Bijlage 1 - Begroting 2027 Gemeente Emmen
Tekst van het document
De toenemende financieringsbehoefte en de daarmee samenhangende rentelasten van nieuw aan te trekken leningen leidt tot een oplopende renteomslag zoals hieronder weergegeven. In 2026 bedroeg deze nog 1,1%. 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.40% | 1.60% | 1.80% | 2.00% Conform de voorschriften van het BBV, geeft onderstaand overzicht inzicht in de rentelasten van externe financiering, het renteresultaat en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden. Bij de toerekening is al rekening gehouden met de percentages van de hierboven opgenomen renteomslagen Het renteresultaat op taakveld Treasury blijft gedurende de begrotingsperiode beperkt met een maximum van | € 311.000 in 2028 en een minimum van € 2.000 in 2030. In verhouding tot de totale toegerekende rente van €10,0 miljoen tot € 16,3 miljoen per jaar, zijn deze verschillen gering. Hieruit blijkt dat de gehanteerde renteomslag leidt tot een evenwichtige toerekening van rentelasten aan de taakvelden.
Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Externe rentelasten over de korte en lange financiering | 11.240 | 13.327 | 15.461 | 17.715 Externe rentebaten | -1.215 | -1.173 | -1.407 | -1.374 Saldo rentelasten en rentebaten | 10.025 | 12.154 | 14.054 | 16.341 Rente aan grondexploitaties Rente projectfinanciering | - | - | - | - Totaal toe te rekenen externe rente | 10.025 | 12.154 | 14.054 | 16.341 Toegerekende rente aan taakvelden | -9.727 | -11.843 | -13.990 | -16.339 Renteresultaat op taakveld treasury | 298 | 311 | 64 | 2 122/180 5 Bedrijfsvoering Begroting 2027-2030 123/180 5 Bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft inzicht in de organisatie en bedrijfsvoering om de beleidsdoelen te realiseren. Specifieke aandacht is er in deze paragraaf voor het onderwerp rechtmatigheid. Dit op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Met het vaststellen van de nieuwe algemene subsidieverordening in 2026 is mogelijk om subsidieplafonds per programma middels de begroting vast te stellen. Per 2027 zijn deze dan ook opgenomen in bijlage 5. In programma 10 zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de organisatie en bedrijfsvoering beschreven. Toekomstbestendige organisatie en bedrijfsvoering De gemeente Emmen staat voor grote maatschappelijke en bestuurlijke opgaven, zoals de Emmense schaalsprong, wonen, bestaanszekerheid, leefbaarheid, mobiliteit en brede welvaart.
De woningbouwopgave is omvangrijk en vereist actieve regie en samenhang met andere opgaven. Dit stelt eisen aan een wendbare organisatie die keuzes durft te maken en beschikt over voldoende uitvoeringskracht. Tegelijkertijd nemen de complexiteit en verwevenheid van veiligheidsvraagstukken toe, wat een integrale en strategische benadering noodzakelijk maakt. Externe ontwikkelingen, zoals geopolitiek, energieprijzen en demografie, vergroten de noodzaak tot economische weerbaarheid en een duidelijke profilering van Emmen. Ook landelijke ontwikkelingen en wijzigingen in wet- en regelgeving, met name in het sociaal domein, verhogen de druk op uitvoering en middelen. De relatie tussen inwoners, bestuur en partners verandert. Inwoners willen vaker meedenken en meedoen, terwijl opgaven steeds vaker in netwerken worden opgepakt. Dit vraagt om een andere manier van werken en organiseren. In 2026 is een strategie opgesteld voor de verdere ontwikkeling van de organisatie. Vanaf 2027 wordt hier integraal op gestuurd langs vier richtinggevende lijnen: verbinden van mensen, verslimmen van werk, versterken van gebieden en verscherpen van keuzes. Langs deze lijnen werken we aan een duidelijke, eenvoudige en mensgerichte organisatie met versterkt organiserend vermogen.
Daarbij staan samenwerking, doelgerichte inzet van technologie en resultaatsturing centraal, in samenhang met maatschappelijke impact en financiële en organisatorische haalbaarheid. Wij ontwikkelen ons als lerende organisatie, met aandacht voor reflectie, continue verbetering en datagedreven sturing. We investeren in de verdere professionalisering van onze medewerkers ter versterking van de vier richtinggevende lijnen. Tegelijkertijd vragen de financiële kaders om scherpe prioritering en focus. Verbinden van mensen De gemeente Emmen werkt aan een organisatie die dichtbij inwoners staat en intensief samenwerkt met partners. Participatie is een structureel onderdeel van het werk, met duidelijke kaders voor invloed en terugkoppeling. Daarbij wordt specifiek onderzocht hoe jongerenparticipatie en democratische bewustwording onder jongeren verder kan worden versterkt. Samenwerking met inwoners, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, onderwijs- en arbeidsmarktpartners en veiligheidspartners is essentieel om opgaven integraal aan te pakken. In het sociaal domein wordt ingezet op versterking van ketensamenwerking, onder regie van de gemeente, om inwoners samenhangend en effectief te ondersteunen en bestaanszekerheid te versterken. Intern staat de medewerker centraal.
Er wordt geïnvesteerd in duurzame inzetbaarheid, talentontwikkeling en een lerende organisatie, ondersteund door technologie die bijdraagt aan efficiënte en kwalitatieve dienstverlening en het verlichten van fysieke belasting. Gezien de krappe arbeidsmarkt zetten wij in op strategische personeelsplanning en continue ontwikkeling om de uitvoeringskracht te borgen. Tegelijkertijd verminderen wij de afhankelijkheid van externe inhuur, met name voor structurele taken, door gerichte investeringen in opleiding, doorgroei en duurzame kennisborging binnen de eigen organisatie. 5 Bedrijfsvoering Begroting 2027-2030 124/180 Verslimmen van werk De gemeente zet in op efficiënte en toekomstbestendige processen, gericht op hoogwaardige dienstverlening. Digitalisering, robotisering en procesoptimalisatie worden ingezet om processen te vereenvoudigen en kwaliteit te verhogen. Activiteiten zonder maatschappelijke meerwaarde worden beëindigd. Informatiegestuurd werken wordt verder ontwikkeld, zodat ontwikkelingen tijdig worden gesignaleerd en besluitvorming wordt gebaseerd op data en maatschappelijke signalen. In het sociaal domein wordt dit onder meer ingezet voor vroegsignalering. Daarnaast dragen digitalisering en innovatie bij aan economische veerkracht en ondersteuning van het MKB. De digitale dienstverlening voldoet aan eisen op het gebied van privacy en informatiebeveiliging.
Werkzaamheden worden waar mogelijk integraal en risicogestuurd uitgevoerd. Innovatieve werkwijzen verhogen de uitvoeringskracht, onder andere binnen de woningbouwopgave. Versterken van gebieden Integraal werken is een vereiste om als organisatie de opgaven voor de samenleving en de bedrijfsvoering effectief op te pakken. Dat betekent vooral een gebiedsgerichte aanpak in de wijken en dorpen, waar inwoners en partners samen werken aan integrale opgaven, gericht op de samenhang tussen wonen, economie, bereikbaarheid, voorzieningen en leefbaarheid. De woningbouwopgave wordt gebiedsgericht aangepakt, met focus op duurzame en toekomstbestendige woonomgevingen. Beheer en onderhoud van de openbare ruimte vormen hierbij een belangrijke randvoorwaarde. De gebiedsgerichte aanpak ondersteunt tevens de beweging naar preventieve en nabij georganiseerde ondersteuning in het sociaal domein. Verscherpen van keuzes De financiële kaders staan onder druk, wat vraagt om scherpe prioritering en focus. Via integrale portfoliosturing wordt gestuurd op samenhang tussen ambities, middelen en uitvoeringskracht. De financiële functie wordt versterkt door betere stuurinformatie en verdere digitalisering. Risicomanagement en bedrijfscontinuïteitsmanagement borgen de stabiliteit van de organisatie.
