Bijlage 1 - Jaarrekening en jaarverslag 2022

Prestatie

Zoveel mogelijk mensen hebben betaald werk (naar vermogen), daardoor beperken wij het aantal Participatiewet uitkeringen.

Er is afgesproken dat het integraal beleidskader participatie wordt opgenomen in het herijkte beleidskader Sociaal Domein. Dit om meer integraliteit te bewerkstelligen. Dit traject ‘Verder Samen’ wordt verder toegelicht in programma 9. Het geplande uitvoeringsplan voor het beleidskader participatie wordt tevens verwerkt in de brede integrale opgaven. Binnen het traject ‘Verder Samen’ worden zogenaamde ‘doe-agenda’s’ opgesteld. De huidige planning is om het nieuwe beleidskader Sociaal Domein in 2023 op te leveren. Via onze partners Menso en EMCO wordt in 2022 ingezet op uitstroom naar werk door middel van onderwijs, beschut werk en baanafspraak-banen. Tevens wordt ingezet op preventie om te voorkomen dat mensen in een uitkeringssituatie belanden o.a. door coaching en voorlichting. Wij willen de komende jaren extra inzetten op het vergroten van de arbeidsparticipatie van kwetsbare inwoners. Dat kan zowel met een directe investering gericht op verschillende vormen van arbeidsparticipatie waarbij we ook besparingen realiseren of indirect door het wegnemen van een aantal grote belemmeringen. We hebben investeringen gedaan in het creëren van baanafspraak-banen met maatschappelijke partners (Netwerk Emmen). En tevens extra beschut werkplekken gecreëerd.

Zoveel mogelijk inwoners leven boven het bestaansminimum en hebben geen problematische schulden.

Schuldhulp aan zzp-ers is ingebed in de reguliere dienstverlening. In 2022 zijn we gestart met beleidsvorming en doorontwikkeling van hulp aan ondernemers in samenwerking met Menso. Dit om ondernemers beter te bedienen. Dit n.a.v. het advies van de Nationale Ombudsman om een herkenbaar loket voor ondernemers in te richten. In het kader van vroegtijdige signalering worden inwoners met (problematische) schulden proactief benaderd (brief, telefoon, huisbezoek) met daarin uitleg over mogelijke hulp/ondersteuning. Bij bewindvoering is de zogenaamde E-aanpak ingezet. De Emmense aanpak heeft tot doel om inwoners met financiële problemen na screening de juiste ondersteuning te bieden. Samenwerking met bewindvoerders is versterkt met het sluiten van de 61

Doel

Prestatie eerste convenanten en moet leiden tot afspraken om instroom onder bewind te reguleren en uitstroom uit bewind naar een lichtere vormen van ondersteuning te bevorderen. We zien dat dit eerste resultaten opleverden dat de uitgaven, ondanks indexatie, zijn gedaald.

Minima- en schulddienstverlening is goed bereikbaar, integraal, laagdrempelig en duurzaam.

Het Geldloket is operationeel. De opzet is laagdrempelig en wordt als zodanig ervaren. Doorontwikkeling vindt nu al plaats door de samenwerking te zoeken met andere partijen die actief zijn op het vlak van armoedebestrijding. Daarnaast wordt gewerkt aan het optimaliseren van het instrumentarium. Het Geldloket verlaagt de drempel naar schulddienstverlening. Tevens worden inwoners gewezen op beschikbare voorzieningen zoals minimaregelingen. Voor minimaregelingen wordt gebruik gemaakt van ambtshalve toekenningen waar dit – wettelijk – is toegestaan. Dit zorgt voor laagdrempelige dienstverlening en administratieve lastenverlichting.

Toelichting doelen en prestaties Het integrale beleidskader is nog niet vastgesteld binnen de herijking Verder Samen. De herijking van het beleidskader Sociaal Domein heeft meer tijd in beslag genomen dan gedacht en wordt in 2023 vastgesteld. Er wordt op gekoerst om het plan voor de zomer in de raad te behandelen. Participatie is hier door middel van de opgave Ontwikkelen integraal onderdeel van.

Indicatoren De onderstaande tabel geeft de realisatie van de bij de begroting 2022 opgenomen indicatoren weer, met daarbij ook historische informatie. PROGRAMMA 6 Effectindicator 1 Aantal Pwet uitkeringen (huishoudens) per 31-12 Prestatie-indicator 1 % benut budget minimaregelingen

Real.2018 Real.2019 Real.2020 Real.2021 Real.2022 3.248 3.125 3.190 3.011 2.863 Real.2018 Real.2019 Real.2020 Real.2021 Real.2022 94,3% 94,9% 95,0% 91,4% 92,6%

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. 6 Inkomensondersteuning Taakveld (Bedragen * €1.000)

Inkomensregelingen Totaal lasten

Begroting

Primitieve

Rekening

Verschil

begroting 69.970

74.053

79.160

-5.107

69.970

74.053

79.160

-5.107

Inkomensregelingen

58.822

51.319

64.819

-13.500

Totaal baten

58.822

51.319

64.819

-13.500

Mutatie reserves Saldo Inkomensondersteuning (netto)

-100

1.692

9.204

-7.512

11.048

24.426

23.545

881

62

Programma 7 – Openbare ruimte en Verkeer & vervoer

Trends en ontwikkelingen De invloed van Klimaatverandering op openbare ruimte De klimaatverandering heeft gevolgen voor de openbare ruimte. Er worden langere periodes van droogte, hitte maar ook korte en hevige periodes van regenval verwacht, zoals in het klimaatakkoord beschreven. Veel wijken zijn aangelegd in de jaren ‘70 en ‘80. Deze wijken hebben naast een parkeerprobleem ook een versleten en uitgeputte “sleetse” openbare ruimte. Met name het groen en grijs binnen het stedelijke gebied is aan vervanging toe. De openbare ruimte zal klimaatbestendig moeten worden heringericht om daarmee de problemen, bijvoorbeeld stormschades, wateroverlast, hittestress en slechte waterkwaliteit in de toekomst te verkleinen en tegemoet te komen aan de parkeerwensen van de bewoners. In programma 5 is uitgewerkt wat we als gemeente in het programma duurzaamheid, energie en klimaat in totale breedte gaan doen. In dit programma 7 richten we ons vooral op de inrichting van de openbare ruimte en verkeer. We zien ook een forse toename in het exoten. De exoten, zowel flora als ook fauna, zijn moeilijk onder controle te krijgen. Vaak geven exoten, bijvoorbeeld de eikenprocessierups en berenklauw overlast. Integraal beleidsplan Openbare Ruimte De leefbaarheid en biodiversiteit in de dorpen en wijken staat onder druk.

Parkeerdruk en het kleinschalig aanpassen van slecht of moeilijk te onderhouden openbare ruimte waren in de afgelopen jaren steeds een reden om het groen in de wijken te verwijderen. De prioriteiten verschuiven samen met de kennis over klimaatadaptatie van minder grijs naar meer groen, bomen en stuiken, spelen en ontmoeten. Al deze ontwikkelingen vragen een visie op het beheer van de openbare ruimte. In 2023 -2024 komen we met een Integraal beleidsplan Openbare Ruimte voor en meer toekomstbestendige beheerde openbare ruimte. Hier worden de meerjarige uitvoeringsplannen aan gekoppeld. Dit betekent dat er geen apart beleidsplan Beheer en Onderhoud Wegen komt en geen apart beleid inzake groenbeheer en- onderhoud. Mobiliteit In het voorjaar van 2022 hadden we nog te maken met reisbeperking als maatregel om de coronapandemie beheersbaar te houden. Nu een jaar later zien we dat de pandemie heeft geleid tot een ander reisgedrag. Ondanks dat het thuiswerken is ingeburgerd zien we dat het drukker is op de wegen en fietspaden in onze gemeente. Ook het aantal geregistreerde ongevallen is toegenomen (zie programma 3). Het gebruik van het openbaar vervoer is afgenomen (bezetting is momenteel ca. 80% ten opzichte van het precoronajaar). Het OV-bureau heeft daarom een taakstelling van 4 miljoen opgenomen voor Groningen en Drenthe in de dienstregeling 2023.

