Bijlage 1: Enexis Jaarrekening 2020
Tekst van het document
Het loont om niet naar elkaar te wijzen, maar met open vizier vragen te stellen. Dit stelt ons in staat te doen wat de maatschappij van ons verwacht.”
DOOR ENERGIE IN VERBINDING Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
24
BEVLOGEN MEDEWERKERS IN EEN DUURZAME ORGANISATIE
Positieve impact
Het welzijn van medewerkers en hun familieleden wordt vergroot door een veilige werkomgeving, (persoonlijke) ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid. We bieden werkgelegenheid in ons verzorgingsgebied en leveren een bijdrage aan de klimaatdoelen.
Negatieve impact
Werken aan de energienetten brengt risico’s met zich mee voor de gezondheid van medewerkers. Daarnaast heeft ons werk een negatieve milieu-impact door de inkoop van materialen, afval en netverliezen.
Veiligheid (veilig werken)
Kwaliteitsonderwijs
Verantwoorde consumptie en productie
Wendbare organisatie Werkgelegenheid en bijdrage aan economische groei Duurzaamheid eigen bedrijfsvoering
Eerlijk werk en economische groei
Klimaatactie
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
25
BEVLOGEN MEDEWERKERS IN EEN DUURZAME ORGANISATIE Hoe gedreven we zijn om de energievoorziening vandaag én in de toekomst draaiend te houden, was in 2020 duidelijk te zien. De onzekerheid van de coronacrisis werd door onze medewerkers omgezet in daadkracht en saamhorigheid. Dit past bij ons streven om verantwoordelijkheid te nemen voor een duurzame wereld.
8
VEILIGHEID OP ÉÉN
WENDBAAR OM ENERGIETRANSITIE UIT TE VOEREN
Onze aandacht voor veilig werken kreeg in 2020 een extra dimensie. Naast het voorkomen van ongevallen lag de nadruk door COVID-19 op gezondheidsaspecten en het welzijn van medewerkers. Want, hoe houden we het virus buiten de deur en voorkomen we verdere verspreiding? Onze kantoren gingen op slot, thuiswerken werd de norm en voor ons werk aan de energie-infrastructuur kwamen heldere instructies. Hoewel er nog veel onduidelijk was, kwam onze crisisorganisatie snel in actie na de uitbraak van COVID-19 in Nederland. De maatregelen van het RIVM waren leidend in onze aanpak, waardoor onze organisatie en processen veilig door konden draaien. Die duidelijkheid werd gewaardeerd door zowel klanten als medewerkers. Thuiswerken was snel georganiseerd en geaccepteerd, doordat we deze mogelijkheden al boden en onze ICT-systemen hierop reeds goed waren ingericht. Het coronavirus heeft de inzet van onze medewerkers slechts in beperkte mate beïnvloed; het ziekteverzuim daalde in 2020 zelfs licht.
We zijn trots op de gedrevenheid en flexibiliteit die medewerkers in 2020 lieten zien. Ondanks beperkende coronamaatregelen voelden zij zich verantwoordelijk om samen doelstellingen te behalen. Een mentaliteit die we ook de komende jaren hard nodig zullen hebben om alle uitdagingen in de energietransitie te realiseren, want er ligt ontzettend veel werk. Naast operationele sturing zetten we vol in op efficiency. We versnellen onze processen en vernieuwen ICT-systemen. De score voor bevlogenheid bleef in 2020 stabiel (7,8) en de score voor onderlinge samenwerking daalde licht (6,4). Het blijkt dat het voor medewerkers lastiger is om op afstand samen te werken.
2020
2019
2018
2017
2016
-
-
-
1
-
Enexis
0,81
1,16
1,48
1,65
0,85
Contractors2)
2,64
2,58
4,53
2,20
4,30
Ongevallen en LTIF Dodelijk ongeluk
1)
1 LTIF: de LTIF staat voor het aantal ongevallen met als gevolg verzuim per 1.000.000 gewerkte uren. 2 Cijfers 2016 zijn exclusief Endinet.
Bijzondere aandacht hadden we voor de effecten van thuiswerken op het welzijn van medewerkers. Ook in 2021 blijft dit een uitdaging. We bemerken dat medewerkers behoefte hebben om elkaar te spreken en nieuwe manieren zoeken om contact te onderhouden; bijvoorbeeld door te wandelen tijdens een telefonisch overleg of een digitaal koffiemoment af te spreken. We boden in 2020 een aantal interventies aan, zoals webinars over meditatie en een vitaliteitscheck, om onder meer stressklachten te voorkomen. Leidinggevenden vonden manieren om online teamsessies te organiseren en in gesprek te gaan over de samenwerking en werkdruk. Het bespreken van je mentale gesteldheid is door het programma Gedrag en Leiderschap steeds meer gangbaar geworden binnen Enexis. Ook in het afgelopen jaar ging het programma door en troffen we voorbereidingen om activiteiten vanaf 2021 in de teams te borgen.
In 2020 hadden we naast onze 4.767 collega’s ook nog eens honderden vacatures. We hebben extra medewerkers nodig om aan de vraag van klanten te kunnen voldoen. We zoeken met name technische collega’s die de energietransitie realiseren 8.3 en ICT’ers. Omdat specialisten schaars zijn, zijn we in 2020 gestart om - naast monteurs en engineers - ook uitvoerders zelf op te gaan leiden in onze eigen Uitvoerders Academy. Door gerichte campagnes is het aantal sollicitaties dat in het afgelopen jaar bij ons binnenkwam met ruim 35% toegenomen. Met name ons imago als betrouwbare werkgever, is extra aantrekkelijk in deze onzekere tijd. Enexis biedt een baan met toekomstperspectief. Via online sollicitatiegesprekken namen we in 2020 ruim 400 nieuwe medewerkers aan. We ontdekten dat het mogelijk was om kandidaten vanachter een scherm te leren kennen en hun kwaliteiten te beoordelen. Dat het complete sollicitatieproces – van het eerste gesprek tot de arbeidsvoorwaarden – online plaatsvond, hadden we nooit voor mogelijk gehouden. Diversiteit is voor ons de sleutel om in te spelen op de toekomst. We zoeken bevlogen en wendbare talenten met verschillende achtergronden om onze organisatie te versterken. Het percentage vrouwen in onze organisatie nam in het afgelopen jaar toe tot bijna 20%. We gunnen iedereen een eerlijke kans op werk en een veilige werkplek.
Hier gaven we in 2020 invulling aan door onder meer werk te bieden aan statushouders en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De Ondernemingsraad, ons vrouwennetwerk en jongerennetwerk dragen er ook aan bij dat meer medewerkers zich gehoord voelen binnen Enexis.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
2020
2019
2018
2017
2016
Personeelsleden ultimo jaar (eigen personeel)
4.767
4.488
4.324
4.332
4.390
Fte’s ultimo jaar (eigen personeel)
4.591
4.317
4.167
4.175
4.229
Arbeidsparticipatie
Vrouwen in personeelsbestand (%) Ziekteverzuim (%)
19,7
18,8
18,6
18,5
18,6
4,9
5,4
5,6
4,8
4,4
Personeel
Man
Vrouw
Totaal
onder 30 jaar
415
80
495
30 t/m 50 jaar
1.681
448
2.129
boven 50 jaar
1.732
411
2.143
Totaal
3.828
939
4.767
Percentage
80,3%
19,7%
100%
Leeftijdscategorie
Man
Instroom
In- en uitstroom2)
Uitstroom
Totaal man
Instroom
Uitstroom
Totaal vrouw
Gemiddelde lengte dienst verband1)
onder 30 jaar
146
23
123
1,26
37
3
34
2,33
30 t/m 50 jaar
215
42
173
4,90
80
15
65
4,87
70
184
-114
35,78
22
24
-2
28,63
431
249
182
27,39
139
42
97
18,26
boven 50 jaar
Totaal
1 Gemiddelde lengte dienstverband bij uitstroom. 2 Employee turnover rate 6,6%.
26
Man
Vrouw WIA3)
Totaal man
-
-
-
3
-
13
4
13
Wajong1)
WAO2)
onder 30 jaar
2
30 t/m 50 jaar
2
boven 50 jaar
Totaal
Wajong1)
WAO2)
2
-
-
5
1
-
7
20
-
2
10
27
1
2
Totaal vrouw
Totaal
-
-
2
1
2
7
4
6
26
5
8
35
WIA3)
1 Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten. 2 Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering. 3 Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen.