De gemeente werkt in 2027 aan de verdere professionalisering van risicomanagement door het risicobewustzijn en de beheersing van risico’s te versterken. Momenteel ligt de nadruk nog voornamelijk op financiële risico’s, maar de organisatie zet stappen richting integraal risicomanagement. Daarbij wordt expliciet rekening gehouden met risico's zoals cyberdreigingen, personeelstekorten, afhankelijkheid van leveranciers en externe ontwikkelingen. Ook specifieke risico's binnen de woningbouw en klimaatopgaven worden meegenomen. Daarnaast wordt onderzocht hoe meer grip kan worden gerealiseerd op de kwaliteit en uitgaven binnen de jeugdhulp, mede gelet op de toenemende druk op het sociaal domein. Dit vraagt om betere sturingsinformatie, versterking van regie en doelmatige inzet van middelen. Ombuigingen bedrijfsvoering Vanaf 2027 wordt binnen de bedrijfsvoering structureel € 3,35 miljoen omgebogen. Hiervan betreft € 3,25 miljoen een lastenverlaging en € 0,1 miljoen extra inkomsten. Dat heeft natuurlijk consequenties op de interne dienstverlening en bedrijfsvoering; deze consequenties vatten we hier beknopt samen. Een deel van de besparingen wordt mogelijk gemaakt door verdere digitalisering, automatisering en inzet van AI, onder meer voor dossieropbouw, handhaving, beantwoording van vragen en servicedeskprocessen.
Ook wordt ingezet op selfservice-oplossingen en efficiëntere werkprocessen. Binnen ICT worden besparingen gerealiseerd door netwerkverbindingen te consolideren, levering van apparatuur grotendeels bij leveranciers te beleggen, werkplekbeheer anders te organiseren en de vervanging van hardware te standaardiseren. Daarnaast worden applicaties uitgefaseerd en wordt onderzoek gedaan naar verdere standaardisatie en samenwerking binnen BOCE-verband. De onafhankelijke toetsing op digitale toegankelijkheid wordt beperkt tot emmen.nl en het intranet. 5 Bedrijfsvoering Begroting 2027-2030 125/180 Verder zijn maatregelen vastgesteld om kosten voor representatie, externe advisering, opleidingen, abonnementen, facilitaire dienstverlening, repro, wagenpark, chauffeurs en huisvesting terug te brengen. Ook worden de openingstijden voor enkele activiteiten in de zwembaden in Klazienaveen en Schoonebeek beperkt. Naast het verlagen van lasten worden extra inkomsten gerealiseerd door werkzaamheden door te belasten, inkomsten uit audits te genereren en parkeertarieven voor medewerkers te verhogen. Daarnaast is besloten loonsom- en inhuurbudgetten te verlagen. Deze ombuiging wordt gerealiseerd door vacatures niet of slechts gedeeltelijk in te vullen, natuurlijk verloop te benutten en functies samen te voegen of af te bouwen.
Er wordt kritisch gestuurd op de omvang van management- en stafcapaciteit en het inzetten van inhuur. Rechtmatigheid Het college legt in de jaarrekening zelfstandig verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van het gevoerde beheer. De accountant geeft daarbij geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer, maar beoordeelt of de rechtmatigheidsverantwoording als onderdeel van de jaarrekening getrouw is weergegeven. De wettelijke basis hiervoor is opgenomen in de Gemeentewet, het BBV en het BADO. Vanaf boekjaar 2025 gelden gewijzigde regels voor de verantwoordingsgrens en goedkeuringstolerantie. Zowel de accountant als het college hanteren hierbij een grens van maximaal 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves, waarbij fouten en onzekerheden gezamenlijk worden beoordeeld. Afwijkingen boven de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Relevante afwijkingen kunnen nader worden toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. De rechtmatigheidsverantwoording richt zich op drie criteria: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het criterium voor misbruik en oneigenlijk gebruik. Gemeente Emmen hanteert hierbij de geldende wet- en regelgeving, het gemeentelijke normenkader en de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV als uitgangspunt.
De paragraaf Bedrijfsvoering heeft een belangrijkere rol gekregen. Hierin licht het college relevante afwijkingen toe en beschrijft het maatregelen om herhaling te voorkomen. Ook ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld aanbestedingen en misbruik en oneigenlijk gebruik worden hierin opgenomen. Gemeente Emmen werkt aan een continue beheersing van de financiële rechtmatigheid door middel van actualisatie van het normenkader, interne controles en tijdige opvolging van afwijkingen. In 2027 ligt de nadruk op het verder integreren van rechtmatigheid in de planning- en controlcyclus, zodat afwijkingen tijdig worden gesignaleerd en gecorrigeerd en de gemeenteraad zijn kaderstellende en controlerende rol effectief kan vervullen. 6 Verbonden partijen | Begroting 2027-2030 6 Verbonden partijen In de paragraaf verbonden partijen wordt aandacht besteed aan partijen waarmee de gemeente Emmen een bestuurlijk en/of financieel belang heeft. Verbonden partijen betreffen ondernemingen, participaties in ondernemingen, gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Definities Volgens het BBV is er sprake van een verbonden partij als er zowel een bestuurlijk als financieel belang is. Van bestuurlijk belang is sprake wanneer de gemeente op enigerlei wijze zeggenschap heeft, door een zetel in het bestuur of door stemrecht.
Onder financieel belang wordt verstaan dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt raakt ingeval van faillissement van de verbonden partij of dat de gemeente voor een bepaald bedrag aansprakelijk wordt gesteld als de verbonden partij zijn/ haar verplichtingen niet na komt. Doelstelling Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. In april 2008 heeft de raad de Nota verbonden partijen gemeente Emmen vastgesteld. In de Nota wordt ingegaan op de visie en de beleidsuitgangspunten ten aanzien van verbonden partijen en het beheer en toezicht op verbonden partijen. De posities, activiteiten en risico’s van de verbonden partijen zijn verwerkt in de beleidsprogramma’s waarop de samenwerking betrekking heeft. Deelnemingen De deelnemingen zijn gerubriceerd naar de volgende categorieën: A. Deelname in Gemeenschappelijke regelingen; B. Deelname in stichtingen/ verenigingen/ overige; C. Deelnemingen niet zijnde verbonden partijen; D. Deelname in coöperaties/ vennootschappen. In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen aangegeven welke verbonden partijen de gemeente heeft en wat de bijdrage hierin is, welk dividend ontvangen wordt en wat de omvang is van de zeggenschap.
Het is handig om te weten dat: • | er bij de verbonden partijen in categorie B,C en D geen sprake is van een bijdrage; • | er bij de verbonden partijen in categorie A, B en C geen sprake is van het ontvangen van dividend. Dit geldt alleen voor enkele partijen in categorie D. Daar waar dat het geval is, is dat opgenomen in de tabel; • | er bij partijen in categorie B en C geen sprake van zeggenschap. De vermelde bijdrage voor de gemeenschappelijke regelingen in de volgende tabel betreft de begrote bijdrage voor 2027. Tabel Verbonden partijen (bedragen x € 1.000) Bedragen x € 1.000 Prg. | Verbonden partij | Bijdrage | Dividend | Zeggenschap A. Deelname in gemeenschappelijke regelingen 2 | Recreatieschap Drenthe | 205 | 8,0% 2 | Eems Dollard Regio (EDR) | 15 | 1,0% 9 | Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe | 9.950 | 8,0% 3 | Gemeenschappelijke Veiligheidsregio Drenthe | 9.408 | 8,0% 5 | Omgevingsdienst Drenthe | 5.436 | 8,0% 7 / 9 | EMCO Groep | 2.455 | 80,8% 9 | Jeugd * | 1.761 | 26,8% 9 | Publiek Vervoer Groningen Drenthe | 111 | 9,6% 10 | Drents Archief | 100 | 2,7% * De GR Jeugd betreft een voorgenomen GR met een voorlopige financiële bijdrage. Hier moet nog definitieve besluitvorming over plaatsvinden. 126/180 6 Verbonden partijen | Begroting 2027-2030 B.