Dit heeft geleid tot een versobering van de dienstregeling in Emmerhout en Angelslo. Door het bidbook Nedersachsenlijn aan te bieden aan de staatssecretaris is invulling gegeven aan het in programma 2 benoemde Deltaplan Noordelijk Nederland. Naast dit bidbook werken we aan het verbeteren van de bestaande sporen Emmen-Rheine en Zwolle-Emmen.

63

Parkeerexploitatie In het coronajaar 2022 hebben we via de berap de begroting van de parkeerexploitatie bijgesteld. Het gevolg is dat de exploitatie nu een positief beeld geeft ten opzichte van de bijstelling op zowel open als ook gesloten parkeren. Uitgaande van de primitieve begroting zou de exploitatie een nadelig resultaat kennen. De tarieven zijn marktconform, de bezettingsgraad is voldoende en zelfs stijgende. Er zijn ook eind 2021, begin 2022 enkele acties geweest ten aanzien van gratis parkeren. Dit op verzoek van ondernemers verenigd in De Koepel. Tevens zijn er meer vergunningen verstrekt, zowel voor werkenden, particulieren als ook werkgevers. Hier zien we ook in 2022 een stijgende vraag. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat er meer (bedrijfs- )activiteiten zijn in het centrum na afloop van de coronajaren.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor programma 7 schematisch per taakveld de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties (wat hebben we daarvoor gedaan). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel

Prestatie

Aantrekkelijk en goed onderhouden openbaar groen dat bijdraagt aan biodiversiteit en klimaatadaptatie.





Extra inzet (structureel budget en de vorming van een knelpuntenpot) op beheer en onderhoud van groen en aangrenzend grijs om de leefbaarheid in de wijken en dorpen te vergroten. Extra inzet op revitaliseren begraafplaats de Wolfsbergen.

Uitvoering geven aan het plan van aanpak biodiversiteit met nadrukkelijk aandacht voor klimaatadaptatie en de bestrijding van de eikenprocessierups. Afronding van project centrumvernieuwing van EmmerCompascuum door herinrichting van het openbaar gebied Goed beheerde en onderhouden wegen, paden en kunstwerken.

 

Uitvoering geven aan een inhaalprogramma wegen. Het vaststellen van een meerjaren beheer- en onderhoudsplan op basis van een nieuw beleidskader is opgepakt in 2022.

Op basis van de inspectie 2022 uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma 'onderhoud civieltechnische kunstwerken', met prioriteit op veiligheid en voorkomen kapitaalsvernietiging. Een goede en veilige bereikbaarheid van Emmen met auto, openbaar vervoer en fiets (toekomst-bestendige verbindingen en betere doorstroming van het verkeer).

Voor fietsers de bereikbaarheid en veiligheid naar het centrum verbeteren. Projecten 2022:

 

    

Uitvoeren inrichten Kerkhoflaan van Wilhelminastraat tot aan het spoor tot fietsstraat; Voorbereiden inrichten Kerkhoflaan en Angelsloerdijk vanaf het spoor richting de Boermarkeweg tot fietsstraat; Plan fietsverbinding langs de Van Schaikweg gereed; Voorbereiden verbetering fietsverbinding Noordbargerstraat; Plan voor verbeteren fietsoversteekbaarheid Dordsestraat gereed; Uitvoeren verbetering fietsparkeer-mogelijkheden bij station Emmen; Onderzoek naar realisatie van doorfietsroutes.

Uitvoering bereikbaarheidsakkoord. Projecten 2022:

 Realisatie van de ongelijkvloerse kruising Rondweg Emmerschans; 64

Doel

Prestatie

 Start uitvoering ongelijkvloerse kruising N391Pottendijk; bestemmingsplan & schetsontwerp gereed, aankoop gronden in afronding, start uitvoering naar verwachting in 2024.  Keuze voorkeursvariant en uitgebreid omgevingsproces realisatie weg Emmen-Klazienaveen afgerond;  Keuze voorkeursvariant en uitgebreid omgevingsproces reconstructie Rondweg afgerond;  Start werkzaamheden vervanging folie-constructie rondweg thv Rietlanden/Bargeres; mogelijke technische oplossingen worden onderzocht, daadwerkelijke uitvoering naar verwachting in 2025. Verdubbeling van het spoor en de werkzaamheden bij station Emmen Zuid gereed. Alleen de greenwall dient nog in 2023 gerealiseerd te worden. Start uitvoering geven aan het strategisch plan verkeersveiligheid door fysieke aanpassingen van volgende kruispunten: •Statenweg/ Veldlaan; •Kruispunt Boslaan/ Houtweg; •Kruispunt Houtweg/ Laan van de Marel/Laan van de Bork; •Kruispunt Nieuw-Amsterdamsestraat/ Brinkenweg.

Toelichting doelen en prestaties Hieronder volgt beknopt een toelichting op enkele prestaties, zodat deze in de juiste context bezien kunnen worden. Wolfsbergen Het project revitalisering begraafplaats Wolfsbergen is gestart maar loopt uit. Het ontwerp is klaar maar het onderzoek op het gebied van flora en fauna is nog niet afgerond. Verwacht wordt dat er met uitvoering gestart kan worden na de zomer 2023. Het verzoek is om het reeds beschikbare budget middels een resultaatbestemming mee te nemen naar 2023. Emmer-Compascuum De voorbereidingen van de reconstructie Centrum vernieuwing Emmer-Compascuum zijn in uitvoering. De fasering is bijgesteld door bouwactiviteiten van derden. De realisatie van fase 1 (school en omgeving ) Centrum vernieuwing Emmer-Compascuum zal voor aanvang van het schoolseizoen 2023 worden gerealiseerd. De realisatie van fase 2 zal in 2023/2024 plaats vinden. Beleidskader wegen, paden en kunstwerken Het op te leveren Beleidskader wegen is niet opgesteld in 2022. Daarentegen zijn er in 2022 wel uitvoeringsplannen gemaakt die op basis van de beschikbare middelen vanuit de Kadernota 2021 in het jaar 2022 in uitvoering zijn gekomen. Ook is er tevens in januari 2022 een ‘positon paper Wegen’ opgemaakt voor de aanvraag van de middelen in die Kadernota. Het beleid voor wegen wordt opgenomen in het integraal beleidsplan openbare ruimte.

De middelen voor wegenonderhoud ad € 1,9 miljoen zijn in 2022 beschikbaar gekomen, maar pas later in het jaar. Na het opmaken van de werkpakketten en inkoop- en aanbesteding om de aannemers te selecteren, konden die aannemers aan het werk. De werkzaamheden lopen over de jaarschijven heen (2022 – 2023). Zodoende lijkt het dat er middelen ad € 1,6 miljoen ‘over’ zijn, maar er zijn al opdrachten verleend. Er wordt bij BERAPI 2023 een resultaatbestemmingsvoorstel ingediend om dit bedrag mee te nemen naar 2023. Uitvoeren verbetering fietsparkeer-mogelijkheden bij station Emmen Het plan is om de fietsenkelder onder het station beter te benutten met een nieuwe entree en beveiligde toegang 24/7. Vanwege de gestegen bouwkosten en de verwachte werkzaamheden in de directe omgeving wordt de invulling in overleg met betrokken en partijen eventueel aangepast. Ook zijn er werkzaamheden in de nabije omgeving te verwachten. Daarom wordt onderzocht of het budget moet stijgen of de uitbreiding versobert moet worden. 65

Indicatoren De onderstaande tabel geeft de realisatie van de bij de begroting 2022 opgenomen indicatoren weer, met daarbij ook historische informatie. PROGRAMMA 7 Effectindicatoren 1 Burgerpeiling - waardering woon-leefomgeving score 1-10 2 Burgerpeiling - perken, plantsoenen en parken in mijn buurt zijn goed onderhouden x % van de respondenten vindt dit 3 Burgerpeiling - Straten, paden en trottoirs zijn goed begaanbaar x % van de respondenten vindt dit

Real.2018Real.2019 Real.2020 Real.2021Real.2022 6,3

7,9

nog geen gegevens .

