CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 Gemeente Emmen

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Begroting 202774.546 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 9

Het gebruik van de Maatschappelijke Opvang blijft relatief stabiel, maar de doorstroom staat onder druk door een tekort aan passende woonruimte en een toenemende complexiteit van de problematiek. Dit leidt tot langere opvangtrajecten en toenemende druk op de beschikbare capaciteit. Blijvend inzetten op de samenhang tussen preventie, opvang, wonen en begeleiding is belangrijk. De urgentieverordening is een belangrijk instrument om o.a. inwoners die vanuit de maatschappelijke opvang kunnen doorstromen, waar passend met voorrang toegang te geven tot een zelfstandige woonplek. Dit draagt bij aan het verkorten van opvangtrajecten. Programma 9 Sociaal Domein Begroting 2027-2030 81/180 In de actualisatie van het regioplan Opvang en Bescherming brengen we deze verbinding verder aan en vertalen we landelijke ontwikkelingen naar de regionale opgave. Daarnaast verbeteren we de monitoring van instroom, verblijfsduur en uitstroom, zodat we beter kunnen sturen op capaciteit, woonruimte en een passend ondersteuningsaanbod. Bijzondere doelgroepen Gemeentelijke opvang Oekraïne De gemeente beheert meerdere opvanglocaties voor Oekraïense ontheemden en draagt zorg voor een menswaardige opvang, met aandacht voor veiligheid, zorg, onderwijs, leefbaarheid en activering. Daarnaast leveren gastgezinnen een waardevolle bijdrage aan de opvang binnen de gemeente.

Door de langdurige verblijfsduur van ontheemden op opvanglocaties is sprake van toenemende problematiek. Om hier adequaat op in te spelen, wordt de inzet op passende hulpverlening geïntensiveerd. Voor de opvanglocatie aan de Weerdingerstraat is sprake van een vervangingsopgave. Hiervoor is een nieuwe locatie aan de Nieuw- Amsterdamsestraat 40 voorzien. Deze vervanging wordt eind 2026 in gebruik genomen. De huidige Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïense ontheemden (RTB) loopt af op 4 maart 2028. Het is nog niet bekend of de RTB na deze periode weer verlengd gaat worden. Het Rijk werkt aan de invoering van een tijdelijke verblijfsstatus (transitiedocument) met een maximale duur van drie jaar. Deze ontwikkeling kan gevolgen hebben voor de gemeentelijke uitvoering en voor de benodigde middelen het komende jaar. Uitgangspunt blijft dat de totale kosten voor de opvang vergoed blijven door het Rijk Werk en Participatie Participatiewet in balans De Participatiewet in balans behelst een herziening van de huidige Participatiewet, met als doel de uitvoering menselijker en eenvoudiger te maken. De nadruk verschuift daarbij van controle naar vertrouwen, met meer ruimte voor maatwerk en het stimuleren van participatie. De invoering verloopt gefaseerd, vanwege de omvang en impact van de wijzigingen. Een eerste deel van de aanpassingen is ingegaan per 1 januari 2026.

Per 1 januari 2027 treedt de volgende tranche in werking. De wijzigingen zorgen ervoor dat we inwoners gerichter en sneller kunnen helpen. Ze bieden meer ruimte voor maatwerk. Spoor 1 omvat praktische wijzigingen in de Participatiewet op het gebied van aanvragen, vermogen, giften, jongeren, participatie en inkomsten uit werk. Een aantal onderwerpen laten geen ruimte voor gemeentelijke beleidsvrijheid en zijn opgepakt: identificatieplicht, harmonisatie jongerennorm en de vermogenstoets. Andere onderwerpen bieden ruimte voor gemeentelijk beleid o.a. maatschappelijke participatie en mantelzorg. Menso heeft de opdracht gekregen om via een pilot ervaring op te doen met de ondersteuning en begeleiding met betrekking tot maatschappelijke participatie. De opgedane inzichten en ervaringen worden gebruikt als input voor toekomstig beleid en de verdere ontwikkeling van het gemeentelijke aanbod. Wetsvoorstel van school naar duurzaam werk De implementatie van de Wet van school naar duurzaam werk bouwt voort op de bestaande samenwerking tussen de gemeente Emmen, het onderwijs en regionale partners. Het Regionaal programma Van school naar duurzaam werk is vastgesteld.

In de afgelopen periode zijn de samenwerking met Alfa College, Drenthe College en het Doorstroompunt verder uitgewerkt, zijn afspraken gemaakt over de begeleiding van jongeren richting onderwijs, werk en participatie en wordt gewerkt aan een sluitende aanpak voor jongeren tot 27 jaar. Daarbij ligt de nadruk op vroegsignalering, warme overdracht, gezamenlijke casusregie en het voorkomen van uitval. De wettelijke opdracht is per 1 januari 2026 in werking getreden en wordt momenteel verder geborgd in de regionale uitvoering en samenwerking. Programma 9 Sociaal Domein | Begroting 2027-2030 Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel | Prestatie Inwoners ervaren veiligheid in eigen | • | In Emmen werken professionals vanuit verschillende domeinen huis | samen vanuit één plan voor duurzame veiligheid. Inwoners kunnen meedoen | • | We willen komend jaar inzetten op groei in de collectieve vormen van begeleiding. Hiermee verminderen we de inzet van individuele begeleiding. Inwoners hebben gelijke kansen op | • | We vertalen de landelijke Nota Gezondheidsbeleid naar de lokale een goede gezondheid | situatie, met nadrukkelijke focus op het terugdringen van gezondheidsachterstanden.

• | We richten de basis van het AZWA goed in, zodat betrokken organisaties beter samenwerken en inwoners die ondersteuning nodig hebben, vooral kwetsbare groepen, sneller passende ondersteuning krijgen. Inwoners kunnen zo veel en zo lang | • | We werken samen met Stichting de Toegang en de mogelijk thuis wonen | (hoofd)aanbieders Wmo om onze voorzieningen zo doelmatig mogelijk in te zetten voor onze inwoners. Inwoners voelen zich prettig en veilig | • | Gemeente, inwoners en partners hebben gezamenlijke afspraken in de eigen leefomgeving | gemaakt over de wijze waarop integraal wordt samengewerkt aan het versterken van de sociale basis. Kinderen en jeugdigen groeien | • | De inkoopopdracht van de gespecialiseerde jeugdhulp is gezond en veilig op | afgerond. • | De inkoop van de basisjeugdhulp is afgerond. Iedereen werkt en participeert | • | Samen met Menso geven we invulling aan de maatschappelijke eventueel met een steuntje in de rug | participatie zoals omschreven in de Participatiewet in balans.