Deelname in stichtingen/ verenigingen/ overige 5 | Stichting Bodembeheer Schoonebeek 5 | PPS Bestemmingsplan Stroomdal 10 | Coöperatieve Vereniging DIMPACT C. Deelnemingen niet zijnde verbonden partijen Vereniging Internationaler Naturpark Bourtanger Moor 2 | Bargerveen 10 | Vereniging VEGANN 10 | Stichting Duurzaamheid Essent Prg. | Verbonden partij | Bijdrage | Dividend | Zeggenschap D. Deelname in coöperaties/ vennootschappen 5 / 7 | Area Reiniging NV | 480 10 | Stadionbedrijf Emmen BV 10 | NV Bank Nederlandse Gemeenten | 100 10 | Enexis Holding | 600 9 | Menso NV 5 | NV Waterbedrijf Drenthe 10 | Wildlands Adventure Zoo Emmen (incl. Atlas Theater) 127/180 7 Grondbeleid | Begroting 2027-2030 7 Grondbeleid In het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2026 (MPG) is voor de grondcomplexen een uitgebreide verantwoording en een financieel meerjarenperspectief opgenomen. Sinds 2025 wordt het MPG gelijktijdig met de kaderbrief en de bestuursrapportage (Berap) aan de gemeenteraad aangeboden. Het MPG is in 2026 vastgesteld en vormt daarmee de meest recente herijking van de grondexploitaties. Het daarin opgenomen financieel doorzicht heeft het karakter van een prognose en is gebaseerd op de meest actuele inzichten, uitgangspunten en veronderstellingen. Als gevolg van de dynamiek binnen de afzonderlijke grondcomplexe | n treden jaarlijks financiële mutaties op.
7.1 Grondbeleid en uitvoering De in 2026 vastgestelde Kadernota Grondbeleid voor de periode 2026 | -2030 vormt het beleidsmatig afwegingskader waarmee de gemeente per gebied en per opgave kan bepalen welke rol zij inneemt en welke grondbeleidsinstrumenten daarbinnen passen. Als uitgangspunt hanteert de gemeente Emmen actief situationeel grondbeleid waarbij de inzet van actief grondbeleid wordt afgewogen op basis van de ruimtelijke, maatschappelijke en markttechnische | context van de locatie. Daarmee is grondbeleid een instrument om gemeentelijke ambities op de middellange en lange termijn gebiedsgericht, adaptief en verantwoord te realiseren. Binnen de gemeentebegroting zijn in het bijzonder de programma’s Bouwen, wonen & milieu en Economie en werkgelegenheid van belang, omdat hierin de beleidsdoelen en opgaven zijn opgenomen waarvoor grondbeleid wordt ingezet. Het grondbeleid vormt het instrumentele kader voor de realisatie van deze opgaven. Bij gebiedsontwikkelingen waarbij de gemeente actief grondbeleid voert, geven de grondexploitaties inzicht in de financiële consequenties van de ontwikkeling. Bij faciliterend grondbeleid is geen sprake van een gemeentelijke grondexploitatie, de kosten worden verhaald op ontwikkelende partij.
De financiële effecten van beide methoden werken door op het niveau van het grondbedrijf, onder meer in de reservepositie, de daarmee samenhangende risicoreserveringen en het weerstandsvermogen. Woningbouw De gemeente heeft volgens de prognose per 1 januari 2027 voor de stads- en dorpsuitbreiding 289 woningbouwkavels in exploitatie beschikbaar, waarvan 195 particuliere kavels en 94 kavels in projectmatige uitgifte. De verwachte uitgifte voor 2027 betreft 93 particuliere kavels en 46 projectmatige kavels. Daarnaast zijn er nog een aantal niet vastgestelde grondexploitaties welke naar verwachting in 2026 nog zullen worden vastgesteld. Dit zijn de locaties De Veenkampen en De Hoeksteen. Bedrijventerreinen De totale voorraad uit te geven bedrijven | terreinenkavels van de gemeente Emmen bedraagt volgens de prognose per 1 januari 2027 nog 71,3 hectare. De verwachte uitgifte voor 2027 is 4,4 ha. De uitgifteprognose voor de bedrijventerreinen is gebaseerd op de behoefteberaming bedrijventerreinen Emmen 2020 | -2030 van Bureau Louter. Overige gronden Naast gronden in exploitatie heeft de gemeente ook 326 hectare aan gronden waarvoor de planvorming nog niet bekend is. Deze voorraad bestaat uit strategische en compensatiegronden. 7.2 Financiële positie van de grondcomplexen Boekwaarden Per 1 januari 2027 bedraagt de boekwaarde van de grondcomplexen (incl.
voorbereidingskosten) € | 78,9 miljoen, zie onderstaande tabel. De boekwaarde is onderverdeeld in • | Bouwgrond in exploitatie (BIE). Het verwachte verloop van de boekwaarde volgt uit de fasering van kosten en opbrengsten zoals opgenomen in de grondexploitatiebegroting. • | Overige gronden. De overige gronden in voorraad van de gemeente bestaan uit compensatiegronden, strategische gronden en de gronden behorende tot het bedrijventerrein Rundedal. • | Voorbereidingskosten. Dit zijn kosten gemaakt voor facilitaire projecten en toekomstige grondexploitaties. Binnen vijf jaar moeten de kosten zijn verhaald of hebben geleid tot door de raad vastgestelde grondexploitaties.
128/180 7 Grondbeleid | Begroting 2027-2030 Boekwaarde BIE-gronden per 1 januari Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 Herstructurering | -126 | 205 | -39 | 547 | 624 | 758 Woningbouw | 9.926 | 7.739 | 11.126 | 10.904 | 11.059 | 10.894 Bedrijventerreinen | 40.853 | 42.925 | 29.400 | 28.121 | 26.556 | 24.872 Totaal BIE | 50.654 | 50.869 | 40.487 | 39.571 | 38.240 | 36.524 Boekwaarde overige gronden Compensatiegronden | 7.818 | 7.818 | 7.818 | 7.818 | 7.818 | 7.818 Strategische gronden | 9.444 | 9.444 | 9.444 | 9.444 | 9.444 | 9.444 Rundedal | 8.710 | 8.710 | 8.710 | 8.710 | 8.710 | 8.710 Totaal overige gronden | 25.972 | 25.972 | 25.972 | 25.972 | 25.972 | 25.972 Boekwaarde voorbereidingskosten Facilitair | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 Gemeentelijk grondbezit | 1.990 | 1.990 | 1.990 | 1.990 | 1.990 | 1.990 Totaal voorbereidingskosten | 2.050 | 2.050 | 2.050 | 2.050 | 2.050 | 2.050 Totaal | 78.676 | 78.891 | 68.509 | 67.593 | 66.261 | 64.546 Resultaten grondexploitaties Voor de BIE-complexen is per complex een raming opgesteld van de nog te realiseren kosten en opbrengsten die benodigd zijn om het project te realiseren. Op basis hiervan wordt het verwachte financiële resultaat bepaald.
Nog te maken kosten en opbrengsten Voor het realiseren van het vastgestelde contantewaarde-resultaat dienen enerzijds nog investeringen te worden gedaan en anderzijds opbrengsten te worden gerealiseerd. Voor een nadere onderbouwing en detaillering per complex wordt verwezen naar het MPG 2026. 7.3 Verlies- en winstneming Tussentijdse winstneming De tussentijdse winstnemingen worden bepaald volgens de percentage-of-completion-methode (POC). Deze methode schrijft voor dat winsten worden genomen naar rato van de voortgang van het project, op basis van de gerealiseerde kosten en opbrengsten. Voor toepassing van deze methode geldt dat: • | Het resultaat van de grondexploitatie betrouwbaar kan worden ingeschat; • | De gerealiseerde opbrengsten voldoende zeker zijn; en; • | De voortgang van het project adequaat kan worden bepaald. Verwacht jaarresultaat n.a.v. herzieningen grondexploitaties 1 | -1-2026 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bedragen x € 1.000 Tussentijds Tussentijdse winst (POC-methode) | -1.022 | -1.877 | -1.124 | -1.951 Voorzieningen Indexering voorzieningen o.b.v. rente | 214 | 217 | 219 | 221 Totaal jaarresultaat | -808 | -1.660 | -905 | -1.730 129/180 7 Grondbeleid Begroting 2027-2030 130/180 Meerjarig resultaat Bij het vaststellen van de jaarrekening 2022 is door de gemeenteraad besloten tot het instellen van een algemene reserve grondexploitaties.