Dilemma_balans
Dilemma’s en inzichten
HOE HOUDEN WE BALANS TUSSEN WERKDRUK, OPLEIDEN EN VEILIGHEID?
Vrouw Gemiddelde lengte dienst verband1)
AANVULLENDE INFORMATIE
We nemen volop nieuwe medewerkers aan om de energietransitie uit te voeren, maar doordat collega’s met pensioen gaan nemen we ook afscheid van veel ervaren medewerkers. Behoud van kennis is een aandachtspunt. Voordat nieuwe medewerkers in de praktijk aan de slag kunnen, volgen zij een grondig opleidingstraject en worden zij ingewerkt door ervaren medewerkers. Maar door toenemende werkdruk komt de 1-op-1 begeleiding in het gedrang. Dat vinden we zorgelijk. Hoe zorgen we voor de balans tussen groei, behoud van kennis en het verbeteren van de veiligheid? We introduceren daarom een nieuw concept: speciaal ingerichte hallen voor Beroepspraktijkvorming. Onder deskundige begeleiding doen medewerkers 1-op-4 ervaring op met onze installaties. Deze aanpak staat garant voor veilige en efficiënte werkplekbegeleiding.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
INTEGERE ORGANISATIE Ons streven naar eerlijk werk onderstrepen we door de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde 8.8 Naties en de fundamentele principes en rechten op het werk van de International Labour Organization (ILO) te onderschrijven. Aspecten met betrekking tot mensenrechten, zoals gelijke behandeling en medezeggenschap, zijn uitgewerkt in de cao, bedrijfsregelingen en de Enexis Gedragswijzer. Voor de melding van eventuele schendingen zijn er diverse meldingsprocedures, interne en externe vertrouwenspersonen en een regeling vermeende misstanden. Daarnaast is er een interne integriteitscommissie die zaken op het gebied van integriteit en fraude bespreekt en borgt dat we blijven werken aan het cultureel verankeren van integriteit. Ons beleid om corruptie, zoals belangenverstrengeling of omkoping, van medewerkers te voorkomen is vastgelegd in de Gedragswijzer voor medewerkers, de Gedragscode Leveranciers en in onze Algemene Inkoopvoorwaarden. Met het compliance protocol stimuleren we medewerkers om te voldoen aan de wet- en (interne en externe) regelgeving.
AANVULLENDE INFORMATIE
27
2020 t/m Q32)
2019
2018
2017
20163)
10,5
25,4
22,2
24,0
28,0
12,5
29,7
26,3
28,7
32,6
2,6
8,4
5,4
6,7
7,2
Training en opleiding Gemiddeld aantal opleidingsuren1) waarvan: - Man - Vrouw
1 ET&O ontwikkelt en faciliteert opleidingen voor medewerkers werkzaam in of voor onze energienetten. De opleidingen die ET&O aanbiedt, zijn primair gericht op het (blijven) werken volgens onze veiligheidsvoorschriften, werkmethodes en procedures. Daarnaast biedt ET&O intern opleidingen aan op het gebied van leiderschap en functionele en competentiegerichte ontwikkeling. 2 Het gerapporteerde gemiddeld aantal opleidingsuren betreft enkel opleidingsuren die verzorgd zijn door of via het eigen Enexis opleidingscentrum (ET&O). Opleidingsuren die niet via ET&O zijn gevolgd, zijn hier niet inbegrepen. Op basis van inschatting betreft het aandeel uren door of via ET&O verzorgd 52% (2019: 38%). Als gevolg van een systeemwijziging zijn de data met betrekking tot opleidingsuren over de periode 29 september 2020 tot en met 31 december 2020 vooralsnog niet beschikbaar. Het gerapporteerde cijfer betreft enkel de periode 1 januari 2020 t/m 28 september 2020. 3 Cijfers 2016 zijn exclusief Endinet.
EEN LEVEN LANG LEREN We houden er rekening mee dat technische professionals ook in de komende jaren schaars blijven. Daarom blijven we
4.3 investeren in kennis. Al op de basisschool proberen we de interesse voor techniek te wekken bij kinderen. We maken
EEN DUURZAAM BEDRIJF
lespakketten, geven gastlessen en creëren stageplekken. Met diverse ROC’s bieden we gezamenlijke vervolgopleidingen aan tot 4.4 bijvoorbeeld monteur of engineer. Jongeren van het (v)mbo kunnen ook starten in een leerbaan bij Enexis en voor studenten in 4.7 het hoger onderwijs bieden we uitdagende onderzoeksprojecten en traineeships aan. Op talloze manieren spannen wij ons in om technische kennis te vergroten en interesse bij jongeren aan te wakkeren. Nieuw was in 2020 een pilot om jongeren vanaf 16 jaar aan te nemen.
Enexis Groep gelooft dat een eerlijke manier van zaken doen past bij onze maatschappelijke positie en voelt de verantwoordelijkheid om mee te werken aan een duurzame wereld. We kunnen niet op alle terreinen het verschil maken, maar we maken bewuste keuzes en nemen onze verantwoordelijkheid. Hierbij richten we ons op het verhogen van de mate van circulariteit in ons bedrijf en op het verminderen van onze ecologische voetafdruk. Denk hierbij aan het verlagen van netverliezen, duurzame inkoop en herinzet van materialen, het recyclen van ons afval en het verminderen van onze reisbewegingen. Hoewel we ons bewust zijn dat het altijd beter kan zijn we er trots op dat we in 2020 verkozen zijn tot beste netbeheerder in de categorie duurzaamheid in de MT500, de lijst van de 500 bedrijven met de beste reputatie.
Wij geloven dat doorlopende kennisontwikkeling nodig is voor duurzame ontwikkeling van ons energiesysteem. Vitaliteit van onze mensen staat hoog op de agenda. We hebben aandacht voor persoonlijke ontwikkeling in een positieve leeromgeving, teamsamenwerking en plezier in het werken bij Enexis. In het kader van ‘een leven lang leren’ blijven we medewerkers daarom motiveren om zich, naast verplichte modules, te blijven ontwikkelen in hun loopbaan. We bieden honderden vaktechnische opleidingen en trainingen aan voor persoonlijke ontwikkeling. Als gevolg van de coronamaatregelen en het thuiswerken is het aantal afgenomen trainingen voor persoonlijke ontwikkeling in 2020 lager dan voorgaande jaren. Vakopleidingen gingen zoveel mogelijk door, maar dan in kleinere groepen om de coronamaatregelen in acht te nemen. Veiligheidsopleidingen vormen een verplicht en essentieel onderdeel van het opleidingsprogramma binnen Enexis. Naast eigen medewerkers volgen ook derden, waaronder aannemers, veiligheidsopleidingen en vakopleidingen via Enexis. Het gerapporteerde gemiddeld aantal opleidingsuren is in 2020 beïnvloed door een systeemwijziging, waardoor data tot en met het derde kwartaal beschikbaar is.
Over alle producten en diensten die Enexis inkoopt, wordt zorgvuldig nagedacht. We denken hierbij niet alleen aan de kwaliteit en de prijs, maar maken met onze leveranciers ook afspraken over maatschappelijke aspecten. Is het bijvoorbeeld mogelijk om 12.2 een kabel circulair te maken? Kunnen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een rol spelen in het werk? En wat doet de leverancier aan duurzame innovatie? We vragen leveranciers van onze componenten ook om een ‘grondstoffenpaspoort’, dat 12.4 inzicht geeft in de samenstelling van de producten. Dit helpt ons om stappen te zetten om de circulariteit te bevorderen. Zo 12.6 nemen we verantwoordelijkheid voor onze eigen consumptiepatronen en de daarbij horende productieketen. We werken met partijen die het beste voldoen aan onze eisen en wensen op het gebied van mens, materiaal en milieu. Samen met leveranciers zetten we stappen naar een betere wereld.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
De producten die we inkopen proberen we zo lang mogelijk in gebruik te houden en waar mogelijk opnieuw te gebruiken. Dit zorgt ervoor dat we jaarlijks minder materialen inkopen en minder afval produceren. Dat is duurzamer (qua grondstoffen en uitstoot van broeikasgassen) en bespaart kosten. We hebben een speciale afdeling die componenten reviseert, waardoor installaties minstens 15 jaar opnieuw ingezet kunnen worden. In 2020 zijn circa 250 transformatoren gereviseerd en werden stations, schakelinstallaties en gascomponenten gemoderniseerd en hergebruikt. Hiermee bespaarden we ruim € 7,7 miljoen op de inkoop van nieuwe installaties en vermeden we de CO2-uitstoot die gepaard gaat met de productie. De kennis die we de afgelopen jaren hebben opgedaan rondom de herinzet van componenten delen we met andere netbeheerders, want samen bereiken we meer. Aan het einde van de gebruiksduur kiezen we een duurzame oplossing voor ons afval. We werken samen met afvalverwerker Milgro aan het beheersen van afvalstromen, het tegengaan van verspilling en verhogen van recycling. Door verbeterd inzicht in onze afvalstromen weten we sinds 2020 dat betere afvalscheiding loont. We onderscheiden nu 85 verschillende afvalstromen en recyclen 93% van ons afval. En we blijven zoeken naar meer mogelijkheden voor duurzaam afvalmanagement.
