Bijlage 1: Enexis Jaarrekening 2020
Tekst van het document
WETGEVING EN REGULERING
De voor de opschaling van netcapaciteit benodigde arbeidskracht in combinatie met een krappe arbeidsmarkt voor technische beroepen leidt tot schaarste aan gekwalificeerd personeel. Door bijzondere inspanningen slaagt Enexis er niettemin in om tientallen jonge mensen aan te trekken voor een opleidings- en traineetraject. Bijkomstig voordeel is dat daarmee ook de leeftijdsopbouw van het bedrijf meer evenwichtig wordt. Van medewerkers van Enexis wordt wendbaarheid en inzetbaarheid verwacht. Een ‘leven lang leren’ is gaandeweg de norm aan het worden. De dynamiek van de energietransitie brengt onvermijdelijk de eis van een groot aanpassingsvermogen met zich mee voor alle medewerkers.
Van de netbeheerders wordt verwacht dat zij het Klimaatakkoord helpen uitvoeren; gelet op hun maatschappelijke functie uiteraard een terecht verlangen. Daartoe is in de komende decennia een drastische verhoging van het investeringsniveau vereist. Illustratief zijn de plannen voor duurzame opwek van zonne-energie in het werkgebied van Enexis, waardoor de netcapaciteit binnen twee jaar net zoveel moet groeien als in de 30 jaar hiervoor. Met het Klimaatakkoord in uitvoering zijn wij dan ook duidelijk in een nieuwe fase van de energietransitie gekomen; een forse trendbreuk met het verleden.
Het waarborgen van de veiligheid van medewerkers en burgers is de topprioriteit van het bedrijf. Daaraan mogen geen concessies worden gedaan. Op dit gebied wordt permanent aan verbetering gewerkt in processen en procedures, maar vooral ook aan beïnvloeding van houding en gedrag. Desalniettemin is er zeker nog ruimte voor verbetering van het systematisch verankeren van veilig werken en thuiskomen, een aangelegenheid waar de Raad van Commissarissen in elke vergadering met de Raad van Bestuur indringend over spreekt.
De drastisch hogere investeringsuitgaven impliceren een evenzo drastische verhoging van de financieringsbehoeften over een lange reeks van jaren. In dit verband werpt zich de vraag op hoe in het nieuwe methodebesluit rekening zal worden gehouden met dit vraagstuk van de financierbaarheid van de energietransitie, bijvoorbeeld in de opbouw van de tarieven die Enexis aan haar klanten in rekening mag brengen. Het Klimaatakkoord is een maatschappelijk gedragen politieke keuze. Van de overheid mag worden verwacht dat zij deze gigantische transformatie naar een duurzaam energiesysteem met de haar ter beschikking staande instrumenten – wetgeving, fondsen, subsidies – zal willen faciliteren. Met grote belangstelling zien wij uit naar oplossingen die van de zijde van overheid en regulerende instanties op dit vlak worden geïnitieerd.”
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
44
VERSLAG RAAD VAN COMMISSARISSEN Als Raad van Commissarissen houden wij toezicht op en geven wij gevraagd en ongevraagd advies aan het bestuur met betrekking tot het formuleren en realiseren van de doelstellingen, de strategie en het beleid van Enexis Holding N.V., hierna ook Enexis of de vennootschap. Wij treden op als werkgever van de Raad van Bestuur. SAMENSTELLING EN ORGANISATIE
ONZE WERKZAAMHEDEN
De samenstelling van onze Raad is gedurende 2020 gewijzigd. Bij gelegenheid van de Algemene aandeelhoudersvergadering op 25 juni 2020 is Marc Calon na 8 jaar statutair afgetreden. Wij danken Marc Calon voor zijn jarenlange inzet en toewijding als commissaris, vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen en als lid van de Auditcommissie. Per dezelfde datum is Paul Rüpp benoemd tot commissaris en vormt hij samen met Carmen Velthuis (voorzitter) en Anita Arts de Auditcommissie. De Remuneratie- en Selectiecommissie bestaat uit Piet Moerland (voorzitter) en Joost van Dijk. Laatstgenoemde heeft Marc Calon opgevolgd als vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen. Frans Voorwinde heeft in 2020 gefungeerd als secretaris van onze Raad.
Als Raad van Commissarissen is onze belangrijkste taak het toezien op het beleid van de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken van de vennootschap en haar ondernemingen. Wij oefenen dit toezicht voornamelijk uit via vergaderingen met de Raad van Bestuur, het afleggen van werkbezoeken, het bijwonen van vergaderingen van de Ondernemingsraad en het kennisnemen van rapportages, publicaties en andere informatie gemaakt door of over Enexis. Wij hebben regelmatig contact met de aandeelhouders via periodieke vergaderingen en dialoogsessies met de Aandeelhouderscommissie. Daarnaast zoeken we naar een juiste balans tussen formele vergaderingen enerzijds en het voeren van een meer informele dialoog met de organisatie anderzijds. Dit was in 2020 lastiger als gevolg van de coronamaatregelen. We streven ernaar om de directe, waardevolle contacten met directie en medewerkers (zoals die in de afgelopen jaren plaatsvonden) een vervolg te geven in 2021.
ONAFHANKELIJKHEID Gedurende het hele jaar waren alle leden van de Raad onafhankelijk van Enexis, zoals bedoeld in de Nederlandse Corporate Governance Code. De Raad is van mening dat de samenstelling zodanig is, dat de leden ten opzichte van elkaar en de Raad van Bestuur onafhankelijk kunnen opereren. Geen van de leden heeft een nevenfunctie die conflicterend is met het commissariaat bij Enexis.
DIVERSITEIT Volgend op de dialoogsessie met de Raad van Bestuur over de onderwerpen diversiteit en cultuur zijn enkele aspecten van diversiteit vastgelegd in de profielschetsen voor Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen. Samengevat streven wij naar een evenwichtige samenstelling van de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen, waarmee die een afspiegeling vormt van de na te streven maatschappelijk vereiste diversiteit.
EVALUATIE FUNCTIONEREN Wij hebben ons functioneren in november 2018 geëvalueerd met externe begeleiding. Daarbij zijn het functioneren van de Raad en dat van de commissies en de individuele commissarissen besproken. De inzichten en aanbevelingen, waaronder het op systematische wijze beraadslagen in de beslotenheid van de Raad zelve, zijn sindsdien gebruikt om het functioneren van de Raad en de commissies continu te optimaliseren.
Wij hebben als Raad zevenmaal vergaderd in 2020. Bij nagenoeg alle vergaderingen waren de commissarissen voltallig aanwezig. Naast onze reguliere vergaderingen hebben wij enkele verdiepingsbijeenkomsten gehouden met de Raad van Bestuur en als Raad intern overlegd. BESPROKEN ONDERWERPEN Onze vergaderagenda wordt bepaald vanuit de belangrijkste toezichtstaken (zoals het realiseren van doelstellingen, strategie en risico’s, naleving wet- en regelgeving) en bevat tevens een serie vaste onderwerpen. Als eerste inhoudelijk onderwerp wordt steeds Veiligheid besproken. De dagelijkse gang van zaken wordt in onze vergaderingen besproken aan de hand van een uitgebreide managementrapportage. De prestaties van de netbeheerder (betrouwbaarheid van levering) worden hier continu gerapporteerd. Eveneens werd gerapporteerd over belangrijke projecten, (klant)processen, klanttevredenheid en financiële gegevens op kwartaalbasis en cumulatief en voor wat betreft de financiële resultaten en kasstroom ook in de vorm van prognoses. We volgen het welzijn van medewerkers en hebben aandacht voor onderwerpen die voor de ondernemingsraad belangrijk zijn. De productiviteit wordt gevolgd aan de hand van investeringsoverzichten en personeelsontwikkeling.