Hierbij worden de jaarresultaten van de grondexploitaties verrekend met deze reserve. 7.4 Risico's en weerstandsvermogen Binnen de grondexploitaties is een beperkt aantal generieke risico’s te onderscheiden. Een belangrijk deel van deze risico’s vertaalt zich in vertraging van projecten, wat leidt tot hogere kosten, latere opbrengsten en een negatief effect op het resultaat. De generieke risico’s zijn als volgt te onderscheiden: 1. Milieuwetgeving (stikstof en PFAS), netcongestie en juridische ontwikkelingen zoals het Didam-arrest. Deze factoren kunnen leiden tot uitstel van besluitvorming, vergunningverlening en uitvoering. 2. Archeologie: Archeologische vondsten kunnen leiden tot aanvullende onderzoeksverplichtingen en aanpassingen in de uitvoering. Dit resulteert in vertraging en mogelijk hogere kosten, met effect op zowel planning als resultaat. 3. Toepassing van de POC-methode: Door toepassing van de verplichte percentage-of-completion-methode worden verwachte winsten gedurende de looptijd van projecten genomen. Hierdoor hebben negatieve ontwikkelingen een direct effect op het resultaat. 4. Economische recessie: Verslechterde economische omstandigheden kunnen leiden tot lagere vraag naar bouwgrond, druk op grondprijzen en vertraging in de afzet. Dit heeft direct invloed op de opbrengsten en daarmee op het resultaat van de grondexploitaties.
Om de financiële risico’s van de grondcomplexen adequaat te monitoren worden jaarlijks alle grondcomplexen volledig herzien. Op basis van deze actualisaties wordt de nieuwe stand van zaken gepresenteerd en waar nodig bijgestuurd. Voor grondexploitaties met een looptijd langer dan 10 jaar is het vanuit de commissie BBV verplicht om risico- beperkende maatregelen te treffen. De prognose van de totale risicoberekening van deze grondexploitaties bedraagt per 1 januari 2027 ongeveer € 1 miljoen. Kostenstijging Risico's op kostenstijging ontstaan o.a. door hogere bouwkosten en strengere eisen omtrent milieu en klimaat. Deze factoren kunnen de ontwikkelkosten verhogen en de betaalbaarheid van gronden beïnvloeden. Effectief risicomanagement en een strategische planning zijn cruciaal om deze financiële uitdagingen aan te pakken om hiermee de economische gezondheid van de gemeentelijke projecten te waarborgen. Rentestijging Het risico op rentestijging betreft de mogelijkheid dat de kosten op het aantrekken van gefinancierd vermogen stijgt. Dit leidt tot hogere financieringskosten voor de gemeente en kan het resultaat van lopende en toekomstige projecten onder druk zetten.
8 Openbaarheidsparagraaf | Begroting 2027-2030 8 Openbaarheidsparagraaf Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid Wij besteden ons budget aan de hand van de drie centrale pijlers van de Wet open overheid (Woo): een gezonde informatiehuishouding, passieve openbaarmaking en actieve openbaarmaking. De verdere implementatie van de Woo bouwt voort op de initiatieven die in de periode 2022-2026 zijn gestart. Gezonde Informatiehuishouding: De passieve openbaarmaking is goed op orde. Om de stijgende instroom van Woo-verzoeken adequaat te kunnen verwerken, besteden wij extra aandacht aan het trainen van medewerkers. Daarbij maken wij gebruik van nieuwe jurisprudentie en handreikingen van zowel de VNG als het ACOI. Passieve Openbaarmaking: De passieve openbaarmaking is goed op orde. Om de stijgende toestroom Woo-verzoeken te goed te kunnen verwerken besteden wij extra aandacht aan het trainen van onze medewerkers aan de hand van nieuwe jurisprudentie en handreikingen van zowel de VNG als het ACOI. Actieve Openbaarmaking: Momenteel wordt gewerkt aan de implementatie van een generiek publicatieplatform. Deze implementatie vindt plaats in samenwerking met de gemeente Borger-Odoorn, waarbij Dimpact optreedt als leverancier. Voor Dimpact is gekozen omdat dit platform het beste aansluit op onze bestaande infrastructuur.
Hierdoor kunnen wij tegen beperkte kosten een toegankelijk en toekomstbestendig publicatieplatform realiseren. Onderstaande tabel geeft een overzicht van het aantal ontvangen Woo-verzoeken over de afgelopen jaren. Tussen haakjes is het aantal afgehandelde deelverzoeken opgenomen indien sprake was van omvangrijke verzoeken. Jaartal: | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Aantallen: | 44 | 43 | 47 | 264 (74) | 113 | 122 Omvangrijke | 2 | 1 | 2 | 5 | 8 | 7 verzoeken: 131/180 Financiële begroting Begroting 2027-2030 132/180 Financiële begroting 1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 1 Overzicht van baten en lasten In dit hoofdstuk wordt een nadere beschouwing gegeven van de financiële positie van de gemeente. Dit vormt een aanvulling op hoofdstuk 2 Financiën van de algemene begroting, waarin op diverse onderwerpen reeds inzicht is verstrekt. Dit hoofdstuk start met een meerjarig overzicht van baten en lasten. In paragraaf 1.1 worden de uitgangspunten voor de incidentele baten en lasten toegelicht. De daaropvolgende paragraaf 1.2 bevat het overzicht van de incidentele baten en lasten. In paragraaf 1.3 is het overzicht van de structurele reservemutaties opgenomen. De omvang van de overhead en de berekeningswijze van het overheadtarief zijn opgenomen in paragraaf 1.4 van deze financiële begroting.
In paragraaf 1.5 worden per programma de verschillen inzichtelijk gemaakt tussen de actuele begroting 2026, inclusief vastgestelde begrotingswijzigingen, en de voorliggende begroting 2027. Daarbij worden de belangrijkste ontwikkelingen en mutaties toegelicht. Tot slot wordt in paragraaf 1.6 ingegaan op de mate waarin sprake is van een vennootschapsbelastingplicht (VPB-plicht). Onderstaand is het totaaloverzicht van de baten, lasten en reservemutaties opgenomen. (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -557.067 | -582.963 | -569.796 | -589.535 | -590.241 | -608.408 Programma | -496.517 | -520.138 | -504.335 | -520.660 | -524.550 | -542.751 1 Inwoners en Bestuur | -17.816 | -12.948 | -12.870 | -12.412 | -12.357 | -12.385 2 Economie en Werkgelegenheid | -13.442 | -20.277 | -12.304 | -11.580 | -11.085 | -11.000 3 Veiligheid | -14.093 | -13.504 | -14.616 | -14.593 | -15.017 | -15.500 4 Onderwijs en Jeugd | -19.223 | -19.338 | -19.394 | -19.195 | -19.600 | -18.584 5 Bouwen, Wonen en Milieu | -69.031 | -73.807 | -66.862 | -73.992 | -62.544 | -62.843 6 Inkomensondersteuning | -75.566 | -77.366 | -77.533 | -78.465 | -79.856 | -81.580 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | -45.135 | -46.102 | -45.555 | -47.681 | -50.825 | -52.917 8 Sport en Cultuur | -25.392 | -28.333 | -26.713 |
-27.263 | -28.633 | -28.903 9 Sociaal Domein | -216.819 | -228.462 | -228.489 | -235.479 | -244.631 | -259.039 10 Algemene dekkingsmiddelen | -7.027 | -9.126 | -11.689 | -15.190 | -12.507 | -12.153 Algemene uitkering | 0 | -2.209 | -4.025 | 92 | 7.812 | 14.720 Dividend | -655 | -673 | -201 | -201 | -201 | -201 Lokale heffingen | -2.391 | -2.268 | -2.327 | -2.340 | -2.339 | -2.339 Saldo financieringsfunctie | -828 | 536 | 40 | 696 | 1.339 | 1.771 Onvoorzien | 0 | -318 | -318 | -318 | -318 | -318 Overige algemene dekkingsmiddelen | -3.153 | -4.195 | -4.858 | -13.119 | -18.800 | -25.785 10 Overhead | -53.487 | -53.669 | -53.742 | -53.655 | -53.153 | -53.475 10 Vennootschapsbelasting | -36 | -30 | -30 | -30 | -30 | -30 Baten | 565.788 | 562.101 | 563.788 | 582.720 | 580.127 | 596.724 Programma | 174.188 | 171.258 | 161.369 | 184.112 | 178.303 | 179.847 1 Inwoners en Bestuur | 2.709 | 2.507 | 2.139 | 2.055 | 2.061 | 2.068 2 Economie en Werkgelegenheid | 4.917 | 4.007 | 1.765 | 1.816 | 1.867 | 1.917 3 Veiligheid | 1.002 | 114 | 72 | 72 | 72 | 72 4 Onderwijs en Jeugd | 7.970 | 6.892 | 6.725 | 6.725 | 6.725 | 5.454 5 Bouwen, Wonen en Milieu | 55.700 | 57.085 | 58.988 | 66.338 | 54.794 | 53.800 6 Inkomensondersteuning | 61.271 | 61.854 | 62.034 | 63.606 | 65.184 | 66.806 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | 7.200 | 7.206 | 7.810 | 7.836 | 7.863 | 7.872 8 Sport en Cultuur | 4.479 |
4.276 | 4.045 | 4.129 | 4.065 | 4.113 9 Sociaal Domein | 28.939 | 27.317 | 17.790 | 31.535 | 35.672 | 37.745 10 Algemene dekkingsmiddelen | 382.594 | 383.192 | 394.748 | 390.525 | 393.611 | 408.512 Algemene uitkering | 349.229 | 350.974 | 361.908 | 357.655 | 360.406 | 375.268 Dividend | 1.481 | 926 | 1.180 | 1.180 | 1.180 | 1.180 Lokale heffingen | 29.884 | 29.720 | 30.003 | 30.104 | 30.206 | 30.307 Saldo financieringsfunctie | 1.606 | 1.504 | 1.590 | 1.518 | 1.752 | 1.689 Overige algemene dekkingsmiddelen | 394 | 68 | 68 | 68 | 68 | 68 10 Overhead | 9.006 | 7.651 | 7.671 | 8.083 | 8.212 | 8.365 Saldo van baten en lasten | 8.720 | -20.861 | -6.008 | -6.815 | -10.114 | -11.684 Stortingen in reserves | -28.916 | -8.790 | -3.723 | -2.987 | -3.832 | -2.343 Onttrekkingen aan reserves | 19.866 | 22.100 | 10.267 | 1.816 | 2.785 | 2.555 Mutaties reserves | -9.051 | 13.310 | 6.543 | -1.170 | -1.047 | 211 Totaal resultaat | -330 | -7.552 | 535 | -7.986 | -11.161 | -11.473 133/180 1 Overzicht van baten en lasten Begroting 2027-2030 134/180 1.1 Uitgangspunten Volgens artikel 28 van het BBV wordt in de toelichting op het overzicht van baten en lasten een overzicht van incidentele baten en lasten per programma opgenomen. Voor de beoordeling van het structurele begrotingssaldo worden daarnaast de incidentele en structurele reservemutaties inzichtelijk gemaakt.