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
Vanuit onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen we concrete maatregelen om onze CO2-uitstoot te verminderen. Bijvoorbeeld door het verduurzamen van onze mobiliteit. In 2017 stelden we onszelf tot doel om voor 2020 50% van de uitstoot door personenvervoer te verminderen. Dat hebben we behaald. In 2020 was de reductie zelfs 57% als gevolg van de beperkte reisbewegingen door corona. Daarnaast ontwikkelen we onze BREEAM-certificering door onze kantoorgebouwen verder te verduurzamen, implementeren we technische innovaties in onze netten om de uitstoot te verlagen en beprijzen we CO2-uitstoot (van 40 naar 50 euro per ton in 2021) in onze inkoop- en investeringsbeslissingen. De beprijzing van CO2 is onderdeel van de waardering van de ROBAM-systematiek (Risk & Opportunity Based Asset Management) en wordt periodiek tegen het licht gehouden.
20192)
20182)
2017
20161)
Hergebruikt afval
29.369
28.540
27.281
30.185
16.115
Verbrand afval
1.505
1.523
1.618
1.529
1.129
Duurzaam wagenpark
Gestort afval
471
355
1.142
2.177
1.173
Personenauto’s 100% elektrisch
Biomassa
126
92
203
-
-
Vergisten
78
95
101
-
-
Composteren Totaal Waarvan gevaarlijk afval (%)
33
33
35
-
-
31.582
30.638
30.380
33.891
18.417
9,3
4,7
5,3
0,4
0,7
1 Cijfers 2016 zijn exclusief Endinet. 2 Cijfers 2020 en 2019 hebben betrekking op de periode 1 jan t/m 31 dec waarbij de laatste weken van het jaar zijn gebaseerd op een inschatting van Milgro omdat de werkelijke cijfers pas later bekend zijn. Cijfers 2018 hebben betrekking op de 12-maands periode december 2017 t/m november 2018. 3 Vanaf 2018 wordt classificatiemethode Milgro toegepast. T/m 2017 werd classificatiemethode SUEZ gehanteerd (ladder van Lansink). 4 Enexis voert geen radioactief afval. Dit komt niet vrij in onze werkprocessen.
28
Sinds 2016 is Enexis de enige CO2-neutrale netbeheerder in Nederland. Onze eigen emissie is netto nul. Om dit te bereiken hanteren we drie principes: 13.2 1. We verminderen onze uitstoot waar dat kan; 2. We kopen groen in als dat mogelijk is; 3. Als verminderen of groen inkopen niet kan, dan compenseren we het klimaateffect. Met Gold Standard Certificaten investeren we in projecten die zorgen voor reductie van uitstoot elders in de wereld.
20202)
Hoeveelheid afval (in ton) 3),4)
AANVULLENDE INFORMATIE
20202)
2019
2018
2017
2016
1)
793
497
168
54
37
Personenauto’s compressed natural gas (CNG)
1
-
-
-
-
Personenauto’s waterstof
8
5
-
-
-
Personenauto’s biogas/aardgas Personenauto’s hybride
-
-
3
7
12
372
261
220
62
49
1 Deze KPI-cijfers betreffen periode december t/m november - wordt berekend inclusief stagiaires en werkervaringsplaatsen, voertuigen met een grijs kenteken zijn uitgesloten van deze meting. 2 Ultimo 2020 is het duurzaam wagenpark bijna 76% van het totale wagenpark (voertuigen met een grijs kenteken uitgesloten).
Een groot deel van onze uitstoot wordt veroorzaakt door netverliezen; gas en elektriciteit die verloren gaan in het energietransport. We kiezen ervoor om 100% duurzame energie in te kopen voor deze netverliezen van elektriciteit. In 2020 was 35,1% afkomstig uit Nederlandse windparken (2019: 24,9%). De overige 64,9% was afkomstig uit Scandinavische en Franse waterkrachtcentrales (2019: 75,1%). In 2023 willen we dat 40% van onze netverliezen duurzaam zijn opgewekt met additioneel in Nederland opgewekte duurzame energie. Komend jaar zetten we verdere stappen in de richting van dit doel. In 2020 bedroeg onze uitstoot 155.277 ton CO2-equivalent. Dit is minder dan voorgaande jaren en kan worden verklaard doordat er minder energie verloren is gegaan tijdens het transport naar onze klanten (technische netverliezen). Een gedetailleerde toelichting op de CO2-voetafdruk vindt u in het hoofdstuk Aanvullen Aanvullende de informatie. informatie Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
29
CO2-VOETAFDRUK (IN TON CO2-EQUIVALENT)
LEKKAGES GASNETWERK
WOON-WERKVERKEER
Gaslekkage 3.262 mln m3 aardgas
6,8 mln km
57.275
1.101 (2019: 2.159)
1 NETVERLIES ELEKTRICITEITSTRANSPORT
(2019: 54.266)
DIENSTREIZEN
1.075 kWh
0
LEASE- EN DIENSTAUTO'S Brandstof wagenpark 3,6 mln liter en 0,0 mln kg
0
6,7 mln kWh groene elektriciteit
0
(2019: 0)
LEASE- EN DIENSTAUTO'S
Lekkage 24,0 kg
564
(2019: 703)
2,5 mln kWh
227
(2019: 164)
SCOPE 3
GROEN ELEKTRICITEITSVERBRUIK GEBOUWEN
(2019: 0)
LEKKAGE SF6 UIT SCHAKELAPPARATUUR
COMPENSATIE MET GOLD STANDARD CERTIFICATEN
OPENBAAR VERVOER
SCOPE 2
SCOPE 1
AARDGASVERBRUIK GEBOUWEN 0,8 mln m3 biogas
522 (2019: 1.102)
(location based: 465.074 2019: 0; 568.549)
9.034 (2019: 11.574)
3,2 mln km
Trein: 2,2 mln km, vliegtuig: 0,1 mln km, taxi: 0,0 mln km
54 (2019: 333)
EMISSIES ENEXIS
155.277
68.777 (2019: 70.300)
(2019: 169.803)
NETWERKCOMPONENTEN DOOR LEVERANCIERS 4.309 km kabel, 1.122 km gasleiding, 472 transformators, 1.581 installaties en stations
81.206 (2019: 94.518) 2
NETTO EIGEN EMISSIE ENEXIS
0
NIET GECOMPENSEERDE KETENEMISSIE
86.500 (2019: 99.503)
VERWERKING VAN BEDRIJFSAFVAL
5.294 (2019: 4.985)
Scope: Emissie scopes GHG (Greenhouse Gas Protocol) Scope 1: Directe emissies: Dit zijn emissies van broeikasgassen van eigendommen of door geleasede apparatuur die het directe gevolg zijn van de kernactiviteiten. Scope 2: Indirecte emissies: Alle uitstoot van broeikasgassen bij het opwekken van elektriciteit gebruikt door het bedrijf, maar opgewekt door derden. Scope 3: Andere indirecte emissies: uitstoot broeikasgassen door energie en brandstofgebruik vanuit vervoer, winning, energieproductie (excl. elektriciteitsopwek) en emissies bij derden, die het gevolg zijn van de activiteiten van de netbeheerder.