• | Samen met Menso en DCTerra maken we het mogelijk dat inburgeraars naast de inburgeringslessen ook een participatietraject aangeboden krijgen Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -216.819 | -228.462 | -228.489 | -235.479 | -244.631 | -259.039 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -19.476 | -21.605 | -20.563 | -20.623 | -20.679 | -20.733 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO | -2.945 | -2.739 | -2.831 | -2.940 | -3.056 | -3.092 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | -4.356 | -4.209 | -3.961 | -4.108 | -4.137 | -4.182 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | -7.119 | -7.465 | -7.401 | -7.592 | -7.788 | -7.989 6.4 WSW en beschutwerk | -28.104 | -29.487 | -27.584 | -26.467 | -24.869 | -24.733 6.5 Arbeidsparticipatie | -20.214 | -21.609 | -20.356 | -20.677 | -20.623 | -20.516 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | -10.811 | -11.562 | -12.016 | -12.425 | -12.849 | -13.292 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) | -20.811 | -21.582 | -22.266 | -22.952 | -23.639 | -24.366 6.712 Begeleiding (Wmo) | -5.090 | -4.825 | -4.875 | -5.021 | -5.168 | -5.319 6.713 Dagbesteding (Wmo) | -3.353 | -3.503 | -3.606 | -3.719 | -3.832 | -3.925 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | -1.351 |

-2.023 | -1.081 | -1.081 | -1.081 | -1.081 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | -58 | -61 | -75 | -80 | -87 | -99 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | -33.380 | -31.754 | -37.123 | -39.608 | -43.995 | -50.504 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | -205 | -213 | -265 | -280 | -307 | -347 82/180 Programma 9 Sociaal Domein | Begroting 2027-2030 (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | -20 | -21 | -26 | -27 | -30 | -34 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | -15.847 | -16.401 | -20.430 | -21.610 | -23.692 | -26.782 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | -1.310 | -1.356 | -1.689 | -1.787 | -1.959 | -2.215 6.791 PGB Wmo | -2.800 | -3.082 | -3.428 | -3.659 | -3.907 | -4.171 6.792 PGB Jeugd | -900 | -753 | -772 | -791 | -811 | -831 6.811 Beschermd Wonen (Wmo) | -10.534 | -11.707 | -12.482 | -13.472 | -14.552 | -15.689 6.812 Maatschappelijke– en vrouwenopvang | -9.491 | -10.677 | -10.966 | -11.304 | -11.632 | -12.165 (Wmo) 6.821 Jeugdbescherming | -3.025 | -3.130 | -3.899 | -4.125 | -4.522 | -5.112 6.822 Jeugdreclassering | -791 | -819 | -1.020 | -1.079 | -1.183 | -1.337 6.92 Coordinatie en beleid Jeugd | -2.363 | -2.098 | -2.321 | -2.346 | -2.371 | -2.371 7.1 Volksgezondheid | -12.462 | -15.781 | -7.452 | -7.705 | -7.862 | -8.154 Baten | 28.939 | 27.317 |

17.790 | 31.535 | 35.672 | 37.745 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 18.203 | 14.967 | 14.323 | 14.323 | 14.323 | 14.323 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 430 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.5 Arbeidsparticipatie | 2.122 | 2.567 | 2.017 | 2.023 | 1.555 | 1.561 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | 688 | 473 | 493 | 755 | 755 | 756 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) | 154 | 172 | 195 | 509 | 509 | 509 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | 370 | 252 | 284 | 746 | 746 | 746 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 0 | 0 | 0 | 12.007 | 16.612 | 18.677 6.811 Beschermd Wonen (Wmo) | 507 | 416 | 478 | 1.172 | 1.172 | 1.172 6.812 Maatschappelijke– en vrouwenopvang | 1.021 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (Wmo) 6.92 Coordinatie en beleid Jeugd | 305 | 61 | 0 | 0 | 0 | 0 7.1 Volksgezondheid | 5.138 | 8.409 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo van baten en lasten | -187.879 | -201.146 | -210.699 | -203.944 | -208.958 | -221.294 Stortingen in reserves | -6.202 | -1.191 | -745 | -762 | -780 | -781 Onttrekkingen aan reserves | 6.475 | 2.295 | 1.451 | 169 | 1.357 | 1.244 Mutaties reserves | 273 | 1.104 | 706 | -594 | 576 | 463 Totaal Sociaal Domein | -187.607 | -200.042 | -209.993 | -204.537 | -208.382 | -220.832 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | -188.562 | -194.183 | -197.640 | -201.856 Wijzigingen maart t/m juni | 177 | 0 | 0 | 0

Startbegroting Begroting 2027 | -188.385 | -194.183 | -197.640 | -201.856 Autonome ontwikkelingen | -16.702 | -16.216 | -16.881 | -19.010 Gemeentefonds | -1.052 | -1.219 | -979 | -843 Gemeenschappelijke regelingen | -150 | -176 | -107 | -173 Kapitaallasten | 12 | 12 | 11 | 11 Budgetneutrale wijzigingen | -6.236 | 5.898 | 5.866 | -308 Ontwikkelingen loonkosten | -247 | -245 | -245 | -245 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 1.850 | 1.850 | 1.850 | 1.850 Mutaties Begroting 2027 | -22.526 | -10.097 | -10.484 | -18.717 Totaal | -209.993 | -204.537 | -208.382 | -220.832 83/180 Programma 9 Sociaal Domein | Begroting 2027-2030 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | -16.702 | -16.216 | -16.881 | -19.010 Beschermd wonen | -2.285 | -1.555 | -1.865 | -3.110 Lasten | -2.285 | -1.555 | -1.865 | -3.110 In verband met toenemende aantal indicaties (stijging van circa 15%) is er een tekort ontstaan bij beschermd wonen. De stijging wordt veroorzaakt door stagnatie van de woningmarkt, het aanscherpen van toegang tot de Wlz, en wachtlijsten in de GGZ.

