CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 Gemeente Emmen

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Begroting 202774.546 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 9

Omdat risico's zich in de praktijk niet allemaal gelijktijdig en niet allemaal in maximale omvang voordoen, ligt de uitkomst van de simulatie aanzienlijk lager dan de totale omvang van de risicoportefeuille. Op basis van de uitgevoerde Monte Carlo-simulatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor het reguliere gemeentelijke risicoprofiel bij een zekerheidspercentage van 90% afgerond € 18,8 miljoen. De afgelopen jaren is gestart met een omvangrijke inhaalslag om de kwaliteit van het wegennet te verbeteren. Hiervoor is in de afgelopen jaren in totaal € 32 miljoen beschikbaar gesteld. Met deze middelen wordt gewerkt aan het terugdringen van achterstallig onderhoud en het herstel van de kwaliteit van de wegen. Het doel is om het gemeentelijke wegennet minimaal op kwaliteitsniveau C te brengen en te houden, overeenkomstig de gemeentelijke kwaliteitsambities. Eind 2026 wordt een nieuwe areaalinspectie uitgevoerd. Op basis van deze inspectie ontstaat een actueel beeld van de technische staat van het wegennet en kan worden beoordeeld in hoeverre de ingezette maatregelen het gewenste effect hebben gehad. De uitkomsten worden betrokken bij de actualisatie van het beheerplan wegen en de beoordeling van eventuele toekomstige financiële risico's.

Gelet op de beschikbare middelen, de lopende herstelopgave en de periodieke monitoring wordt dit onderwerp momenteel beheerst binnen het reguliere beheerprogramma wegen. Na afronding van de nieuwe inspectie wordt beoordeeld of aanleiding bestaat om het risicoprofiel of de benodigde weerstandscapaciteit op dit onderdeel aan te passen. 2.1.4 Analyse risicoprofiel De risicoportefeuille van de gemeente Emmen kent een sterke concentratie binnen het sociaal domein. De risico's rondom jeugdzorg en de Hervormingsagenda Jeugd vertegenwoordigen gezamenlijk bijna 46% van het totale risicoprofiel. Hiermee wordt de ontwikkeling van de jeugdzorg bepalend voor de ontwikkeling van het benodigde weerstandsvermogen. Daarnaast blijft sprake van onzekerheden rondom de algemene uitkering vanuit het gemeentefonds, grondexploitaties en enkele specifieke verbonden partijen. De top vijf risico's vertegenwoordigt ongeveer twee derde van het totale risicoprofiel. Hierdoor wordt de financiële weerbaarheid van de gemeente in belangrijke mate bepaald door een beperkt aantal omvangrijke risico's. De totale geïnventariseerde risicoportefeuille bedraagt ongeveer € 82,8 miljoen. Op basis van de NARIS | -simulatie is bij een betrouwbaarheid van 90% een weerstandscapaciteit van € 18,8 miljoen benodigd.

102/180 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Begroting 2027-2030 2.1.5 Wildlands Vanwege de omvang en het bijzondere karakter van het gemeentelijke belang in Wildlands wordt dit risico afzonderlijk beoordeeld en buiten de NARIS-simulatie gehouden. De berekening is gebaseerd op een worst-case scenario met 800.000 bezoekers per jaar en een overbruggingsperiode van vier jaar. Dit uitgangspunt sluit aan bij eerdere gevoeligheidsanalyses en de meest recente businesscase van Wildlands. De berekeningsmethodiek bestaat uit: • | Bepaling van het gemiddelde jaarlijkse liquiditeitstekort gedurende vier jaren; • | Toepassing van een afbouwsystematiek van 100%, 75%, 50% en 25%; • | Toepassing van een factor 2,5 op het gemiddelde jaarlijkse tekort. Hieruit volgt een benodigd weerstandsvermogen voor Wildlands van € 10,4 miljoen. Daarnaast wordt een minimumondergrens gehanteerd van 5% van de uitstaande gemeentelijke leningenportefeuille aan Wildlands. Deze ondergrens bedraagt ultimo 2025 € 3,1 miljoen. Omdat de berekende risico-omvang hoger is, wordt uitgegaan van het bedrag van € 10,4 miljoen. De governance- en monitoringsstructuur rondom Wildlands is sinds 2019 aangescherpt. De gemeente heeft hierdoor meer inzicht in de financiële ontwikkelingen en beschikt over aanvullende mogelijkheden om tijdig bij te sturen.

Ondanks deze verbeterde sturing blijft Wildlands vanwege de omvang van het financiële belang een afzonderlijk aandachtspunt binnen het gemeentelijke risicobeleid. 2.1.6 Samenvatting benodigde weerstand In totaal bestaat de totale benodigde weerstandscapaciteit uit twee delen, te weten: Benodigde weerstandscapaciteit | Bedragen x € 1.000 Totale risicoportefeuille | 82.765 Risicoprofiel overige risico's | 18.847 Wildlands | 10.388 Totaal | 29.235 De gemeentelijke norm schrijft voor dat de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal 140% van het benodigde weerstandsvermogen moet bedragen. Bedragen x € 1.000 Benodigd weerstandsvermogen | 29.235 Benodigde capaciteit op basis van norm 140% | 40.929 103/180 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Begroting 2027-2030 2.2 Beschikbare weerstandscapaciteit en ratio weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie werkelijk beschikbaar heeft (W) of potentieel kan hebben (P) om de risico’s in financiële zin af te dekken.

Bedragen x Beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2027 | € 1.000 Algemene reserve (W) | 65.462 Algemene reserve grondexploitaties (W) | 15.589 Onvoorzien (W) | 318 Stille reserve (aandelen Enexis 50%) (P) | 19.662 Onbenutte belastingcapaciteit (P) | 5.462 Totaal | 106.493 Werkelijk aanwezig (W) | 81.369 Potentieel (P) | 25.124 Totaal | 106.493 Toelichting De aandelen Enexis hebben volgens een externe waardering een waarde van circa € 39,9 miljoen, terwijl deze voor ongeveer € 0,5 miljoen op de balans zijn opgenomen. De hieruit voortvloeiende stille reserve bedraagt afgerond € 39,0 miljoen. Volgens het gemeentelijke beleid wordt 50% hiervan meegenomen als potentiële weerstandscapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit bedraagt ongeveer € 5,5 miljoen. Deze is gebaseerd op het verschil tussen de woonlasten in Emmen en het landelijk gehanteerde normbedrag. De ratio weerstandsvermogen wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door het benodigde weerstandsvermogen.

Beschikbare | Benodigde | Ratio Bedragen x € 1.000 | weerstandscapaciteit | weerstandscapaciteit Aanwezige weerstandscapaciteit (W) | 81.369 | 29.235 | 2,78 Totale weerstandscapaciteit (W+P) | 0 | 29.235 | - 104/180 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Begroting 2027-2030 2.3 Financiële kengetallen De financiële kengetallen geven inzicht in de financiële gezondheid, weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente. Zij ondersteunen de beoordeling van de mate waarin de gemeente financiële risico's kan opvangen, toekomstige investeringen kan financieren en structureel financieel in balans blijft. De kengetallen dienen daarbij in onderlinge samenhang en in hun meerjarige ontwikkeling te worden bezien. De kengetallen netto schuldquote, netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen, solvabiliteitsratio en grondexploitatie hebben betrekking op de balans (vermogens- en schuldpositie) van de gemeente. De kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit geven inzicht in de mate waarin de gemeente beschikt over voldoende structurele baten en in de mogelijkheden om deze baten te vergroten. In onderstaande tabel zijn ook de signaleringswaarden van de provincie opgenomen die gebruikt worden om aan te duiden in hoeverre gemeenten risico’s lopen; hierbij is categorie A het minst risicovol en categorie C het meest risicovol.