Jaarverslag, jaarrekening, halfjaarbericht, jaarplan en risico-inventarisaties worden besproken en vastgesteld op basis van de adviezen van de Auditcommissie. In 2020 werd door de RvC ook gesproken over de acquisitie van Mijnwater Warmte Infra B.V. Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
Gedurende 2020 hebben we op advies van de Auditcommissie het geactualiseerde Treasury Statuut vastgesteld en is veel aandacht besteed aan thema’s en onderwerpen als (de impact van) de coronacrisis, de uitbreiding en samenstelling van de Raad van Bestuur, de financierbaarheid van de energietransitie, het traject inzake de converteerbare hybride aandeelhouderslening en reguleringsvraagstukken. Tenslotte heeft het aanbestedingstraject voor een nieuwe accountant bijzondere aandacht gehad, eindigend met de benoeming tijdens de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders in november 2020.
REMUNERATIE- EN SELECTIECOMMISSIE
De Raad van Commissarissen heeft in 2020 Evert den Boer benoemd als CEO en Voorzitter van de Raad van Bestuur. Evert den Boer is per 1 september 2020 Peter Vermaat opgevolgd die begin van het jaar had besloten om zijn werkzaamheden te willen overdragen aan een opvolger. In het licht van de grote veranderingen die de energietransitie voor Enexis met zich meebrengt, heeft de Raad van Commissarissen besloten de Raad van Bestuur te versterken met twee nieuwe leden. Naast de CEO en de CFO is het bestuur per 1 september 2020 uitgebreid met een COO (Chief Operating Officer) en een CTO (Chief Transition Officer). Daarnaast gaf de CFO, de heer Maarten Blacquière, te kennen per begin 2021 zijn taken te willen overdragen aan een opvolger en afscheid te nemen van Enexis. De nieuwe CFO is per 1 januari 2021 benoemd bij het vertrek van de heer Blacquière.
AANWEZIGHEID COMMISSARISSEN
AANVULLENDE INFORMATIE
45
De commissie heeft driemaal vergaderd in 2020. Belangrijke onderwerpen zijn het functioneren en de beloning van de leden van de Raad van Bestuur, het bespreken van het opvolgingspotentieel in het senior management en de ontwikkelingen rond de beloningen voor de Raad van Bestuur in het kader van wetgeving (Wet normering topinkomens, WNT). De commissie heeft zich in 2020 hoofdzakelijk beziggehouden met het benoemingstraject van Paul Rüpp als opvolger van Marc Calon (in nauw overleg met de Aandeelhouderscommissie) en de uitbreiding en samenstelling van de Raad van Bestuur.
De aanwezigheidspercentages van de commissarissen bij de vergaderingen in 2020 zijn als volgt: P. Moerland
M. Calon
P. Rüpp
J. v. Dijk
C. Velthuis
A. Arts
Raad van Commissarissen vergaderingen
100%
100%
100%
100%
100%
100%
Auditcommissie vergaderingen Remuneratie- en Selectiecommissie vergaderingen
n.v.t.
83%
100%
n.v.t.
100%
100%
100%
n.v.t.
n.v.t.
100%
n.v.t.
n.v.t.
JAARREKENING 2020 AUDITCOMMISSIE De Auditcommissie heeft in 2020 zesmaal vergaderd. De Auditcommissie houdt toezicht op de interne systemen voor risicobeheersing en controle en de financiële verslaggeving en bereidt voor o.a. deze thema’s de besluitvorming van de Raad van Commissarissen voor. De periodieke managementrapportage is onderwerp van gesprek voor zover dit technische details betreft op het gebied van verslaggeving of waardering. De commissie heeft kennisgenomen van het controleplan van de externe accountant en het controleplan van de Internal Auditor besproken en voorzien van een positief advies ten behoeve van de vaststelling door de Raad van Commissarissen. Verder stonden reguliere onderwerpen op de agenda, waaronder de jaarrekening 2019, het halfjaarbericht 2020, de controlebevindingen van de externe accountant, de managementcommentaren, de bevindingen van de Internal Auditor en de bijbehorende acties. Er is veelvuldig gesproken over de financiële implicaties van de huidige reguleringsmethodiek in combinatie met de structureel hogere investeringen voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. De Auditcommissie heeft aan het onderwerp ICT in brede zin (projectmanagement en beheersbaarheid) en in het bijzonder ook aan cybersecurity gedurende 2020 structureel aandacht gegeven.
Wij hebben kennisgenomen van de jaarrekening over 2020, zoals deze is opgesteld door de Raad van Bestuur, en van de controlebevindingen en de goedkeurende controleverklaring en het assurance-rapport bij de duurzaamheidsinformatie van de externe accountant PwC. Wij keuren de jaarrekening goed en bevelen de Algemene Vergadering van Aandeelhouders aan om de jaarrekening 2020 ongewijzigd vast te stellen.
WOORD VAN WAARDERING De Raad van Bestuur, managers en medewerkers hebben gedurende 2020 ondanks de coronacrisis weer goede resultaten behaald. Wij danken hen voor de flexibiliteit, inzet en betrokkenheid en wensen hen veel succes en werkplezier voor 2021 in hopelijk normalere omstandigheden. ’s-Hertogenbosch, 3 maart 2021 Raad van Commissarissen Piet Moerland, voorzitter Joost van Dijk, vice-voorzitter Carmen Velthuis Anita Arts Paul Rüpp
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
46
RISICOBEHEERSING ENTERPRISE RISK MANAGEMENT (ERM)
STRATEGISCH RISICOMANAGEMENT
Gebeurtenissen binnen en buiten Enexis kunnen een risico vormen voor het behalen van onze strategische doelen of onze continuïteit. Risicobeheersing binnen Enexis is gericht op het vroegtijdig onderkennen van deze gebeurtenissen en het vervolgens waarderen en zo nodig mitigeren van de hierbij onderkende risico’s. Bij Enexis is het management verantwoordelijk voor het zodanig toepassen van risicobeheersing dat het daadwerkelijk ondersteunt bij het behalen van de doelen.
Bij onze strategische risicoanalyse identificeren we gebeurtenissen die de realisatie van onze strategische doelen of de continuïteit bedreigen. Afdelingen inventariseren jaarlijks de voor hen relevante strategische risico’s en beschrijven deze op een risicokaart. Na deze bottom-up inventarisatie worden de onderkende risico’s geanalyseerd en gewaardeerd door de kans dat een gebeurtenis zich voordoet en de impact op één of meerdere bedrijfswaarden te bepalen. Als hulpmiddel hanteren we hierbij een risicomatrix, waarin per bedrijfswaarde de risicobereidheid van Enexis is weergegeven. Risico’s met een score ‘Hoog’ vallen boven de risicobereidheid en moeten worden gemitigeerd door aanvullende maatregelen naar een score ‘Midden’. Het management beoordeelt en bepaalt per risico met een score ‘Midden’ in hoeverre het risico nog verder gemitigeerd dient te worden. Elk strategisch risico wordt toegewezen aan een eigenaar, die verantwoordelijk is voor het nemen van adequate maatregelen en het volgen van de ontwikkeling van het risico. Via de planning- en controlcyclus worden de ontwikkeling van de risico’s en de effectiviteit van de maatregelen bewaakt.
Onze risicomanagementaanpak is afgeleid van het COSO-ERM model en geïntegreerd in onze reguliere processen: van strategie tot en met operatie, ingebed in de planning- en controlcyclus. We bevorderen een integere en risicobewuste cultuur. Onder meer door sterk leiderschap en voorbeeldgedrag vergroten we het risicobewustzijn binnen de organisatie en moedigen we medewerkers aan om incidenten en risico’s te melden en te bespreken. Over onze risico’s zijn we transparant en we volgen de ontwikkeling van risico’s nauwgezet. Dit helpt om snel te kunnen bijsturen, waarde te creëren en te behouden, prestaties te verbeteren en te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving aan ons stellen. De ontwikkeling van de belangrijkste risico’s wordt periodiek gerapporteerd aan de Raad van Bestuur. Mitigerende maatregelen zijn verwerkt in onze bedrijfsplannen. Enexis hanteert het Three Lines Model. Op alle niveaus in de organisatie is lijnmanagement zelf verantwoordelijk voor het identificeren van risico’s en het tijdig uitvoeren van maatregelen. Onze Business Controllers en andere staffuncties (Compliance, Security, Privacy, HSE, etc. ) ondersteunen het lijnmanagement. De afdeling Internal Audit & Risk coördineert het risicomanagementproces.