1 Het lekverlies gas is ten opzichte van voorgaand jaar met 6% gestegen. Deze stijging wordt volledig veroorzaakt door een wijziging in de factor die wordt gehanteerd bij de omrekening van het methaan gehalte. 2 In 2020 heeft er een wijziging plaatsgevonden in de berekeningsmethode, de nieuwe methodiek sluit beter aan bij het gebruik van de grondstofpaspoorten van de desbetreffende assets. De uitstoot van Netwerkcomponenten door leveranciers op basis van de oude berekeningssystematiek bedraagt in 2020 74.974 ton CO2.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
Eerlijk werk en economische groei
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
IMPACTMETING: WELZIJNSEFFECTEN VAN HET HEBBEN VAN WERK
AANVULLENDE INFORMATIE
30
IMPACTMETING: KLIMAAT Klimaatactie
Het hebben van een baan bij Enexis heeft een positieve impact op medewerkers. Het vergroot hun eigenwaarde, autonomie, sociale relaties en sociale status. Dat is een belangrijke uitkomst van de impactmeting die we deden om dieper inzicht te krijgen in onze bijdrage aan SDG 8 ‘Eerlijk werk en economische groei’.
Ondanks de compensatie van CO2-emissies en onze duurzame organisatie is onze impact op het klimaat negatief. Dit is de uitkomst van een impactmeting die we in 2020 deden om te kunnen aantonen wat onze bijdrage is aan SDG 13 ‘Klimaatactie’.
We leerden dat wij een positieve maatschappelijke impact teweegbrengen; zowel door onze betalingen aan werknemers als door de welzijnseffecten die het heeft om bij Enexis te werken. Dit kwantitatieve inzicht is voor ons een waardevolle eerste stap om in de toekomst onze maatschappelijke prestaties gericht te kunnen verbeteren. We delen de resultaten graag. In de komende jaren proberen we voor meer SDG’s de samenstelling en omvang van onze impact te doorgronden.
Op een negatieve impact zijn we niet trots. Het is een direct gevolg van ons werk. Bij het transport van energie gaat een aanzienlijke hoeveelheid gas en elektriciteit verloren en dat levert CO2-uitstoot op. We nemen maatregelen om die emissies te verlagen. Dit kwantitatieve inzicht is voor ons een waardevolle eerste stap om het resultaat van onze inspanningen te volgen. We delen de resultaten graag. In de komende jaren proberen we voor meer SDG’s de samenstelling en omvang van onze impact te doorgronden.
IMPACT OP WERKNEMERS
Betalingen aan werknemers
Welzijnseffecten van het hebben van werk: ċ werknemerstevredenheid: 7,8% ċ aantal werknemers (excl. werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt): 4.732 ċ werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt: 35
IMPACT OP KLIMAAT
Beperking van klimaatverandering: + € 39 miljoen ċ Compensatie broeikasgassen: 538 kton CO2-equivalent Bijdrage aan klimaatverandering: - € 183 miljoen ċ CO2-emissies eigen organisatie: 68 kton CO2-equivalent ċ CO2-emissies in de keten: 25.456 kton CO2-equivalent Totale waarde impact: - € 144 miljoen
Totale waarde impact: € 46 miljoen Meer informatie over onze aanpak en rekenmethodiek vindt u in het hoofdstuk Aanvullende informatie.
Meer informatie over onze aanpak en rekenmethodiek vindt u in het hoofdstuk Aanvullende informatie.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
RISICO’S
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
31
STATUS T.O.V. 2019
Realiseren klantvraag blijft achter bij verwachting door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit
Kans iets gedaald
Ongevallen van medewerkers en/of omstanders als gevolg van onveilige situaties en/of falende assets
Gelijk
Door een pandemie komt (tijdige) dienstverlening Enexis in gevaar
Nieuw risico
Enexis is te laat met implementeren van nieuwe ontwikkelingen door onvoldoende wendbare en vitale organisatie, flexibele processen en/of systemen
Kans gedaald
Voor een toelichting op de risico’s en onze maatregelen verwijzen we naar het hoofdstuk Ri Risicobeheersing sicobeheersing.
>
LEES OOK ċ Ontwikkeling personeelsbestand ċ Ketenverantwoordelijkheid ċ Toelichting op CO2-voetafdruk
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
32
WE WISTEN ALLEMAAL: DIT GAAT ALLE COLLEGA’S RAKEN. JAAP MEIJS, LID VAN HET ENEXIS ISSUETEAM CORONA IN 2020
“In februari 2020 konden we nog niet voorzien hoe het coronavirus zich in Nederland zou ontwikkelen. Toch vonden we het belangrijk om voorbereid te zijn op mogelijke maatregelen en vragen van medewerkers te kunnen beantwoorden. Al snel werd duidelijk dat dit geen crisis van een paar dagen of weken betrof. Daarom hebben we een issueteam samengesteld met de meest direct betrokken disciplines. We moesten stevige beslissingen nemen, maar de sfeer was ontspannen en open en er was ruimte om zorgen te delen. We wisten allemaal: dit gaat alle collega’s direct raken, of je nou buiten werkt of binnen. Daarom wilden we elk besluit goed kunnen uitleggen. Zoveel mogelijk thuiswerken werd snel ingevoerd, maar het werk aan onze netten moest ook veilig door kunnen gaan om de continuïteit van de energievoorziening te garanderen. Aangepaste werkinstructies zijn zo gemaakt, maar die nemen niet alle zorgen van collega’s weg. Gelukkig was er overal ruimte om die zorgen te kunnen bespreken. Ik vind het bewonderenswaardig hoe we ons als totale organisatie flexibel hebben getoond. Iedereen was bereid om mee te denken en per werkstroom maatregelen uit te werken. Urgent werk achter de voordeur is altijd door blijven gaan, zelfs in panden waar sprake was van een besmetting. Petje af voor onze collega’s die dat werk toch zijn blijven uitvoeren.
Ik herinner me een foto van een collega die met veel beschermingsmiddelen bij de klant een woning binnen ging. Het leek onwerkelijk, maar dan zie je dat de impact van het coronavirus en van onze maatregelen groot is. Ook heb ik veel respect voor alle collega’s die direct zijn gaan thuiswerken. Vaak onder moeilijke omstandigheden, zoals kinderen om je heen die niet naar school kunnen, een provisorische werkplek of het eenzame gevoel dat je bekruipen kan als je de hele dag vanuit huis je werk doet. En dat inmiddels al maandenlang. Wat ik heb ervaren is dat er over het algemeen begrip was voor de maatregelen die we namen. Het werd op prijs gesteld dat we snel en helder communiceerden. Dat ik vanuit mijn rol in het issueteam rechtstreeks iets kon betekenen voor mijn collega’s geeft - ondanks alle narigheid - juist ook een goed gevoel.”
DOOR ENERGIE IN VERBINDING Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
33
FINANCIEEL VERANTWOORD
Eerlijk werk en economische groei
Positieve impact
Door te investeren in (verduurzaming van) de energievoorziening faciliteren we economische activiteit in gemeenten. Aandeelhouders ontvangen een jaarlijks dividend. De groene obligatielening wordt benut voor projecten die een bijdrage leveren aan het aandeel duurzame energie in onze netten.
Negatieve impact
Het investeringsniveau van Enexis neemt toe om de infrastructuur aan te passen op de energietransitie; dit zet de betaalbaarheid van de energievoorziening onder druk.
Financiële waarde voor aandeelhouders
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
34
FINANCIEEL VERANTWOORD Het vertrouwen van aandeelhouders en investeerders is essentieel voor onze robuuste financiële positie. Door te blijven investeren in de energievoorziening faciliteren we economische activiteit in Nederland. Jaar op jaar investeren we meer in onze netten om de energietransitie verder vorm te geven en onze infrastructuur hiervoor geschikt te maken. We passen onze netten aan om wind- en zonneparken aan te sluiten en meer duurzaam opgewekte energie te transporteren. Ons werkpakket had in 2020 een recordhoogte van € 882 miljoen; een toename van € 78 miljoen ten opzichte van 2019. Hiervan investeerden we € 734 miljoen in de netten; € 148 miljoen werd besteed aan operationele werkzaamheden, zoals onderhoud en het oplossen van storingen.
obligatie mogelijk te maken en in de toekomst meer van deze obligaties uit te kunnen geven, is het Green Finance Framework opgesteld. Het Framework draagt volgens het onafhankelijke rating agency ISS-ESG ‘significant’ bij aan het behalen van de Sustainable Development Goals. Door de EU-taxonomie en de Green Bond Principles te volgen en deze te verankeren in het Green Finance Framework zorgt Enexis voor volledige transparantie in het proces. Samen met goede ratings bij Sustainalitics en ISS-ESG geeft dit de investeerders houvast en vertrouwen. De Green Bond is genoteerd aan Euronext Amsterdam.