Financieel perspectief jeugd | -13.407 | -25.749 | -30.698 | -33.115 Lasten | -13.407 | -25.749 | -30.698 | -33.115 Het aantal jeugdigen dat in 2025 gebruik heeft gemaakt van jeugdhulp binnen de gemeente Emmen kent een volumestijging van 2.3%. De commissie van Ark heeft in hun rapport berekend dat de verwachte landelijke volumegroei uitkomt op 4,7%. Daarnaast zagen we in 2025 een stijging van de totale kosten jeugdhulp door de tariefstijgingen van verschillende jeugdhulpvormen als gevolg van de algemene maatregel van bestuur waarbij gemeenten reële prijzen moeten betalen. Deze prijsstijgingen zijn autonome ontwikkelingen. Tezamen met de volumestijging zorgt dit voor een totale beoogde stijging van 9,6%. In de begroting 2026 is rekening gehouden met een totale stijging van 4% voor zowel prijsindexatie als volumestijging. De compensatie vanuit het rijk van de meicirculaire 2025 is al verrekend in dit tekort. Hulpmiddelen Medipoint | 600 | 600 | 600 | 600 Lasten | 600 | 600 | 600 | 600 In verband met een afnemende aantal indicaties (met name scootmobielen en complexe rolstoelen) door afnemende vraag en striktere indicering voor hulpmiddelen is er een overschot op het budget hulpmiddelen.

Maatschappelijke Opvang | -1.155 | -1.033 | -1.012 | -1.395 Lasten | -1.155 | -1.033 | -1.012 | -1.395 Emmen ontvangt als centrumgemeente de Rijksbijdragen voor de Vrouwenopvang (regio Drenthe) en Maatschappelijke Opvang (BOCE-verband). Het samenvoegen van deze twee doeluitkeringen heeft echter geresulteerd in een scheefgroei tussen de DUVO en DUMO, waarbij middelen voor VO gebruikt zijn voor MO. Met deze correctie proberen we deze scheefgroei te corrigeren. Tevens hebben we meer middelen nodig voor Ambulantisering, hetgeen eigenlijk onderdeel van Beschermd Wonen is. Stelpost tekort jeugd vanaf 2028 | 0 | 12.007 | 16.612 | 18.677 Baten | 0 | 12.007 | 16.612 | 18.677 Voor de Hervormingsagenda Jeugd is een stelpost opgenomen, waarmee we rekening houden met de compensatie in lijn met commissie Van Ark vanaf 2028. De financiële effecten zijn nog onzeker, omdat het Rijk en de Deskundigencommissie pas in 2027 met een nadere duiding komen. Conform het advies van de VNG hebben we vanaf 2028 een stelpost opgenomen waarmee we de kosten voor jeugdzorg bevriezen op het niveau van 2027. 84/180 Programma 9 Sociaal Domein | Begroting 2027-2030 Stichting de Toegang | -174 | -178 | -182 | -187 Lasten | -174 | -178 | -182 | -187 De toegang tot de Wet maatschappelijke ondersteuning (hierna: Wmo) en Jeugdwet in de gemeente Emmen is belegd bij Stichting De Toegang (hierna: SDT).

SDT zorgt ervoor dat inwoners met een ondersteuningsvraag, passende ondersteuning krijgen die noodzakelijk is om volwaardig mee te kunnen doen in de maatschappij. Op het moment van het opstellen van de gemeentelijke begroting 2025 waren alle kosten aan autonome ontwikkelingen nog niet voorzien. Hierdoor is een structureel tekort ontstaan, met name op de formatie Jeugd en ICT-kosten. Verhoging bijdrage Jeugd Hulp Regio Drenthe 2026 | -264 | -264 | -264 | -264 Lasten | -264 | -264 | -264 | -264 De bijdrage van de gemeente Emmen aan het samenwerkingsverband Jeugdhulp Regio Drenthe (straks JHRD) voor het jaar 2026 en verder, neemt toe als gevolg van de stijgende uitgaven voor regionale taken (spoed voor jeugd/ JB Noord/Regioteam). Dit staat los van de vorming van de gemeenschappelijke regeling. Vrijval budget Landelijke Vreemdelingen Voorziening | 65 | 65 | 65 | 65 Lasten | 65 | 65 | 65 | 65 Het jaar 2025 was het laatste jaar waarin de gemeente Emmen geparticipeerd heeft in de Bed- Bad en Broodgelden. De begroting 2026 en meerjarig kan nu vrijvallen Vrouwen Opvang | -82 | -109 | -137 | -281 Lasten | -82 | -109 | -137 | -281 Emmen ontvangt als centrumgemeente de Rijksbijdragen voor de Vrouwenopvang (regio Drenthe) en Maatschappelijke Opvang (BOCE-verband).

Het samenvoegen van deze twee doeluitkeringen heeft echter geresulteerd in een scheefgroei tussen de DUVO en DUMO, waardoor we middelen die voor de regio bedoeld waren gebruikt hebben voor onze eigen bijdrage voor Veilig Thuis Drenthe. Met deze correctie willen we de scheefgroei corrigeren. Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 9 Effectindicatoren | Real.2024 | Begr.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 Aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet 1 | dat uitstroomt naar regulier werk of als | 301 | 425 | 425 | 425 | 425 | 425 | 425 zelfstandige.

2 | Aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt | 3038 | 2975 | 2975 | 2975 | 2975 | 2975 | 2975 neemt af % gebruikers Wmo ondersteuning dat positief 3 | is over ervaren contact met De Toegang, | 77 | 75 | 75 | 75 | 75 | 75 | 75 kwaliteit van ondersteuning en effect van de ondersteuning Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren 85/180 Programma 9 Sociaal Domein Begroting 2027-2030 86/180 Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Jeugdhulp Regio Drenthe Gemeente Emmen participeert samen met de overige 11 Drentse gemeenten. De portefeuillehouder Sociaal Domein is lid van het algemeen bestuur. In het dagelijks bestuur heeft de gemeente Emmen geen zitting. Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe De 12 Drentse gemeenten participeren. De gemeente is in het dagelijks bestuur en algemeen bestuur vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Gezondheid. EMCO Groep De EMCO-groep is een gemeenschappelijke regeling (GR) van de Gemeenten Emmen, Coevorden en Borger-Odoorn. De GR kent een Algemeen Bestuur dat bestaat uit leden van de colleges van de drie Gemeenten. Hieruit is een Dagelijks Bestuur benoemd dat de Directie aanstuurt.