OPERATIONEEL RISICOMANAGEMENT Via operationele risicoanalyses (‘Integrated Operational Risk Assessments’) worden op tactisch en operationeel niveau risico’s geïdentificeerd die een bedreiging vormen voor de bedrijfsprocessen van Enexis. We hebben de periodieke analyses, vanuit compliance-, privacy-, security- en datamanagement-oogpunt, geïntegreerd in onze operationele risicoanalyses. De risico’s en maatregelen leggen we vast in het Enexis Internal Control Framework, waarvan de werking tweemaal per jaar door het lijnmanagement wordt beoordeeld via een Control Self-Assessment (CSA). De uitkomsten van dit assessment worden door het afdelingsmanagement gewogen en zo nodig toegevoegd aan de interne Letter of Representation (LOR). Hiermee verklaren de afdelingen aan de RvB in hoeverre het geheel aan interne risicobeheersing- en controlesystemen op orde is. Naast de ‘hard controls’ in het Internal Control Framework besteden we aandacht aan ‘soft controls’, gericht op integer gedrag, bevlogenheid en onderlinge samenwerking. Als het gaat om integriteit en fraude heeft Enexis een interne integriteitscommissie die periodiek een frauderisico-analyse uitvoert en de beheersing van frauderisico’s bespreekt. De uitkomsten van de strategische risicoanalyse en het proces van de CSA/LOR worden tevens gerapporteerd aan en besproken in de Auditcommissie.
Dit proces stelt de RvB in staat een ‘Bestuursverklaring’ af te geven.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
Potentiële gevolgen
Frequentie of kans van optreden
Bedrijfswaarden Betaal Betrouwbaarheid baarheid Schade > 50 mln
H
M
Schade 2.000.000 tot 550 mln 20.000.000 vbm1 (HS/MS station 4 uur uitval)
< 2.000.000 vbm1 (MST station 4 uur uitval)
Compliance
Veiligheid
Internationale commotie > 20.000 klachten
Stille curator: strafzaak tegen directielid; geldboete > 0,1% omzet
Ongeval met 1 of meerdere doden tot gevolg
Nationale commotie 2.00020.000 klachten Conflict met meerdere (groepen) stakeholders Lokale of regionale commotie < 2.000 klachten
Duur zaamheid
< 10%
Emissie > 250 kton CO2
Waarschuwing of aanwijzing bevoegd gezag; geldboete 4e5e categorie
Ongevallen met letsel met verzuim
Emissie 25250 kton CO2
> 1x per jaar
> 1x per 10 jaar
10-50%
> 50%
AANVULLENDE INFORMATIE
RISICO’S A. Realiseren klantvraag blijft achter bij verwachting door
schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit
B. Financiële positie wordt beïnvloed door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek
H
H F
M
H
B B
C
H
AA
D
E
M
C. Ongeautoriseerd gebruik van data en/of systemen D. Ongevallen van medewerkers en/of omstanders als gevolg van onveilige situaties en/of falende assets
G
H
G
E. Door een pandemie komt (tijdige) dienstverlening
H
Enexis in gevaar
F. Omvangrijke en langdurige onderbrekingen van de
energievoorziening ten gevolge van natuurrampen, externe oorzaken of falende bedrijfsmiddelen/assets
Onderzoek bevoegd gezag; geldboete < 4e categorie
Conflict met een enkele (groep) stakeholder(s)
L = Laag / M = Medium / H = Hoog / Risico = Kans x Impact 1
< 1x per 10 jaar
Stakeholders
Ernstig conflict met meerdere groepen stakeholders
Schade < 5 mln
L
> 20.000.000 vbm1 (HS/MS station > 16 uur uitval)
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
Ongevallen met EHBO (geen verzuim) of incident
Emissie < 25 kton CO2
G. Enexis is te laat met implementeren van nieuwe
L
M
M
ontwikkelingen door onvoldoende wendbare en vitale organisatie, flexibele processen en/of systemen
H. Het faciliteren van de energietransitie kan worden Positie 2019
Gelijke positie 2019/2020
Nieuwe positie 2020
Nieuw risico
belemmerd door een te beperkte taakomschrijving in de nieuwe Energiewet
47
STATUS T.O.V. 2019 Kans iets gedaald Impact iets gestegen Gelijk Gelijk Nieuw
Gelijk
Kans gedaald
Kans gedaald
Verbruiksminuten: het aantal minuten dat een verbruiker als gevolg van een netstoring zonder stroom en/of gas zit.
BESCHRIJVING VAN DE ONDERKENDE STRATEGISCHE RISICO’S Hieronder zijn de strategische risico’s beschreven. Specifieke risico’s met betrekking tot de financiële instrumenten zijn beschreven in de toelichting op de jaarrekening jaarrekening. A. Realiseren klantvraag blijft achter bij verwachting door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit De energietransitie neemt toe in snelheid en omvang en leidt tot extra werk en investeringen in het net. In bepaalde delen van ons net is de transportcapaciteit te beperkt om klanten direct te kunnen aansluiten (transportschaarste). De extra vraag leidt tot een toenemende druk op beschikbare middelen (personeel en materiaal). Bij Enexis en haar aannemers is de personele inzet een knelpunt en in de materiaalketen wordt het een steeds grotere uitdaging om goed te voorspellen welke materialen Enexis nodig heeft op welke termijn.
Concrete projecten voor duurzame energieopwekking proberen we direct te faciliteren. De hoofdinfrastructuur realiseren we proactief, op basis van onze inschattingen van de klantverwachting. We participeren in Regionale Energie Strategie (RES) teams en brengen ontwikkelingen vroegtijdig in kaart. We investeren in onze samenwerking met TenneT en implementeren flexibele oplossingen. De gevolgen van de schaarse middelen trachten we op te vangen door het implementeren van nieuwe efficiëntere en effectievere processen en de voorspelbaarheid van eigen capaciteit en materiaal te verhogen. Daarnaast verhogen we de capaciteit van personeel door extra instroom, opleidingscapaciteit en acties gericht op behoud van technisch gekwalificeerd personeel. Door de eerste resultaten van de getroffen maatregelen schatten we in dat de kans van dit risico voor schaarste personeel en materiaal iets lager zal zijn dan vorig jaar, maar de onzekerheid blijft hoog.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
Meer context over de toenemende klantvraag en schaarse netwerkcapaciteit is te vinden in het hoofdstuk ‘Onze Onze maatschappelijke impact’. impact Over onze aanpak om de eigen capaciteit te vergroten, leest u meer in het hoofdstuk ‘Bevlogen Bevlogen medewerkers in een duurzame duurzame organisatie’. organisatie B. Financiële positie wordt beïnvloed door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek De huidige reguleringsmethodiek is niet berekend op een trendbreuk in investeringen en exploitatiekosten. Vergoedingen voor extra investeringen en voor hogere kosten als gevolg van de energietransitie worden uitgesteld tot de volgende reguleringsperiode. Tevens is de vergoeding voor vermogens- en energiekosten gebaseerd op historische tarieven. Dit drukt de financiële ratio’s en beperkt de capaciteit voor extra investeringen, terwijl de energietransitie juist grote investeringen vergt. We schatten de mogelijke impact van dit risico hoger in dan vorig jaar. Op diverse manieren zijn we actief om de financierbaarheid van de energietransitie te verbeteren. We onderzoeken in landelijk verband hoe de reguleringssystematiek kan worden aangepast, we werken continu aan interne efficiency en zijn in constructief overleg met aandeelhouders over de financierbaarheid van de energietransitie, wat in 2020 heeft geleid tot een converteerbare hybride aandeelhouderslening.