53%

60%

nog geen gegevens .

51%

58%

nog geen gegevens .

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begraafplaatsen

Begroting

Rekening

Verschil

1.394

1.772

1.388

13

13

21

-8

8.710

10.075

9.817

258

Openbaar vervoer

717

109

370

-261

Parkeerbelasting

0

0

3

-3

3.259

3.054

3.318

-264

Economische Havens en waterwegen Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Parkeren

384

Verkeer en vervoer

17.156

17.847

16.777

1.070

Totaal lasten

31.249

32.870

31.693

1.177

Begraafplaatsen

762

762

1.101

-339

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

342

315

271

45

Openbaar vervoer

100

100

382

-282

Parkeerbelasting

4.270

3.070

3.768

-697

Parkeren

273

273

451

-178

Verkeer en vervoer

181

181

353

-172

5.928

4.701

6.325

-1.624

Totaal baten Mutatie reserves Saldo Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer (netto)

-25

-67

-51

-16

25.296

28.102

25.317

2.785

66

Programma 8 – Sport en cultuur

Trends en ontwikkelingen Corona Vanaf begin 2022 is voorzichtig gestart met het afschalen van de coronamaatregelen. Voor de cultuursector betekent dit dat er weer meer ruimte is gekomen voor activiteiten. Dit betekent niet dat hiermee de onzekerheid verleden tijd is. Met name ouderen zijn nog voorzichtig met cultuurdeelname. Ook blijft de kaartverkoop voor culturele activiteiten achter en hebben verenigingen moeite om deelnemers en vrijwilligers te vinden. In eerste instantie bleven subsidieaanvragen voor culturele activiteiten ook achter ten opzichte van voor corona, maar in het derde kwartaal van 2022 was dit weer op niveau. Vooral ouderen waren in 2022 nog voorzichtig met sportdeelname. De buurtsportcoaches organiseerden weer 'normaal’ activiteiten voor jeugd op de verschillende sport- en spellocaties. Energielasten Door de stijging van de energieprijzen vroegen steeds meer sportverenigingen en culturele organisaties om hulp bij de gemeente. We wezen sportverenigingen en cultuurorganisaties op de subsidiemogelijkheden (1/3-regeling en het noodfonds dat in 2022 in voorbereiding was). Verduurzaming De verduurzaming van sportparken is een ontwikkeling waar landelijk budgetten voor vrijkomen. Hier haken we op aan. We trekken samen op met de Rijksoverheid en de landelijke sportsector om de duurzaamheidsambities in de sportsector waar te maken.

Voorbereidingen zijn getroffen om via ledverlichting op sportparken een eerste slag te maken. Ook is een regeling voorbereid om energienoodhulp te koppelen aan een energiescan in het kader van verduurzaming. Zwembad Aquarena In oktober 2019 is het nieuwe zwembad Aquarena geopend. Toen volgden er twee jaren met corona, waarin wij veel hebben moeten inspelen op de steeds veranderende maatregelen, waaronder tijdelijke sluitingen. De exploitatie en formatie is gebaseerd op de inzichten van het oude bad. Het jaar 2022 is het eerste jaar waarbij we een realistischer beeld hebben van de exploitatie. Gewijzigde wet- en regelgeving vergt een andere/grotere inzet van personeel. We onderzoeken hoe we de exploitatie kunnen herijken en actualiseren.

67

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor programma 8 schematisch per taakveld de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties (wat hebben we daarvoor gedaan). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel

Prestatie

Iedereen de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan natuurlijk en sportief bewegen om een bijdrage te leveren aan een gezonde samenleving.

 



Onze sportaccommodaties zijn goed exploitabel, duurzaam, functioneel en eigentijds voor nu en in de toekomst en hebben tevreden gebruikers.

 



 

Een divers cultuuraanbod dat dichtbij en bereikbaar is voor alle inwoners.





Kunst, cultuur en erfgoed leveren een bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken, de leefbaarheid en de economie van Emmen.





Inwoners van Emmen weten Facet te vinden in hun culturele en maatschappelijke ontwikkeling.



In 2022 is meer dan de helft van de acties uit het lokaal sportakkoord uitgevoerd of in uitvoering. We werken samen met Drenthe College. Onderwijsopdrachten van leerlingen worden uitgevoerd in de gebieden (gebiedsleren). In 2022 zijn 63 sportstagiaires gestart (MBO en HBO). Elk gebied heeft minimaal 1,5 fte Buurtsportcoach die uitvoering geven aan activiteiten die bijdragen aan doelen uit de kadernota sportief bewegen. We zijn bezig om een integraal huisvestingsplan binnensport op te stellen. Via gratis energiescans verleiden we sportverenigingen met eigen vastgoed om te investeren in de verduurzaming van eigen accommodaties. De renovatie van het sportpark in EmmerCompascuum (CEC) is afgerond en de renovatie van het sportpark in NieuwAmsterdam/Veenoord is in 2022 gestart. Er zijn twee kunstgrasvelden gerenoveerd en drie nieuwe gerealiseerd. De nieuwbouw sporthal Emmer-Compascuum is niet helemaal afgerond in 2022. Opening staat gepland voor de zomer van 2023. In 2022 hebben we de samenwerkingsverbanden op lokaal, provinciaal en noordelijk niveau (Emmense culturele partners, VDG en We the North) voortgezet en doorontwikkeld. In 2022 is de samenwerking met de parkregisseur voortgezet, ook zijn er diverse nieuwe initiatieven en projecten gestart, waaronder Zookeeper en Calma Producties.

In 2022 zijn de voorbereiding voor Van Gogh in Drenthe uitgevoerd en is uitvoering gegeven aan de doorontwikkeling van het Veenpark. Er is uitvoering gegeven aan het beleid uit de cultuurnota 2022-2024 ‘De Waarde van Cultuur’. waarbij een verbinding wordt gemaakt met jeugdbeleid, vrijetijdseconomie en erfgoed. Samen met Facet is gewerkt aan de ontwikkeling tot maatschappelijk-educatieve bibliotheek.

68

Toelichting doelen en prestaties Hieronder volgt beknopt een toelichting op enkele prestaties, zodat deze in de juiste context bezien kunnen worden. Sportaccommodaties Er wordt gewerkt aan de verduurzaming van sportaccommodaties, maar ook het efficiënter inzetten van accommodaties. Hierin wordt samen opgetrokken met de ontwikkelingen rondom het integraal huisvestingsplan binnensport. Vanwege de problemen met de levering van bouwmaterialen hebben we de planning van de nieuwbouw sporthal Emmer-Compascuum moeten opschuiven. Onder andere door het meer ruimte geven in de planning hebben we het probleem van de gestegen bouwkosten in overleg met de aannemer binnen de huidige overeenkomst kunnen oplossen. De aanneemsom is niet gewijzigd. De sporthal wordt in mei/juni 2023 opgeleverd en na de zomervakantie in gebruik genomen. De renovatie van het sportpark in Veenoord/Nieuw-Amsterdam is in ontwikkeling en loopt op schema. De sportverenigingen CEC en Twedo hebben de mogelijkheid gekregen voor een verruimde 1/3-regeling en het revolverend fonds om daardoor hun eigen kleedkamers te verbeteren. In 2022 hebben beide verenigingen hier nog geen aanvraag voor ingediend. Rensenpark Het Rensenpark is in ontwikkeling als broedplaats voor kunst, cultuur en innovatie. Er ontstaan mooie ontwikkelingen waarin creatieve professionals en culturele organisaties met elkaar samenwerken.