Menso NV De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AvA. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen. Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting. • Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Samen sterker voor zorg en welzijn. • Beleidskader Sociaal Domein, Erbij horen en Meedoen in Emmen (2023) • Beleidsnotitie Mantelzorg Emmen 2021-2024 • Gezond en actief leven akkoord (GALA), voor Emmen het lokale GALA plan; • Hervormingsagenda jeugd 2023 -2028 (en de hieruit voortvloeiende wetswijzigingen, AMvB's) • Integraal Zorgakkoord (IZA). Voor Emmen de Drentse uitwerking Gezonde Marke; • Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028: Samen werken aan gezondheid.

• Nationaal Preventieakkoord, voor Emmen Lokaal Preventieakkoord dat opgegaan is in lokaal GALA plan; • Nationaal Sportakkoord, in Emmen Lokaal Sportakkoord (opgegaan in lokaal GALA plan) • Participatiewet in balans (2025-2027) • Plan Inclusie (juni 2024) • Regiodeal Zuidoost-Drenthe 2023-2026 • Regioplan Opvang en Bescherming 2020-2023 (verlengd t/m 2025) • Sociale Agenda 2024-2029 Provincie Drenthe • Toekomstscenario Jeugd en gezinsbescherming 2023 -2026 (en de hieruit voortvloeiende regionale/ lokale uitwerking) • Wonen, ondersteuning en zorg ouderen (WOZO), voor Emmen in BOCE verband Woonzorgvisie (Wonen zonder zorgen) en Woonzorgakkoord Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Begroting 2027-2030 87/180 Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Programma inhoud De rol van bedrijfsvoering binnen de gemeentelijke organisatie De gemeentelijke organisatie speelt dagelijks in op uiteenlopende vraagstukken en ontwikkelingen binnen de Emmense samenleving. Daarbij leveren wij een breed scala aan producten en diensten aan inwoners, bedrijven en instellingen. Een slagvaardige en toekomstbestendige uitvoering van deze taken vraagt om een sterke en goed ingerichte bedrijfsvoering.

Het programma Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen omvat alle ondersteunende functies die het primaire proces faciliteren en versterken, waaronder personeelsbeleid, huisvesting, financiën, concern control en auditing, communicatie, concernstrategie, managementondersteuning, belastingen, juridische zaken, inkoop en informatievoorziening (informatisering, automatisering) en het subsidiebureau. Daarnaast draagt het programma bij aan concernbrede kaderstelling en regie. Door het stellen van heldere kaders en het organiseren van effectieve sturing worden de voorwaarden gecreëerd voor een doelgerichte en doelmatige uitvoering van gemeentelijke taken, waaronder het beleid op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Het beoogde effect is een organisatie die zowel wendbaar als in control is. De bedrijfsvoering is daarbij effectief en efficiënt georganiseerd en draagt bij aan de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening, een doelmatige inzet van middelen en een rechtmatige uitvoering van processen. Tegelijkertijd wordt gezorgd voor een organisatie die in staat is om adequaat in te spelen op maatschappelijke en technologische ontwikkelingen.

Trends en ontwikkelingen Geopolitieke ontwikkelingen, vitale processen en weerbaarheid De gemeentelijke bedrijfsvoering staat de komende jaren onder druk door samenhangende ontwikkelingen die invloed hebben op inrichting, kwaliteit, continuïteit en kosten van dienstverlening en primaire processen. Geopolitieke spanningen en toenemende onzekerheid vergroten het risico op verstoringen van vitale voorzieningen met directe gevolgen voor de continuïteit van de dienstverlening. Tegelijk neemt het vertrouwen in de overheid af. Dit vraagt om versterking van de organisatorische weerbaarheid in samenhang met crisisbeheersing, waarbij het borgen van vitale processen en het functioneren in crisissituaties steeds belangrijker wordt.

Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Begroting 2027-2030 88/180 Financiële druk en strategische sturing De opgave om de begroting 2027 en het meerjarenperspectief sluitend te krijgen vergroot de noodzaak tot scherpe sturing op kosten, doelmatigheid en prioritering. Dit vraagt om versterking van financieel inzicht en de onderliggende financiële rapportages, zodat tijdig gestuurd kan worden op prestaties en middelen. Integrale portfoliosturing is hierbij essentieel om strategische ambities en uitvoeringsruimte duurzaam in balans te brengen en om meer focus te krijgen op de samenhang, prioritering en uitvoering van opgaven. Arbeidsmarkt en organisatieontwikkeling De krapte op de arbeidsmarkt voor specifieke functies zal de komende jaren aanhouden. We willen blijven inspelen op de snelle ontwikkelingen van digitalisering en het gebruik van AI. Hiervoor zetten we in op het behouden van talenten, op het aantrekken van nieuw talent, op het versterken van het lerend vermogen van medewerkers en het blijvend vernieuwen van de werkprocessen. Zo kunnen we de uitvoeringskracht actueel en beheersbaar houden. Tegelijkertijd verschuift de focus naar een mensgerichte organisatie, met gerichte aandacht voor vitaliteit, duurzame inzetbaarheid en talentgericht werken.

In samenhang met strategische personeelsplanning, cultuurontwikkeling en verantwoord technologiegebruik ontstaat een wendbare en toekomstbestendige organisatie. Digitale veiligheid en continuïteit Strengere wet- en regelgeving, waaronder de Cyberbeveiligingswet (NIS2), BIO2 en de AVG, stellen hogere eisen aan digitale weerbaarheid, informatiebeveiliging, risicomanagement en interne beheersing. Ook het belang van bedrijfscontinuïteitsmanagement (BCM) en crisisbeheersing neemt toe om verstoringen te beperken en de continuïteit van dienstverlening te waarborgen. De toenemende afhankelijkheid van cloudoplossingen, leveranciers en digitale samenwerkingsketens vraagt om een verdere verschuiving van beheer naar regie. Hierdoor groeit de behoefte aan sterke sturing op leveranciers, contracten, architectuur, gegevensbeheer, dienstverlening en digitale weerbaarheid. Procesoptimalisatie en standaardisatie dragen bij aan een robuuste, toekomstbestendige en aantoonbaar beheerste informatievoorziening. De gemeente zet in 2027 in op een aantoonbaar hoger volwassenheidsniveau van informatiebeveiliging en digitale weerbaarheid, zodat duurzaam kan worden voldaan aan de eisen van de Cyberbeveiligingswet, BIO2, AVG en toekomstige wet- en regelgeving.