Meer context over dit risico is te vinden in de hoofdstukken ‘Onze Onze maatschappelijke impact’ impact en ‘Financiee Financieell verantwoord’. verantwoord C. Ongeautoriseerd gebruik van data en/of systemen Het ongeautoriseerd toegang hebben of krijgen tot onze systemen en data kan leiden tot incidenten of calamiteiten op het gebied van veiligheid, businesscontinuïteit en compliance (AVG). Door toenemende digitalisering, ook in onze netten (Smart Grids), zijn we steeds afhankelijker van digitale systemen. We hebben een operationeel Information Security Management System (ISMS) ingericht en een breed scala aan structurele Privacy & Security maatregelen getroffen, zoals het implementeren van een Security Operations Center (SOC). Om onze operationele technologie (OT) te beschermen, hebben we specifieke maatregelen zoals certificering van medewerkers, firewalls en security assessments op onze stations. Het geheel wordt centraal gecoördineerd door de Stuurgroep Privacy & Security. Toenemende dreiging en extra maatregelen zijn in balans en houden dit risico op een gelijk niveau. Meer context over dit risico is te vinden in het hoofdstuk ‘Onze Onze maatschappelijke maatschappelijke impact’. impact D.
Ongevallen van medewerkers en/of omstanders als gevolg van onveilige situaties en/of falende assets Het werk aan energienetten brengt risico’s met zich mee voor de gezondheid van medewerkers en/of omstanders. Vanwege de aard van de primaire processen (het werken in de elektriciteits- en gasinfrastructuur en het werken in de publieke ruimte) is de kans op een ongeval altijd aanwezig. Een extra veiligheidsrisico is het toenemend aantal nieuwe medewerkers. Ook door falende bedrijfsmiddelen/assets kunnen ernstige veiligheidsrisico’s ontstaan.
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
48
Enexis geeft, ook vanuit het hoger management, de hoogste prioriteit aan veiligheid. Ook bij de COVID-19-maatregelen staat veiligheid voorop. We verbeteren de veiligheidsmaatregelen en werken continu aan versterking van het veiligheidsbewustzijn en alertheid van personeel en management. Er is extra aandacht voor de rol van Enexis als opdrachtgever en de performance van aannemers. Veiligheid is een belangrijk element in al onze trainingen en programma’s. We analyseren structureel de risico’s op onveilige situaties en incidenten in onze elektriciteits- en gasnetten. We hebben een vervangingsprogramma Gas en Elektriciteit en doen aan preventief onderhoud. Door een continue hoge aandacht voor veiligheid schatten we dit risico in op een zelfde niveau als vorig jaar. Meer context over publieke veiligheid is te vinden in het hoofdstuk ‘Onze Onze maatschappelijke impact’. impact Meer over veilig werken staat in het hoofdstuk ‘Bevlogen Bevlogen medewerkers in een duurzame duurzame organisatie’. organisatie E. Door een pandemie komt (tijdige) dienstverlening Enexis in gevaar De huidige COVID-19-pandemie is nog niet onder controle; er is een reële kans op een nieuwe opleving van het aantal besmettingen. Ook is de kans op het ontstaan van een nieuwe pandemie, als gevolg van een uitbraak van een nieuw virus, niet onwaarschijnlijk.
Indien een eventuele nieuwe golf/pandemie leidt tot meer impact op de maatschappij, zoals we dat hebben ondervonden bij de eerste COVID-19-besmettingen, zou dit kunnen leiden tot uitval van cruciale Enexis-processen. We hebben onze crisisaanpak laten evalueren door een extern bureau en de uitkomst was goed. We beschikken over crisisdraaiboeken en fallback scenario’s. Alle stappen die in 2020 gezet zijn wat betreft het verantwoord afschalen en weer opschalen van werkstromen zijn goed gedocumenteerd en de governance is goed geborgd. De klantcommunicatie, die nodig is in het geval we weer werkstromen moeten afschakelen, is gedocumenteerd. Er zijn specifieke afspraken voor geïsoleerd werken van medewerkers in cruciale functies, zoals bij het Bedrijfsvoeringscentrum (BVC). De materiaalvoorraad voor storingen is opgehoogd naar drie maanden. Tevens zijn er afspraken binnen de sector en met de aannemerij over hoe te handelen bij een nieuwe golf van besmettingen. Meer context over onze aanpak van de coronamaatregelen is te vinden in het hoofdstuk ‘Bevlogen Bevlogen medewerkers in een duurzamee organisatie’. duurzam organisatie F. Omvangrijke en langdurige onderbrekingen van de energievoorziening ten gevolge van natuurrampen, externe oorzaken of falende bedrijfsmiddelen/assets Ernstige storingen kunnen optreden in onze netten.
Denk aan natuurrampen, zoals overstromingen en aardbevingen, langdurige en overmatige regen, moedwillig handelen of falende bedrijfsmiddelen. Langdurige en omvangrijke onderbrekingen van de energievoorziening kunnen hiervan het gevolg zijn. We schatten de omvang van dit risico in op eenzelfde niveau als vorig jaar. Onze Maintenance Engineering, Ontwerprichtlijnen, Netredundantie en Onderhoudsprogramma’s zijn gericht op een zo betrouwbaar mogelijk net. Met betrekking tot aardbevings- en overstromingsrisico’s zijn er specifieke preventieve maatregelen Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
getroffen en na incidenten worden extra controles uitgevoerd. Daarnaast voorzien onze crisismanagementplannen in adequate acties om veiligheid zeker te stellen en levering zo spoedig mogelijk te herstellen, met versterkte aandacht voor crisiscommunicatie. In samenwerking met andere landelijke en regionale netbeheerders werken we aan het verhogen van het beveiligingsniveau van onze hoogspanning/middenspanningsstations. Meer context over dit risico is te vinden in het hoofdstuk ‘Onze Onze maatschappelijke maatschappelijke impact’. impact G. Enexis is te laat met implementeren van nieuwe ontwikkelingen door onvoldoende wendbare en vitale organisatie, flexibele processen en/of systemen Enexis streeft naar een hoog niveau van klanttevredenheid en wil tegemoetkomen aan de steeds hogere verwachting van onze klanten. De complexiteit van de ICT, de interne processen en de processen in de sector neemt toe. Dit heeft effect op ons verandervermogen en onze wendbaarheid. Het risico bestaat dat onze organisatie, systemen en klantenprocessen onvoldoende snel verbeteren en daarmee onze doelen op het gebied van klanttevredenheid in gevaar komen. De alsmaar voortdurende veranderingen en het langer doorwerken met minder mensen (vergrijzing/schaarste) stellen hoge eisen aan de mentale en fysieke veerkracht van ons personeel.
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
49
H. Het faciliteren van de energietransitie kan worden belemmerd door een te beperkte taakomschrijving in de nieuwe Energiewet Enexis wil helpen de klimaatdoelen te realiseren. We treffen maatregelen om het elektriciteitsnetwerk stabiel en betrouwbaar te houden bij extra energieaanbod. Ook ontwikkelen we visies en concepten voor de energietransitie, gericht op de verduurzaming van de warmtelevering. De Energie wet- en regelgeving, die zowel de netbeheerder als het netwerkbedrijf reguleert, is in ontwikkeling. Indien de taakomschrijving voor de netbeheerder of de toegestane nevenactiviteiten voor het netwerkbedrijf te zeer worden beperkt, kan dit leiden tot een vertraging of het niet realiseren van de maatschappelijke doelen op het gebied van de energietransitie. Om beter aan te sluiten bij de maatschappelijke behoeften hebben wij ons stakeholdermanagementproces en onze activiteiten op het gebied van Public Affairs verder verbeterd. Onder andere door deze maatregelen schatten we de kans dat we in onze ambities worden beperkt, lager in dan vorig jaar. Meer context over dit risico is te vinden in het hoofdstuk ‘Onze Onze maatschappelijke maatschappelijke impact’. impact
ONDERKENDE ASPECTEN IN DE INTERNE BEHEERSING Een breed scala aan maatregelen is getroffen en in ontwikkeling om de wendbaarheid in de volle breedte te verhogen. Het Enexis brede transitieprogramma Gedrag & Leiderschap heeft al een belangrijke bijdrage geleverd om een hoog niveau van flexibiliteit en bevlogenheid te bereiken. De focus blijft gericht op het vergroten van de veerkracht en vitaliteit van medewerkers. Om de verwachtingen van klanten beter te managen, zijn we continu bezig met het verbeteren van onze klantenprocessen, zorgen wij voor proactieve communicatie en versterken we de samenwerking met onze ketenpartners (zoals aannemers). Portfoliomanagement is naar een hoger professionaliteitsniveau gebracht, ICT-projecten worden geprioriteerd op basis van onze strategische doelen en de noodzaak vanuit de markt. Een nieuw proces van ‘Application Life Cycle Management’ (ACLM) verbetert de voorspelbaarheid van changes. Omdat de maatregelen van de afgelopen jaren effect hebben, schatten we de kans van dit risico lager dan vorig jaar. Meer context over dit risico is te vinden in het hoofdstuk ‘Bevlogen Bevlogen medewerkers in een duurzame duurzame organisatie’. organisatie
Als gevolg van een prominentere rol van IT in de strategie van Enexis en het meerjarige SAP-transitieprogramma is de Enexis IT-omgeving volop in ontwikkeling. In het afgelopen jaar is met toewijding van alle lagen in de organisatie een basis is gelegd voor de uitrol van S/4HANA en Oracle voor de werkmanagementprocessen. De bedrijfsprocessen worden projectmatig en fasegewijs gemigreerd naar de nieuwe SAP-omgeving. Een belangrijke mijlpaal in 2020 was de go-live van S/4HANA. Na de livegang van S/4HANA in januari 2020 hebben de eerste maanden in het teken gestaan van de ‘hypercarefase’ en borging van de operationele bedrijfsprocessen, waarin Enexis gekozen heeft voor een periode waarin diverse gebruikers in het systeem toegang hadden tot kritische functies, ter ondersteuning van de gebruikersorganisatie. Vanuit intern beheersingsperspectief zagen we aandachtspunten ten aanzien van het toekennen en monitoren van rechten van gebruikers in S/4HANA. Doordat diverse gebruikers gedurende het boekjaar toegang hadden tot kritische functies bestond het risico op onrechtmatige transacties als gevolg van doorbreking van kritische functiescheidingen. Enexis heeft aanvullende mitigerende maatregelen genomen, waaronder het uitvoeren van analyses naar potentiële doorbreking van kritische functiescheidingen om onrechtmatige transacties gedurende het boekjaar 2020 te identificeren.