Incidentele baten en lasten betreffen posten met een tijdelijk of eenmalig karakter. Structurele posten, zoals de algemene uitkering en reguliere kapitaallasten, maken geen onderdeel uit van het overzicht van incidentele baten en lasten. Structurele onttrekkingen aan reserves ter dekking van structurele lasten, zoals kapitaallasten, worden daarbij als structurele reservemutaties aangemerkt. Bij het opstellen van de tabel Incidentele baten en lasten zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Het betreft baten en lasten die zich maximaal drie jaar voordoen, of waarvan de eindigheid vastligt op basis van een raadsbesluit of toekenningsbesluit; • Posten groter dan € 100.000 worden afzonderlijk opgenomen en toegelicht. Posten kleiner dan € 100.000 worden gesaldeerd weergegeven vanuit het oogpunt van materialiteit en leesbaarheid; • Toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves worden in beginsel als incidenteel beschouwd, tenzij sprake is van structurele onttrekkingen ter dekking van structurele lasten (zoals kapitaallasten) vanuit een daartoe toereikende reserve; • In het overzicht wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele baten en lasten en incidentele reservemutaties. 1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 1.2 Incidentele baten en lasten In onderstaand overzicht zijn de incidentele baten en lasten opgenomen.
Dit overzicht wordt gebruikt om het structurele begrotingssaldo te bepalen en geeft inzicht in de mate waarin het begrotingsresultaat wordt beïnvloed door incidentele posten. Het structurele begrotingssaldo laat zien of de structurele lasten, inclusief de structurele toevoegingen aan reserves, worden gedekt door structurele baten, inclusief de structurele onttrekkingen aan reserves. Op grond van de Gemeentewet (artikel 189, tweede lid) dient de begroting structureel en reëel in evenwicht te zijn. Van structureel evenwicht is sprake wanneer structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met het begrip reëel evenwicht wordt bedoeld dat ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn en gebaseerd zijn op reële uitgangspunten. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 lasten | baten | lasten | baten | lasten | baten | lasten | baten 1. Inwoners en bestuur Versnellingsmiddelen Openbare Ruimte | 400 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 1 | 400 | - | - | - | - | - | - | - 2.
Economie en Werkgelegenheid Procesgelden Greenwise Campus (grote opgave) | 250 | - | 350 | - | 350 | - | 350 | - Procesgelden Ontwikkeling spoor (grote opgave) | 450 | - | 450 | - | 150 | - | 150 | - Procesgelden Sport- en beweegcampus (grote opgave) | 250 | - | 250 | - | 250 | - | 250 | - Procesgelden Woningbouw (grote opgave) | 500 | - | 600 | - | 600 | - | 600 | - Procesgelden Uitvoering kadernota Economie (grote opgave) | 250 | - | - | - | - | - | - | - Werkbudgetten circulaire economie | 250 | - | 227 | - | - | - | - | - Voorbereidingskrediet Tussen Markt en Weiert | 120 | - | 120 | - | 120 | - | - | - Strategische positionering (Citymarketing) | 300 | - | - | - | - | - | - | - Subsidie Growing Emmen | 27 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 2 | 2.397 | - | 1.997 | - | 1.470 | - | 1.350 | - 3. Veiligheid Procesgelden Veiligheid (grote opgave) | 250 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 3 | 250 | - | - | - | - | - | - | - 4. Onderwijs en jeugd Procesgelden Jongerenparticipatie (grote opgave) | 300 | - | - | - | - | - | - | - Procesgelden Angelslo Academy (grote opgave) | 450 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 4 | 750 | - | - | - | - | - | - | - 5.
Bouwen, Wonen en Milieu Recreatieve ontwikkeling Bargerveen | 300 | - | - | - | - | - | - | - Procesgelden Kinderboerderij Rensenpark (grote opgave) | 150 | - | 150 | - | 150 | - | 150 | - Vervolg Regiodeal Zuid- en Oost Drenthe | 940 | - | - | - | - | - | - | - Uitvoering wet versterking regie volkshuisvesting | 118 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 5 | 1.508 | - | 150 | - | 150 | - | 150 | - 6. Inkomensondersteuning - | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 6 | - | - | - | - | - | - | - | - 7. Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Verwijderen parkeervoorziening P-Schapenveenweg | 650 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 7 | 650 | - | - | - | - | - | - | - 8. Sport en Cultuur - | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 8 | - | - | - | - | - | - | - | - 9. Sociaal Domein Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne | 14.200 | 14.200 | - | - | - | - | - | - Oprichting Ontwikkelfonds AMRD | 50 | - | 50 | - | 50 | - | 50 | - Hervormingsagenda Jeugd | 1.176 | - | 1.295 | - | 1.295 | - | 1.295 | - Totaal programma 9 | 15.426 | 14.200 | 1.345 | - | 1.345 | - | 1.345 | - 135/180 1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 10.
Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Transitie zaaksysteem Dimpact | 225 | - | - | - | - | - | - | - Stelpost grote opgaven | - | - | 1.650 | - | 1.650 | - | 1.650 | - Programma Informatieveiligheid | 430 | - | - | - | - | - | - | - Totaal programma 10 | 655 | - | 1.650 | - | 1.650 | - | 1.650 | - Reserve mutaties Toevoegingen reserves | 3.530 | - | 2.793 | - | 3.638 | - | 2.150 | - Onttrekkingen reserves | - | 9.709 | - | 1.259 | - | 2.228 | - | 1.997 Totaal reserve mutaties | 3.530 | 9.709 | 2.793 | 1.259 | 3.638 | 2.228 | 2.150 | 1.997 Totaal incidentele baten en lasten | 25.566 | 23.909 | 7.935 | 1.259 | 8.253 | 2.228 | 6.645 | 1.997 Saldo incidentele baten en lasten (A) | -1.657 | -6.676 | -6.025 | -4.648 Begrotingsresultaat (B) | 535 | -7.986 | -11.161 | -11.473 Materieel evenwicht (B-A) | 2.192 | -1.310 | -5.136 | -6.825 Versnellingsmiddelen Openbare Ruimte In de begroting 2027 is € 400.000 opgenomen voor versnellingsmiddelen openbare ruimte om de bestaande onderhoudsachterstanden versneld aan te pakken en de uitvoering van het IBOR te ondersteunen. Het college heeft aangegeven dat naast de structurele aanpak tijdelijke extra investeringen nodig zijn om verbeteringen in wegen, groen, waterbeheer en andere onderdelen van de openbare ruimte zichtbaar te maken.