Digitalisering, data en dienstverlening De groeiende vraag naar digitale dienstverlening en datagedreven werken vraagt om betrouwbare data en samenhang in de informatievoorziening. AI en data-analyse bieden kansen voor efficiëntere en kwalitatief betere data en dienstverlening, mits zorgvuldig wordt omgegaan met privacy, ethiek en proportionaliteit. Door extra focus aan te brengen op digitalisering en innovatie wordt de regie op deze ontwikkeling versterkt. Samenwerking in de bedrijfsvoering Complexiteit, specialisatie en financiële druk vergroten de noodzaak tot samenwerking in- en extern. In regionaal verband, bijvoorbeeld BOCE, NG4, Regio Emmen. Maar ook bovenregionaal zoals bij de vereniging Dimpact. Daarbij wordt onderzocht in hoeverre digitalisering in toenemende mate gezamenlijk kan worden opgepakt en/of activiteiten doelmatiger bij andere partijen kunnen worden belegd. Dit is vooral gericht op behoud van kwaliteit en continuïteit. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Prestatie Financieel duurzame en wendbare organisatie Integrale sturing op ambities • Er is inzicht in en er wordt gehandeld volgens de toegewezen middelen en capaciteit aan geprioriteerde opgaven (portfoliomanagement).

Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen Begroting 2027-2030 89/180 Doel Prestatie Versterkte financiële sturing • Financiële afwijkingen zijn tijdig in beeld en worden middels dashboards adequaat bijgestuurd. • P&C-producten zijn tijdig, helder en leesbaar; wensen van de raad worden in overleg met de auditcommissie afgestemd en geprioriteerd. De woonlastendruk beheersen • Streven naar gelijkblijvende OZB-lasten voor de gemiddelde woning, zoals beschreven in het coalitieakkoord. • Streven naar een beperkte stijging van de tarieven rioolheffing en afvalstoffenheffing waarbij aandacht wordt besteed aan de maximale kostendekkendheid. Weerbare en continu functionerende organisatie Borging continuïteit vitale processen • Uitvoeren van het programma Bedrijfscontinuïteitsmanagement gericht op het inzichtelijk maken van kritieke processen en het treffen van continuïteitsmaatregelen, waardoor de organisatie beter voorbereid is op verstoringen en calamiteiten. • Er wordt een strategie vastgelegd in het kader van digitale soevereiniteit. Versterken van informatieveiligheid • Actief inspelen op ontwikkelingen in informatiebeveiliging en zorgen voor aantoonbare beheersing conform wet- en regelgeving (o.a. BIO2 en Cyberbeveiligingswet).

Toekomstbestendige en lerende organisatie Duurzame beschikbaarheid van kritische kennis en capaciteit in een gebalanceerde personeelsmix (vast en flexibel) • Er is inzicht in kritische kennis en capaciteit, met sturing op behoud en ontwikkeling, en een gezonde balans tussen vaste en flexibele inzet (inhuur). Structurele ontwikkeling digitale en AI- vaardigheden om effectieve en ethisch verantwoorde inzet van AI mogelijk te maken • Er is borging van benodigde digitale vaardigheden en kennis passend bij elke functie. Dit wordt opgenomen in ontwikkellijnen voor medewerkers waar op gestuurd wordt. Slimmer werken door (digitale) innovaties Digitale transformatie van de organisatie • Technologie, data en innovatie ondersteunen doelgericht de organisatie, terwijl kritieke processen continu worden verbeterd, vereenvoudigd en waar mogelijk gedigitaliseerd of geautomatiseerd. • De organisatie werkt meer integraal en opgavegericht, ondersteund door betrouwbare informatie, moderne digitale voorzieningen en passende digitale vaardigheden. Toekomstbestendige digitale dienstverlening • Digitale dienstverlening en informatievoorziening worden ontwikkeld op basis van de behoeften van gebruikers en op basis van maatschappelijke ontwikkelingen, met geborgde continuïteit, veiligheid en kwaliteit.

• Samenwerking, regie en partnerschappen binnen het digitale domein worden versterkt om innovatiekracht, kwaliteit en uitvoerbaarheid te vergroten. Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -60.550 | -62.825 | -65.461 | -68.875 | -65.691 | -65.658 0.4 Overhead | -53.487 | -53.669 | -53.742 | -53.655 | -53.153 | -53.475 0.5 Treasury | -1.483 | -137 | -161 | 495 | 1.138 | 1.570 0.61 OZB woningen | -1.976 | -1.860 | -1.915 | -1.928 | -1.928 | -1.927 0.64 Belastingen Overig | -415 | -409 | -412 | -412 | -412 | -412 0.7 Algemene uitkering | 0 | -2.209 | -4.025 | 92 | 7.812 | 14.720 0.8 Overige baten en lasten | -3.153 | -4.513 | -5.176 | -13.437 | -19.118 | -26.104 0.9 Vennootschapsbelasting | -36 | -30 | -30 | -30 | -30 | -30 Baten | 391.600 | 390.843 | 402.419 | 398.608 | 401.824 | 416.877 0.4 Overhead | 9.006 | 7.651 | 7.671 | 8.083 | 8.212 | 8.365 0.5 Treasury | 3.087 | 2.431 | 2.770 | 2.698 | 2.932 | 2.869 0.61 OZB woningen | 17.685 | 17.298 | 17.328 | 17.358 | 17.388 | 17.418 0.62 OZB- niet woningen | 11.875 | 12.097 | 12.167 | 12.237 | 12.307 | 12.377 0.64 Belastingen Overig | 324 | 325 | 508 | 509 | 511 | 513 0.7 Algemene