Kengetallen | Signaleringswaarden provincie | Rekening | Begroting | Begroting A | B | C | 2025 | 2027 | 2030 Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% | 90,2% | 113,3% | 130,4% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle | < 90% | 90 - 130% | > 130% | 77,1% | 100,5% | 119,7% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% | 21,5% | 17,3% | 12,3% Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% | 6,2% | 6,9% | 5,3% Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% | 3,8% | 0,5% | -1,1% Belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% | 92,0% | 88,2% | 87,1% Per kengetal wordt toegelicht op welke wijze deze is berekend. In bijlage 2 zijn de kengetallen meerjarig weergegeven in een grafiek. Netto schuldquote (gecorrigeerd voor leningen) De netto schuldquote zegt iets over de mate waarin de totale schulden van de gemeente, door bijvoorbeeld de rentelasten die eruit voortvloeien, een beslag leggen op de jaarlijkse inkomsten van de gemeente. Dit kengetal wordt berekend door de totale schuld te delen door de totale baten van de begroting, exclusief mutaties in de reserves. De netto schuldquote neemt de komende jaren toe als gevolg van het omvangrijke investeringsprogramma. Naast de nieuw begrote investeringen is sprake van een aanzienlijke portefeuille van nog niet uitgevoerde investeringen uit eerdere jaren. Hierdoor neemt de financieringsbehoefte toe.

Op basis van historische realisatiecijfers is echter de verwachting dat de daadwerkelijke investeringen lager uitvallen dan de meerjarige begroting veronderstelt. Daardoor zal de feitelijke schuldontwikkeling naar verwachting gunstiger zijn dan de begrotingscijfers laten zien. Vanwege de verstrekte lening aan Wildlands is de netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen lager. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio zegt iets over de mate waarin de gemeente met eigen vermogen haar financiële verplichtingen kan voldoen. Een hogere ratio betekent een grotere financiële buffer. Dit kengetal wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het totale vermogen (passiva) en uitgedrukt als percentage. De solvabiliteitsratio staat de komende jaren onder druk door de groei van het balanstotaal als gevolg van investeringen. De gemeente blijft echter sturen op de in de beleidsnota opgenomen streefnorm van minimaal 20%. 105/180 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Begroting 2027-2030 106/180 Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie zegt iets over de mate waarin de financiële positie van de gemeente afhankelijk is van grondexploitaties. Een hogere waarde betekent een groter financieel belang en daarmee meer risico's. Dit kengetal wordt berekend door de waarde van de bouwgronden in exploitatie te delen door de totale baten, exclusief mutaties in de reserves.

Het kengetal grondexploitatie blijft ruim onder de provinciale signaleringsnorm. Daarmee is het relatieve risico vanuit de grondexploitaties beperkt en beheersbaar. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte zegt iets over de mate waarin de gemeente structureel in staat is om haar lasten te dekken met structurele baten. Een positief percentage betekent dat er structureel financiële ruimte is. Dit kengetal wordt berekend door het begrotingsresultaat uit te drukken als percentage van de baten, exclusief mutaties in de reserves. De structurele exploitatieruimte neemt af als gevolg van lagere rijksmiddelen in verhouding tot de (autonome) kostenstijgingen waarmee wij in onze begroting worden geconfronteerd. Dit bevestigt de noodzaak om tijdig maatregelen te nemen om ook op langere termijn een structureel sluitende begroting te behouden. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit zegt iets over de mate waarin de gemeente ruimte heeft om de lokale belastingen te verhogen. Een percentage boven 100% betekent dat de woonlasten hoger zijn dan het landelijke gemiddelde. Dit percentage wordt berekend door de woonlasten voor een gezin met een gemiddelde WOZ-waarde te delen door de landelijke gemiddelde woonlasten. De belastingcapaciteit bevindt zich al meerdere jaren onder het landelijk gemiddelde.

Hierdoor beschikt de gemeente over een beperkte maar aanwezige mogelijkheid om indien noodzakelijk extra inkomsten te genereren. 2.4 Eindconclusie De financiële positie van de gemeente Emmen is op dit moment voldoende om de geïnventariseerde risico’s op te vangen. De beschikbare financiële buffers bieden hiervoor ruimte. Tegelijkertijd neemt de financiële ruimte richting 2030 af, onder meer door de ontwikkeling van de schuld en rentelasten, de dalende solvabiliteit en de omvangrijke onderhouds- en investeringsopgave. Ook ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de structurele rijksfinanciering vragen aandacht. Dit vraagt de komende jaren om actieve monitoring en samenhangende sturing op investeringen, uitvoeringscapaciteit en eventuele ombuigingen. Daarmee kan tijdig worden bijgestuurd wanneer risico’s zich daadwerkelijk voordoen of de financiële ruimte verder onder druk komt te staan. 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 3 Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente heeft veel vermogen geïnvesteerd in kapitaalgoederen in de vorm van wegen, riolering, kunstwerken, groen, water, verlichting, verkeersregelinstallaties en vastgoed. Goed beheer van deze goederen – ook wel assets genoemd – zorgt ervoor dat ze zoveel mogelijk waarde toevoegen voor onze inwoners.

Meldingen houden vaak ook verband met de assets: defecte verlichting, gaten in de weg of een onvoldoende functionerend rioolstelsel. De assets staan niet los van elkaar, maar bepalen gezamenlijk het beeld van de openbare ruimte. Deze verplichte paragraaf heeft tot doel inzicht te geven in de beleidsmatige en financiële keuzes rondom het beheer van belangrijke gemeentelijke kapitaalgoederen. Beheer omvat alle maatregelen die erop gericht zijn om vooraf vastgestelde doelen in de openbare ruimte te bereiken en in stand te houden. Onderhoud speelt daarbinnen een grote rol, want het omvat het verzorgen, repareren of herstellen van (delen van) objecten. Dit is gericht op een zo lang mogelijke levensduur. Als het einde van de levensduur bereikt is – en onderhoud niet meer rendabel is – wordt een object in de regel vervangen door een nieuwe. Dan is sprake van een vervanging. 3.1 Wegen Beleidskader Het huidige uitgangspunt is dat het wegenareaal op minimaal C-niveau moet worden gebracht en gehouden. Met de raad wordt gesproken over het opnieuw vaststellen van een gewenst kwaliteitsniveau. In september 2026 is hiervoor de eerste stap gezet door middel van een informatiebijeenkomst waarin verschillende kwaliteitsscenario's zijn voorgelegd. De volgende stap is een discussie met de raad over het gewenste kwaliteitsscenario.

Dit gewenste kwaliteitskader vormt eveneens de basis voor het nieuwe beleidsplan wegen dat in 2027 wordt opgeleverd. Hieruit vloeit een beheerplan voort met een meerjarenplanning. Uitvoering Periodiek wordt een globale visuele inspectie uitgevoerd conform het CROW-inspectieprotocol. De resultaten worden verwerkt in het beheersysteem en vormen de basis voor het actualiseren van het onderhoudsplan. Afwijkingen van norm D worden alleen geaccepteerd als deze zijn onderbouwd met een risicoanalyse en beheersmaatregelen. De globale visuele inspectie van 2024 toont aan dat 77% van de verhardingen voldoet aan het gestelde minimumniveau C of beter. Het aandeel verhardingen met kwaliteitsniveau D is met 4% afgenomen ten opzichte van 2020. Deze ontwikkeling is het resultaat van gerichte investeringen via ‘Reconstructie wegen’, het 'Deklagenprogramma' en het investeringsproject ‘Uitvoeringsplan Wegen’, ook wel bekend onder de naam 'Onderhoud Werkt'. De ingezette lijn wordt in 2027 voortgezet, met prioriteit voor verkeersveiligheid en comfort. Een nieuwe globale visuele inspectie is gepland. De uitkomsten hiervan zullen in de eerste helft van 2027 bekend worden.

A+ | A | B | C | D 2020 | 44 % | 16% | 6% | 7% | 27% 2024 | 32,1% | 32% | 10,5% | 2,5% | 23% 2026* | 33% | 32,5% | 10% | 2,5% | 22% *De cijfers 2026 betreffen een voorlopige inschatting op basis van actuele gegevens uit het beheersysteem. De definitieve kwaliteitsverdeling van het wegenareaal wordt vastgesteld na de globale visuele inspectie waarvan de gegevens in de eerste helft van 2027 bekend worden. In 2027 worden verdere stappen gezet in het reduceren van het aandeel D-wegen. Tegelijkertijd worden de plannen verder uitgewerkt om het achterstallige onderhoud weg te werken en dit op realistische wijze te ramen in de begroting 2028 en de meerjarenraming 2029-2031. Hierbij wordt een cyclische aanpak gehanteerd van inspectie, analyse, planning en uitvoering, waarbij de programmering periodiek wordt herijkt op basis van de actuele gegevens. 107/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Financiën Op basis van geactualiseerde areaalgegevens en uitgevoerde inspecties is op basis van ons rekenmodel vastgesteld dat het aanvankelijk begrote exploitatiebudget onvoldoende was om het vastgestelde kwaliteitsniveau van het wegenareaal duurzaam te behouden. Om de kwaliteit van het wegenareaal op het gewenste niveau te brengen en te houden, zijn aanvullende exploitatiemiddelen noodzakelijk.