Hierbij is door het management vastgesteld dat de toegang tot kritische functies niet heeft geleid tot ongeautoriseerde transacties in de systemen. Er zijn diverse opschoonacties verricht om de rechten in te regelen in S/4HANA.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
50
MEDEZEGGENSCHAP BIJ ENEXIS In de Ondernemingsraad denken medewerkers mee over het beleid van de organisatie. In 2020 sprak de Ondernemingsraad met name over de coronamaatregelen en de uitbreiding van de Raad van Bestuur. Wat in 2020 alle medewerkers raakte was de corona-uitbraak en de maatregelen die Enexis moest nemen. Niet voor niets was dit voor de Ondernemingsraad een van de belangrijkste gespreksthema’s. Veiligheid voor klanten, medewerkers en zakenpartners was het uitgangspunt. De actieve en zorgvuldige aanpak van Enexis werd door de Ondernemingsraad gewaardeerd; met name de communicatie richting medewerkers en de betrokkenheid van de werkgever. Enexis was een van de eerste bedrijven waar thuiswerken voor medewerkers (indien mogelijk) de norm werd. De fysieke veiligheidsmaatregelen die zijn getroffen hebben hun doel bereikt. Een groter zorgpunt van de OR in deze coronatijd is het sociale isolement dat groepen medewerkers ervaren. In het medewerkertevredenheidsonderzoek is expliciet gevraagd naar onder meer de mate waarin medewerkers hulp ontvangen en thuis de rust vinden om te werken. De resultaten van dit onderzoek worden in 2021 door de Ondernemingsraad besproken met de Raad van Bestuur.
UITBREIDING VAN DE RAAD VAN BESTUUR De uitbreiding van de Raad van Bestuur was in 2020 een centraal thema. De Ondernemingsraad sprak met regelmaat (informeel) met de Raad van Commissarissen over de noodzaak om in de energietransitie meer sturing te kunnen geven aan interne en externe ontwikkelingen. Onderlinge samenwerking en de betrokkenheid richting de medezeggenschap waren voor de Ondernemingsraad belangrijke uitgangspunten in de zoektocht naar geschikte kandidaten. De voorzitter van de Ondernemingsraad heeft om die reden zitting gehad in de vertrouwenscommissie. De Raad is blij dat het potentieel van eigen medewerkers is benut door drie collega’s te laten doorstromen naar een positie in de Raad van Bestuur. Dat bevestigt het beeld dat medewerkers bij Enexis de kans krijgen om intern door te groeien en hun kwaliteiten uit te bouwen. Om vanaf het begin richting te geven aan de samenwerking, is het belangrijk om elkaar te leren kennen. Daarom werd begin september een uitgebreide kennismakingssessie van de OR met de nieuwe Raad van Bestuur georganiseerd.
Tot slot is de Ondernemingsraad tevreden met de interne samenwerking op digitale afstand. Hierdoor konden ook medezeggenschapsprocessen soepel verlopen in 2020. Er is hard gewerkt aan een visie- en koersdocument van de Ondernemingsraad. Dat gaat richting geven aan de manier waarop de medezeggenschap binnen Enexis vorm krijgt en geïntegreerd wordt in het totale organisatiebeleid. Een belangrijke ontwikkeling in dit kader is de herijking van de strategie van Enexis. Ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie, verduurzaming, informatietechnologie en arbeidsmarkt zijn Txt_Medezeggenschap daarin belangrijke thema’s. Vanuit de eigen visie wil ook de Ondernemingsraad een constructieve bijdrage leveren aan deze strategieontwikkeling.
LEDEN ONDERNEMINGSRAAD (PER 31-12-2020) Eef Verhoeven (voorzitter), Han de Jong (plaatsvervangend voorzitter), Peter Weldam (secretaris), Dik Brokken (plaatsvervangend secretaris), Frank Niessen, Chris Warmerdam, Peter van Huizen, Liza Wilts, Marysia Zolik, Agnes Vissers (ambtelijk secretaris).
LINKING PINS VANUIT DE ONDERDEELCOMMISSIES Rianne van den Oever (OC-Enpuls), Harrie Darding (OC-Fudura), Ronald Jager (OC-Klant en Markt), Sanne Stevens (OC-Infra), Arnoud Brouwer (OC-StAM).
De wijziging in de structuur van de Raad van Bestuur betekent een wijziging in de zeggenschap. Dat gaat ook gevolgen hebben voor de medezeggenschap. In juni 2021 staan de verkiezingen voor de medezeggenschap op de planning. De zeggenschapsstructuur gaat hoe dan ook gevolgen hebben voor de medezeggenschapsstructuur, en dat zal in de zomer van 2021 zijn uitwerking krijgen.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
51
BESTUURSVERKLARING De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor de effectiviteit van de opzet en werking van het interne risicobeheersings- en controlesysteem van Enexis. Dit systeem heeft als doel de realisatie van strategische, operationele en financiële doelstellingen te bewaken en richt zich op alle facetten van de onderneming. Van strategische en operationele risico’s tot de betrouwbaarheid van (financiële) rapportages en het voldoen aan wet- en regelgeving. In het hoofdstuk ‘Risicobeheersing’ is ons interne risicobeheersings- en controlesysteem en ons risicoprofiel beschreven. Geen enkel systeem kan absolute zekerheid geven dat we ondernemingsdoelstellingen realiseren of materiële fouten, verliezen, fraude of overtreding van wet- en regelgeving in de processen en financiële verslaggeving voorkomen. De Raad van Bestuur heeft de opzet en werking van het interne risicobeheersings- en controlesysteem gedurende 2020 geëvalueerd, mede op basis van de business control-informatie, ‘Letters of Representation’ en rapportages van de interne auditor. De uitkomsten van deze evaluatie en het risicoprofiel zijn besproken met de Auditcommissie van de Raad van Commissarissen, in aanwezigheid van de interne auditor en externe accountant.