uitkering | 349.229 | 350.974 | 361.908 | 357.655 | 360.406 | 375.268 0.8 Overige baten en lasten | 394 | 68 | 68 | 68 | 68 | 68 Saldo van baten en lasten | 331.049 | 328.018 | 336.958 | 329.733 | 336.133 | 351.220 Stortingen in reserves | -13.464 | -5.201 | -201 | -200 | -201 | -201 Onttrekkingen aan reserves | 1.949 | 5.670 | 1.075 | 300 | 300 | 300 Mutaties reserves | -11.515 | 469 | 874 | 100 | 99 | 99 Totaal Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | 319.534 | 328.488 | 337.832 | 329.833 | 336.233 | 351.319 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | 321.699 | 323.297 | 328.495 | 331.517 Wijzigingen maart t/m juni | -523 | -531 | -539 | -223 Startbegroting Begroting 2027 | 321.176 | 322.766 | 327.956 | 331.294 Autonome ontwikkelingen | 3.831 | -588 | -588 | -588 Gemeentefonds | 782 | 1.270 | 2.255 | 8.282 Kapitaallasten | 2.950 | 5.501 | 5.651 | 4.921 Budgetneutrale wijzigingen | 6.560 | -5.615 | -5.698 | 734 Ontwikkelingen loonkosten | 2.277 | 2.285 | 2.222 | 2.222 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 3.723 | 3.955 | 4.176 | 4.196 Mutaties Begroting 2027 | 20.124 | 6.808 | 8.019 | 19.767 Totaal | 337.832 | 329.833 | 336.233 | 351.319 90/180 Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | Begroting 2027-2030 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen a | utonome ontwikkelingen.

Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | 3.831 | -588 | -588 | -588 Actualisatie ontvangen dividenden Enexis/BNG/WMD | 254 | 254 | 254 | 254 Baten | 254 | 254 | 254 | 254 Actualisatie ontvangen dividenden Enexis/BNG/WMD gebaseerd op de ontvangsten van de afgelopen jaren Borging Procesmanagement | -300 | -300 | -300 | -300 Lasten | -300 | -300 | -300 | -300 In 2024 is gestart met procesmanagement, waarmee een organisatiebrede basis is gelegd voor sturing, verbetering en digitalisering. Omdat processen continu veranderen, is structurele voortzetting noodzakelijk om deze basis actueel te houden en het rendement van eerdere investeringen te borgen; hiervoor is een structurele uitbreiding van 3 fte benodigd. Zonder deze borging vermindert het inzicht en de regie en kunnen efficiency en digitaliseringsvoordelen slechts beperkt en inefficiënt worden gerealiseerd. Dekking incidentele lasten uit de algemene reserve | 4.381 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 4.381 | 0 | 0 | 0 Een deel van de incidentele lasten wordt gedekt uit de algemene reserve. Het gaat hierbij met name om de procesgelden voor de grote opgaven en de middelen voor de hervormingsagenda jeugd.

Extra parkeerinkomsten | 38 | 38 | 38 | 38 Baten | 38 | 38 | 38 | 38 De parkeerinkomsten zijn de afgelopen jaren gestegen doordat medewerkers meer gebruikmaken van de parkeervoorzieningen. Dit komt door de groei van het personeelsbestand. Ook de gunstige Individuele Keuzebudgetregeling zorgt ervoor dat medewerkers vaker kiezen voor deze regeling. Extra schoonmaakkosten | -115 | -115 | -115 | -115 Lasten | -115 | -115 | -115 | -115 De afwijking ontstaat omdat er de afgelopen jaren geen indexaties zijn toegepast en autonome groei (zoals uitbredingen in gebruik, hogere volumes en hogere bezettingsgraad) niet in de begroting is verwerkt. Dit heeft geleid tot een groeiende achterstand in de begroting. Zonder deze middelen is het niet mogelijk om de huidige kwaliteit van dienstverlening te behouden. Kosten indexatie ICT kosten | -255 | -255 | -255 | -255 Lasten | -255 | -255 | -255 | -255 Door stijgende kosten voor infrastructuur, netwerk en software is aanvullend structureel budget noodzakelijk. Deze kostenstijging wordt enerzijds veroorzaakt door een hogere indexatie dan eerder was voorzien en anderzijds door het onvoldoende bijstellen van de begroting in voorgaande jaren. De kosten zijn onvermijdelijk, aangezien deze uitgaven essentieel zijn om de continuïteit, veiligheid en kwaliteit van onze dienstverlening te waarborgen.

91/180 Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | Begroting 2027-2030 Toekennen autonome groei facilitaire diensten | -210 | -210 | -210 | -210 Lasten | -210 | -210 | -210 | -210 De benodigde middelen zijn noodzakelijk om de huidige dienstverlening te continueren. Het gaat niet om uitbreiding, maar om het herstellen van een realistisch budget passend bij de omvang en kwaliteit van het werk. - 2e Bokslootweg: Toename van het aantal vierkante meters en gebruikers, zonder passende budgetverhoging. Door verhuizing van Handelsweg naar de 2e Bokslootweg. - Mediamakers: Stijgende contract kosten en stijgende papier kosten. - Facilitaire diensten: Leasekosten voertuigen indexatie, inhuur beveiliging en Catering indexatie. Vrijval taakmuaties 2027-2030 | 39 | 0 | 0 | 0 Lasten | 39 | 0 | 0 | 0 Dit betreft gelden die beschikbaar gesteld zijn door het Rijk voor specifieke taken. Deze gelden vervallen wanneer geen concreet voorstel ingediend wordt voor de besteding van deze middelen. Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 10 Effectindicatoren | Real.2024 | Real.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 Goedkeurende accountantsverklaring inclusief 1 | positief oordeel over | ja | ja | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.

rechtmatigheidsverantwoording door college* 2 | De beschikbare weerstandscapaciteit voldoet | 112,0 | 113,8 | 106,49 | 99,58 | 92,60 | 83,27 | 72,13 aan de norm ruim voldoende - standen 31-12. ja | ja | ja | ja | ja | ja | ja Prestatie-indicatoren 1b De algemene reserves zijn minimaal 10% van | 16% | 16% | 14% | 14% | 11% | 10% | 8% de totale lasten - standen 31-12** ja | ja | ja | ja | ja | ja | nee * met ingang van het boekjaar 2023 dient het college zelf de rechtmatigheidsverklaring op te stellen bij de jaarrekening. ** voor 2024 en verder gelden de verhoogde normen van de geactualiseerde nota risicomanagement en weerstandsvermogen. Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Drents Archief De portefeuillehouder Financiën is lid van het Algemeen Bestuur. Coöperatieve Vereniging DIMPACT De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente in de vereniging. VEGANN (Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders in Noord-Nederland binnen Enexis Holding N.V.) De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente in de vereniging.