Naar aanleiding hiervan wordt de raad voorgesteld om vanaf 2028 structureel extra budget beschikbaar te stellen voor het beheer en onderhoud van wegen. Deze uitbreiding van het exploitatiebudget wordt gefaseerd ingezet. Hierbij wordt rekening gehouden met de absorptiecapaciteit van de markt, een doelmatige programmering van werkzaamheden en de bereikbaarheid binnen de gemeente. Door middel van een groeimodel worden de beschikbare middelen stapsgewijs op het benodigde niveau gebracht. De budgetuitbreiding is verwerkt in deze begroting en de bijbehorende mutatie is nader toegelicht onder de financiële afwijkingen van beleidsprogramma 7. De ontwikkeling van het beschikbare exploitatiebudget is zichtbaar in het beschikbare exploitatiebudget van onderstaande tabel. De investeringen worden risicogestuurd ingezet en zijn gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de verhardingen. Eind 2026 is naar verwachting nog ongeveer € 15,3 miljoen beschikbaar uit eerder toegekende investeringskredieten. Hiervan wordt naar verwachting € 4,8 miljoen in 2027 in de markt gezet. Daarnaast zijn in de begroting voor de komende jaren nieuwe investeringskredieten opgenomen. Het gaat om jaarlijks | € 500.000 voor het 'Deklagenprogramma' en € 476.000 voor 'Reconstructie wegen.' Deze kredieten zijn opgenomen in de investeringsplanning in paragraaf 2.6 van de financiële begroting.

(bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 4.441 | 3.433 | 3.628 | 4.204 | 5.033 | 5.862 Kapitaalslasten | 3.146 | 3.460 | 4.113 | 4.406 | 4.812 | 5.022 Saldo | 7.587 | 6.893 | 7.741 | 8.610 | 9.844 | 10.884 Voortgang We werken eraan om achterstallig onderhoud (wegen op D-niveau) in te lopen. We onderzoeken door middel van een marktconsultatie welke inkoop- en contractvormen het meest geschikt zijn, om zo aan te sluiten bij de huidige marktsituatie en versnelling in te zetten. De resultaten van deze consultatie worden in het najaar van 2026 verwacht. Op basis daarvan passen we onze inkoopstrategie aan. In 2025 is gestart met een herijking van het investeringsproject ‘Onderhoud Werkt’, waarbij prioritering plaatsvindt op basis van verkeersveiligheid en maatschappelijke impact. Randvoorwaarden zijn een goed functionerend beheerinformatiesysteem. Deze herijking gaat in 2027 door, waardoor we het aantal wegen met kwaliteitsniveau D doelgerichter en effectiever kunnen aanpakken. Om de investeringsgelden nog efficiënter in te kunnen zetten, is in 2026 de eerste van een reeks asfaltonderzoeken uitgevoerd. Hierbij wordt door middel van steekproeven in afgebakende gebieden de opbouw en kwaliteit van asfaltwegen onderzocht.

Daarnaast is een maatregeltoets uitgevoerd als aanvulling op de laatst bekende inspectiegegevens. Dit is een technische beoordeling waarbij de voorgestelde onderhoudsmaatregelen uit het beheersysteem worden getoetst op juistheid, zodat deze aansluiten op de planning en begroting. De uitkomsten van de onderzoeken en de marktconsultatie zijn van groot belang om de investerings- en onderhoudsbudgetten zo effectief mogelijk in te zetten in 2027. Ook werken we aan het doorontwikkelen van onze systemen in relatie tot data en nieuwe technologie. Data is voor beheer essentieel. Er loopt daarom een project om onze data te verbeteren. Hierdoor kunnen we beter plannen en uitvoeren. We werken aan een realistische planning om de werkzaamheden gefaseerd uit te voeren, zodat de bereikbaarheid van Emmen kan worden gewaarborgd. In 2027 wordt naast het reguliere onderhoud bijgedragen aan de aanpassing van de kruisingen op de Houtweg en wordt integraal groot onderhoud uitgevoerd in Klazienaveen, in de omgeving De Kap, Voeghoutenstraat, De Wieken en De Schoepen. Er worden ook reconstructies uitgevoerd aan de Kalkovenwijk, Verlengde Tweede Groenewijk en nabije omgeving in Emmer-Compascuum. Deze reconstructies brengen het percentage D-niveau terug met een 0.5 procent.

108/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Basisgegevens Verhardingen omvatten zoal rijbanen, fietspaden en voetpaden, maar ook parkeerterreinen, -stroken en -vakken. Het gaat daarmee verder dan alleen 'wegen'. Het onderhoud aan verhardingen is belangrijk voor de gebruikers waar het gaat om de verkeersveiligheid en comfort. Het aanzien van de verhardingen verbetert de beleving van de openbare ruimte voor onze bewoners in hun leef- en werkomgeving en dat geldt ook voor de bezoekers van onze gemeente. De gemeente Emmen heeft afgerond 9.600.000 m2 aan verhardingen. Hieronder staat de opbouw naar verhardingstype - elementen (zoals straatklinkers en betontegels), asfalt, cementbeton en halfverhard of onverhard - en gebruiksdoeleinde.

Verhardingstype | Oppervlak in m² | Percentage Elementen | 4.918.180 | 51,3 Asfalt | 3.785.343 | 39,4 Cementbeton | 462.098 | 4,8 Halfverhard/onverhard | 422.591 | 4,4 TOTAAL | 9.588.212 | 100 Gebruiksdoeleinde | Oppervlak in m² | Percentage Rijbaan | 5.937.007 | 61,9 Voetpad | 1.392.851 | 14,5 Fietspad | 863.833 | 9,0 Parkeervak/strook/terrein | 663.886 | 6,9 Inrit | 471.396 | 4,9 Drempel | 97.929 | 1,0 Overige | 161.310 | 1,7 TOTAAL | 9.588.212 | 100 3.2 Riolering Beleidskader Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geeft invulling aan de wettelijke zorgplicht voor een doelmatige inzameling en het transport van afvalwater, hemelwater en grondwater. In het GRP zijn de hoofdlijnen vastgelegd van de aanpak die nodig is om de gewenste situatie te realiseren. De huidige planperiode loopt tot en met 2028. Uitvoering Veel rioleringsprojecten kennen een integraal karakter. Bij vervanging van riolering wordt doorgaans ook de bovengrondse inrichting van de openbare ruimte aangepast. Deze combinatie van werkzaamheden leidt tot langere doorlooptijden en vraagt om intensieve afstemming met andere disciplines. Daarnaast kan de integrale aanpak financiële uitdagingen met zich meebrengen, doordat de projectomvang vaak wordt vergroot (werk-met- werk maken). Bij de voorbereiding en uitvoering van projecten wordt actief ingezet op burgerparticipatie.

Dit draagt bij aan een zorgvuldige besluitvorming, maar verlengt in de praktijk de doorlooptijd. Hierdoor beslaan projecten veelal meerdere jaren en worden de bijbehorende investeringskosten over deze jaren gespreid. 109/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Financiën Via de rioolheffing brengt de gemeente de kosten voor beheer en onderhoud van het rioleringsstelsel in rekening bij de aangeslotenen. Onder deze heffing vallen onder meer de kapitaallasten en exploitatiekosten. Eventuele tekorten of overschotten worden verrekend met de voorziening riolering. Vanuit het beschikbare budget is € 4.319.000 beschikbaar voor regulier beheer en onderhoud van het rioleringsstelsel. (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 4.272 | 5.551 | 6.308 | 5.834 | 6.178 | 6.192 Mutatie voorziening | 235 | -1.478 | -2.369 | -1.836 | -1.771 | -1.771 Kapitaalslasten | 3.707 | 3.950 | 4.621 | 5.515 | 5.824 | 5.831 Saldo | 8.215 | 8.022 | 8.560 | 9.514 | 10.231 | 10.252 Voortgang De grotere rioleringsprojecten die de komende jaren in uitvoering komen, zijn onderverdeeld in autonome projecten en integrale projecten. Bij de autonome projecten ligt de focus op vervanging en verbetering van de rioleringsinfrastructuur.

