thema’s uit onze Gebiedsgids: (1) zorg en welzijn, (2) leefbaarheid, (3) staat van de woning en (4) beter benutten en belichten per thema wat ons waar opvalt. We focussen binnen de thema’s op welke wijken het minst goed scoren en waar mogelijk een integrale aanpak het meest nodig en effectief is. We sluiten dit hoofdstuk af met de beantwoording van de vraag welke nieuwbouw en beter benutten maatregelen op welke plekken wenselijk zijn. Hierbij gebruiken we ook de geanalyseerde woningbehoefte. De interactieve kaarten waar de scores en achtergrondlagen zijn gevisualiseerd vindt u hier. Verdere uitleg van de Gebiedsgids inclusief methode en uitleg van de indicatoren vindt u in bijlage F. 8.1 Zorg en welzijn: vooral in en rondom het centrum is ouderenhuisvesting kansrijk Het eerste thema binnen de Gebiedsgids is zorg en welzijn. Hier scoren we de subindicatoren bereikbaarheid van voorzieningen, bereikbaarheid van openbaar vervoer en zelfredzaamheid. Hieronder lichten we de meest opvallende en relevante scores toe. Centrum van Emmen en centrale plekken van middelgrote en kleine kernen scoren goed op zorg en welzijn Het centrum van Emmen en de centrale plekken van de middelgrote en kleine kernen in de gemeente scoren bovengemiddeld op het thema zorg en welzijn. Dit komt met name door de goede bereikbaarheid van voorzieningen op deze plekken.
In het centrum van Emmen gaat het om een brede verscheidenheid van zowel zorgvoorzieningen als dagelijkse voorzieningen. In de kernen Klazienveen, Nieuw-Amsterdam, Erica, Emmer- Compascuum en Schoonebeek zijn de zogenoemde 3 A’s aanwezig (apotheek, huisarts en supermarkt). Ondanks dat in de kleinere kernen bepaalde voorzieningen ontbreken, is er wel bijna altijd een ontmoetingsplek aanwezig. In de groene, bovengemiddeld scorende, gebieden, is wonen voor mensen met een mobiliteitsbeperking of (toekomstige) zorgvraag interessant op basis van de nabijheid van voorzieningen en/of het openbaar vervoer. Belangrijkste conclusies hoofdstuk 8 • Centrum van Emmen en centrale plekken van middelgrote en kleine kernen scoren goed op zorg en welzijn. • In wijken Angelslo en Bargeres is het (toekomstig) zorggebruik relatief hoog, maar huishoudens wonen lang niet altijd dichtbij voorzieningen. • In het centrum van Emmen is de optoppotentie relatief groot. Er zijn daardoor kansen om meer nultredenwoningen toe te voegen nabij voorzieningen. In de kleine kernen is de potentie van woningsplitsing groter. • In de gemeente Emmen zijn er een aantal gebieden waar de leefbaarheid relatief laag scoort, zoals Angelslo, Emmermeer, Emmen Centrum en Emmerhout.
• Huishoudens in landelijke kernen als Roswinkel, Zwartemeer, Barger-Compascuum en Nieuw- Weerdinge hebben vaak een energieopgave, maar ook relatief weinig investeringsmogelijkheden voor verduurzaming. • De aantrekkelijkheid van woningen is in de landelijke kernen hoog, maar minder in naoorlogse wijken zoals Emmermeer en Emmerhout.
Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 93 In wijken Angelslo en Bargeres is het (toekomstig) zorggebruik relatief hoog, maar huishoudens wonen lang niet altijd dichtbij voorzieningen In de wijk Angelslo is het zorggebruik relatief hoog (circa 30%). In Bargeres is dit wat lager met circa 20%, maar hier verwachten we een toekomstige vergrijzingsgolf, aangezien nu 30% een alleenstaande of stel is tussen de 55 en 75 jaar. Het toekomstig zorggebruik in deze buurten zal door de aanwezigheid van deze 55-plusdoelgroep alleen nog maar verder toenemen. Tegelijkertijd zijn niet alle voorzieningen op loopafstand beschikbaar. Zo ontbreekt het voor een groot deel van deze wijken aan (zorg)voorzieningen op loopafstand. Om ‘langer thuis’ wonen in deze wijken mogelijk te maken, is het noodzakelijk om de bereikbaarheid van (zorg)voorzieningen te verbeteren én te zorgen voor voldoende passende nultredenwoningen in de directe woonomgeving. Ouderen kunnen zo blijven wonen in hun vertrouwde omgeving, iets waar veel ouderen de voorkeur aan geven. Deel van de woningvoorraad aanpasbaar te maken, vooral interessant nabij voorzieningen De gemeente Emmen bestaat voor een groot deel uit grondgebonden eengezinswoningen die niet nultreden zijn (zie ook paragraaf 3.1).