In 2021/2022 heeft het Rensenpark een innovatiebudget ontvangen van het VSB-fonds van €200.000 om projecten te kunnen ontwikkelen en verder te kunnen brengen. Eén van de projecten hieruit is Amfitheater dat eind 2022 is geopend. De verhuizing van het CBK naar de nieuwe locatie in het Rensenpark is in 2022 voorbereid. Cultuurnota In december 2021 heeft de gemeenteraad de cultuurnota 2022-2024 ‘De Waarde van Cultuur’ vastgesteld. In de cultuurnota wordt de impact die kunst en cultuur op ons heeft benoemd door middel van de begrippen ontwikkelen, ontmoeten, verwonderen, eigenwaarde, vernieuwen, verbinden, samenleven en verdienen. In 2022 is gewerkt aan de beleidsvoornemens uit de nota. Facet Facet ontwikkelt zich tot maatschappelijk- educatieve bibliotheek. Facet heeft een belangrijke maatschappelijke taak en wil met taal, kunst en cultuur een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van Emmen en haar inwoners. Facet heeft o.a. een taak op het gebied van laaggeletterdheid (programma 4) en cultuureducatie. Facet geeft aan dat voor de ontwikkeling tot maatschappelijk- educatieve bibliotheek passende huisvesting noodzakelijk is. Dit zou ook een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de gewenste levendigheid in de binnenstad. In het coalitieakkoord is opgenomen dat we samen met Facet zoeken naar een geschikte locatie voor huisvesting.

Op 30 juni 2022 heeft de gemeenteraad de motie ‘Huisvesting Facet’ aangenomen. Hierin verzoekt de raad om de verschillende mogelijkheden voor huisvesting in beeld te brengen, inclusief een globale kostenindicatie. Op 9 november 2022 is de raad per brief geïnformeerd over het uitvoeren van een nader onderzoek of de huisvesting van Facet in het Paviljoen aan het Mondriaanplein wenselijk en haalbaar is. De eventuele benodigde middelen zijn ook afhankelijk van de (locatie)keuzes die in dit traject wordt gemaakt.

Indicatoren De onderstaande tabel geeft de realisatie van de bij de begroting 2022 opgenomen indicatoren weer, met daarbij ook historische informatie. PROGRAMMA 8 Effectindicatoren 1 Het percentage lid van een sportvereniging 2 Percentage niet sporters 3 Cultuurmonitor beleven* 4 Cultuurmonitor deelname** Prestatie-indicatoren 1 Aantal aanvragen 1/3 regeling 2 Aantal aanvragen revolverend fonds 3 Toegekende aanvragen initiatievenbudget/buurtcultuurfonds

Real.2018 Real.2019 Real. 2020 Real.2021 Real.2022 25% 25% 25% 25% 25,0% 63% 63% 63% 6,7 6,8 6,8 48% 41% 41% 47%

4 1

2 2

7 2

5 0

10 2

19

20

20

24

32

* in 2021 en 2022 niet uitgevraagd vanwege Corona ** in 2022 is geen meting gedaan

69

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen. 8 Sport en Cultuur Taakveld

Primitieve

(Bedragen * €1.000)

begroting

Begroting

Rekening

Verschil

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

6.167

6.561

6.937

Media

2.600

2.656

2.655

1

Sportaccommodaties

8.585

8.818

9.028

-210

Sportbeleid en activering Totaal lasten

-376

1.136

1.245

1.568

-322

18.488

19.281

20.188

-907 -420

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

11

81

501

Media

100

100

100

0

2.388

2.328

2.455

-127

Sportaccommodaties Sportbeleid en activering Totaal baten Mutatie reserves Saldo Sport en Cultuur (netto)

17

17

325

-308

2.516

2.526

3.381

-855

-213

-809

-801

-9

15.759

15.946

16.006

-60

70

Programma 9 – Sociaal domein

Trends en ontwikkelingen Wet maatschappelijke ondersteuning Naast toenemende vraag zien we ook aan de aanbodzijde risico's ontstaan als gevolg van macroeconomische ontwikkelingen die steeds meer druk geven op de continuïteit en betaalbaarheid van de Wmo. Kosten voor materialen stijgen wat is terug te zien in de prijzen voor hulpmiddelen en woningaanpassingen. Daarbij zien we ook een schaarste aan personeel. Hierdoor is het steeds lastiger om iedere inwoner te voorzien van ondersteuning. Voor schoonmaakondersteuning leidt dit inmiddels structureel tot langere wachttijden en de vorming van een wachtlijst bij hoofdaanbieders. Dorps- en buurthuizen Dorps- en buurthuizen/wijkcentra verkeren in financiële onzekerheid als gevolg van de coronacrisis. In 2022 blijft de financiële situatie van de dorps- en buurthuizen onverminderd onzeker. Extra complicerende factor vormen daarbij de fors hogere energietarieven waarmee diverse accommodaties in de loop van 2022 worden geconfronteerd. In sommige gevallen kan de tariefstijging oplopen tot € 10.000,- of meer op jaarbasis. Per 16 januari 2023 is de Tijdelijke regeling energiekosten 2023 voor organisaties geopend. Organisaties kunnen hier een aanvraag doen voor acute noodhulp. Na deze acute noodhulp volgt een verduurzamingstraject. Ook organisaties zonder acute nood kunnen een aanvraag doen voor het verduurzamen van hun accommodatie.

Brede aanpak dak- en thuisloosheid Het ministerie van VWS heeft in 2021 € 200 miljoen beschikbaar gesteld voor de brede aanpak dak- en thuisloosheid. De regio Zuidoost-Drenthe heeft hiervoor een plan ingediend waarmee in 2021 incidenteel € 1.583.000 is opgehaald voor projecten die bijdragen aan sociale inclusie en het voorkomen van dakloosheid. Een deel van deze middelen zijn besteed in 2021 en 2022. Voor het resterende deel is een bestemmingsreserve voor 2023 ingesteld voor de verdere uitvoer van de projecten. Dit zijn o.a het Hunebed Project, Kamers met Kansen, Welkom in de Buurt en Interwonen. Bij de meicirculaire van 2022 zijn structureel extra middelen voor Maatschappelijke Opvang beschikbaar gekomen via de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke Opvang. Deze middelen worden ingezet voor projecten uit het plan die we structureel willen borgen en de verdere ontwikkelingen van Maatschappelijke Opvang. Trendbreuk zorgkosten jeugdhulp Sinds juni 2022 zien we een toenemende trend in de zorgkosten die dit jaar leidt tot een tekort op de begrote kosten jeugdzorg. Onze data laat een kostenstijging per jeugdige zien en lichte daling in aantal unieke cliënten. Kostenstijging per jeugdige wordt verklaart door toename van CGO’ s, verblijf en begeleiding. Waarbij we ook een verschuiving zien in soort zorg; begeleiding en verblijf stijging van aantal cliënten.

Het geheel vraagt in 2023 om nadere analyse van deze ontwikkelingen.

71

Compensatie Jeugdhulp In tegenstelling tot de eerdere planning vanuit het Rijk is het landelijk niet gelukt om in 2022 een akkoord te bereiken over de Hervormingsagenda jeugd. De overleggen rond de Hervormingsagenda tussen onder andere Het rijk en de VNG zijn opgeschort omdat men geen overeenstemming kon bereiken over de aan de hervormingsagenda gekoppelde kortingen. Inmiddels zijn de overleggen op landelijk niveau weer hervat. Door het uitblijven van de Hervormingsagenda waren investeringen in 2022 voor de uitvoering van deze agenda niet noodzakelijk en zijn de extra beschikbaar gestelde middelen hier niet voor ingezet. De Hervormingsagenda dient bij te dragen aan meer grip op het jeugd(hulp)stelsel met als effecten een kostenbesparing en betere hulpverlening. Gemeenten ontvangen hiervoor extra middelen waar eveneens weer een kortingen aan zijn gekoppeld. Het uitgangspunt is namelijk dat de inzet van deze middelen op de maatregelen in de hervormingsagenda leiden tot een doelmatigere inzet van jeugdhulp. De verwachting is dat de Hervormingsagenda in 2023 gereed zal zijn. Personeel jeugdhulp. Binnen de zorg in het algemeen maar zeker ook binnen de jeugdhulp zien we een krapte op de arbeidsmarkt. Met name binnen de specialistische jeugdhulp is het steeds moeilijker om gekwalificeerd personeel te krijgen.