De voortgang van een aantal projecten wordt onder meer beïnvloed door de planning van en afstemming met nutspartijen en de beschikbaarheid van capaciteit (zowel intern als bij externe partijen). Bij de autonome projecten wordt in Angelslo gewerkt aan de voorbereiding van de aanleg van een afvoer vanaf de vijver Veldlaan naar het Bargermeerkanaal en de vervanging van bestaande riolering aan de Angelsloërdijk en Jules Verneweg. Door de aanwezigheid van veel kabels en leidingen is sprake van een complexe voorbereiding. De uitvoering start naar verwachting in 2027. In Nieuw-Amsterdam wordt het gemengde riool in de Leemweg en Sportlaan vervangen door een gescheiden stelsel. Door afstemming met nutsbedrijven verschuift de aanbesteding naar eind 2026 en de uitvoering naar begin 2027. Voor Nieuw-Dordrecht is de voorbereiding van de vervanging van de riolering in de Boekweitveld gestart. Hiermee wordt de wateroverlast tijdens piekbuien aangepakt. De voorbereiding wordt naar verwachting in het najaar van 2026 afgerond, waarna uitvoering afhankelijk is van beschikbare capaciteit bij nutsbedrijven. Ook binnen de integrale projecten wordt voortgang geboekt. In Bargeres wordt de riolering in de Orvelterbrink vervangen en uitgebreid met een regenwaterriool. De uitvoering loopt door tot de zomer van 2026, waarna de groeninrichting volgt.

Voor Erica, in de Havenstraat en Kerklaan, zijn de plannen gereed en worden deze besproken met bewoners en belanghebbenden. Afhankelijk van de uitkomsten hiervan wordt uitvoering na de bouwvak van 2027 gefaseerd gestart. In Veenoord zijn de eerste 2 fasen van de rioolvervanging afgerond. De derde fase wordt momenteel verder uitgewerkt en aanbesteed, met uitvoering voorzien in 2027. In Emmer-Compascuum bereiden we de vervanging van de riolering voor in het Hoofdkanaal OZ en de Willehadshof. De uitvoering start naar verwachting in 2027. In Emmermeer maakt de rioolvervanging deel uit van een bredere gebiedsontwikkeling en woningbouwopgave. Hier wordt gestart met de vervanging van de riolering aan de Valtherlaan en Valtherzandweg door een gescheiden stelsel met infiltratievoorzieningen. De uitvoering wordt afgestemd op de bouwplannen van Domesta. Zo wordt toegewerkt naar een afvoersituatie die meer bestand is tegen extreme regenval. Daarnaast is een aantal projecten gepland waarvan de uitvoering afhankelijk is van externe factoren, met name de planning en capaciteit van nutspartijen en de voortgang van andere ruimtelijke ontwikkelingen. Hierdoor kan op dit moment nog geen definitieve planning voor de uitvoering worden vastgesteld. Tot slot lopen er omvangrijke vervangingsprojecten in samenhang met de programma’s Emmen Centrum en Bereikbaarheid.

In 2027 wordt naar verwachting gestart met de eerste fase van de rioolvervanging in de Weerdingerstraat. Ook de rioolvervanging aan de Angelsloërdijk en Kerkhoflaan wordt voorbereid in combinatie met de aanleg van de doorfietsroute F862. Deze projecten worden gefaseerd uitgevoerd vanwege hun omvang en complexiteit. 110/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen Begroting 2027-2030 111/180 Basisgegevens De gemeente gebruikt een beheersysteem voor het beheer van de riolering. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Emmen. Het areaal is per 1 juli 2026 als volgt opgebouwd: Omschrijving Aantal Eenheid Gemengde riolering 434 km Droogweerafvoer riolering (vuilwater) 288 km Hemelwaterriolering 277 km Aangesloten afvoerend oppervlak (gemengd & verbeterd) 982 ha Riooloverstorten 123 stuks Bergbezinkvoorzieningen 15 stuks Hoofdgemalen (gemengd & droogweerafvoer) 98 stuks Hoofdgemalen (hemelwaterafvoer) 18 stuks Persleidingen 32 km Drukunits en vacuümputten 1.328 stuks Drukleiding en vacuümleiding 229 km Overstortvijvers 10 stuks Kolken 60.000 stuks Infiltratie-units 500 m3 Drainage 9 km Infiltratieriool 46 km Peilbuizen 78 stuks Regenmeters 15 stuks Ontwatering 112 km Onderhoud oevers van vijvers 12 km Reinigen duikers 1 km Maaien wadi 105.100 m2 Plaggen bodem wadi 11.800 m2 3.3 Kunstwerken Beleidskader De staat van de kunstwerken wordt periodiek bepaald aan de

hand van NEN-normeringen. Hiervoor worden alle kunstwerken geïnspecteerd. Daarbij wordt een prioritering aangebracht op basis van veiligheid, functionaliteit, duurzaamheid en toonbaarheid. Inventarisatie en inspectie van alle kunstwerken is in juli 2026 gestart en zal ook in 2027 doorgaan. In 2027 wordt een nieuw beleidsplan voor kunstwerken opgeleverd. Uitvoering Voor de constructieve veiligheid van leuningen en constructies wordt elke 2 tot 4 jaar een visuele inspectie uitgevoerd. Uit de lopende inspecties komt in 2027 een nieuw beheerplan voort, net als vernieuwde meerjarenonderhoudsprogramma’s (MJOP’s). Het jaarlijks geplande onderhoud wordt op basis van het MJOP en deze beheersplannen gepland. In de begroting is voor het onderhoud een structureel budget opgenomen. 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Financiën Het budget voor kunstwerken is onderverdeeld in beheer en onderhoud. Het bu | dget voor beheer wordt besteed aan structurele kosten van diensten zoals de bediening van beweegbare bruggen door de Emco. | Vanuit het onderhoudsbudget wordt het onderhoud aan de civiele kunstwerken betaald.

(bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 1.991 | 1.234 | 1.107 | 1.136 | 1.166 | 1.196 Kapitaalslasten | 434 | 446 | 427 | 530 | 524 | 506 Saldo | 2.425 | 1.680 | 1.534 | 1.665 | 1.690 | 1.702 Voortgang Naast regulier onderhoud is voor 2027 de vervanging van beschoeiingen op een aantal locaties in de Rietlanden gepland. Vanaf het Q4 2026 tot en met Q1 2027 wordt de toegangsbrug van het Industrieel Smalspoor Museum in Erica vervangen. Ook wordt in 2027 groot onderhoud uitgevoerd aan de Molenbrug in Nieuw-Amsterdam-Veenoord. De aanpak van deze bruggen wordt uit bestaande kredieten gedekt. Basisgegevens De gemeente Emmen heeft 199 bruggen, viaducten en tunnels. Hiervan zijn 17 beweegbare | stalen bruggen. Overige (civieltechnische) kunstwerken die we beheren zijn: steigers en vlonders, geleiderails, duikers, kade | - en keermuren, leuningen en hekwerken, beschoeiingen en kades, markt | - en stroomkasten, walstroomvoorzieningen en aanlegsteigers. Bovendien vallen er nog diverse pleinen, bollards, fonteinen en overige waterpartijen onder het beheer van de gemeente.