De middelen dragen bij aan de uitvoering van concrete versnellingsprojecten en helpen de openbare ruimte schoner, veiliger en toekomstbestendig te maken. Procesgelden grote opgaven In de begroting van 2026 zijn procesgelden beschikbaar gesteld om te kunnen investeren in onze ambities. Deze ambities lopen over meerdere programma’s heen. Voor een aantal ambities zijn procesgelden voor meerdere jaren toegekend, maar deze middelen hebben nog steeds een incidenteel karakter. De procesgelden zijn bedoeld om alvast te kunnen starten met het verkennen en voorbereiden van de realisatie van de ambities. De daadwerkelijke investeringen die hieruit voortkomen, zullen zich later vooral uiten in kapitaallasten. Werkbudgetten circulaire economie Het doel van de werkbudgetten is om in de komende jaren onderzoek te doen en bedrijven te stimuleren. Het gaat hierbij om een eerste extra impuls voor een periode van vier jaar, de dekking hiervoor komt uit de reserve SIOF. Voorbereidingskrediet Tussen Markt en Weiert Bij de kadernota 2024 is besloten om voor de jaren 2024 tot en met 2028 een bedrag van € 120.000 per jaar beschikbaar te stellen voor de projectbegeleidingskosten gebiedsontwikkeling tussen Markt en Weiert (TMEW). Dit betreft incidentele kosten voor de begeleiding, uitwerking en het benodigde onderzoek van aankomende deelprojecten in het gebied Tussen Markt en Weiert.
Strategische positionering (Citymarketing) Om onze ambities te kunnen realiseren, is het nodig om de positie van Emmen als 100.000+ gemeente te versterken. Citymarketing kan daarbij een belangrijke rol spelen. Er is geen citymarketing organisatie (meer) in de gemeente Emmen. Binnen de gemeente ontbreekt expertise op dit terrein. Ook zit er geen coördinatie en samenwerking op initiatieven op het gebied van profilering, marketing en lobby. Hierdoor ontbreekt een duidelijk profiel van de gemeente en laten we kansen liggen om ons goed te positioneren. Door citymarketing expertise en budget toe te voegen aan het team communicatie, kunnen we de resterende collegeperiode benutten om de strategische positionering van Emmen gecoördineerd op te pakken en citymarketing nieuw leven in te blazen, de kosten worden gedekt uit de bestemmingsreserve SIOF. Recreatieve ontwikkeling Bargerveen Het budget is bedoeld voor cofinanciering ten behoeve van investeringen in het natuurpark. Dit heeft een tijdelijk karakter en is daarom als incidenteel aangemerkt. 136/180 1 Overzicht van baten en lasten Begroting 2027-2030 137/180 Vervolg Regiodeal Zuid- en Oost Drenthe De gemeente Emmen werkt samen met vijf andere gemeenten en de provincie samen in de Regiodeal Zuid- en Oost Drenthe.
Vanuit de deelnemers wordt incidenteel budget beschikbaar gesteld als cofinanciering om grote projecten te kunnen realiseren. Voor de jaren tot en met 2027 is een bedrag aan financiering ad €940.000 begroot, met dekking uit het SIOF. Uitvoering wet versterking regie volkshuisvesting Dit budget is bestemd voor de uitvoering en verdere implementatie van de Wet versterking regie volkshuisvesting, waaronder het aanpassen van beleid, processen en capaciteit om te voldoen aan de nieuwe wettelijke taken. Het betreft een incidentele last omdat het gaat om een tijdelijke implementatieopgave waarvoor eenmalig extra inzet en middelen nodig zijn. Verwijderen parkeervoorziening P-Schapenveenweg Door een wijziging van de huurovereenkomst voor de Schapenveenweg is het verwijderen van de asfaltlaag uitgesteld naar 2027. De hiermee samenhangende uitgaven hebben een eenmalig karakter en worden daarom aangemerkt als een incidentele last. Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne De gemeente Emmen vangt al een aantal jaren Oekraïense ontheemden op. De lasten betreffen de kosten van de opvang en begeleiding van Oekraïense ontheemden. De baten bestaan uit de hiervoor ontvangen rijksvergoedingen. De baten en lasten voor de opvang van Oekraïense ontheemden zijn incidenteel van aard, omdat zij samenhangen met een tijdelijke opvangtaak en de daarbij behorende rijksvergoedingen.
Deze activiteiten maken geen onderdeel uit van de reguliere, structurele gemeentelijke taken. Hervormingsagenda Jeugd Om uitvoering te geven aan de maatregelen hervormingsagenda Jeugd is in de meerjarenbegroting een budget opgenomen om tijdelijke investeringen te kunnen doen. Omdat deze investeringen van tijdelijke aard zijn, zijn deze als incidenteel geoormerkt. Transitie zaaksysteem Dimpact Het zaaksysteem (e-suite/medewerkerportaal) van Dimpact zal de komende jaren worden omgebouwd naar een Common Ground systeem (Podium D). Hiervoor moeten alle zaaktypen/processen worden omgebouwd en zal de gehele organisatie getraind moeten worden om met het nieuwe systeem te kunnen werken. Programma Informatieveiligheid Binnen de gemeente Emmen is een programma informatieveiligheid ingericht. Deze middelen zijn incidenteel, aangezien zij worden ingezet voor een tijdelijke verbeteropgave gericht op het verhogen van de digitale weerbaarheid, het voldoen aan wet- en regelgeving en het implementeren van beveiligingsmaatregelen. Aangezien het programma tijdelijk is, zijn de lasten ook van incidentele aard. 1.3 Structurele reservemutaties In onderstaande tabel zijn de structurele onttrekkingen aan reserves per programma opgenomen. Volgens de BBV-richtlijnen worden stortingen en onttrekkingen aan reserves in principe als incidenteel beschouwd.
Hierop geldt een uitzondering voor reserves die zijn ingesteld ter dekking van kapitaallasten van investeringen. De onttrekkingen uit deze reserves lopen gedurende de afschrijvingstermijn mee met de bijbehorende afschrijvingslasten en hebben daardoor een structureel karakter. Binnen de gemeente Emmen gaat het hierbij om de zogenoemde amortisatiereserves (zie ook paragraaf 2.3 Reserves & Voorzieningen). De overige reserves worden conform de BBV-richtlijnen als incidenteel aangemerkt. Door deze structurele onttrekkingen afzonderlijk inzichtelijk te maken, ontstaat een goed beeld van het structurele begrotingsevenwicht. Deze onttrekkingen mogen namelijk worden meegenomen bij de beoordeling of structurele lasten worden gedekt door structurele baten.