Om deze stijgende investeringen te kunnen financieren, volgen we verschillende sporen. Allereerst verbeteren we de efficiency in onze organisatie om uitgaven te beperken. We werken aan innovaties gericht op het optimaal benutten van de netwerken en het zo kosteneffectief mogelijk realiseren van netuitbreidingen. Daarnaast spreken we in sectorverband met de Autoriteit Consument & Markt over aanpassing van de reguleringsmethodiek met als doel om kosten en investeringen op een eerder moment in de tarieven te mogen verwerken. Binnen het huidige reguleringskader gaan de kosten namelijk ver voor de baten uit. We krijgen de toenemende investeringen pas met ingang van de volgende reguleringsperiode vergoed en dan duurt het nog 40 tot 50 jaar voordat de investeringen in totaliteit terugverdiend zijn. Voor de financiering, liquiditeit en credit ratings verwijzen wij naar noot 33 in de jaarrekening ‘Financieringsbeleid en risico’s financiële instrumenten’.
AANPASSING VAN DE NETWERKTARIEVEN
In 2020 verstrekten onze aandeelhouders (provincies en gemeenten) een ‘converteerbare hybride lening’ aan Enexis van € 500 miljoen; een belangrijke financiële impuls die helpt bij het realiseren van de energietransitie. Bijzonder aan de converteerbare hybride lening is dat deze door kredietbeoordelaar Standard & Poor’s voor 50% gezien wordt als ware het eigen vermogen. De lening is achtergesteld en heeft een looptijd van maximaal 60 jaar. In 2030, en iedere tien jaar daarna, heeft Enexis Holding het recht om de lening vervroegd af te lossen. De lening kan onder bepaalde voorwaarden ook in zijn geheel omgezet worden in eigen vermogen. We zijn ontzettend trots op het vertrouwen van aandeelhouders en investeerders in Enexis. Door hun steun houden we onze financiële positie ook de komende jaren stabiel en robuust. Enexis heeft een sterk kredietrisicoprofiel met een A+ credit rating van Standard & Poor’s en een Aa3 credit rating van Moody’s. Dit voldoet ruimschoots aan ons financieel beleid voor het behoud van een A credit rating-profiel. Ook investeerders spraken in 2020 hun steun uit voor Enexis door in te schrijven op onze eerste groene obligatielening van € 500 miljoen.
Het uitgeven van deze obligatie, met een looptijd van 12 jaar en een couponrente van 0,625%, is in lijn met onze strategie om een actieve bijdrage te leveren aan de realisatie van de Sustainable Development Goals (SDG’s). Het geld wordt besteed aan projecten die een bijdrage leveren aan het aandeel duurzame energie in de netten van Enexis, zoals netuitbreidingen ten behoeve van wind- en zonneparken. Daarnaast wordt de opbrengst gebruikt voor het verslimmen van het net met distributieautomatisering, de uitrol van slimme meters en onze duurzame gebouwen. Om de eerste groene
Met alle benodigde investeringen is het een cruciaal vraagstuk hoe we de toekomstige energievoorziening voor iedereen betaalbaar houden. In overleg met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en collega-netbeheerders werken wij aan een nieuwe netwerktarievenstructuur, die is gebaseerd op het afgenomen of teruggeleverde vermogen, en wordt gecombineerd met een vrij te gebruiken bandbreedte die de klant zelf kiest op basis van zijn behoefte. Dit is eerlijker en stimuleert klanten om hun energieverbruik te spreiden over de dag. Door het net efficiënter te gebruiken, is er minder netverzwaring nodig. GEMIDDELDE NOTA VOOR HUISHOUDELIJK GEBRUIK (NETWERKKOSTEN OP JAARBASIS IN EURO’S) 250
229
218
224
230
232
200 148
150
167
169
171
176
100
Vastrecht transport Capaciteit (incl. systeemdienst) Vastrechtaansluiting Meter
50 0
Elektriciteit
Gas
2016 2017 2018 2019 2020
2016 2017 2018 2019 2020
In lijn met de tariefbesluiten van de ACM hebben wij onze tarieven voor consumenten in 2020 verhoogd met 0,9% voor elektriciteit en 2,9% voor gas. Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
FINANCIËLE PRESTATIES 2020 Onze nettowinst over 2020 bedroeg € 108 miljoen ten opzichte van € 210 miljoen in 2019. Deze afname wordt met name veroorzaakt door een stijging van de inkoopkosten TenneT ter hoogte van € 63 miljoen en een dotatie van € 42 miljoen aan de VpB-latentie vanwege het terugdraaien van een aangekondigde verlaging van het VpB-tarief van 25% naar 21,7% per 2021. De coronacrisis heeft in 2020 geen materiële impact gehad op het financieel resultaat van Enexis. Door de coronacrisis daalde het energieverbruik van zakelijke klanten en dat had een licht negatieve impact op onze grootzakelijke omzet. De omzet via consumenten is volledig gebaseerd op capaciteitstarieven en daarmee ongevoelig voor schommelingen in verbruik. De inkoopkosten bij TenneT vielen als gevolg van corona in 2020 ook lager uit door een lagere belasting van het netwerk door al onze klanten. De effecten op de brutomarge zijn hierdoor per saldo neutraal. Ook de operationele kosten zijn niet materieel geraakt als gevolg van corona. Enerzijds vielen de opleidings- en reiskosten lager uit. Daartegenover staat dat werknemers minder verlof hebben opgenomen, waardoor de verlofvoorziening is toegenomen. De liquiditeit kwam in 2020 geen enkel moment onder druk te staan. Ons gerealiseerde werkpakket in het jaarorderboek komt uit op € 882 miljoen; circa € 4 miljoen hoger dan gepland.
Ondanks de impact van corona, waardoor werkprocessen met direct klantcontact tijdelijk zijn stilgelegd en extra veiligheidsvoorschriften zijn getroffen, zien we in 2020 een toename van het werkpakket van € 78 miljoen ten opzichte van 2019.
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
35
2020
2019
2018
2017
2016
1.516
1.491
1.445
1.398
1.376
316
232
228
231
228
1
12
4
4
31
1.201
1.271
1.221
1.171
1.179
Bedrijfslasten exclusief afschrijvingen en buitengebruikstellingen
554
539
468
487
492
Afschrijvingen en buitengebruikstellingen
405
379
349
345
344
Bedrijfsresultaat
242
353
404
339
343
0
-1
0
-3
1 344
€ miljoen
Resultaat Netto-omzet Kosten van transportdiensten en van distributieverliezen Overige bedrijfsopbrengsten Voor bedrijfsactiviteiten beschikbaar saldo
Resultaat deelnemingen en joint ventures
242
353
404
336
Financiële baten en lasten
-41
-52
-58
-59
-73
Resultaat voor belastingen
201
300
346
277
271
Resultaat na belastingen
108
210
319
207
207
EBIT
1)
Balans (voor winstbestemming) Netto werkkapitaal 1)
-106
-43
-89
-61
-53
Vaste activa
8.496
7.980
7.480
7.181
6.884
Geïnvesteerd vermogen 1)
7.418
7.056
6.594
6.386
6.150
Eigen vermogen
4.116
4.112
4.024
3.912
3.704
2.677
2.634
2.272
2.201
2.078
8.751
8.258
7.715
7.668
7.284
Solvabiliteit 1)
47,0
49,8
52,2
51,0
50,9
1)
3,3
5,0
6,1
5,3
5,6
2,6
5,1
7,9
5,3
5,6
Kasstroom uit operationele activiteiten
726
647
679
628
528
Kasstroom uit investeringsactiviteiten
-872
-753
-646
-597
-813
Kasstroom uit financieringsactiviteiten Kasstroom
131
137
-58
-9
-217
-15
31
-25
22
-502
Netto rentedragende schulden
1)
Balanstotaal
Ratio’s ROIC
Return on equity 1)
Kasstroom
1 Zie definities in Begrippenlijst.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VOOR BEDRIJFSACTIVITEITEN BESCHIKBAAR SALDO Het voor bedrijfsactiviteiten beschikbare saldo nam in 2020 met € 70 miljoen af, voornamelijk als gevolg van een toename van de inkoopkosten TenneT. Dit effect werd deels teniet gedaan door een stijging van de omzet. De totale omzet bedroeg in 2020 € 1.516 miljoen, een toename van € 25 miljoen ten opzichte van 2019. De toename van de omzet is voor het grootste deel toe te schrijven aan een toename van de gereguleerde omzet met € 22 miljoen. Dit wordt voornamelijk verklaard door: ċ Elektriciteit: de omzet is met € 5 miljoen toegenomen ten opzichte van 2019. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van een gemiddelde tariefstijging van 0,7% bij kleinverbruik. ċ Gas: de omzet is met € 10 miljoen toegenomen ten opzichte van 2019. Deze toename wordt voornamelijk verklaard als gevolg van een gemiddelde tariefstijging van 3,5% bij kleinverbruik. ċ De omzet uit gereguleerde meetdiensten is met € 5 miljoen toegenomen ten opzichte van 2019 en is voornamelijk het gevolg van een gemiddelde tariefstijging van 2,8%. De niet-gereguleerde en overige omzet bedraagt circa 9% van de totale omzet en is € 3 miljoen toegenomen ten opzichte van 2019. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de groei van de activiteiten bij Fudura B.V.