Tevens zien we een forse behoefte aan nultredenwoningen en constateren dat er voldoende eengezinswoningen zijn om aan de toekomstige vraag te voorzien. Het aanpassen van eengezinswoningen, zodat ze geschikt zijn om langer thuis te blijven wonen, kan in een deel van de nultredenopgave voorzien. Uit de Gebiedsgids blijkt dat de gebieden die hoog scoren op de mate van aanpasbaarheid, ook een relatief hoge splitspotentie hebben. Om de voorraad beter te benutten, is het mogelijk interessant om eerst in te zetten op splitsen, waarna de woning aanpasbaar gemaakt kan worden. Doe dit vooral in de bovengemiddeld scorende gebieden op het thema zorg en welzijn. In het centrum van Emmen is de optoppotentie kansrijk om meer nultredenwoningen toe te voegen nabij voorzieningen Uit de Gebiedsgids blijkt dat er in het centrum van Emmen een relatief hoge beter benutten potentie aanwezig is. Vooral het optoppen van panden is hier relatief kansrijk. Door het benutten van de daken van bijvoorbeeld galerijflats en het toevoegen van nultredenwoningen met lift en ruimte appartementen voor ouderen en middeninkomens wordt doorstroming gestimuleerd, wordt de diversiteit in woningtypen vergroot en geeft het een kwaliteitsimpuls. Denk daarbij aan 3-kamerappartementen van circa 60 – 90 m2).
Immers, het centrum scoort relatief ondergemiddeld op leefbaarheid, en in het bijzonder op sociaaleconomische vitaliteit. 8.2 Leefbaarheid: alleen woningbouw in wijken Emmermeer, Angelslo en het centrum niet voldoende, hier ook een maatschappelijke opgave aanwezig Het tweede thema binnen de Gebiedsgids is leefbaarheid. Hier scoren we de subindicatoren sociaaleconomische vitaliteit, klimaatadaptatie, veiligheid, fysieke leefomgeving en gezondheid. Hieronder lichten we de meest opvallende en relevante scores toe. In Emmen bestaan duidelijke verschillen in leefbaarheid tussen wijken In de gemeente Emmen zijn er een aantal gebieden waar de leefbaarheid relatief laag scoort, zoals Angelslo, Emmermeer, Emmen Centrum en Emmerhout. Hier scoort onder andere de sociaaleconomische vitaliteit laag, wat inhoudt dat in deze wijken de werkloosheid relatief hoog is, de arbeidsparticipatie relatief laag en er relatief veel huishoudens rond het sociaal minimum wonen. Ook is er in de bovengenoemde wijken sprake van relatief veel overlast en onveiligheid. In Angelslo is deze de afgelopen jaren wel wat verbeterd, vooral aan de zuidkant van de wijk. In Emmermeer, Emmen Centrum en Emmerhout is de onveiligheid en overlast de afgelopen jaren toegenomen. Voor het Centrum geldt dat dit bij uitstek de plekken zijn waar voorzieningen zijn geclusterd (dit zie je ook deels
Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 94 in de wijken terug). Om deze plekken te laten functioneren als levendige en veilige ontmoetingsplekken is het belangrijk om deze twee indicatoren samen op te pakken, aangezien de kwaliteit van de een de ander beïnvloedt. Door bijvoorbeeld actieve plinten te programmeren en de aangrenzende openbare ruimte uitnodigend te ontwerpen, kan het gevoel van overlast en onveiligheid afnemen. Meest kwetsbare wijken scoren ook laag op klimaatadaptatie In vergelijking met het Nederlandse gemiddelde scoort de gemeente Emmen relatief bovengemiddeld op klimaatadaptatie. De groene, landelijke omgeving zorgt dat bijvoorbeeld de hittestress over het algemeen laag is. Als we de wijken binnen Emmen met elkaar vergelijken, zien we dat onder andere het Centrum, Emmermeer en Bargers relatief laag scoren. Deze hebben te maken met stedelijke hitte en de gevolgen daarvan. Het Centrum van Emmen biedt beperkte bescherming tegen hittestress en wateroverlast. Tegelijkertijd is er weinig schaduw en zijn er relatief weinig klimaatvriendelijk ingerichte tuinen. Dit maakt deze buurt kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. In Emmermeer en Bargers komt het meer doordat het groen vaak bestaat uit smalle grasstroken die nauwelijks water vasthouden, tuinen versteend zijn, en het aantal bomen beperkt is. Hierdoor ontbreekt effectieve verkoeling.