Wij verklaren dat: ċ in dit verslag de materiële risico’s en onzekerheden zijn vermeld die relevant zijn ter zake van de verwachting van de continuïteit van de vennootschap voor een periode van twaalf maanden na opstelling van dit verslag; ċ het naar de huidige stand van zaken gerechtvaardigd is dat de financiële verslaggeving is opgesteld op going concern basis; ċ dit verslag in voldoende mate inzicht geeft in tekortkomingen in de werking van het interne risicobeheersings- en controlesysteem; ċ voornoemd systeem een redelijke mate van zekerheid geeft dat de (financiële) verslaggeving geen onjuistheden van materieel belang bevat. ’s-Hertogenbosch, 3 maart 2021 Raad van Bestuur Enexis Holding N.V. Evert den Boer, CEO Mariëlle Vogt, CFO Rutger van der Leeuw, COO Jeroen Sanders, CTO
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
52
RAAD VAN BESTUUR
EVERT DEN BOER
MARIËLLE VOGT
RUTGER VAN DER LEEUW
JEROEN SANDERS
VOORZITTER RAAD VAN BESTUUR / CEO
LID RAAD VAN BESTUUR / CFO
LID RAAD VAN BESTUUR / COO
LID RAAD VAN BESTUUR / CTO
Evert den Boer (1969) is Chief Executive Officer (CEO). Hij heeft ruime ervaring in de energiewereld waar hij diverse directie- en managementfuncties bekleedde bij onder andere Ørsted en Vattenfall. Zijn laatste functie was CEO van Greenchoice, een functie die hij vanaf 2015 vervulde. Evert is tevens Voorzitter van de ledenraad (en bestuur) van Netbeheer Nederland, lid van de Raad van Toezicht van Stichting Buitenfonds van Staatsbosbeheer en lid van het bestuur van de NVDE.
Mariëlle Vogt (1965) is Chief Financial Officer (CFO). Mariëlle startte in 2017 bij Enexis Groep als Directeur Financiën. Daarvoor bekleedde zij de positie van Financieel Directeur bij de TU Delft. Eerder werkte Mariëlle geruime tijd voor KPN op diverse financiële managementposities. Naast haar functie als CFO bij Enexis Groep is Mariëlle lid van de Raad van Toezicht van het Residentie Orkest, waarbinnen zij voorzitter is van de Audit Commissie.
Rutger van der Leeuw (1976) is Chief Operating Officer (COO). In deze rol is hij verantwoordelijk voor het totale operationele proces bij Enexis. Voordat Rutger in 2016 Directeur Infra bij Enexis Netbeheer werd, bekleedde hij de functies van Directeur Klant & Markt en Manager Inkoop. Eerder was hij werkzaam in diverse managementposities bij KPN. Rutger is tevens bestuurslid van InstallQ (tot 1-1-2019 genaamd Sterkin), het kwaliteitsinstituut voor de installatiebranche.
Jeroen Sanders (1973) is Chief Transition Officer (CTO). In deze rol richt hij zich volledig op het energiesysteem van de toekomst en de rol van digitalisering en data hierin. Jeroen bekleedde diverse management- en directiefuncties binnen Enexis Groep waaronder de functie van Directeur ICT vanaf 2017. Daarvoor was hij actief als Algemeen directeur van Endinet, Manager Duurzaam bij Fudura en in verschillende managementposities bij Edon en Essent.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
53
RAAD VAN COMMISSARISSEN
PIET MOERLAND
JOOST VAN DIJK
CARMEN VELTHUIS
ANITA ARTS
PAUL RÜPP
PIET MOERLAND
ANITA ARTS
De heer Moerland (1949) is herbenoemd als commissaris in 2018 en aftredend in 2022. Hij is voorzitter van de Raad van Commissarissen en van de Remuneratie- en Selectiecommissie. Hiervoor was hij bestuursvoorzitter van Rabobank Nederland. Tevens is hij voorzitter van het bestuur St. Berenschot Beheer en bestuurslid St. Administratiekantoor Heijmans. Hij heeft de Nederlandse nationaliteit.
Mevrouw Arts (1959) is benoemd als commissaris in 2019 en aftredend in 2023. Zij is tevens lid van de Auditcommissie. Mevrouw Arts heeft 20 jaar functies vervuld in de spoorsector, haar laatste functie hierin was lid van de Raad van Bestuur van ProRail. Tegenwoordig is haar hoofdfunctie voorzitter Raad van Bestuur Flevoziekenhuis in Almere. Daarnaast is zij lid van het bestuur van NVZ (Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen) en in die hoedanigheid mede-portefeuillehouder voor ICT, informatiebeleid en digitalisering en tevens namens NVZ lid van het landelijke Informatieberaad Zorg. Sinds kort is daaraan toegevoegd mede-portefeuillehouder Arbeidsvoorwaarden. Ook is zij lid van de Raad van Advies SEO Economisch Onderzoek en lid Higher Education Development Board Hogeschool Windesheim Almere. Zij heeft de Nederlandse nationaliteit.
JOOST VAN DIJK De heer Van Dijk (1961) is herbenoemd als commissaris in 2020 en aftredend in 2024. Hij is vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen en tevens lid van de Remuneratie- en Selectiecommissie. De heer Van Dijk is verder actief als adviseur en coach van bestuurders van ondernemingen en begeleidt hen in het doorvoeren van strategische transities. Hij heeft de Nederlandse nationaliteit.
CARMEN VELTHUIS Mevrouw Velthuis (1974) is herbenoemd als commissaris in 2020 en aftredend in 2024. Zij is tevens voorzitter van de Auditcommissie. Mevrouw Velthuis is sinds 2017 werkzaam als CFO van het Europese Cluster bij Vodafone Group in Londen, hiervoor was zij CFO bij Vodafone Nederland. Zij heeft de Nederlandse nationaliteit.
PAUL RÜPP De heer Rüpp (1957) is benoemd als commissaris in 2020 en aftredend in 2024. Hij is lid van de Auditcommissie. De heer Rüpp is sinds 2009 werkzaam als voorzitter College van Bestuur van Avans Hogeschool, hiervoor was hij Gedeputeerde in de provincie Noord-Brabant. De heer Rüpp is voorzitter Raad van toezicht KRO-NCRV, voorzitter Raad van Commissarissen Sitech B.V., Voorzitter Raad van Toezicht Instituut voor de Nederlandse Taal en lid van de Raad van Commissarissen van Eindhoven Airport. Daarnaast is de heer Rüpp Kamerheer van Zijne Majesteit de Koning in de provincie Noord-Brabant. Hij heeft de Nederlandse nationaliteit. Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
54
JAARREKENING GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 2020 Geconsolideerde winst-en-verliesrekening Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat Geconsolideerde balans Geconsolideerd kasstroomoverzicht Geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen
55 55 55 56 57 57
TOELICHTINGEN OP DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1. Algemene informatie 2. Grondslagen voor de financiële verslaggeving 3. Segmentatie 4. Acquisities en verkopen 5. Covid-19
58 58 58 62 64 65
NOTEN BIJ DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1. Netto-omzet 2. Kosten van transportdiensten en van distributieverliezen 3. Overige bedrijfsopbrengsten 4. Personeelskosten 5. Afschrijvingen en buitengebruikstellingen 6. Kosten uitbesteed werk, materialen en andere externe kosten 7. Overige bedrijfskosten 8. Geactiveerde kosten eigen productie 9. Resultaat deelnemingen en joint arrangements 10. Financiële baten en lasten 11. Incidentele posten 12. Belastingen
66 66 67 67 67 68 69 69 69 69 70 70 71
13. Materiële vaste activa 14. Immateriële vaste activa 15. Gebruiksrecht activa 16. Deelnemingen en joint arrangements 17. Overige financiële vaste activa 18. Voorraden 19. Vorderingen 20. Winstbelasting 21. Overige financiële activa (kortlopend) 22. Liquide middelen 23. Eigen vermogen 24. Rentedragende verplichtingen (langlopend) 25. Voorzieningen 26. Vooruitontvangen bijdragen in aanleg van netten en aansluitingen 27. Latente belastingen 28. Overige langlopende verplichtingen 29. Handelsschulden en overige te betalen posten 30. Rentedragende verplichtingen (kortlopend) 31. Winstbelasting 32. Toelichting op kasstroomoverzicht 33. Financieringsbeleid en risico’s financiële instrumenten 34. Informatie verbonden partijen 35. Niet uit de balans blijkende verplichtingen en activa 36. Beloning en Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) 37. Gebeurtenissen na balansdatum