De kosten van transportdiensten en van distributieverliezen zijn in 2020 met € 84 miljoen toegenomen tot € 316 miljoen. Deze toename wordt voornamelijk verklaard door € 63 miljoen hogere inkoopkosten transport bij landelijk netbeheerder TenneT. Aan deze stijging liggen met name correcties van voorgaande jaren en nieuwe investeringen in het kader van de energietransitie ten grondslag. De stijging van de transportkosten wordt naar verwachting vergoed in de omzet van 2022. Daarnaast zijn ook de kosten voor het compenseren van de distributieverliezen elektriciteit met € 12 miljoen gestegen als gevolg van hogere prijzen op de energiemarkt. Tenslotte geldt dat de regionale netbeheerders vanaf 2020 ook de netverliezen voor gas zelf inkopen. De omvang hiervan bedroeg in 2020 € 7 miljoen. De overige bedrijfsopbrengsten zijn met € 11 miljoen afgenomen ten opzichte van 2019 als gevolg van een incidentele opbrengst in 2019 vanwege een overeengekomen compensatievergoeding.
BEDRIJFSKOSTEN De totale bedrijfskosten zijn in 2020 met € 41 miljoen toegenomen tot € 959 miljoen wat met name wordt veroorzaakt door de toename van ons werkpakket. De voornaamste ontwikkelingen zijn: ċ € 8 miljoen hogere personeelskosten: deze toename is het saldo van een € 7 miljoen daling voor kosten voor eigen personeel en een stijging voor inhuur van derden met € 15 miljoen. Ondanks de stijging van het aantal fte met 274 medewerkers ten opzichte van ultimo 2019 dalen de kosten voor eigen personeel ten opzichte van 2019 door een eenmalige last in 2019 als
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
36
gevolg van de nieuwe cao. Daarnaast dalen per saldo de overige personeelskosten door lagere reis- en opleidingskosten als gevolg van COVID-19. In 2020 hebben medewerkers minder verlof opgenomen, waardoor de kosten voor verlofreserveringen stijgen. De kosten voor inhuur van derden stijgen met € 15 miljoen door het tijdelijk invullen van vacatures met extern personeel en de toegenomen inzet op verbeter- en transitieprojecten. ċ Vanwege de groei van het werkpakket zijn meer personeelskosten geactiveerd, waardoor de geactiveerde productie met € 14 miljoen stijgt. ċ € 26 miljoen hogere afschrijvingen als gevolg van een groei van investeringen in materiële en immateriële vaste activa. Door een verder stijgend niveau van investeringen in de elektriciteits- en gasnetten zien we een toename in de afschrijvingen op materiële vaste activa. De toename van verbeter- en transitieprojecten leidt tot hogere afschrijvingen van immateriële vaste activa. ċ De kosten uitbesteed werk, materialen en andere externe kosten en overige bedrijfskosten nemen met € 21 miljoen toe. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van de kosten voor het werkpakket en hogere kosten voor advieswerkzaamheden.
FINANCIËLE BATEN EN LASTEN Het saldo van de financiële baten en lasten bedraagt in 2020 € 41 miljoen en is daarmee € 11 miljoen lager dan in 2019. De belangrijkste reden voor de afname van de financiële baten en lasten is het herfinancieren van een aflopende lening tegen gunstigere rentecondities.
BELASTINGEN De winstbelasting bedraagt in 2020 € 93 miljoen en is hiermee € 3 miljoen hoger dan in 2019. Dit verschil wordt verklaard door enerzijds een dotatie van € 42 miljoen aan de latente belastingverplichting door het terugdraaien van een eerder aangekondigde verlaging van het VpB-tarief van 25% naar 21,7% per 2021 en anderzijds door een lagere belastinglast als gevolg van een lager gerealiseerd resultaat voor belastingen in 2020.
BRUTO-INVESTERINGEN Zoals hiervoor toegelicht is de duidelijke groei van ons werkpakket een belangrijke verklaring van de ontwikkeling van de bedrijfskosten. De 10% groei van het werkpakket vertaalt zich uiteraard ook door in de ontwikkeling van onze investeringen. De bruto-investeringen bedragen in 2020 € 854 miljoen en zijn hiermee € 108 miljoen hoger dan de bruto-investeringen in 2019. ċ De bruto-investeringen in elektriciteits- en gasnetten zijn respectievelijk met € 99 en € 9 miljoen toegenomen. Zo realiseren we bijvoorbeeld meer klantvragen in de vorm van netuitbreidingen en ‘Duurzaam op Land’-projecten, zoals aansluitingen voor zonne- en windparken. Daarnaast investeren we in de veiligheid van ons gasnetwerk. Vanwege COVID-19 hebben we in 2020 voor € 30 miljoen minder investeringen in slimme meters uitgevoerd. Deze activiteiten – waarbij we werkzaamheden in de meterkast van onze klanten uitvoeren – zijn doorgeschoven naar 2021. Zie tabel op volgende pagina voor een verbijzondering van de investeringen in de elektriciteits- en gasnetten.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
37
ċ De overige investeringen nemen met € 32 miljoen toe. Zo zien we een toename van de investeringen bij Fudura als gevolg van een groei in klantprojecten, hogere investeringen als gevolg van het locatiebeleid en een toename van de voorraad slimme meters die wordt geactiveerd.
RISICO’S
Voor een deel van onze klant gedreven werkzaamheden ontvangen we een klantbijdrage. Na aftrek van deze bijdragen bedragen de netto-investeringen € 740 miljoen, een stijging van € 98 miljoen ten opzichte van 2019.
Voor een toelichting op de risico’s en onze maatregelen verwijzen we naar het hoofdstuk Ri Risicobeheersing sicobeheersing.
Onderstaande tabel geeft de bruto-investeringen (exclusief bijdragen) weer in onze elektriciteits- en gasnetten en slimme meters.
LEES OOK ċ Jaarrekening
STATUS T.O.V. 2019
Financiële positie wordt beïnvloed door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek
Impact iets gestegen
>
Bruto-investering 2020
2019
2018
2017
20161)
Standaardaansluitingen
33
30
26
23
21
Maatwerkaansluitingen
94
73
34
25
19
Netuitbreidingen
254
194
153
120
93
Reconstructies
25
21
24
22
27
Vervangingen
48
38
34
38
46
Overig
23
22
20
18
15
477
378
291
246
221
6
9
9
9
7
€ Miljoen
Elektriciteit
Totaal Elektriciteit
Gas Standaardaansluitingen Maatwerkaansluitingen
2
2
2
2
2
Netuitbreidingen
13
16
17
19
17
Reconstructies
19
18
19
18
19
Vervangingen
153
139
127
127
116
2
2
2
2
2
195
186
176
177
163
Kleinverbruik elektriciteit
34
57
53
59
63
Kleinverbruik gas
29
36
40
42
44
Totaal Slimme meters
63
93
93
101
107
Totaal
734
657
560
524
491
Overig
Totaal Gas
Slimme meters
1 Cijfers 2016 zijn exclusief Endinet.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
EEN FINANCIËLE IMPULS MET GROTE MAATSCHAPPELIJKE BETEKENIS.