Kwetsbare groepen, zoals ouderen, lopen extra risico bij extreme hitte. Deze groepen hebben vaak meer moeite om hun lichaamstemperatuur te reguleren, waardoor ze gevoeliger zijn voor de gevolgen van extreme hitte, zoals uitdroging of oververhitting. Gericht toevoegen van nieuwe, toekomstbestendige woningen met een variatie aan woningtypen en prijsklassen kan zorgen dat wijken met een relatief lage leefbaarheidsscore aantrekkelijker worden In met name de wijken uit de jaren ’60 en ’80, zoals Angelslo, kan woningbouw zorgen dat de wijk aantrekkelijker wordt. Door geclusterd nultredenwoningen toe te voegen kan doorstroming binnen de wijk op gang komen en wordt de bestaande voorraad effectiever benut. Daarnaast hebben wijken die laag scoren op leefbaarheid al veel corporatiebezit, meer variatie ontstaat door hier ook woningen te bouwen voor midden- en hoge inkomens, zoals middenhuur, dure huur of koop. Gecombineerd met rigoureuze vergroening werkt woningbouw als hefboom en ontstaat een aantrekkelijkere leefomgeving Meer inwoners zorgen bovendien voor meer ogen op straat. Dat vergroot het draagvlak voor voorzieningen en versterkt de sociale controle. Zo nemen gevoelens van overlast en onveiligheid af. 8.3 Staat van de woning: verduurzaming i.c.m. beter benutten vooral in kleinere kernen en aan randen van Emmen nuttig Het derde thema binnen de Gebiedsgids is staat van de woning.
Hier scoren we de subindicatoren energieprestatie, aanpasbaarheid, aantrekkelijkheid en investeringsmogelijkheden in verduurzaming. Hieronder lichten we de meest opvallende en relevante scores toe. Huishoudens in landelijke kernen als Roswinkel, Zwartemeer, Barger-Compascuum en Nieuw- Weerdinge hebben energieopgave, maar ook relatief weinig investeringsmogelijkheden voor verduurzaming Eerder in dit onderzoek constateerden we dat de verduurzamingsopgave voornamelijk ligt in de particuliere sector, zowel voor koopwoningen als particuliere huurwoningen. Met name in De Monden is het aandeel woningen met een laag energielabel relatief hoog. In de Gebiedsgids kijken we naast energielabel ook naar het energieverbruik (gecorrigeerd met duurzame opwekking). Dit is vooral hoog in de landelijke kernen. Dit zullen ook relatief grote woningen zijn. Sommige van deze woningen worden bewoond door (oudere) eigenaren die mogelijk minder geneigd zijn of minder in staat zijn om te investeren in verduurzaming (zogenoemde energiearmoede). Zo zien we vooral in de kernen Roswinkel, Zwartemeer, Barger-Compascuum en Nieuw-Weerdinge dat er
Woningbehoefteonderzoek gemeente Emmen 95 relatief veel huishoudens wonen in een woning met een lage energetische kwaliteit en met relatief weinig investeringsmogelijkheden. Er zijn in deze context koppelkansen tussen het toevoegen van woningen en de verduurzamingsopgave. Door het faciliteren van woningsplitsing kan een deel van de grote, energetisch slechte woningen worden omgezet naar meerdere kleinere woningen, waarbij verduurzaming logisch meeloopt met de noodzakelijke verbouwing. Daarnaast kan gerichte nieuwbouw voor ouderen bijdragen aan doorstroming, waardoor bestaande woningen vrijkomen voor nieuwe bewoners die vaker bereid en in staat zijn om te investeren in energetische verbetering. Zeker in kernen als Roswinkel, Zwartemeer, Barger‑Compascuum en Nieuw‑Weerdinge kan deze combinatie van splitsing en doorstroming helpen om de energetische kwaliteit van de particuliere woningvoorraad versneld te verbeteren. Aantrekkelijkheid woningen in landelijke kernen hoog, maar minder goed in naoorlogse wijken als Emmermeer en Emmerhout De kwaliteit van de woningvoorraad in de gemeente Emmen ligt met name laag in de oudere wijken met naoorlogse bebouwing. In wijken als Emmermeer en Emmerhout verkeert de staat van de woningen in relatief mindere conditie dan andere wijken in de gemeente.