3.4 Groen en water Beleidskader • | Bomen: In de Bomenverordening van 2011 is de bescherming van waardevolle bomen, ouder dan 50 jaar, en monumentale bomen, ouder dan 80 jaar, vastgelegd, net als die van waardevolle boomstructuren. Vanuit de verordening zijn nadere regels vastgesteld in de vorm van ‘Uitvoeringsbesluit criteria en register voor monumentale, waardevolle bomen en overzicht van waardevolle structuren’. Hiermee worden de lijsten van genoemde groenelementen vastgesteld. Ter aanvulling geldt sinds 2014 het Uitvoeringsbeleid bomen. Ons bomenbeleid is gericht op het behoud van alle bomen die bijdragen aan een samenhangend, vitaal en duurzaam bomenbestand. Tot slot is het streven om te voldoen aan de bomennorm (3-30-300): vanuit elke woning zie je 3 bomen, 30 procent van een wijk valt in de schaduw van een boom en op 300 meter van elke woning is een bos of parkje. • | Stedelijk groen: In het centrum van Emmen en Klazienaveen wordt het stedelijk groen onderhouden volgens CROW-beeldkwaliteitsniveau A. In de dorpen en woonwijken geldt CROW-beeldkwaliteit B. • | Landschappelijk groen: Het landschappelijk groen wordt ecologisch en doelmatig onderhouden, op CROW- beeldkwaliteitsniveau C. • | Begraafplaatsen: Begraafplaatsen worden onderhouden op CROW-beeldkwaliteitsniveau A.

• | Speel- en sportvoorzieningen: In alle wijken en dorpen zijn centrale speel-, sport- en ontmoetingsplekken. Elke centrale plek bevat minimaal 1 inclusief speeltoestel. Voor kinderen tot 6 jaar blijven kleinschalige speelplaatsjes behouden in hun directe woonomgeving. Voor het openbaar groen ontwikkelen we in 2027 een nieuw beleidsplan. Deze heeft het IBOR als vertrekpunt en hierin nemen we bovenstaande elementen mee. 112/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Uitvoering Het reguliere beheer is vastgelegd in geactualiseerde onderhoudsbestekken en vormt de basis voor het onderhoud. • | Bomen: Jonge bomen krijgen elke 3 jaar begeleidende snoei, volwassen bomen eens in de 6 jaar en bomen in natuurgebieden worden alleen bij noodzaak gesnoeid. Daarnaast is er een kap | - en inboetbestek. Tot slot voeren we beheer op eikenprocessierupsen. • | Stedelijk groen:  | Niveau A, geldend in het centrum van Emmen en Klazienaveen, betekent strak gemaaide gazons, verzorgde beplanting en bloeiende planten die bijdragen aan een representatieve uitstraling.  | Niveau B, geldend in andere dorpen en wijken, betekent ruimte voor natuurlijke groei, zoals bloemrijke grasvelden die biodiversiteit stimuleren en een vriendelijk straatbeeld creëren. Het onderhoud is sober en doelmatig en richt zich hier op een balans tussen leefbaarheid en functionaliteit.

• | Landschappelijk groen: Jaarlijks worden ruig gras en grasbermen, sloten en oevers gemaaid. Bosschages en landschappelijke elementen zoals houtwallen, singels en recreatievijvers worden reactief beheerd. Het beheer van invasieve exoten in het water en op het land hoort hier ook bij. De uitvoering is belegd bij gespecialiseerde groenbedrijven. • | Begraafplaatsen: Niveau A betekent strak gemaaide gazons, weinig tot geen onkruid en strak gesnoeide hagen. De uitvoering is in handen van een gespecialiseerd groenbedrijf. • | Speel- en sportvoorzieningen: Op basis van wet- en regelgeving vinden jaarlijks inspectie- en onderhoudsrondes plaats. Per voorziening houden we een logboek bij waarin gebreken worden vastgelegd en aansluitend opgelost. Mocht een voorziening afgekeurd zijn, dan wordt deze verwijderd.

Financiën (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 13.420 | 13.178 | 13.004 | 13.371 | 13.740 | 14.104 Kapitaalslasten | 530 | 636 | 905 | 891 | 870 | 1.068 Saldo | 13.951 | 13.815 | 13.909 | 14.262 | 14.610 | 15.172 Voortgang We continueren onze huidige onderhoudsbestekken zoals snoeien van bomen, kap- en herplant bestek, stedelijk groenonderhoud door de EMCO-groep, exotenbeheer op water en land, maaien van bloemrijke grasvelden, het maaien van ruige grasvelden sloten en oevers en de uitvoering van kleinschalige groen-grijsrenovaties. Daarnaast zal er extra inzet nodig zijn om de waterkwaliteit van de Rietplas op niveau te behouden. 113/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Basisgegevens De gemeente Emmen beschouwt haar groenvoorzieningen als essentieel kapitaalgoed dat bijdraagt aan een gezonde, leefbare en klimaatbestendige omgeving. Het openbaar groen omvat onder meer bomen, plantsoenen, bermen, bloemrijke grasvegetaties, water, sloten, ecologische zones en recreatief groen.

Type / omschrijving | Stedelijk | Landschappelijk | Begraafplaatsen | Totaal Bomen | 68.777 | 30.877 | 1.406 | 101.060 | stuks Bos/ Bosplantsoen | 173 | 342 | 12 | 527 | ha Beplantingen | 1.004 | 9 | 5 | 1018 | ha Gazon | 404 | 0 | 18 | 422 | ha Bloemrijke grasvelden | 27 | 5 | 1 | 33 | ha Ruige grasvelden | 329 | 450 | 2 | 781 | ha Wateroppervlak | 176 | 231 | 0 | 407 | ha Wadi’s | 1 | 1 | 0 | 2 | ha Sloten | 25 | 229 | 0 | 254 | km Recreatieve verhardingen | 39 | 20 | 0 | 59 | are Speelondergronden | 90 | 0 | 0 | 90 | are Speeltoestellen | 1.693 | 0 | 0 | 1.693 | stuks Sporttoestellen | 510 | 0 | 0 | 510 | stuks (Picknick-)bankjes | 1.147 | 121 | 47 | 1.315 | stuks 3.5 Verlichting Beleidskader Eind 2021 is het beleidsplan Gerichter Verlicht in de openbare ruimte door de raad vastgesteld. Deze loopt nog tot eind 2027. In dit beleidsplan staat aangegeven dat voor de horizontale lichtsterkte maximaal 70% van de in de richtlijn opgegeven hoeveelheid licht wordt aangehouden. Daarnaast wordt terughoudend omgegaan met het plaatsen van verlichting, maar wordt wel ingestoken op het verlichten van minimaal een fietsroute vanuit een kern richting Emmen. Uitvoering In de afgelopen jaren is er veel openbare verlichting vervangen door energiezuinige led-verlichting. Dit is grootschalig gedaan en door de hele gemeente.

De nadruk heeft daarbij gelegen op armaturen waarvan de lampen werden uitgefaseerd en dus niet meer leverbaar waren. Voor deze grootschalige vervangingen is nog budget tot en met 2027. De bestaande openbare verlichting wordt vervangen als deze economisch is afgeschreven. De afschrijvingstermijn voor masten is hierbij 50 jaar en voor armaturen is dit 25 jaar. Voor de komende jaren betekent dit dat er een vervangingsopgave is van 13% van de lichtmasten en 18% van de armaturen. Daarnaast is er ook het dagelijks onderhoud in de vorm van het verhelpen van storingen en schades. 114/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Financiën (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 1.044 | 1.147 | 980 | 980 | 980 | 980 Kapitaalslasten | 330 | 359 | 464 | 701 | 767 | 769 Saldo | 1.374 | 1.507 | 1.445 | 1.681 | 1.747 | 1.749 Voortgang In 2027 zal verdergegaan worden met het grootschalig vervangen van verouderde verlichting. Ook zal worden meegelift met de diverse civiele plannen die worden uitgevoerd. En uiteraard is er het dagelijks onderhoud. Basisgegevens In onderstaande tabel is per kern weergegeven hoeveel lichtmasten er zijn. Dit omvat ook lichtmasten die buiten de bebouwde kom staan, maar voor het areaal onder een bepaalde kern vallen.