Dit heeft invloed op het aanbod en het ontstaan van wachtlijsten bij onder andere de specialistische jeugd GGZ. Met inzet van landelijke SPUK middelen en het (tijdelijk) verruimen van omzetbegrenzingen hebben jeugdhulpaanbieders de ruimte gekregen om te investeren in gekwalificeerd personeel. Dit heeft erin geresulteerd dat het gelukt is om de groei van wachtlijsten te stabiliseren. Dit geldt met name voor de zwaardere zorg. Voldoende gekwalificeerd personeel blijft over de gehele breedte echter een aandachtspunt. Door het personeelstekort is het niet altijd mogelijk om de meest passende hulp (behandeling) in te zetten en ontstaan er wachtlijsten. Zo wordt ter overbrugging naar passende behandeltrajecten of verblijf een stapeling van andersoortige jeugdhulp in de vorm van begeleiding ingezet om de wachttijd te overbruggen. Hierdoor zien we een stijging van de kosten. Investeren op de transformatie van de jeugdhulp. We hebben met het beleidsdocument “Perspectief op jeugd” en de daarin opgenomen actielijnen een beweging ingezet om de effectiviteit en efficiëntie van de hulp en ondersteuning aan onze jeugdigen te verbeteren (zie ook Programma 4). Hierbij gaat het o.a. om normaliseren, juiste hulp op de juiste plek, versterken van eigen kracht en inzet op preventie.

In 2022 zijn we gestart met een drietal interventies: Gezinscoach, Praktijkondersteuners GGZ Jeugd en de verbinding jeugdhulp en onderwijs. Daarnaast hebben we, vanuit de transformatiegedachte, ingezet om het effect van corona op het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van jeugdigen te minimaliseren. We hebben ervoor gekozen om deze interventies en projecten te financieren vanuit de door het rijk incidenteel beschikbaar gestelde Corona-rijksmiddelen. We willen de ingezette transformatiebeweging in de komende jaren voortzetten. Hiervoor zijn binnen de begroting voor jeugdhulp middelen gereserveerd. Dit alles moet leiden tot een inhoudelijke kwalitatieve verbeterslag en het terugdringen van de uitgaven op de geïndiceerde jeugdhulp. Beschermd Wonen De Wet langdurige zorg (Wlz) is sinds 2021 opengesteld voor mensen met psychische problematiek. Dit betekent dat een deel van de cliënten die Beschermd Wonen ontvingen vanuit de Wmo zijn overgegaan naar de Wlz. De resultaten laten zien dat het volume binnen Beschermd Wonen fors is afgenomen, te weten een daling van circa 167 ZIN cliënten (meting 9-6-2022) binnen Beschermd Wonen met een Wmo indicatie binnen de BOCE-regio. Daar waar dit op 1 januari 2021 een aantal van 367 betrof. Dit betekent een uitstroom van 200 cliënten. Ook het aantal PGB's zien we dalen van 100 in 2021 naar 50 in 2022.

Deze ontwikkeling en de inzet van de nieuwe productenstructuur die is ingezet leiden tot een structureel financieel voordeel. Daarnaast is door de nieuwe productenstructuur de ondersteuning beter passend bij de ondersteuningsvraag van de inwoner. Sinds 1 januari 2022 is de inhoudelijke decentralisatie van Beschermd Wonen van kracht gegaan. Hiermee hebben alle gemeenten een eigenstandige verantwoordelijkheid gekregen voor de uitvoering van Beschermd Wonen. Onlangs is bekend gemaakt dat de financiële doordecentralisatie tot nader order is uitgesteld. Hierdoor blijft Emmen in 2023 nog financieel verantwoordelijk. Door de colleges van de BOCEgemeenten is de bestuurlijke ambitie nogmaals bestendigd om de uitvoering van Beschermd Wonen, die Emmen mede namens de gemeenten Borger-Odoorn en Coevorden uitvoert, ook in 2023 en 2024 bij de gemeente Emmen te beleggen. In BOCE-verband zijn er nadere afspraken gemaakt over de bestemming, opbouw en hoogte van de reserve Beschermd Wonen. Emancipatie In het kader van emancipatie hebben we invulling gegeven aan Emmen Regenbooggemeente door het aanjagen, faciliteren en subsidiëren van activiteiten via een breed netwerk van organisaties en inwoners die zich inzetten voor acceptatie en zichtbaarheid van LHBTI+ personen. Met als resultaat o.a.

maandelijkse activiteiten voor met name jongeren in Facet, het Liefdescircus met muziek en theater, ontmoetingsbijeenkomsten voor volwassenen en het basisschoolproject All Inclusive. Sportverenigingen waaronder ook FC Emmen hebben deelgenomen aan de landelijke pilot van de Alliantie Gelijkspelen gericht op meer acceptatie in de sport. Op het gebied van gelijkheid voor vrouwen en meisjes zijn inwonersactiviteiten ondersteund met o.a. deelname aan Orange the World, uitreiking van de Lies van Urk prijs en aandacht voor menstruatiearmoede i.s.m. het Drenthe College. 72

Werk en participatie We zien de instroom in de uitkeringen dalen. De uitstroom neemt door inspanningen van onze leerwerkbedrijven Menso en Emco steeds meer toe. En blijft vruchten afwerpen. Het bijstandsvolume daalt ook nog steeds. Onze partners Menso en EMCO liggen goed op koers. Beiden hebben een beter dan verwacht financieel resultaat. Ondanks de gestegen kosten weten zij goed te presteren en binnen de begroting te blijven. Menso is dit jaar gestart met Menssupport. Doel van Menssupport is dat inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt (doelgroep B) worden geactiveerd. Verschillende inwoners die al langere tijd niet werkten of geen dagbesteding hadden zijn door de aanpak van Menssupport naar werk begeleid of doen vrijwilligerswerk. Wet inburgering De leerroutes B1 en Z zijn door de Arbeidsmarktregio Drenthe in het kader van de inburgering ingekocht bij IVIO opleidingen. We zien dat IVIO nog steeds moeite heeft om voldoende personele capaciteit te realiseren om de lessen conform overeenkomst uit te voeren. Ook levert de inkoop van het Onderwijstraject problemen op. Er zijn geen reacties geweest op de initiële inschrijving voor de openbare aanbesteding. Inmiddels hebben de Arbeidsmarktregio’s Drenthe en Groningen samen met het Drenthe College en het Alfa College een tweede inschrijfronde voorbereid. De verwachting is dat beide taalinstituten nu zullen inschrijven.

Het inkooptraject kan dan in de periode april/mei afgerond worden. Het Drenthe College is inmiddels bezig om de lessen voor te bereiden. Landelijke Voorziening Vreemdelingenopvang (LVV) De pilots LVV en bed-, bad-, broodvoorzieningen zijn verlengd tot 1 januari 2024. Het ministerie heeft middelen voor 2024 toegezegd. Inflatie Hoge energie- en brandstofkosten en toenemende inflatie leiden ertoe dat het dagelijks leven steeds duurder wordt. Voor inwoners kan dit stress en zorgen opleveren. Mogelijk leidt dit op korte en langere termijn tot meer hulp- en ondersteuningsvragen. Gezondheid Mede door de coronacrisis is het belang van gezondheid en preventie duidelijker geworden. Met ingang van 2023 zijn er wijzigingen in de rol en financiering van gezondheid en preventie voor gemeenten. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben VNG, GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en het ministerie van VWS gezamenlijk afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Om daarmee een fundament te bieden voor een gerichte lokale en regionale aanpak van preventie, gezondheid en sociale basis. Via een zogenaamde brede specifieke uitkering (SPUK) kan de gemeente vanaf begin 2023 middelen aanvragen. Uitdaging is om een integrale aanpak op de thema's van de brede SPUK te realiseren vanuit de drie domeinen (sociaal, economisch en fysiek).