1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 | Onderwijs en Jeugd | 146 | 146 | 146 | 146 Amortisatiereserve schoolgebouwen | 146 | 146 | 146 | 146 5 | Bouwen, Wonen en Milieu | 175 | 175 | 175 | 175 Amortisatiereserve Willinkplein Zuid | 25 | 25 | 25 | 25 Amortisatiereserve afronding Boulevard Noord | 10 | 10 | 10 | 10 Amortisatiereserve Paviljoen Mondriaanplein | 88 | 88 | 88 | 88 Amortisatiereserve Biochron | 19 | 19 | 19 | 19 Amortisatiereserve Chagallpassage | 34 | 34 | 34 | 34 7 | Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | 32 | 32 | 32 | 32 Amortisatiereserve Nieuw Weerdinge | 9 | 9 | 9 | 9 Amortisatiereserve reconstructie N391-N34 | 15 | 15 | 15 | 15 Amortisatiereserve reconstructie N391-N862 | 7 | 7 | 7 | 7 8 | Sport en Cultuur | 11 | 11 | 11 | 11 Amortisatiereserve sportvelden | 0 | 0 | 0 | 0 Amortisatiereserve sporthal Klazienaveen | 11 | 11 | 11 | 11 9 | Sociaal Domein | 0 | 0 | 0 | 0 Amortisatiereserve investeringsubsidies instelling | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal structurele reservemutaties | 364 | 364 | 364 | 364 1.4 Overhead Onder overhead wordt verstaan alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Voorbeelden zijn de kosten voor ICT, huisvesting en salarislasten van leidinggevenden en ondersteunende teams (bijvoorbeeld financiën). De overheadkosten worden niet toegerekend aan de diverse programma’s, maar centraal begroot en verantwoord (onder taakveld 0.4 Overhead). In de tabel wordt inzicht gegeven welke lasten en baten worden toegerekend aan de overhead en welk deel van de overheadkosten vervolgens wordt doorberekend aan projecten en grondexploitaties. Doordat overhead apart wordt verantwoord en niet wordt doorbelast aan de producten in het primaire proces, ontstaat een beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten binnen de programma's. Voor de berekening van de lokale heffingen en tarieven worden de lasten van de overhead extra | -comptabel (buiten de boekhouding om) berekend, ten behoeve van de tariefstelling en om aan te tonen dat de gemeente met deze heffingen geen winst maakt. Dit is toegelicht in de paragraaf lokale heffingen. Voor het toerekenen van de overheadkosten wordt gebruikgemaakt van het overhead | tarief per fte. Dit tarief is voor 2027 vastgesteld op € 42.674 en is bepaald door de totale (netto) kosten van overhead | (€ 45.181.714) te delen door het totale aantal fte’s (1.058,76). Het overheadtarief is ten opzichte van 202 | 6 gestegen met slechts 0,38% (absolute stijging van € 160).
Dit komt door mutaties in de kosten van overhead en het aantal fte’s. Na vaststelling van het overheadtarief hebben zich nog wijzigingen voorgedaan, die hebben geleid tot mutaties op taakveld 0.4. Het betreft hier diverse personele mutaties, wijzigingen in kapitaallasten en het bijstellen van een aantal werkbudgetten. Ook zijn diverse ombuigingen van invloed op taakveld 0.4. 138/180 1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 In onderstaande tabel wijkt het saldo overhead (netto) ad € 46.629.518 (totaal 0.4 Overhead exclusief doorbelasting overhead naar investeringen en GREX) dan ook af van het saldo overhead (netto) waarmee bij de bepaling van het tarief rekening is gehouden. Het overheadtarief is echter in een eerder stadium vastgesteld en, net als voorgaande jaren, niet aangepast.
(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2026 Bestuurszaken en bestuursondersteuning | 77 | 125 DIV, facilitaire zaken en huisvesting | 7.629 | 7.131 Doorbelasting overhead naar Investeringen en GREX | -1.333 | -1.383 Financiën, toezicht en controle eigen organisatie | 6.843 | 6.731 Informatievoorziening en automatisering | 17.711 | 17.599 Inkoop, juridische en personeelszaken | 6.525 | 6.612 Interne en externe communicatie | 2.175 | 2.224 Leidinggevenden en managementondersteuning primair proces | 6.405 | 6.493 Overhead | 0 | 430 Overig | 40 | 57 Saldo van baten en lasten | 46.071 | 46.018 Onttrekkingen aan reserves | -775 | -120 Mutaties reserves | -775 | -120 Totaal 0.4 Overhead | 45.296 | 45.898 1.5 Verschillenanalyse begrotingsresultaat In deze paragraaf worden de verschillen per programma inzichtelijk gemaakt tussen de actuele begroting 2026 en de voorliggende begroting 2027. Hiermee wordt invulling gegeven aan de vereisten uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), waarin is bepaald dat aanmerkelijke verschillen in de begroting dienen te worden toegelicht. De verschillen worden voornamelijk veroorzaakt door bijstellingen van loonkosten, kapitaallasten, reservemutaties, autonome ontwikkelingen en personele voorstellen. De verschillenanalyse vindt plaats op programmaniveau, in lijn met de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad.
Bij programma's met afwijkingen groter dan € 1,0 miljoen worden de belangrijkste oorzaken van de verschillen toegelicht. Daarnaast kunnen ook kleinere afwijkingen worden toegelicht indien deze bestuurlijk relevant zijn, bijvoorbeeld vanwege beleidswijzigingen, specifieke risico's of bijzondere ontwikkelingen. De toelichting richt zich op hoofdlijnen. Waar nodig wordt een nadere duiding gegeven van onderliggende ontwikkelingen op taakveld- of dossierniveau. 2026 | 2027 (bedragen x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Verschil 1 Inwoners en Bestuur | -13.425 | 3.634 | -9.791 | -12.870 | 2.539 | -10.331 | -540 2 Economie en Werkgelegenheid | -20.477 | 6.757 | -13.721 | -12.504 | 4.797 | -7.707 | 6.014 3 Veiligheid | -13.504 | 114 | -13.390 | -14.616 | 322 | -14.294 | -903 4 Onderwijs en Jeugd | -19.342 | 7.038 | -12.304 | -19.399 | 7.621 | -11.778 | 526 5 Bouwen, Wonen en Milieu | -75.512 | 64.276 | -11.236 | -69.423 | 61.342 | -8.081 | 3.155 6 Inkomensondersteuning | -77.366 | 61.854 | -15.513 | -77.533 | 62.034 | -15.498 | 14 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | -46.102 | 7.667 | -38.435 | -45.555 | 8.443 | -37.112 | 1.323 8 Sport en Cultuur | -28.344 | 6.737 | -21.607 | -26.725 | 4.221 | -22.504 | -897 9 Sociaal Domein | -229.654 | 29.612 | -200.042 | -229.234 | 19.241 | -209.993 | -9.951 10 | Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | -68.025 | 396.513
| 328.488 | -65.662 | 403.494 | 337.832 | 9.345 Totaal Begrotingsresultaat | -591.753 | 584.201 | -7.552 | -573.519 | 574.055 | 535 | 8.087 139/180 1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 2 Economie en Werkgelegenheid Het voordeel binnen programma 2 wordt vooral veroorzaakt door lagere lasten in 2027 t.o.v. 2026. Dit heeft met name te maken met het programma Duurzaamheid, Energie en Klimaat. Voorheen werd dit programma gedekt vanuit specifieke uitkeringen, waardoor het programma neutraal in programma 2 zat. Vanaf 2026 komen de middelen voor dit programma via het Gemeentefonds en niet langer uit specifieke uitkeringen. Hierdoor lijken er in 2026 meer lasten in het programma te zitten, terwijl de dekking hiervoor in programma 10 staat bij het Gemeentefonds. Vanaf 2027 is het programma Duurzaamheid, Energie en Klimaat weer neutraal begroot binnen programma 2. Het fictieve voordeel van 2027 t.o.v. 2026 van € 3 miljoen is dan ook slechts een verschuiving tussen programma’s. Een ander voordeel is dat een deel van de incidentele lasten dit jaar gedekt wordt uit de algemene reserve, hierdoor is er € 1,4 miljoen meer dekking. Daarnaast leveren de ombuigingsvoorstellen een voordeel van totaal € 1,2 miljoen op. 5 Bouwen, Wonen en Milieu Het totale voordeel op programma 5 bedraagt € 3 miljoen. Het voordeel zit per saldo in de lasten.
Het grootste verschil kan worden verklaard door de ombuigingen van € 2,2 miljoen. Daarnaast zijn er in 2026 incidentele uitgaven geweest die er in 2027 niet zijn, zoals een eenmalige bijdrage aan de hondenvereniging van € 300.000. Tot slot zijn er kleine voordelen op diverse budgetten die samen € 500.000 bedragen. 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Het resultaat van programma 7 valt in 2027 circa € 1,2 miljoen gunstiger uit dan in 2026. Dit verschil wordt veroorzaakt door circa € 0,4 miljoen lagere lasten en circa € 0,8 miljoen hogere baten. De lasten zijn lager doordat de incidentele verhoging van het budget voor gladheidsbestrijding in 2026 (circa | € 1,3 miljoen) niet terugkomt in de begroting 2027. Daarnaast vallen de kapitaallasten circa € 1,3 miljoen lager uit en zorgen de in de begroting opgenomen ombuigingen, waaronder de verlaging van het budget voor Bereikbaarheid Emmen Centrum (circa € 0,5 miljoen), voor lagere uitgaven. Daar staat tegenover dat de kosten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, zoals wegen, groen en reiniging, hoger zijn. Ook nemen de loonkoste | n toe. Hierdoor vallen de lasten per saldo circa € 0,4 miljoen lager uit dan in 2026. De baten zijn in 2027 circa € 0,8 miljoen hoger dan in 2026.