In totaal heeft de gemeente 25.036 lichtmasten in beheer. Kern | Aantal Barger-Compascuum | 279 Emmen | 15.071 Emmer-Compascuum | 1.344 Erica | 1.014 Klazienaveen | 2.383 Klazienaveen-Noord | 83 Nieuw-Amsterdam | 938 Nieuw-Dordrecht | 389 Nieuw-Schoonebeek | 190 Nieuw-Weerdinge | 750 Roswinkel | 196 Schoonebeek | 1.002 Veenoord | 348 Weiteveen | 424 Zandpol | 90 Zwartemeer | 535 Totaal | 25.036 3.6 Verkeersregelinstallaties Beleidskader Verkeersregelinstallaties (VRI’s) dragen bij aan een veilige, efficiënte en duurzame doorstroming van het verkeer, beschermen kwetsbare verkeersdeelnemers en ondersteunen het openbaar vervoer. Goed functionerende VRI’s verminderen het risico op ongevallen en dragen bij aan de leefbaarheid in de stad en dorpen. VRI's worden uitsluitend in stand gehouden wanneer deze noodzakelijk zijn voor de verkeersveiligheid, doorstroming of bereikbaarheid. 115/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 De kwaliteit van de verkeersregelinstallaties ,VRI's, is goed als gevolg van de juiste onderhoudsfrequentie en de tijdige vervanging aan het einde van de levensduur. De VRI dient technisch goed te functioneren en verkeerskundig te zijn afgesteld op de verkeersbehoefte. Alle VRI’s | zijn aangesloten op onze verkeerscentrale. De staat van onderhoud draagt bij aan de uitstraling van het centrum.

Bijvoorbeeld door het combineren van de VRI met openbare verlichting en bewegwijzering. En door nieuwe masten in de kleurstelling van het desbetreffende gebied uit te voeren. De gemeente zet in op een betrouwbaar en toekomstbestendig verkeerssysteem. Daarbij wordt bij investeringen in verkeersregelinstallaties een zorgvuldige afweging gemaakt tussen maatschappelijke meerwaarde, technische haalbaarheid en doelmatige inzet van middelen. Uitvoering Storingen worden automatisch door de VRI’s aan de centrale en de onderhoudsaannemer gemeld en binnen de geldende responstijden opgelost. Om de VRI's af te stemmen op de verkeersbehoefte worden deze in het kader van verkeerskundig beheer regelmatig geschouwd en indien nodig worden zij opnieuw afgesteld op bijvoorbeeld gewijzigde verkeersstromen tijdens werkzaamheden. Masten worden niet actief onderhouden – pas bij vervanging van de verkeersregelautomaat wordt gekeken of masten vervangen of geschilderd moeten worden. De onderhoudsaannemer voert daarnaast een keer per jaar preventief onderhoud uit aan het buitenwerk van de VRI. Met de leveranciers van de verkeersregeltoestellen hebben wij onderhoudscontracten, waarbinnen 1 keer per jaar preventief onderhoud aan de verkeersregelautomaat wordt verricht. De levensduur van een VRI is natuurlijk niet onbeperkt. | 15 jaar na plaatsing is er sprake van gedeeltelijke vervanging.

Hierbij worden de verkeersregelautomaat, lantaarns en drukknoppen vervangen. 30 jaar na plaatsing is integrale vervanging aan de orde. Hierbij wordt de hele installatie vervangen, dus ook de masten, portalen en kabelnet. Detectielussen in of onder het wegdek blijven liggen | en worden voor de nieuwe VRI gebruikt als ze nog goed functioneren. De gemeente zet hierbij ook in op het verminderen van het aantal verkeersregelinstallaties waar deze vanuit verkeerskundig oogpunt niet langer noodzakelijk zijn. In dat kader is het voornemen om de verkeersregelinstallaties op de N862 in Nieuw-Dordrecht en de Statenweg tussen 2026 en 2029 te verwijderen. Voor het onderhoud werken wij samen met de gemeente Coevorden. De gemeente Emmen is voor de aannemer penvoerder voor het onderhoudscontract met beide gemeenten. Hoewel met de Kadernota 2023 is besloten verkeersregelinstallaties om te bouwen naar intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI's), wordt de verdere uitrol voorlopig opgeschort. Aanleiding hiervoor zijn technische knelpunten in de datacommunicatie, beperkte uitvoeringscapaciteit bij leveranciers en onzekerheid over de baten van verdere implementatie. De lopende ombouw van de zes verkeersregelinstallaties aan de Boermarkeweg wordt afgerond. Voor de overige installaties worden vooralsnog geen nieuwe ombouwprojecten gestart.

Op een later moment wordt, op basis van technologische ontwikkelingen, marktomstandigheden en een hernieuwde afweging van kosten en baten, beoordeeld of verdere uitrol van iVRI's wenselijk en doelmatig is. Met deze koers kiest de gemeente voor een beheerste en verantwoorde ontwikkeling van haar verkeersmanagementsysteem, waarbij betrouwbaarheid, doelmatigheid en zorgvuldig gebruik van publieke middelen centraal staan. Financiën (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 354 | 470 | 457 | 457 | 453 | 453 Kapitaalslasten | 161 | 163 | 149 | 200 | 191 | 189 Saldo | 515 | 633 | 606 | 657 | 644 | 642 116/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen | Begroting 2027-2030 Voortgang In 2027 wordt niet verder gewerkt aan de uitrol van de iVRI's. | Door problemen met de communicatie functioneren ze nog niet volwaardig. In 2025 is onderzoek opgestart met KPN naar de problemen in de datacommunicatie. Dit onderzoek is nog niet afgerond. De wijze waarop de (verdere) uitrol van iVRI's | plaatsvindt is afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek. De komende jaren is groot onderhoud nodig aan 5, van de 7, VRI's aan de Hondsrugweg. Deze zijn tussen 2028 en 2031 technisch afgeschreven. In 2027 moet de voorbereiding starten voor de eerste | twee VRI's bij de Hondsrugtunnel.

Er is alleen geen structureel budget beschikbaar voor groot onderhoud en daarom wordt dit voor onbepaalde tijd uitgesteld. Met correctief onderhoud verwachten we eventuele storingen te | kunnen verhelpen, maar de storingsgevoeligheid van de VRI's op de Hondsrugweg zal wel toenemen. | Als de storingsgevoeligheid toeneemt en het beschikbare budget onvoldoende wordt om de storingen te verhelpen, leggen wij het college en de raad een besluit voor over de noodzakelijke maatregelen om de verkeersveiligheid te waarborgen. In 2027 wordt een VRI ontmanteld in de N862 bij Nieuw-Dordrecht vanwege de aanleg van een ongelijkvloerse aansluiting. Basisgegevens Er zijn in de gemeente Emmen 18 VRI’s. Hiervan zijn er 6 in ombouw naar iVRI’s. De raad heeft budget beschikbaar gesteld om ons complete areaal om te bouwen naar iVRI's. Daarnaast worden nog enkele andere installaties meegenomen bij het onderhoud van de VRI's. Het gaat om 3 knipperlichtinstallaties in Angelslo en Klazienaveen en 1 voorwaarschuwingssein bij de overweg Boslaan in Emmen. 3.7 Vastgoed Beleidskader Er wordt nieuw vastgoedbeleid opgesteld. Dit zal naar verwachting begin 2027 worden voorgelegd aan de raad. Hierin wordt stilgestaan bij de visie op gemeentelijk vastgoedeigendom, wettelijke verplichtingen en keuzes die we als gemeente Emmen daarin maken.

Ook zal de raad worden gevraagd kaders mee te geven in de sturing op dit vastgoed. Welk onderhoudsniveau willen we hanteren in welke situaties, wat zijn belangrijke ambities en kaders op gebied van verduurzaming of toegankelijkheid waar we rekening mee houden bij het beheer of toekomstige ingrepen? De raad wordt hier actief over geïnformeerd en meegenomen zodat er een goed gedragen beleidskader | komt waarmee het gemeentelijke vastgoedmanagement verder kan worden geprofessionaliseerd. Uitvoering Op dit moment wordt gewerkt met een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) waarin wordt gestuurd op conditiescore 3. Daar wordt het jaarlijkse onderhoudsbudget op gebaseerd. We toetsen dit via externe inspecties van het vastgoed. Alle objecten worden geïnspecteerd en de conditie wordt inzichtelijk gemaakt. De MJOP zal op basis hiervan ook worden vernieuwd. De inspecties zijn eind 2026 afgerond en worden dan beoorde | eld en in het MJOP verwerkt, zodat we begin 2027 inzichtelijk hebben of het onderhoudsbudget past bij de onderhoudsbehoefte. Gezien de toename van het aantal gebouwen en de eerste inschatting van de huidige onderhoudsstaat is de verwachting nu dat het huidige onderhoudsbudget te krap is. We werken daarom ook voorstellen uit om dit op te vangen en op te lossen. Deze voorstellen worden in het vastgoedbeleid meegenomen.