73 74 76 77 78 79 79 80 80 80 80 81 82 83 83 83 84 84 84 84 85 89 89 90 94
ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2020 Enkelvoudige winst-en-verliesrekening Enkelvoudige balans
95 95 96
TOELICHTINGEN OP DE ENKELVOUDIGE JAARREKENING Grondslagen voor de financiële verslaggeving
97 97
NOTEN BIJ DE ENKELVOUDIGE JAARREKENING 38. Resultaat deelnemingen in groepsmaatschappijen 39. Financiële baten en lasten 40. Belastingen 41. Deelnemingen in groepsmaatschappijen 42. Overige financiële vaste activa 43. Vorderingen 44. Winstbelasting 45. Overige financiële activa (kortlopend) 46. Liquide middelen 47. Eigen vermogen 48. Latente belastingen 49. Rentedragende verplichtingen (langlopend) 50. Handelsschulden en overige te betalen posten 51. Rentedragende verplichtingen (kortlopend) 52. Winstbelasting 53. Informatie verbonden partijen 54. Beloning Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen 55. Deelnemingen en joint arrangements 56. Winstbestemming 57. Gebeurtenissen na balansdatum
98 98 98 98 99 99 100 100 100 100 100 101 101 102 102 102 102 102 102 103 103
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
55
GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 2020 GECONSOLIDEERDE WINST-EN-VERLIESREKENING
GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN HET TOTAALRESULTAAT Noot
2020
2019
€ miljoen
2020
2019
Netto-omzet
1
1.516
1.491
Resultaat na belastingen
108
210
Af: Kosten van transportdiensten en van distributieverliezen
2
316
232
Vrijval niet-gerealiseerde resultaten via hedgereserve
1
0
Overige bedrijfsopbrengsten
3
1
12
Belastingen vrijval niet-gerealiseerde resultaten via eigen vermogen
0
0
1.201
1.271
Totaalresultaat incl. niet-gerealiseerde resultaten 1)
109
210
Toekomend aan: Minderheidsaandeelhouders Aandeelhouders
0 109
210
€ miljoen
Voor bedrijfsactiviteiten beschikbaar saldo Personeelskosten
4
501
493
Afschrijvingen en buitengebruikstellingen
5
405
379
Kosten uitbesteed werk, materialen en andere externe kosten
6
228
208
Overige bedrijfskosten
7
30
29
Geactiveerde kosten eigen productie
8
-205
Bedrijfsresultaat
1 De niet-gerealiseerde bedragen in het totaalresultaat betreffen louter bedragen die in latere periodes in de winst-en-verliesrekening worden verantwoord.
-191
959
918
242
353
0
-1
Resultaat deelnemingen en joint arrangements
9
Financiële baten
10
2
3
Financiële lasten
10
43
55
Financiële baten en lasten
-41
-52
Resultaat vóór belastingen
11
201
300
Belastingen
12
-93
-90
Resultaat na belastingen
108
210
Toekomend aan: Minderheidsaandeelhouders Aandeelhouders
0 108
210
149.682.196
149.682.196
0,72
1,40
Gemiddeld aantal aandelen in boekjaar
Winst per aandeel 1)
0
0
1 In euro’s, verwatering van winsten is niet van toepassing.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
56
GECONSOLIDEERDE BALANS € miljoen
Noot
31 december 2020
31 december 2019
Activa
€ miljoen
Noot
31 december 2020
31 december 2019
Passiva
Materiële vaste activa
13
8.091
7.598
150
150
Immateriële vaste activa
14
266
252
Agioreserve
2.436
2.436
Gebruiksrecht activa
15
116
106
Algemene reserve
1.423
1.318
Deelnemingen en joint arrangements
16
8
8
Hedgereserve
-1
-2
Overige financiële vaste activa
17
15
16
Resultaat van het boekjaar
8.496
7.980
Vaste activa
Geplaatst en gestort aandelenkapitaal
108
210
Eigen vermogen
23
4.116
4.112 1.868
Voorraden
18
36
18
Rentedragende verplichtingen (langlopend)
24
2.872
Vorderingen
19
165
181
Voorzieningen (langlopend)
25
44
36
Winstbelasting
20
-
7
Vooruitontvangen bijdragen in aanleg van netten en aansluitingen
26
947
859
Overige financiële activa (kortlopend)
21
7
10
Latente belastingen
27
335
283
Liquide middelen
22
47
62
Overige langlopende verplichtingen
28
1
1
255
278
4.199
3.047
8.751
8.258
Vlottende activa
Totaal activa
Langlopende verplichtingen Handelsschulden en overige te betalen posten
29
296
245
Rentedragende verplichtingen (kortlopend)
30
104
828
Winstbelasting
31
6
-
Voorzieningen (kortlopend)
25
5
4
In volgend jaar te amortiseren vooruitontvangen bijdragen
26
25
22
436
1.099
8.751
8.258
Kortlopende verplichtingen
Totaal passiva
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT € miljoen
Resultaat na belastingen Afschrijvingen en buitengebruikstellingen Geamortiseerde bijdragen in aanleg van netten en aansluitingen Ontvangen bijdragen in aanleg van netten en aansluitingen Resultaat deelnemingen Mutatie operationeel werkkapitaal Mutatie latente belastingen Mutatie voorzieningen (langlopend) Mutatie overige langlopende verplichtingen Overige
AANVULLENDE INFORMATIE
57
GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT VAN HET EIGEN VERMOGEN Noot
2020
€ miljoen
Aantal gewone aandelen
Aandelen kapitaal
Agio- reserve
Algemene reserve
Hedge- reserve
Resultaat boekjaar
Totaal eigen vermogen
Stand per 1 januari 2019
149.682.196
150
2.436
1.121
-2
319
4.024
2019
108
210
5
405
379
26
-23
-21
26
114
105
9
0
1
32
63
-46
12
50
21
25
8
-1
28
0
-1
1
-
726
Kasstroom uit operationele activiteiten Investeringen in materiële vaste activa Investeringen in immateriële vaste activa Acquisitie Mijnwater Warmte Infra B.V. 1) Verstrekte leningen Aflossing verstrekte leningen Storting in deposito’s 2) Opname uit deposito’s 2)
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
647
13
-806
-694
14
-48
-52
-22
-
17
-6
-14
17
10
7
21
-200
-50
21
200
50
Resultaat na belastingen 2019
-
-
-
-
-
210
210
Amortisatie hedgereserve in 2019
-
-
-
-
0
-
0
Totaalresultaat inclusief niet-gerealiseerde resultaten
-
-
-
-
-
210
210
Bestemming resultaat 2018
-
-
-
197
-
-197
0
Dividenduitkering over 2018
-
-
-
-
-
-122
-122
Stand per 31 december 2019
149.682.196
150
2.436
1.318
-2
210
4.112
Stand per 1 januari 2020
149.682.196
150
2.436
1.318
-2
210
4.112
Resultaat na belastingen 20201)
-
-
-
-
-
108
108
Amortisatie hedgereserve in 2020
-
-
-
-
1
-
1
Totaalresultaat inclusief niet-gerealiseerde resultaten
-
-
-
-
1
108
109
Kasstroom uit investeringsactiviteiten
-872
-753
Bestemming resultaat 2019
-
-
-
105
-
-105
0
Kasstroom voor financieringsactiviteiten
-146
-106
Dividenduitkering over 2019
-
-
-
-
-
-105
-105
Stand per 31 december 20202) 149.682.196
150
2.436
1.423
-1
108
4.116
Uitgifte groene obligatieleningen 3) Uitgifte obligatieleningen Uitgifte converteerbare hybride aandeelhouderslening 4) Opname van rentedragende verplichtingen 5) Aflossing aandeelhouderslening tranche D Aflossing obligatieleningen Aflossing van rentedragende verplichtingen 5) Aflossing van Leaseverplichting Uitbetaald dividend
24 en 30
497
-
24 en 30
-
496
24 en 30
500
-
24 en 30
1.807
1.649
24 en 30
-
-350
24 en 30
-500
-
24 en 30
-2.034
-1.508
15
-34
-28
34
-105
-122
1 De in 2020 aan aandeelhouders toekomende en betaalde dividenduitkering over 2019 bedraagt € 0,70 per aandeel (2019: € 0,82), waarbij is gerekend met het aantal aandelen gedurende het boekjaar. 2 Ultimo 2020 bedroeg het totaal eigen vermogen (vóór winstbestemming) per aandeel € 27,50 (2019: € 27,47), waarbij is gerekend met het aantal aandelen ultimo boekjaar.