Welzijn op recept De pilot Welzijn op Recept (uitgevoerd door Sedna) heeft plaatsgevonden in de periode van september 2021 t/m maart 2023 in 5 huisartspraktijken in De Velden. De pilot heeft ten doel het welbevinden van inwoners met psychosociale problemen te vergroten door deelname aan welzijnsinterventies om daarmee inzet van medische of psychologische zorg te voorkomen. Er zijn ruim 70 inwoners doorverwezen naar de welzijnscoach. Het grootste deel hiervan (50 personen) hebben de leeftijd van 60-90 jaar. Zij hebben onder andere te kampen met psychische klachten, eenzaamheid, fysieke klachten zonder medische oorzaak of zijn vastgelopen in het leven door o.a. financiële problemen, conflicten en overbelaste mantelzorg. De betrokken huisartspraktijken zijn positief over de samenwerking en de mogelijkheden die het welzijnsaanbod biedt voor hun patiënten.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor programma 9 schematisch per taakveld de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties (wat hebben we daarvoor gedaan). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel

Doel

Prestatie

Er is een samenhangend aanbod van voorzieningen binnen het sociaal domein

Vanuit de programmalijn van Welzijn op Koers wordt de opdracht uitgezet om samen met deelnemers van sociale teams te inventariseren of de huidige structuur en werkwijze nog voldoet. Op basis van deze inventarisatie volgt een advies over het (al dan niet) doorontwikkelen van de huidige sociale teams. We borgen dat Stichting De Toegang haar werkwijze rondom regievoering aanpast. Dit wordt meegenomen 73

Transformatie naar een toekomstbestendig effectief en betaalbaar sociaal domein

Er is een inclusieve samenleving waar iedereen onderdeel van mag en kan zijn en waaraan iedereen mee kan doen.

Iedereen kan meedoen naar vermogen.

in de implementatie van het AVE-model. Dit zal volgen na ontwikkeling van het plan gericht op het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling ‘Geweld hoort nergens thuis’. We starten met opvolging van de aanbevelingen uit de evaluatie van het toegangsproces, waarbij wordt ingezet op het bestendigen en verstevigen van laagdrempelige toegang tot maatwerk. Op basis van het vastgestelde document Welzijn op Koers starten we met het ontwikkelen van een samenhangend beeld van de sociaal maatschappelijke problematiek in de zes gebieden, met behulp van (bestaande) data, wat wordt meegenomen in de herijking van het beleidskader sociaal domein. Vanuit de transformatieagenda4 werken we met de Hoofdaanbieders aan een gebiedsgerichte aanpak om meer algemene en voorliggende voorzieningen te versterken of in te richten. Transformatieagenda BW is geëvalueerd. Wellicht vervolgstappen nodig na deze evaluatie. Er wordt een woonzorgvisie opgesteld, waarin ambities over wonen, zorg, welzijn en leefbaarheid worden opgenomen. Binnen de herijking van het beleidskader ‘Samen verder in het sociaal domein 2017-2021’, geven we betekenis aan het gedachtegoed van positieve gezondheid en de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 voor het gehele sociaal domein in Emmen.

Vanuit de Regio Deal pijler welzijn faciliteren we het traject met de huisartsen, vertegenwoordigd vanuit de Zuidoost- Drentse huisartsen coöperatie (ZODHC) wat moet leiden tot een actieplan Toekomstbestendige huisartsenzorg. Om de doorstroom uit Beschermd Wonen en opvanginstellingen te bevorderen wordt uitvoering gegeven aan het convenant Weer Thuis! dat is afgesloten met woningcorporaties en betrokken zorgaanbieders. Er zijn met buurtbewoners activiteiten uitgevoerd om de acceptatie van mensen met een psychische kwetsbaarheid te vergroten. Er is uitvoering gegeven aan het regenboogbeleid en er zijn inwonersacties uitgevoerd, gericht op het vergroten van de zichtbaarheid, sociale acceptatie en het gevoel van veiligheid. Er is een plan opgesteld voor een sluitende aanpak om de overgangen voor inwoners tussen onder andere (meer) algemeen toegankelijke voorzieningen, beschut werk en arbeidsmatige dagbesteding te versoepelen. Dit maakt onderdeel uit van het nieuwe participatiebeleid. Er wordt uitvoering gegeven aan de nieuwe Wet Inburgering, waarbij iedere volwassen statushouder begeleiding krijgt bij de inburgering en een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie wordt gemaakt op basis van een brede intake om de integratie zo voorspoedig mogelijk te laten verlopen. Een nieuw integraal participatie beleidskader is Vastgesteld binnen de herijking Verder Samen.

Een regionale aanpak jeugdwerkloosheid is met de Arbeidsmarktregio Drenthe wordt verlengd in 2023.

4 Op basis van de uitkomsten van het onderzoek "Anders denken, anders doen, betere resultaten! Transformatie in de

Wmo-domeinen Schoonmaakondersteuning, Begeleiding en Beschermd wonen", is in 2020 met de Hoofdaanbieders en BW-aanbieders een transformatie-agenda gemaakt.

74

Inwoners krijgen hulp en ondersteuning op maat, zoveel mogelijk thuis in gezin, op school en in buurt.

Met Perspectief op Jeugd werken we aan een transformatiebeweging waarbij wordt ingezet op het gewone leven (wat gaat goed), een integrale aanpak, matched care en ondersteuning met oog voor de context.; We geven dit vorm middels de pilots:

  

Kinderen groeien veilig en gezond op zoveel mogelijk in de eigen omgeving.

Er is goede en bereikbare gezondheidszorg voor inwoners.

‘Passend onderwijs – jeugdhulp’ 'POH Jeugd’ (uitbreiding) ‘Gezinscoach’

Door te focussen op de transformatiebeweging en het versterken van het gewone leven, vermindert uiteindelijk ook de instroom in de geïndiceerde jeugdhulp of wordt deels voorkomen. Er ligt een vertaling van het regionale uitvoeringsprogramma "Geweld hoort nergens thuis" naar doelen en resultaten gemeente Emmen. Dit omvat o.a. een ontwikkelplan gericht op het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling. De ombudsfunctie Sociaal Domein wordt hervormd, zodat deze beter aansluit bij de onafhankelijke cliëntondersteuning en klachtenafhandeling. Er is een regiobeeld GGZ opgesteld, waarbij op regionaal en lokaal niveau inzichtelijk is of en welke effecten de afbouw van GGZ-bedden heeft op het gemeentelijk domein. Er is een wijkgerichte aanpak in Emmen-Oost en Emmen-Zuid waarbij welzijn, begeleiding en behandeling dichtbij de inwoners met ernstig psychiatrische aandoeningen (EPA) is georganiseerd (Optimaal Leven). Deze aanpak sluit aan op het bestaande aanbod in het Sociaal Domein en wordt in 2023 mogelijk uitgebreid naar andere gebieden. Om een passend en dekkend aanbod te waarborgen binnen de zorgketen van Beschermd Wonen volgt naar aanleiding van de uitname Wlz een inventarisatie van het aanbod. In het kader van de Regio Deal sluiten we aan bij de pijler welzijn Kansen voor kinderen.

Met de inzet op Integrated Care en Kansen voor kinderen Emmen willen we komen tot een integrale benadering van (voorliggende) ondersteuning op zowel school als binnen de context van het gezin. Er is voor gezinnen met kinderen in het gedwongen kader een goede overgang georganiseerd naar het vrijwillig kader. Lokaal maken we hierbij gebruik van de regionale ontwikkelingen van de Drentse Experttafel (Dext) en de inzet van zorgmakelaars. Met het Lokaal Preventieakkoord en M&Gezond! willen we werken aan een samenhangende integrale benadering van het thema gezondheid gekoppeld aan de ondersteuning van kwetsbare inwoners. Waarbij we de interne versnippering van akkoorden en interventies bundelen. Dit wordt meegenomen in de herijking van het beleidskader Sociaal Domein ‘Verder Samen’. In 2022 willen we met het programma M&Gezond extra gaan inzetten op preventie. Dit om zorgconsumptie terug te dringen en de inwoners in Emmen zo goed mogelijk te ondersteunen. Ook dit wordt meegenomen in ‘Verder Samen’.