Dit komt vooral door de in de begroting opgenomen ombuigingen, waaronder hogere opbrengsten uit parkeren en hogere inkomsten uit begraafplaatsen. 9 Sociaal Domein De begroting 2027 laat ten opzichte van de actuele begroting 2026 een nadelige ontwikkeling zien, die voornamelijk wordt veroorzaakt door hogere kosten binnen de jeugdhulp en de Wmo. | De grootste mutatie betreft de jeugdhulp, waar de lasten toenemen als gevolg van een stijging van het aantal cliënten en hogere zorgkosten. Hiertegenover staat een voordeel vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. | Daarnaast nemen de lasten binnen de Wmo toe door loon- en prijsindexaties en volumeontwikkelingen binnen onder andere Beschermd Wonen, Begeleiding, Huishoudelijke Hulp en Dagbesteding. Positieve effecten worden gerealiseerd door een lagere bijdrage aan EMCO doordat het verwachte tekort lager uitvalt dan eerder geraamd. | Daartegenover hebben mutaties in reserves een nadelig effect. Per saldo wordt het verschil tussen de actuele begroting 2026 en de begroting 2027 voornamelijk verklaard door de stijgende vraag naar jeugdhulp en Wmo-voorzieningen, loon- en prijsontwikkelingen en ontwikkelingen binnen gemeenschappelijke regelingen. 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Het resultaat van programma 10 valt in | 2027 gunstiger uit dan in 2026.
Deze verbetering wordt grotendeels veroorzaakt door hogere baten en lagere personeelsg | erelateerde lasten. De belangrijkste ontwikkeling betreft de hogere opbrengst uit de algemene uitkering, die in 2027 circa € 8,2 miljoen hoger uitvalt dan in 2026. Daarnaast dalen de lasten voor personeel van derden met circa € 3,1 miljoen. Ook dragen de aanvullende taakstellingen van circa € 1,0 miljoen en de oplopende bezuinigingstaakstelling personeel van circa € 0,7 miljoen bij aan een gunstiger begrotingsbeeld. Tegenover deze voordelen staan hogere lasten op verschillende onderdelen van de bedrijfsvoering. Zo nemen de afschrijvingslasten met circa € 1,4 miljoen toe als gevolg van investeringen die in gebruik worden genomen. Ook stijgen de rentelasten op langlopende geldleningen met circa € 2,3 miljoen. Daarnaast is sprake van een hogere stelpost voor loonontwikkelingen van circa € 1,1 miljoen en nemen de uitgaven voor duurzame goederen toe met circa € 0,9 miljoen. Verder zijn er diverse kleinere mutaties binnen de bedrijfsvoering, waaronder wijzigingen in ICT-uitgaven, overhead, rente- en financieringsstromen en voorzieningen.
140/180 1 Overzicht van baten en lasten | Begroting 2027-2030 1.6 Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 moeten overheidslichamen vanwege de “Wet modernisering Vennootschapsbelasting overheidsondernemingen” vennootschapsbelasting (VPB) betalen over activiteiten die kwalificeren als (winstgevende) ondernemersactiviteiten. Het doel van de wet is het creëren van een gelijk speelveld tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Met de invoering van deze wet is de gemeente dan ook VPB-plichtig voor bepaalde activiteiten. In de afgelopen jaren is uitgebreid onderzoek uitgevoerd naar de impact van de VPB-wetgeving. De conclusie hieruit is dat er inzake de reguliere activiteiten, facilitaire dienstverlening, ICT | - en automatiseringsdienstverlening, dienstverlening binnen het sociaal domein, reclameactiviteiten en de parkeeractiviteiten van de gemeente Emmen tot op heden sprake is van geen tot | een beperkte VPB-plicht. De Belastingdienst heeft inmiddels op het onderdeel “reclameactiviteiten” landelijk een ander | standpunt dan de gemeenten en legt naheffingsaanslagen op. De gemeente Emmen maakt | jaarlijks bezwaar tegen de aanslag (of de eigen aangifte) en sluit zich aan bij reeds lopende procedures van andere gemeenten op dit onderwerp. De geschatte VPB-heffing voor reclameactiviteiten bedraagt jaarlijks tussen de € 15.000 en € 30.000.
De uitkomst van het juridische geschil is onzeker. | Gezien deze onzekerheid en de beperkte omvang van het bedrag is geen budget opgenomen in de begroting voor de VPB-plicht. De (gesloten) parkeeractiviteit van de gemeente Emmen zal - vanwege het terugkeren van de exploitatie van parkeerterrein 'P-Zuid' per maart 2026 - vanaf het jaar 2026 naar verwachting een | winstgevende activiteit zijn voor de VPB. De verwachte VPB-last voor de jaren 2026 en 2027 zal zo spoedig mogelijk ingeschat worden | zodat hiermee rekening mee kan worden gehouden in de begroting en jaarrekening. De grexen van de gemeente Emmen gaan over een langere periode tot op heden niet door de | fiscale "poort" (geen VPB-activiteit). Er is nog steeds sprake van structurele verliezen | bij het totaal van de grexen. Jaarlijks worden alle grexen voor de VPB getoetst en doorgerekend. Dit omdat het afsluiten van zwaar verlieslatende grexen van grote invloed kunnen zijn op het totaalresultaat in een bepaald jaar. Hetzelfde geldt voor grexen | die winstgevend(er) worden of nieuw geopende grexen die winstgevend zijn. | Het is mogelijk dat de grondexploitaties van de gemeente Emmen op niet al te lange termijn leiden tot een overschot voor de VPB. Het is daarbij wel de vraag of dit leidt tot een incidenteel overschot of tot een structureel overschot voor de VPB.
| De VPB-positie van de grondexploitaties wordt daarom door de fiscaal adviseurs nauwlettend gemonitord in samenwerking met de planeconoom van de gemeente Emmen. 141/180 2 Uiteenzetting financiële positie | Begroting 2027-2030 2 Uiteenzetting financiële positie In dit hoofdstuk wordt een nadere toelichting gegeven op de financiële positie. Hierbij wordt ingegaan op de balansontwikkeling, de reserves en voorzieningen, de investeringen en de financiële kengetallen. Paragraaf 2.2 bevat de geprognosticeerde balans voor het begrotingsjaar 2027 en de meerjarenraming. Deze informatie vormt tevens de basis voor de berekening van het EMU-saldo in paragraaf 2.5. In paragraaf 2.3 wordt inzicht gegeven in de beschikbare reserves en voorzieningen. Paragraaf 2.4 bevat een overzicht van de geplande investeringen. In paragraaf 2.6 zijn de nieuwe investeringskredieten opgenomen die ter besluitvorming worden voorgelegd. Overigens is in Bijlage 2 een toelichting opgenomen op de financiële kengetallen. Deze kengetallen ondersteunen de beoordeling van de financiële positie. 2.1 Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd De financiële kaders voor de opstelling van de begroting 2027 en de meerjarenraming zijn gepresenteerd bij de kaderbrief. In aanvulling hierop zijn de autonome ontwikkelingen, ombuigingsvoorstellen en overige ontwikkelingen in beeld gebracht en zijn diverse budgetten bijgesteld.
Dit alles is uitgebreid toegelicht in de beleidsprogramma's in het onderdeel 'Wat mag het kosten'. De begroting wordt gebaseerd op de gegevens uit de meicirculaire 2026, zoals vastgelegd in de richtlijnen van de kaderbrief. De financiële bijstellingen uit de septembercirculaire worden niet verwerkt in de begroting, maar via een separate brief aan de raad gecommuniceerd, zodat zij hier kennis van kunnen nemen bij de behandeling van de begroting. 2.2 Geprognosticeerde balans Een balans is een in geld uitgedrukt overzicht van bezittingen, schulden en vermogen. De werkelijke balans per 31 december 2025, zoals gepresenteerd in de jaarrekening 2025, is in de eerste kolom weergegeven. Daarnaast zijn de (geraamde) balansposities per 31 december 2026 tot en met 2030 weergegeven. Deze meerjarige prognosebalans geeft inzicht in de ontwikkeling van onder meer de investeringen, het gebruik van reserves e | n voorzieningen en de daarmee samenhangende financieringsbehoefte.