Kasstroom uit financieringsactiviteiten
131
137
Totaal kasstromen
-15
31
62
31
Netto liquide middelen begin boekjaar
32
32 47 62 1 Voor een toelichting inzake de acquisitie van Mijnwater Warmte Infra B.V. wordt verwezen naar paragraaf 4. Acquisities en verkopen. 2 In 2020 is naast opname en aflossing van deposito’s € 200 miljoen aan overtollige liquiditeiten op geldmarktfondsen geplaatst. Deze zijn gedurende het jaar weer opgenomen. Per ultimo 2020 staan geen liquiditeiten uit op geldmarktfondsen. 3 € 500 miljoen nominaal na aftrek van € 3 miljoen aan emissiekosten die gedurende de looptijd van de lening geamortiseerd worden. 4 € 500 miljoen nominaal na aftrek van € 0,4 miljoen aan emissiekosten die gedurende de looptijd van de lening geamortiseerd worden. 5 Dit betreft de opname en aflossing van Euro Commercial Papers en bilaterale kasgeldleningen.
Netto liquide middelen ultimo boekjaar
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
58
TOELICHTINGEN OP DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1. ALGEMENE INFORMATIE Enexis Holding N.V. is gevestigd aan de Magistratenlaan 116 te ’s-Hertogenbosch in Nederland (KvK nummer 17238877) en is verantwoordelijk voor de aanleg, het onderhoud, het beheer en de ontwikkeling van distributienetten voor elektriciteit (stroomkabels en midden- en laagspanningsstations) en gas (gasleidingen en gasstations) en daaraan verwante activiteiten. De verwante diensten betreffen met name kernversterkende, niet-gereguleerde activiteiten op het gebied van meetdiensten, de verhuur van middenspanningsinstallaties, de aanleg en het beheer van particuliere energiedistributienetten en het versnellen van de transitie naar een duurzame energievoorziening. Enexis Holding N.V. is een naamloze vennootschap. De geconsolideerde jaarrekening van de vennootschap over het boekjaar 2020 omvat de vennootschap en haar dochterondernemingen (hierna tezamen te noemen de Groep). Van de aandelen van Enexis Holding N.V. wordt circa 76% gehouden door vijf Nederlandse provincies en circa 24% door 88 gemeenten. Enexis Holding N.V. staat aan het hoofd van de Groep. De door Enexis Holding N.V. opgestelde en door PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. gecontroleerde jaarrekening is op 3 maart 2021 ter ondertekening aangeboden aan de Raad van Commissarissen.
De door de Raad van Commissarissen getekende jaarrekening wordt op 15 april 2021 ter vaststelling aangeboden aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
2. GRONDSLAGEN VOOR DE FINANCIËLE VERSLAGGEVING 2.1 ALGEMEEN De geconsolideerde jaarrekening van Enexis Holding N.V. bevat de geconsolideerde winst-en-verliesrekening, het geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat, de geconsolideerde balans, het geconsolideerd kasstroomoverzicht en het geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen. De toelichtingen bij de in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen financiële overzichten maken integraal deel uit van de geconsolideerde jaarrekening van Enexis Holding N.V. De functionele valuta van Enexis Holding N.V. is de euro. Alle bedragen zijn, tenzij anders vermeld, opgenomen in miljoenen euro’s. Aan- en verkooptransacties in vreemde valuta worden op transactiedatum verwerkt tegen de koers van afwikkeling.
2.2 WIJZIGINGEN IN IFRS NIEUWE STANDAARDEN VAN KRACHT IN 2020 In 2020 zijn de volgende nieuwe of gewijzigde IFRS-standaarden en IFRIC-interpretaties van kracht. ċ Wijzigingen in IFRS 3-bedrijfscombinaties, van kracht per 1 januari 2020; ċ Wijzigingen in IFRS 9, IAS 39 en IFRS 7 - hervorming van de rente benchmark, van kracht per 1 januari 2020; ċ Wijzigingen in IAS 1 en IAS 8 - definitie materialiteit, van kracht per 1 januari 2020; ċ Wijzigingen in verwijzingen in het conceptuele raamwerk in IFRS-standaarden, van kracht per 1 januari 2020; ċ Wijzigingen in IFRS 16-leases COVID-19 gerelateerde huurconcessies, van kracht per 1 juni 2020. Bovenstaande wijzigingen en verbeteringen in de standaarden hebben geen directe gevolgen voor het vermogen en het resultaat of zijn niet van toepassing voor Enexis Groep.
TOEKOMSTIGE STANDAARDEN DIE NOG NIET VAN KRACHT ZIJN OP RAPPORTAGEDATUM Onderstaande verbeteringen en wijzigingen van IFRS-standaarden zijn gepubliceerd, en in de komende jaren van kracht. ċ IFRS 17-Verzekeringscontracten, van kracht per 1 januari 2023; ċ Wijzigingen in IAS 1-Presentatie van de jaarrekening: classificatie van verplichtingen als kortlopend of langlopend, van kracht per 1 januari 2023; ċ Wijzigingen in IFRS 3-bedrijfscombinaties; IAS 16-materiële vaste activa; IAS 37-voorzieningen, voorwaardelijke verplichtingen en voorwaardelijke activa alsook jaarlijkse verbeteringen, van kracht per 1 januari 2022; ċ Wijzigingen in IFRS 9-financiële instrumenten; IAS 39-financiële instrumenten; IFRS 4-verzekeringscontracten en IFRS 16-leases. Hervorming van de rente benchmark – fase 2, van kracht per 1 januari 2021; ċ Wijzigingen in IFRS 4-verzekeringscontracten – uitstel op IFRS 9-financiële instrumenten, van kracht per 1 januari 2021. De wijzigingen en verbeteringen in de standaarden na 2020 hebben naar verwachting geen directe gevolgen voor het vermogen en het resultaat of zijn niet van toepassing voor Enexis Groep.
Enexis Holding N.V. hanteert als grondslagen voor waardering en resultaatbepaling de International Financial Reporting Standards (IFRS) zoals aanvaard binnen de Europese Unie. Voorts is de jaarrekening opgesteld volgens de bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW. De jaarrekening is opgesteld op basis van historische kosten, tenzij anders vermeld.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
59
2.3 GRONDSLAGEN VOOR DE CONSOLIDATIE
SALDERING
De geconsolideerde jaarrekening bevat de jaarrekening van Enexis Holding N.V. en haar groepsmaatschappijen.
Saldering van actief- en passiefposten vindt per tegenpartij plaats indien er sprake is van een contractueel recht om de opgenomen bedragen te salderen en er sprake is van de intentie om te salderen. Ontbreekt het recht om bedragen te salderen of het voornemen actief- en passiefposten gelijktijdig af te wikkelen, dan worden deze apart verantwoord.
Groepsmaatschappijen betreffen alle entiteiten waarover de groep de zeggenschap heeft, dat wil zeggen dat de Groep blootgesteld is aan, of recht heeft op, variabele resultaten vanuit zijn betrokkenheid bij de entiteit en de mogelijkheid heeft om deze resultaten te beïnvloeden door zijn macht om de activiteiten van de entiteit te sturen. Groepsmaatschappijen worden betrokken in de consolidatie vanaf de datum waarop hier sprake van is. Vanaf de datum dat niet meer aan de criteria van groepsmaatschappijen wordt voldaan, wordt de groepsmaatschappij niet langer betrokken in de consolidatie.
Daar waar op basis van een contract het recht bestaat tot het salderen van actief- en passiefposten, wordt dit in de betreffende noot toegelicht. Hierbij worden tevens de saldi van de actief- en passiefpost nader toegelicht. PRESENTATIE