75

Toelichting doelen en prestaties Hieronder volgt beknopt een toelichting op enkele prestaties, zodat deze in de juiste context bezien kunnen worden. Programma 9 heeft verschillende verbindingen met andere programma’s. Het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling en inzet op personen met verward gedrag is onderdeel van de prestaties van zowel programma 3 Veiligheid als programma 9 Sociaal domein. Zorg en veiligheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Inzet vanuit programma 3 draagt bij aan de doelen van programma 9 en andersom. Programma 4 Jeugd & Onderwijs richt zich op de verbinding tussen onderwijs en jeugd en Programma 9 op de jeugdhulp. Vanuit programma 4 wordt in 2021 ingezet op jongerenparticipatie en een verdere samenwerking met het onderwijs. Met de inzet op jeugd in programma 9, bouwen we verder aan een meer integrale ondersteuningsstructuur voor kinderen en jongeren en hun ouders. Arbeidsparticipatie (programma 9) en Inkomensondersteuning (programma 6) zijn ook onlosmakelijk met elkaar verbonden. Prestaties in programma 9 gericht op inzet vanuit de arbeidsmarktregio op betaald werk, dragen bij aan beperking van het aantal Participatiewet-uitkeringen. Ook zijn deze van invloed op de doelen en prestaties in Programma 2 Economie. Toelichting oranje smileys De eerste stappen om het AVE-model te implementeren zijn samen met De Toegang en Sedna gezet.

Een goede borging en implementatie in de uitvoering vraagt echter om meer tijd. In 2023 wordt hier verder aan gewerkt. Dit dient ook in goede afstemming met de ontwikkelingen rondom de hervormingsagenda jeugd en de herijking van het sociaal domein te gebeuren. Dit proces is volgend op het inrichtingsproces van de Emmense visie op de lokale infrastructuur. Het ontwikkelen van een samenhangend beeld van de sociaal maatschappelijke problematiek in de zes gebieden, met behulp van (bestaande) data heeft een oranje smiley gekregen. Het proces is onlosmakelijk verbonden met de herijking van het beleidsplan sociaal domein. In het beleidsplan wordt richting gegeven aan de sociale infrastructuur, data gedreven werken en gebiedsgericht werken. Het beleidsplan zal in het voorjaar van 2023 worden vastgesteld. Eventuele verdere stappen zullen hierop worden afgestemd en (mogelijk) opgaan in de uitwerking. Het integrale beleidskader Sociaal Domein is nog niet vastgesteld binnen de herijking Verder Samen. De herijking heeft meer tijd in beslag genomen dan gedacht en wordt in 2023 vastgesteld. Er wordt op gekoerst om het plan voor de zomer in de raad te behandelen. Participatie is hier door middel van de opgave Ontwikkelen integraal onderdeel van.

Indicatoren De onderstaande tabel geeft de realisatie van de bij de begroting 2022 opgenomen indicatoren weer, met daarbij ook historische informatie. PROGRAMMA 9 Effectindicatoren 1 Aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet dat uitstroomt naar regulier werk of als zelfstandige. 2 Aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt neemt af 3 % gebruikers Wmo ondersteuning dat positief is over ervaren contact met De Toegang, kwaliteit van ondersteuning en effect van de ondersteuning

Real.2018 Real.2019 Real.2020 Real.2021 Real.2022 480 438 363 434 366 3.330 71

3.200 76

3.037 78

2.974 77

2.956 75

Wat heeft het gekost? De onderstaande tabel geeft per taakveld aan in hoeverre de begroting is bijgesteld, wat het resultaat is van de jaarrekening en het verschil tussen begroting en jaarrekening. In bijlage C van de jaarrekening is op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en is een verschillenanalyse op detailniveau opgenomen.

76

9 Sociaal Domein Taakveld

Primitieve

(Bedragen * € 1.000)

begroting

Begroting

Rekening

Verschil

Arbeidsparticipatie

12.853

15.457

15.905

Begeleide participatie

25.048

25.881

25.187

695

Geescaleerde zorg 18+

18.265

13.980

15.097

-1.117

Geescaleerde zorg 18-

-448

401

3.230

3.205

25

Maatwerkdienstverlening 18+

34.955

36.140

34.803

1.337

Maatwerkdienstverlening 18-

37.326

38.808

39.886

-1.078

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6.045

6.644

6.841

-197

Samenkracht en burgerparticipatie

6.072

7.006

6.855

151

Volksgezondheid

12.520

9.784

7.483

2.301

Wijkteams

3.701

2.960

3.279

-318

Totaal lasten

157.187

159.891

158.540

1.351

Arbeidsparticipatie

260

1.981

2.018

-36

Geescaleerde zorg 18+

829

369

454

-85

Maatwerkdienstverlening 18+

900

765

518

247

Maatwerkdienstverlening 18-

61

61

45

16

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

198

143

112

31

Samenkracht en burgerparticipatie

113

213

269

-56

Volksgezondheid

0

923

653

270

Wijkteams

0

134

134

0

Totaal baten

2.361

4.589

4.203

386

Mutatie reserves

143

-70

1.309

-1.380

154.969

155.232

155.647

-415

Saldo Sociaal Domein (netto)

77

Programma 10 – Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen

Trends en ontwikkelingen Ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering in het algemeen Door een aantal ontwikkelingen is er extra druk op de organisatie komen te liggen. Het ging daarbij eerst om de aanpak in verband met corona en nu speelt vooral de opvang van vluchtelingen. De kosten die wij maken voor de opvang, worden volledig gecompenseerd door het Rijk en hebben dus geen nadelig effect op onze financiële situatie. Personele ontwikkelingen Vanwege de toegenomen opgaven voor onze organisatie, zoals bijvoorbeeld de energietransitie, heeft een uitbreiding van de formatie plaatsgevonden. De krapte op de arbeidsmarkt heeft effecten gehad voor het realiseren van onze doelstellingen en heeft dus gevolgen voor de economische en sociale ontwikkelingen. Bij de 145 vacatures zijn wij geslaagd deze voor het grootste deel in te vullen. Een groot deel van de vacatures is ingevuld met jongere medewerkers (jonger dan 35 jaar). Dit in lijn met onze strategische ambitie. Een deel van de jongeren is in 2022 succesvol gestart in het traineeprogramma en dit heeft geleid tot een instroom van 15 trainees. Externe inhuur werd waar nodig ingezet voor vacatures met een langere doorlooptijd dan normaal en op plekken waar meer behoefte was aan tijdelijke ondersteuning. Daarmee is het bedrag voor externe inhuur hoger uitgevallen.

De opgaande lijn in de doorstroom van medewerkers die in de afgelopen jaren is ingezet, zet zich door en dat is een positieve ontwikkeling. Wat betreft het Opgave Gericht Werken is in 2022 onder meer fors geïnvesteerd in een opleidingsprogramma. Het opgerichte Flexcentrum speelt hier een belangrijke rol in. Vorig jaar is ook gestart met het versterken van ons werkgeversmerk. Hierbij zijn de uitkomsten van het medewerkersonderzoek, dat in het najaar van 2022 plaatsvond, meegenomen. Dit is nodig om in een krappe arbeidsmarkt voor de huidige generaties een aantrekkelijk werkgever te blijven en om verjonging verder te stimuleren. Ondanks de gunstige arbeidsmarkt is het aantal vrijwillige vertrekkende medewerkers stabiel gebleven. Wij zijn in 2022 wel geconfronteerd met een hoger verzuimpercentage ten opzichte van het jaar ervoor. Een trend die landelijk ook wordt waargenomen. Privacy en informatiebeveiliging Het omgaan met veiligheidsincidenten en privacy is een belangrijk onderdeel van het dagelijks werk binnen de gemeente. Op termijn willen wij voldoen aan de BIO (Baseline Informatieveiligheid Overheid). Het afgelopen jaar hebben wij hierin weer flinke stappen hierin gezet, maar om volledig te voldoen blijft ook de komende jaren aanvullende inspanning nodig.