MARCEL HÖLTERHOFF, TREASURER BIJ DE PROVINCIE GRONINGEN EN BETROKKEN BIJ DE TOTSTANDKOMING VAN DE CONVERTEERBARE HYBRIDE AANDEELHOUDERSLENING
“Als aandeelhouder volgen we de ontwikkeling van Enexis op de voet. Wij waren dus niet verrast dat Enexis een beroep deed op de aandeelhouders om het eigen vermogen te versterken ten behoeve van de uitvoerbaarheid van de energietransitie. De ambitie vanuit het Klimaatakkoord is zó groot en heeft veel effect op de regionale netbeheerders dat je die niet alleen met vreemd vermogen kunt financieren.
DOOR ENERGIE IN VERBINDING
In een open dialoog met de aandeelhouders zijn diverse financieringsoplossingen bedacht en doorgerekend. Denk aan het verlagen van dividenduitkeringen of het bijstorten van kapitaal door de aandeelhouders. Ik was onderdeel van een klein team dat de alternatieven ambtelijk voorbereidde, de zogenoemde ‘P4’ waarin vertegenwoordigers vanuit provinciale en gemeentelijke aandeelhouders zitting hebben. Een zorgvuldig proces vonden we uitermate belangrijk, omdat het gaat om veel geld en complexe materie. Dit moet begrijpelijk uitgelegd kunnen worden binnen gemeenten en provincies. Het hielp enorm dat Enexis vlak voor de coronacrisis het land in is getrokken om alle aandeelhouders een uitgebreide toelichting te geven. Dat is een compliment waard. Ondanks alle financiële en juridische vraagstukken en coronabeperkingen was er bij aandeelhouders en Enexis altijd de bereidheid om te komen tot een succesvol resultaat. In dit gehele proces hebben wij ons dan ook laten bijstaan door een goed team van externe adviseurs. We zijn aandeelhouders van een gezond bedrijf en willen dat Enexis ook in de toekomst gezond blijft. Uiteindelijk bleek de converteerbare hybride aandeelhouderslening het meest geschikte instrument.
Hiermee gaven 5 provincies en 65 gemeenten in 2020 een kapitaalinjectie van € 500 miljoen aan Enexis om uitvoering te geven aan de energietransitie; een taak die ook voor de aandeelhouders van grote maatschappelijke betekenis is. Wij vinden het belangrijk dat de energietransitie slaagt en dat onze burgers en bedrijven ook in de toekomst kunnen rekenen op een betrouwbare en duurzame energievoorziening.”
38
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
39
CORPORATE GOVERNANCE
De zorg voor een betrouwbare energievoorziening is een essentiële maatschappelijke taak, die grotendeels met maatschappelijk geld wordt bekostigd. Daarom vinden wij het belangrijk om transparant te zijn over de manier waarop onze onderneming wordt bestuurd en hoe hierop toezicht wordt gehouden. Enexis Holding N.V. is een naamloze vennootschap volgens Nederlands recht. Inherent aan de taak van Enexis is de strategie gericht op het creëren van maatschappelijke waarde; voor de kortere en langere termijn. Op onze onderneming is het zogenoemde structuurregime van toepassing. We passen de Corporate Governance Code (de Code 2016) toe voor zover mogelijk en van toepassing. Hiermee benadrukken wij onze verantwoordelijkheid voor de maatschappelijke aspecten van ondernemen. De statuten, diverse reglementen en overige documentatie over corporate governance zijn te raadplegen via de website enexisgroep.nl.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
40
RAAD VAN BESTUUR
ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS
De Raad van Bestuur (RvB) is verantwoordelijk voor het bestuur van Enexis. De RvB definieert de strategie, stelt de operationele en financiële doelstellingen van de vennootschap vast en benoemt de randvoorwaarden voor het realiseren van de strategie. De RvB is verantwoordelijk voor naleving van alle relevante wet- en regelgeving, beheersing van de risico’s en financiering van de onderneming.
De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) is het hoogste besluitvormingsorgaan binnen Enexis. In de AVA vindt besluitvorming plaats over onder meer het jaarverslag, het dechargeren van de RvB en de RvC, het vaststellen van de jaarrekening en het bepalen van de winstbestemming. Ook keurt de AVA de strategie van de vennootschap goed en benoemt zij de leden van de RvC. Bepaalde bevoegdheden van de AVA zijn toegekend aan de Aandeelhouderscommissie (AHC). Deze commissie telt zeven leden en heeft als doel de slagvaardigheid en effectiviteit van de besluitvorming binnen de AVA te bevorderen. De leden van de AHC ontvangen voor hun werkzaamheden geen vergoeding.
De RvB opereert binnen de statutaire bepalingen onder toezicht van de Raad van Commissarissen (RvC). Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) wordt verantwoording afgelegd. Samen met de RvC is de RvB verantwoordelijk voor de corporate governancestructuur van Enexis en de naleving van de Corporate Governance Code. Leden van de RvB worden beloond volgens het bezoldigingsbeleid van de vennootschap, conform de Wet Normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Dit bezoldigingsbeleid is vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA). De RvC stelt, op voorstel van de Remuneratie- en Selectiecommissie, de hoogte van de bezoldiging per RvB-lid vast. De bezoldiging van de RvB is vermeld in de jaarrekening.
De aandeelhouders van Enexis Holding N.V. zijn provincies en gemeenten binnen het verzorgingsgebied van Enexis Netbeheer B.V. AANDELEN ENEXIS HOLDING N.V. (PERCENTAGE AANDELEN VAN DE PROVINCIES EN DE GEMEENTEN IN DE PROVINCIES)
3,78 6,57
In 2020 is de RvB uitgebreid naar vier leden en heeft een herschikking van portefeuilles plaatsgevonden. Er is een nieuwe CEO van buiten de organisatie aangetrokken en drie directeuren uit de interne organisatie maakten de stap naar een positie in de Raad van Bestuur. Zij zorgen voor continuïteit binnen de organisatie, terwijl de nieuwe CEO een extern perspectief toevoegt. Met de toetreding van een vrouwelijke CFO is de man-vrouwverdeling per 1 januari 2021 verbeterd; al voldoen we hiermee nog niet aan de geldende wettelijke eis van ten minste 30% mannen en 30% vrouwen. In de profielschets voor de Raad van Bestuur is in het algemene deel een bepaling opgenomen inzake diversiteit.
1,82 2,37
Aandelen van de gemeenten in de provincie (in %) Aandelen van de provincie (in %)
0,02 19,68 1,74
RAAD VAN COMMISSARISSEN De Raad van Commissarissen (RvC) heeft drie taken: toezicht houden, advies geven en optreden als werkgever van de RvB. De RvC houdt toezicht op het beleid van de RvB, in het bijzonder als het gaat om de realisatie van de doelstellingen van de vennootschap, de strategie en de risico’s verbonden aan de ondernemingsactiviteiten, de interne systemen voor risicobeheersing en controle en de financiële verslaggeving. Leden van de RvC hebben zitting in twee permanente commissies: de Auditcommissie en de Remuneratie- en Selectiecommissie. Leden van de RvC ontvangen een bezoldiging, vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA), conform de Wet Normering Topinkomens (WNT). Gegevens over de bezoldiging van de RvC staan in de jaarrekening.
30,83 7,57
9,47
16,13
In 2020 is de samenstelling van de RvC gewijzigd. Er was sprake van een herbenoeming en een nieuwe benoeming. De manvrouwverdeling in de Raad van Commissarissen voldoet aan de geldende wettelijke eis van ten minste 30% mannen en 30% vrouwen. Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
41
INTERNE AUDITFUNCTIE
AFWIJKINGEN VAN DE CORPORATE GOVERNANCE CODE
Enexis heeft een afdeling Internal Audit & Risk met onafhankelijke auditors. Zij geven de RvB en het management aanvullende zekerheid over de beheersing, effectiviteit, efficiency en compliance van de bedrijfsvoering.