92/180 Programma 10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | Begroting 2027-2030 Stichting Duurzaamheid Essent Als oud-Essent aandeelhouder neemt de gemeente Emmen deel in de Stichting. NV Bank Nederlandse Gemeenten De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AVA Enexis Holding De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AVA 1e CSV Amsterdam BV De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AVA. Wildlands Adventure Zoo Emmen (incl. Atlas Theater) De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AVA. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf | Verbonden partijen. Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting. • | Archiefverordening gemeente Emmen 2019 • | Beleidsnotitie fraude 2023-2025 • | M&O Beleid Gemeente Emmen 2023 | -2025 • | Frauderisicoanalyse (FRA) 2025 • | Controleprotocol en normenkader 2025 • | Inkoopbeleid gemeente Emmen 2024 • | Leidraad invordering 2024 • | Mandaatverzamelbesluit gemeente Emmen 2026 • | Nota activabeleid 2023 • | Organisatieregeling gemeente Emmen 20 | 26 • | Treasurystatuut 2018 • | Verordening financieel beleid, beheer en organisatie (art.

212 Gemeentewet) gemeente Emmen 2025 93/180 Paragrafen Begroting 2027-2030 94/180 Paragrafen 1 Lokale heffingen Begroting 2027-2030 95/180 1 Lokale heffingen Deze paragraaf geeft inzicht in het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële gevolgen met betrekking tot de lokale heffingen van de gemeente. Tevens wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen van lokale lasten in Emmen, ten opzichte van de landelijke ontwikkelingen. Beleid Algemeen De gemeentelijke woonlasten voor de inwoners bestaan hoofdzakelijk uit de optelsom van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Elk huishouden betaalt afvalstoffenheffing en praktisch iedere woning is aangesloten op het riool. Huurders van woningen betalen geen OZB, dus daar is alleen de omvang van afvalstoffen- en rioolheffing bepalend voor de woonlasten, zij het dat dit weer getemperd wordt voor lage inkomens, door de kwijtscheldingsregeling. Voor een aantal heffingen staan er rechtstreekse, individuele prestaties tegenover, zoals leges, begraven, parkeren, markten. Jarenlang is de gemeente in staat geweest de woonlasten voor inwoners min of meer te bevriezen en de stijging van prijzen van de gemeentelijke diensten te beperken tot maximaal de landelijke prijsindexering.

In het coalitieakkoord is afgesproken dat de OZB ook in 2027 min of meer gelijk zal blijven voor een gemiddelde woning, en dat we de stijgingen van de overige heffingen zoveel mogelijk beperken. De oorzaak van de toename van de opbrengst OZB voor woningen in de begroting kan gevonden worden in areaaluitbreiding: de nieuwbouw en verbouw van woningen. De totale woonlasten zullen wel toenemen, vanwege de stijging van de riool- en afvalstoffenheffing. Later in deze paragraaf wordt dit nader toegelicht. Waar in deze paragraaf gesproken wordt over tarieven, zijn deze nog voorlopig. De definitieve tarieven voor de verschillende belastingen en heffingen worden door de gemeenteraad vastgesteld via de belastingverordeningen in de raadsvergadering van december 2026. Kwijtscheldingen Inwoners met een laag inkomen hebben recht op kwijtschelding van de OZB, de rioolheffing en (deels) de afvalstoffenheffing. Verzoeken om kwijtschelding moeten worden getoetst aan de landelijke normen die zijn vastgesteld in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De gemeenteraad heeft hierin enige beleidsvrijheid en kan in afwijking van de Uitvoeringsregeling besluiten dat er in het geen of slechts gedeeltelijk kwijtschelding wordt verleend, bijvoorbeeld door bepaalde heffingen gedeeltelijk uit te sluiten.

Bij de berekening of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding hebben gemeenten de vrijheid om 90 tot- 100% van de bijstandsnorm te hanteren. De gemeente Emmen gaat uit van volledige, dus 100%, kwijtschelding en bij de normering wordt gebruik gemaakt van de meest ruime normen. Dit betekent dat aanvragers met een inkomen op 100% van het bijstandsniveau voor kwijtschelding in aanmerking kunnen komen als zij ook aan de overige normen voldoen. Huurders betalen geen OZB en de rioolheffing kan volledig worden kwijtgescholden. Vanaf 2022 is het Diftar- systeem voor de afvalstoffenheffing ingevoerd. Deze heffing bestaat uit een vast gedeelte en een variabel gedeelte. Dit is afhankelijk van de hoeveelheid aangeboden rest-afvalzakken of ledigingen van grijze containers. Er is voor gekozen om de vaste kosten en een maximaal aantal aanbiedingen kwijt te schelden. De aanbiedingen die boven deze drempel uitkomen, worden wel in rekening gebracht. Hiermee blijft het kwijt te schelden bedrag jaarlijks ongeveer gelijk, maar wordt wel gestimuleerd om minder restafval in de grijze container aan te bieden. Ondanks de soms hogere tarieven is het aantal inwoners dat kwijtschelding ontving iets lager geworden. Vooral vanwege de aantrekkende economie in de afgelopen jaren.