Financiën (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar exploitatiebudget | 3.823 | 3.837 | 3.623 | 3.569 | 3.570 | 3.570 Mutatie voorziening | 105 | 142 | 142 | 142 | 142 | 142 Kapitaalslasten | 6.390 | 6.680 | 7.280 | 7.909 | 8.942 | 8.988 Saldo | 10.318 | 10.659 | 11.045 | 11.620 | 12.653 | 12.699 117/180 3 Onderhoud kapitaalgoederen Begroting 2027-2030 118/180 Voortgang In 2027 zal de MJOP volledig worden vernieuwd. Tevens zullen we vanuit een exploitatie-gedachte willen werken waarin ook de onderhoudskosten zullen zijn opgenomen. Uitgangspunt hierbij is dat het vastgoed kostprijsdekkend wordt verhuurd. Hier wordt nadrukkelijk bij stil gestaan in het vastgoedbeleid dat begin 2027 zal worden voorgelegd aan de raad. Hierbij is de inzet om deze exploitatie passend te maken binnen de huidige financiële kaders. Basisgegevens Het vastgoed van de gemeente Emmen omvat circa 290 objecten. Ze bieden de fysieke ruimte voor diverse gewenste maatschappelijke functies. Ze zorgen voor toegankelijke publieke diensten, doen dienst als ontmoetingsplekken en dragen bij aan de leefbaarheid in een gebied. Bovendien spelen ze, als langetermijninvestering, een rol in het behalen van klimaatdoelen. Dit vindt onder meer plaats door het vastgoed via onderhoud energie-efficiënter te maken.

We hebben voor de categorisering aangesloten bij een landelijke ontwikkeling om eenduidigheid te creëren in gemeentelijk vastgoed. Onderstaand een overzicht van de vastgoedobjecten in eigendom bij de gemeente Emmen. Categorie Aantal objecten Programma Eigen huisvesting 49 1, 5, 7, 10 Onderwijs* 49 4 Sport en recreatie 34 8 Kunst en cultuur 11 5 Welzijn en zorg 9 9 Opvang vluchtelingen 3 5 Multifunctioneel 7 5 Parkeergarages 5 7 Wonen** 80 5 Overig*** 40 3, 5 Totaal 287 * Dit betreft al het onderwijsvastgoed dat op de balans staat bij de gemeente (dus inclusief het economisch claimrecht) ** Wonen is voornamelijk woonwagens, bergingen en woonwagenstandplaatsen *** Overig vastgoed betreft onder andere vastgoed van de Veiligheidsregio Drenthe (6x), strategisch vastgoed, het Rensenpark, etc. (26) en commercieel verhuurde panden (7x). 4 Financiering Begroting 2027-2030 119/180 4 Financiering Door de omvangrijke investeringen in de komende jaren, neemt de financieringsbehoefte van de gemeente Emmen toe. De gemeente moet meer lenen en wordt daarmee gevoeliger voor renteontwikkelingen. De externe rentelasten stijgen van circa € 11,2 miljoen in 2027 naar € 17,7 miljoen in 2030. In deze paragraaf wordt toegelicht hoe de gemeente haar financieringsfunctie uitvoert en de hiermee samenhangende risico's beheerst.

Daarnaast wordt ingegaan op de ontwikkeling van de financieringsbehoefte, de leningenportefeuille, het renterisicobeheer en het renteresultaat. 4.1 Kaders en beleid Wet Fido De uitvoering van de treasuryfunctie vindt plaats binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Deze wet heeft als doel de financieringsrisico's van decentrale overheden te beheersen en een transparante en zorgvuldige inrichting van de treasuryfunctie te waarborgen. De Wet Fido stelt onder andere regels voor het beheersen van renterisico's, door middel van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Daarnaast geldt als uitgangspunt dat financiële middelen uitsluitend worden aangetrokken of uitgezet ten behoeve van de publieke taak. Risicovolle of speculatieve transacties zijn niet toegestaan. Schatkistbankieren Op grond van de Regeling schatkistbankieren, zijn decentrale overheden verplicht overtollige liquide middelen aan te houden bij het Ministerie van Financiën. Hiermee worden kredietrisico's beperkt en wordt bijgedragen aan een veilig en doelmatig beheer van publieke middelen. De gemeente Emmen houdt uitsluitend middelen buiten de schatkist aan, voor zover dit noodzakelijk is voor de dagelijkse bedrijfsvoering en de uitvoering van de publieke taak. Treasurystatuut Het treasurystatuut werkt de wettelijke en gemeentelijke kaders voor treasury nader uit.

Hierin zijn de doelstellingen, taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en informatievoorziening rond treasuryactiviteiten vastgelegd. Ook bevat het statuut regels voor het aantrekken van financiering, het beheren van liquiditeiten, het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van rente-, krediet- en liquiditeitsrisico's. Treasuryactiviteiten worden uitgevoerd binnen de vastgestelde mandaten en interne beheersmaatregelen. Het treasurystatuut is vastgesteld in 2018. Actualisatie vindt uiterlijk in 2027 plaats. Treasurybeleid Het treasurybeleid is onderdeel van het algemene financiële beleid van de gemeente Emmen. Het treasurybeleid van de gemeente kent een risicomijdende, duurzame en maatschappelijk verantwoorde strategie welke past binnen de kaders van de hogere regelgeving. Bij de uitvoering van de treasuryfunctie worden de volgende algemene doelstellingen in acht genomen: • Duurzaam toegang tot financiële markten • Minimalisatie van risico’s • Minimalisatie van kosten • Optimalisatie renteresultaat • Waarborgen van taken en verantwoordelijkheden De gemeente Emmen hanteert integrale financiering, maar in de toekomst wordt ook projectfinanciering niet uitgesloten. Integrale financiering betekent dat de totale financieringsbehoefte van de gemeente centraal staat.

Door de financieringsbehoefte op concernniveau te beoordelen kan doelmatig worden gestuurd op liquiditeit, renterisico's en financieringskosten. Tevens is er een treasurycommissie die als doel heeft te dienen als een klankbordgroep voor de treasuryfunctie. 4.2 Financieringspositie en financieringsbehoefte Leningenportefeuille De financiering van de totale gemeentelijke activiteiten is gebaseerd op integrale financiering, Dat betekent dat bij financiering wordt gekeken naar de totale financieringsbehoefte van de gemeente in plaats van op projectniveau. Het financieringstekort wordt grotendeels gedekt door langlopende leningen en deels door kasgeldleningen met een looptijd van maximaal 1 jaar. Vanwege de ingestelde kasgeldlimiet zoals nader beschreven in paragraaf 4.3 Renterisicobeheer, mag een gemeente niet alleen gebruik maken van de over het algemeen goedkopere kortlopende financiering. 4 Financiering | Begroting 2027-2030 In de komende begrotingsjaren zal de leningportefeuille aanzienlijk toenemen als gevolg van de voorgenomen investeringsuitgaven in onder andere het bereikbaarheidsakkoord, wegenonderhoud, Greenwise campus, verbouwing Handelsweg, riolering , IHP Sport en IHP Onderwijs. De beschikbare eigen middelen zijn hiervoor onvoldoende om deze investeringen volledig te financieren.