In 2023 wordt wederom ingezet om voor elk informatiesysteem het gewenste beschermingsniveau te bepalen en de beheersmaatregelen te nemen die hiervoor noodzakelijk zijn. We gaan door met het uitvoeren van een bewustwordingsprogramma om het bewustzijn op het gebied van privacy en informatieveiligheid verder te verhogen. Dit is een belangrijk randvoorwaarde om de kans op incidenten te verkleinen. Door de toenemende afhankelijkheid van digitale voorzieningen, wordt de impact van incidenten en misbruik van persoonsgegevens op onze samenleving steeds groter. Informatieveiligheid is al lang niet alleen meer een intern (ICT-)vraagstuk, maar ook een maatschappelijk vraagstuk. Daarom wordt het zicht 78

krijgen op en aansturing van de gehele informatieketen steeds belangrijker om grip te krijgen op de informatiekwaliteit binnen die ketens waar de gemeente Emmen verantwoordelijk voor is. Rechtmatigheidsverantwoording Op 27 september 2022 heeft de behandeling van het wetsvoorstel inzake rechtmatigheids-verantwoording in de 1e kamer plaatsgevonden. Inmiddels is het wetsvoorstel vastgesteld en daarmee is de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf 2023 definitief geworden. Vanaf de jaarrekening 2023 vindt er een wijziging/verschuiving plaats in de verantwoordelijkheden met betrekking tot de rechtmatigheid van de gemeente Emmen. Zo zal niet langer de accountant vaststellen of de gemeente Emmen handelt in lijn met wet- en regelgeving, maar heeft het college van B&W deze verantwoordelijkheid. Maar bij deze jaarrekening zal onze externe accountant nog een controleverklaring met een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening verstrekken. In de loop van 2023 zullen wij de auditcommissie/raad informeren over de veranderingen voortvloeiende uit de (introductie van de) rechtmatigheidsverantwoording. Nieuw regeerakkoord In de perspectiefbrief 2022 bent u uitgebreid geïnformeerd over de inhoud van het regeerakkoord. De oproep vanuit gemeenten voor herstel van de gemeentefinanciën is in het regeerakkoord deels gehonoreerd.

Er is sprake van een fors oplopend accres voor 2022 tot en met 2025 in verband met de trapop/trap-af systematiek (de rijksuitgaven stijgen, dus stijgt ook het gemeentefonds). Ook wordt voor 2023 tot en met 2025 de opschalingskorting bevroren. Bij de meicirculaire 2022 en de septembercirculaire 2022 is het accres verder verhoogd, met name als gevolg van loon- en prijsstijgingen. De effecten voor het boekjaar 2022 zijn inmiddels in de begroting 2022 verwerkt (via de Beraps en de raadsbrieven mei/september/decembercirculaire 2022). Vanaf het jaar 2026 is er echter een forse teruggang in de rijksmiddelen (het zogenaamde “ravijn”) omdat het rijk werkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten. Daarbij wordt gedacht aan vergroting van het belastinggebied. In het regeerakkoord wordt ook een extra korting op de middelen jeugdzorg van structureel € 500 miljoen aangekondigd. Voor nieuwe taken van gemeenten (Omgevingswet en Klimaat/duurzaamheid) staan in het regeerakkoord uitvoeringsmiddelen voor gemeenten begroot. De VNG is in gesprek met het rijk over een structurele oplossing voor de financiële problematiek van gemeenten. In het voorjaar 2023 verwachten wij hierover meer duidelijkheid te krijgen.

Herverdeling gemeentefonds Op 6 april 2022 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) laten weten dat de herverdeling gemeentefonds per boekjaar 2023 doorgaat. De herverdeling geeft voor onze gemeente (via een ingroeipad) een voordeel van structureel € 4 miljoen. Er zijn nog wel diverse vervolgonderzoeken met betrekking tot mogelijke onvolkomenheden in het model (bijvoorbeeld onderzoek grootstedelijkheid en eigen inkomsten). Dit kan tot aanpassingen van de herverdeling leiden. Prijsstijgingen We hebben te maken met forse prijsstijgingen in de volle breedte. Het gaat om zowel fysieke projecten (bijvoorbeeld rioleringswerken, bouw scholen, sportaccommodaties etc.), maar ook om stijgende kosten van energie. De verwachting is dat er meerjarig ook sprake zal zijn van extra loonkosten i.v.m. compensatie via de lonen voor de stijgende inflatie. De prijsstijgingen hebben we over de gehele begroting in beeld gebracht. Gemeenten hebben in de meicirculaire en de septembercirculaire 2022 compensatie gekregen voor de hogere lonen en prijzen 2022-2026. Bij de meicirculaire 2023 zal dit naar verwachting verder worden aangepast. Verlofsparen Ten opzichte van de vorige Cao zal de huidige Cao financiële effecten hebben op de voorzieningen. Een belangrijk nieuw onderdeel in de huidige Cao is het verlofsparen, waar medewerkers sinds begin 2023 gebruik van kunnen maken.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor programma 10 schematisch per taakveld de relatie weergegeven tussen de doelen (wat hebben we bereikt) en de prestaties (wat hebben we daarvoor gedaan). Bij de prestaties en de prestatie-indicatoren is aangegeven in hoeverre deze zijn gerealiseerd. Doel

Prestatie

Met onze I-visie streven we naar  Versterking interactie met doelgroepen  Optimalisatie efficiency  Effectievere besluitvorming

De realisatie van alle randvoorwaarden zoals beschreven in het I-visie document.

79

Doel

Prestatie

Als betrouwbare overheid handelen wij binnen (wettelijke) kaders.

We zetten in op het doorlopend versterken van informatieveiligheid en privacy, zodat we groeien naar voldoen aan de normen van de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en de wettelijke verplichting vanuit de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming).

Aantoonbaar in control op het gebied van informatieveiligheid.

We hebben verantwoording afgelegd over onze informatieveiligheid via de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). (Onder de ENSIA vallen de audits van DigiD, Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwi) en de zelfevaluaties van Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), Basisregistratie Ondergrond (BRO), Basisregistratie Personen (BRP) en Reisdocumenten en de Waardering Onroerende Zaken (WOZ))

Doelmatig en rechtmatig inkopen en aanbesteden.

Uitvoering/sturing geven aan het programma 'doorontwikkeling concernbrede inkoopfunctie'. Middels periodieke verantwoordingsrapportages sturing en aandacht geven aan de voortgang van dit programma alsmede de inbedding in de reguliere bedrijfsvoering.

Het college legt zelfstandig verantwoording af in de jaarrekening 2022 over de naleving van de financiële rechtmatigheid in het boekjaar.

In 2023 legt het college verantwoording af over het boekjaar 2022 bij de jaarrekening 2022.

We zetten een volgende stap vooruit in de samenwerking met ons buurgemeenten BorgerOdoorn en Coevorden (BOCE) op het gebied van informatievoorziening.

We werken aan gezamenlijke projecten op basis van de Boce I-agenda; voor 2022 gaat dat om:

 

De woonlastendruk beheersen

de doorontwikkeling van het medewerkersportaal met Dimpact en het realiseren van het E-depot (in Drents Verband).

Invoeren Diftar in 2022. Stijging OZB beperkt houden.

De lijn vasthouden van behoedzaam begroten én het jaarlijks vergroten van de algemene reserves.

Bij het opstellen van de begroting 2022-2025 volgen wij de bestaande behoedzame lijn van lasten meenemen als ze zich voordoen en baten meenemen als ze zijn gerealiseerd. Wij storten jaarlijks minimaal € 3,4 miljoen in de algemene reserve.

Toelichting doelen en prestaties Hieronder volgt beknopt een toelichting op enkele prestaties, zodat deze in de juiste context bezien kunnen worden. Toelichting op rechtmatigheidsverantwoording door college De behandeling van de Eerste Kamer van het wetsvoorstel ‘versterking decentrale rekenkamers’ heeft pas in september plaatsgevonden. Voor de rechtmatigheidsverantwoording gaat het om invoering met verslagjaar 2023. De jaarrekening voor het verslagjaar 2023 wordt in het kalenderjaar 2024 vastgesteld.

80

Invoering Diftar in 2022 In 2022 is overgegaan op diftar. Het doel hiervan was bewustzijn creëren bij de inwoners van de gemeente en minder aanbiedingen van afval te realiseren. Dat doel is gehaald, met als resultaat dat er minder opbrengsten zijn op de (variabele) afvalstoffenheffing. Hier staat echter een (verwachte) besparing op de kosten tegenover, vanwege minder aanbiedingen, dus de kostenkant. Hier wordt in programma 5 op ingegaan. Wat de gemiddelde inwoner betaalt is uiteindelijk lager dan de heffing van vorig jaar.