Bepaling 2.2.1: maximale (her)benoemingstermijnen bestuurders In het beloningsbeleid voor de Raad van Bestuur (vastgesteld op 5 december 2012 door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders) is opgenomen dat arbeidsovereenkomsten met de leden van de Raad van Bestuur voor onbepaalde tijd worden aangegaan. Bepaling 2.3.4: samenstelling commissies De RvC ziet geen aanleiding om de bestaande praktijk te wijzigen. Dit vanwege de adviesrol van de commissie richting RvC die als collectief verantwoordelijkheid draagt. De voorzitter van de RvC bekleedt eveneens het voorzitterschap van de Remuneratieen Selectiecommissie. Van onderstaande bepalingen wordt afgeweken, omdat het structuurregime van toepassing is, aandelen van Enexis in handen zijn van Nederlandse (lagere) overheden en deze niet aan de beurs zijn genoteerd: ċ 2.1.3.: executive committee ċ 2.8.2-2.8.3: overnamebod ċ 3.1.3: beloning executive committee ċ 3.3.2-3.3.3: beloning commissarissen in aandelen resp. aandelenbezit van commissarissen ċ 4.2.6: beschermingsmaatregelen ċ 4.3.3: ontnemen bindende karakter voordracht of ontslag ċ 4.3.4: stemrecht financieringspreferente aandelen ċ 4.3.5: publiceren stembeleid institutionele beleggers ċ 4.3.6: verslag uitvoering stembeleid institutionele beleggers ċ 4.4: certificering van aandelen ċ 5: one-tier bestuursstructuur
De Auditcommissie houdt toezicht op Internal Audit & Risk en adviseert de RvC over de rol en het functioneren van de afdeling Internal Audit & Risk. Jaarlijks wordt een risicogebaseerd auditplan opgesteld, waarin staat welke interne audits worden uitgevoerd. De RvC stelt het auditplan vast. De Auditcommissie bespreekt de voortgang en de belangrijkste bevindingen van audits. Ook de externe accountant neemt kennis van de bevindingen van de afdeling Internal Audit & Risk.
EXTERNE ACCOUNTANT PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. was tot en met het boekjaar 2020 de externe accountant van Enexis. In 2020 heeft een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden. Op basis hiervan heeft de Algemene Vergadering van Aandeelhouders EY benoemd tot externe accountant met ingang van de werkzaamheden die betrekking hebben op het boekjaar 2021. De Auditcommissie houdt toezicht op de relatie met de externe accountant. De externe accountant is jaarlijks aanwezig bij de AVA en is aanwezig bij alle vergaderingen van de Auditcommissie.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
42
INTERVIEW VOORZITTER RAAD VAN COMMISSARISSEN Als voorzitter van de Raad van Commissarissen (RvC) gaat Piet Moerland in op de uitdagingen van het netwerkbedrijf. “In de stroomversnelling van de energietransitie neemt de bestuurlijke taak in zwaarte en complexiteit toe. Dit noopt tot voldoende slagkracht, zichtbaarheid en wendbaarheid van de onderneming.” BEWOGEN 2020 “2020 was een bewogen jaar. De coronapandemie greep overal om zich heen en heeft diepe sporen getrokken in het leven van mensen en in de samenleving als geheel. Ook Enexis ontkwam uiteraard niet aan de invloed van het virus. Medewerkers moesten hun werk anders inrichten, klanten ervoeren dat de service achter de voordeur werd stilgelegd. Toch kan worden gesteld dat de impact van het coronavirus op Enexis relatief beperkt is gebleven, zowel voor medewerkers als klanten, alsook voor het operationele en financiële resultaat. Namens de Raad van Commissarissen spreek ik onze welgemeende dank en waardering uit aan alle medewerkers voor de professionele wijze waarop zij hun taken onder deze abnormale omstandigheden hebben verricht. Hopelijk keren wij op afzienbare termijn terug naar een zo normaal mogelijke situatie.
NIEUW BESTUURSMODEL EN WISSELING VAN DE WACHT In het verslagjaar is de energietransitie verder op stoom gekomen, zowel bij de producenten van duurzame energie als bij de verbruikers, en daardoor ook bij de netbeheerders. De hiermee gepaard gaande turbulentie en dynamiek zal de komende jaren steeds heftiger worden en ook complexer van aard. Het beleid van Enexis berust - zoals bekend - op twee strategische pijlers: excellent netbeheer en versnelling van de energietransitie. Bij het bouwen van het duurzame energiesysteem van de toekomst mogen geen concessies worden gedaan aan de veiligheid en de betrouwbaarheid van de energievoorziening, nu niet en ook in de toekomst niet. Wij kennen de uitdrukking ’tijdens de verbouwing blijft de winkel gewoon open’. Welnu, de grootscheepse verbouwing die energietransitie heet gaat nog tientallen jaren duren. Zolang moeten het beheer en de verbouwing veilig en ongestoord hand in hand gaan: een reusachtige opdracht! Daarom heeft de Raad van Commissarissen ertoe besloten om op te schalen naar een ander bestuursmodel. Het bestuur is in de loop van 2020 uitgebreid van twee naar vier personen, en wel door toevoeging van een Chief Operating Officer en een Chief Transition Officer. Zoals gezegd neemt de bestuurlijke taak in zwaarte en complexiteit toe.
De stroomversnelling waarin de energietransitie raakt noopt des te meer tot voldoende slagkracht, zichtbaarheid en wendbaarheid van de onderneming.
De uitbreiding van de Raad van Bestuur gaat gepaard met een herschikking van de portefeuilles in de top tot ‘behapbare brokken’. Tegelijkertijd worden de lijnen in de aansturing van het bedrijf korter en daarmee slagvaardiger. De organisatorische ingreep gaat vergezeld van een wisseling van de wacht, zodanig dat de twee zittende bestuurders plaats hebben gemaakt voor een geheel nieuw team. Namens de Raad van Commissarissen bedank ik Peter Vermaat en Maarten Blacquière voor alles wat zij hebben gedaan en betekend voor Enexis, inclusief de wijze waarop zij de leiderschapsoverdracht hebben vormgegeven. Zij hebben – tezamen met het directieoverleg – over een reeks van jaren vakkundig leiding gegeven aan de voorspoedige ontwikkeling van Enexis, daarmee een solide fundament achterlatend voor hun opvolgers. De personele samenstelling van het nieuw aangetreden team verenigt zowel ‘vers bloed van buiten’ in de persoon van de bestuursvoorzitter Evert den Boer (CEO), als continuïteit van binnenuit bij de drie overige bestuurders Marielle Vogt (CFO), Rutger van der Leeuw (COO) en Jeroen Sanders (CTO). De Raad van Commissarissen heeft er het volste vertrouwen in dat dit viertal goed opgewassen zal zijn tegen de uitdagingen die de toekomst in zich bergt. Wij wensen hen in persoon en als collectief veel succes en voldoening toe bij de uitoefening van hun belangrijke taak.
KAPITAALSINJECTIE VAN AANDEELHOUDERS De geslaagde plaatsing van de converteerbare hybride aandeelhouderslening ten bedrage van € 500 miljoen versterkt het solvabele fundament voor verdere groei. Onze aandeelhouders hebben met deze kapitaalsinjectie een vertrouwensvotum afgegeven ten aanzien van de strategie van Enexis. Meer dan ooit hebben het netwerkbedrijf en de overheidsbesturen elkaar de komende tijd nodig als ketenpartners bij het vormgeven van het energiesysteem van de toekomst. De periodieke dialoog tussen aandeelhouders/overheidsbestuurders en ondernemingsleiding werpt duidelijk zijn vruchten af. Zo leidt het tot uitwisseling van expertise en onderlinge afstemming omtrent systeemefficiëntie en bijvoorbeeld de optimale keuzes voor locaties voor duurzame opwek en nieuwe infrastructuur. Deze samenwerking als ketenpartners beïnvloedt aldus de maatschappelijke kosten en daarmee de betaalbaarheid van de energietransitie in gunstige zin.
Enexis Jaarverslag 2020
DIT IS ENEXIS
VERSLAG OVER 2020
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARING VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
43
AANPASSINGSVERMOGEN VAN MEDEWERKERS