Hierdoor ontstaat in toenemende mate behoefte aan het aantrekken van langlopende leningen. In onderstaande tabel staat het verwachte verloop van de langlopende vaste geldleningen. Jaar (bedragen x € 1.000) | Stand per 1-1 | Nieuwe | Aflossing | Stand per 31-12 leningen 2027 | 461.271 | 56.350 | 31.075 | 486.546 2028 | 486.546 | 80.100 | 36.618 | 530.028 2029 | 530.028 | 89.600 | 39.859 | 579.769 2030 | 579.769 | 108.600 | 62.611 | 625.758 De groei van de leningportefeuille past binnen de huidige financiële kaders, maar leidt wel tot oplopende rentelasten en een hogere schuldenlast. Dit vraagt om een voortdurende afweging tussen investeringsambities en financiële houdbaarheid. Er zal hierbij worden gestuurd op een verantwoord schuldniveau en op een evenwichtige spreiding van rente- en herfinancieringsrisico's. Hierdoor wordt geborgd dat de financiële positie van de gemeente ook op langere termijn gezond blijft. Financieringsbehoefte De financieringsstrategie blijft gericht op het maximaal benutten van kortlopende financiering, zodat flexibel kan worden ingespeeld op de actuele financieringsbehoefte en ontwikkelingen op de rentemarkt. Bij het aantrekken van nieuwe leningen wordt naast de rente ook gekeken naar een evenwichtige spreiding van aflossingen en de beschikbare ruimte binnen de kasgeldlimiet.

Een actueel en betrouwbaar inzicht in de verwachte inkomsten- en uitgavenstromen is van groot belang voor een effectief beheer van de liquiditeitspositie. Dit ondersteunt de sturing op de toekomstige financieringsbehoefte. De meerjarige investeringsplanning vormt hierbij een belangrijk onderdeel. Deze is opgenomen in de financiële begroting, paragraaf 2.6 Investeringskredieten. Ontwikkeling schuldpositie Financiële kengetallen geven inzicht in de verhoudingen binnen de gemeentelijke begroting en ondersteunen de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De meerjarige ontwikkeling van de kengetallen laat zien dat de financiële positie richting 2030 onder druk komt te staan. Dit hangt samen met een aanzienlijke toename van de schuldpositie als gevolg van de investeringsopgave, waardoor de solvabiliteit afneemt. Positief is dat de risico's vanuit de grondexploitaties beperkt blijven. In paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing, 2.3 Financiële kengetallen zijn de kengetallen gerelateerd aan de signaleringswaarden van de provincie | . De signaleringswaarden worden gebruikt om aan te duiden in hoeverre gemeenten risico’s lopen. In bijlage 2 zijn de meerjarige financiële kengetallen grafisch weergegeven.

Rente- en marktontwikkelingen De renteontwikkeling in de periode 2027-2030 wordt in belangrijke mate bepaald door het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Voor de korte rente wordt rekening gehoud | en met een stijging van de depositorente naar circa 2,75%. Voor de langere financieringsbehoefte wordt uitgegaan van een 10 | -jaars kapitaalmarktrente die kan oplopen richting 4,0%. Deze niveaus liggen aanzienlijk hoger dan de historisch lage rentestanden van de afgelopen jaren en leiden tot hogere financieringskosten voor nieuw aan te trekken leningen. Gezien de omvangrijke investeringsopgave zal de gemeente naar verwachting in toenemende mate afhankelijk worden van externe financiering. Hierdoor zullen renteontwikkelingen een steeds groter effect hebben op de toekomstige rentelasten. De gemeente volgt de ontwikkelingen op de geld | - en kapitaalmarkt daarom nauwgezet en betrekt deze bij haar financieringsstrategie. 120/180 4 Financiering Begroting 2027-2030 121/180 Na de aanzienlijke rentestijgingen in 2026, mede als gevolg van economische ontwikkelingen en geopolitieke spanningen, wordt verwacht dat de hogere renteniveaus ook in 2027 aanhouden. Vanaf 2028 wordt uitgegaan van een geleidelijk dalende renteontwikkeling. Voor langlopende financiering wordt gerekend met een rente van 4,0% in 2027 aflopend naar 3,25% in 2030.

Voor kortlopende financiering wordt uitgegaan van 2,75% in 2027, dalend naar 2,25% vanaf 2029. De daadwerkelijke ontwikkelingen zijn afhankelijk van inflatie, economische groei en geopolitieke omstandigheden. Hierdoor kunnen zowel de financieringsbehoefte als de uiteindelijke rentelasten afwijken van de huidige ramingen. 4.3 Renterisicobeheer Kasgeldrisicobeheer De gemeente streeft naar een doelmatige inzet van kortlopende financiering binnen de wettelijke normen van de kasgeldlimiet. Ontwikkelingen in de liquiditeitspositie worden nauwlettend gevolgd, zodat tijdig kan worden bijgestuurd wanneer de financieringsbehoefte daarom vraagt. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet begrenst de omvang van de kortlopende financiering - kasgeldlening met een looptijd van maximaal een jaar - en bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Deze norm is vastgelegd in de wet Fido en is ingesteld om te voorkomen dat gemeenten een te groot deel van hun schuld financieren met kort geld. Op deze wijze worden schommelingen in rentelasten beperkt, blijft de begroting beter beheersbaar, wordt een gezonde spreiding tussen korte en lange financiering afgedwongen en worden financiële risico's voor gemeenten en uiteindelijk voor de overheid als geheel beperkt.

Door middel van een actuele liquiditeitsprognose wordt binnen deze wettelijke ruimte in Emmen optimaal gebruikgemaakt van kortlopende financiering, aangezien deze doorgaans goedkoper is dan langlopende financiering. De kasgeldlimiet bedraagt € 48,8 miljoen in 2027 en loopt op naar € 50,9 miljoen in 2030. Renterisiconorm Het renterisico wordt beheerst door spreiding aan te brengen in het aantrekken van leningen en de jaarlijkse aflossingen. Hiermee wordt voorkomen dat op één moment een groot deel van de financieringsportefeuille moet worden geherfinancierd tegen mogelijk ongunstige rentevoorwaarden. De renterisiconorm schrijft voor dat jaarlijks maximaal 20% van het begrotingstotaal mag worden geherfinancierd. De renterisiconorm bedraagt € 114,8 miljoen in 2027 en loopt op tot € 119,8 miljoen in 2030. De geplande aflossingen blijven gedurende de gehele periode ruimschoots binnen deze norm. Het verwachte verloop van de aflossingen is opgenomen in de tabel van paragraaf 4.2 Financieringspositie en financieringsbehoefte. Kredietrisicobeheer Bij het uitzetten van overtollige middelen staat het beperken van kredietrisico's centraal. In principe worden geen nieuwe geldleningen verstrekt aan derden. Eventuele uitzettingen vinden uitsluitend plaats bij instellingen die voldoen aan de wettelijke kaders en het treasurystatuut.

Het komt voor dat gemeenten worden aangesproken op verleende garanties. Uitgangspunt is dat op het terrein van garanties een voorzichtig beleid wordt gevoerd. Onderstaande leningen zijn gegarandeerd bij wijze van achtervang: • WSW/Woningcorporatie (Domesta, Lefier,Woonzorg en Woonservice) € 454.7 miljoen • Nederlandse Waterschapsbank (Domesta, Lefier, Woonservice) € 133.6 miljoen • Nationale Hypotheekgarantie (Diversen) € 2.47 miljoen 4 Financiering | Begroting 2027-2030 De kredietrisico’s doen zich voor bij verstrekte geldleningen. In onderstaande tabel laten wij zien aan welke risicogroep leningen zijn verstrekt en welke zekerheden zijn overeengekomen. Risicogroep | Hypothecaire zekerheid Restschuld x €1.000 per 1-1-2027 | % van totaal Stadionbedrijf | met/zonder* | 2.829 | 4% Wildlands | met | 57.018 | 76% Woningcorporaties | met (WSW) | 1.365 | 2% Overig | met/zonder | 14.251 | 19% Totaal | 75.463 | 100% * Betreft 2 leningen: 0,9 miljoen met hypothecaire zekerheid, 2,0 miljoen zonder zekerheid 4.4 Renteresultaat De rentelasten van de externe financiering en de financieringskosten van het eigen vermogen worden via de interne rekenrente toegerekend aan investeringen. De commissie BBV heeft de methodiek voor deze rentetoerekening voorgeschreven. De rente wordt omgeslagen over de activa die integraal zijn gefinancierd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d20eaaec-0720-404a-8e94-5f248ce188b0?agendaItemId=b10bc4f8-306f-43be-a2fe-66a294b84257