Gezien de huidige economische situatie is de verwachting dat het totale bedrag van de kwijtschelding in 2027 ongeveer gelijk zal blijven aan de vorige jaren, rond de € 1 miljoen. 1 Lokale heffingen | Begroting 2027-2030 Geraamde inkomsten In onderstaande tabel is aangegeven welke inkomsten zijn begroot in 2026 en 2027. (bedragen x € 1.000) | Actuele begroting | Primitieve 2026 | begroting 2027 OZB (onroerende zaakbelasting) | 29.185 | 29.285 Afvalstoffenheffing | 15.755 | 17.496 Rioolheffing | 12.637 | 13.217 Parkeergelden | 5.041 | 5.488 Sporttarieven c.a. | 2.212 | 2.667 Grafrechten | 1.072 | 1.227 Bouwleges | 3.288 | 3.810 Leges documenten | 2.147 | 1.747 Overige leges en vergunningen | 466 | 577 Belastingen (oa toeristen- en reclamebelasting) | 1.086 | 1.595 Totaal | 72.889 | 77.109 Nadere toelichting op de verschillen tussen 2026 en 2027: • | De meeste verschillen zijn te verklaren doordat tarieven jaarlijks geïndexeerd worden. • | Voor de OZB wordt uitgegaan van het (ongeveer) gelijk blijven van de OZB voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde. Waar de woningwaardes (WOZ) voor belastingjaar 2026 flink gestegen waren, werden de tarieven vergelijkbaar verlaagd, zodat de OZB gelijk bleef. Voor het bepalen van de waarde voor het belastingjaar 2027 wordt uitgegaan van de waarde op de waardepeildatum, 1 januari 2026.

In 2025 zijn de waardes van woningen weer flink gestegen, dus zullen de tarieven dalen om het (ongeveer) gelijk blijven van de OZB-aanslag te realiseren. Het verschil tussen de begrotingen van 2026 en 2027 is voornamelijk gelegen in areaaluitbreiding (nieuwbouw en verbouw). • | De begroting van de baten voor afvalstoffenheffing is hoger dan in 2026. Gezien de hogere kosten en de toekomstverwachtingen zullen de tarieven van zowel het variabele als het vaste deel stijgen. De definitieve tarieven zullen pas in december door de gemeenteraad vastgesteld worden. • | De rioolheffing stijgt met een percentage, zoals afgesproken is in het vastgestelde GRP. Ook door areaaluitbreiding stijgen deze inkomsten licht. • | Parkeergelden: de begrote opbrengsten zijn gestegen, wat wordt ingevuld door hogere tarieven. • | Sporttarieven: de begrote opbrengsten zijn gestegen, wat wordt ingevuld door hogere tarieven. • | Grafrechten: de begrote opbrengsten zijn gestegen, wat wordt ingevuld door hogere tarieven. • | Het tarief voor de toeristenbelasting stijgt met 75 cent naar € 2,50 per persoon per nacht, waardoor de inkomsten ook stijgen. Daarnaast wordt er (voorspellend) gerekend met het aantal overnachtingen van het vorige jaar, en dat zorgt ervoor dat de begroting hoger uitkomt dan vorig jaar.

Kostendekkende heffingen Omdat een belastingplichtige geen keuze heeft om ze te ontgaan, heeft de wetgever bepaald dat de hoogte van een aantal tarieven maximaal kostendekkend mogen zijn. Dit betreft de afvalstoffenheffing, de riool- en waterzorgheffing, diverse leges en de lijkbezorgingsrechten. De gemeente mag er niet aan verdienen. Voor andere heffingen geldt niet dat er verplichte afname bestaat, maar men kan ook niet naar een concurrent. Om die reden mogen deze ook maximaal kostendekkend zijn. Alleen voor het parkeren geldt dat men wel naar de concurrent kan gaan, bijvoorbeeld een andere gemeente of een commerciële partij. Voor het begraven geldt dit ook enigszins en daar doet zich dat fenomeen dan ook voor, naast cremeren en natuurbegraven. De opbrengst van een aantal heffingen en belastingen mag wettelijk maximaal dus kostendekkend zijn, maar het staat de gemeente vrij om daar onder te | blijven. Dit is mede een politieke keuze. Van belang is om op te merken dat de beoordeling of de baten de lasten niet overschrijden, wordt gemaakt op basis van de begroting. 96/180 1 Lokale heffingen | Begroting 2027-2030 Rioolheffing | Afvalstoffen | Lijkbezorgings | Leges heffing | rechten Kosten taakveld(en) | 11.176 | 14.822 | 2.124 | 9.392 Inkomsten taakveld(en), excl.

heffingen | 0 | -1.104 | 0 | 0 Netto kosten taakveld | 11.176 | 13.718 | 2.124 | 9.392 Toe te rekenen kosten | 964 | 969 | 0 | 0 Overhead | 900 | 247 | 422 | 3.295 BTW | 2.675 | 2.930 | 0 | 0 Totale kosten | 15.715 | 17.864 | 2.546 | 12.687 Opbrengst heffingen | 13.217 | 17.496 | 1.227 | 5.536 Dekkingspercentage | 84% | 98% | 48% | 44% Mutatie op voorziening | -2.519 | -329 Dekkingspercentage na mutatie voorziening | 100% | 100% | 48% | 44% Rioolheffing De rioolheffing is op begrotingsbasis niet kostendekkend, maar als uitvloeisel van de besluitvorming door de raad in 2023 bij de vaststelling van het Gemeentelijk RioleringsPlan wordt de kostendekkendheid verbeterd. Er is namelijk besloten om de heffing in 2024 te verhogen met 5%, en daarna jaarlijks met 3,5%. Dit geldt dus ook in 2027. Daarnaast is de opbrengst jaarlijks hoger door de areaaluitbreiding (nieuwbouw). De rioolheffing is in onze gemeente afhankelijk van de WOZ-waarde. Dat betekent dat een hogere waarde door verbouw ook resulteert in een hogere aanslag. Door de afhankelijkheid van de WOZ-waarde wordt het tarief jaarlijks lager door de stijgende waardes, vergelijkbaar met de wijze van berekenen van de tarieven voor OZB. In 2027 is de kostendekkendheid 85%. Het verschil tussen de begrote baten en lasten wordt onttrokken uit de voorziening.

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing komt op begrotingsbasis uit op een kostendekkendheid van 98%. Diftar is sinds 2022 ingevoerd met als doel om het bewustzijn over afval bij de inwoners te vergroten en daarmee de hoeveelheid restafval, de grijze container, te verminderen van jaarlijks 220 kilogram per huishouden in 2021, naar een gewenste 100 kilogram in de jaren erna. Dit leidt tot kostenbesparingen en een beter milieu. In 2025 is ervoor gekozen om alleen het vaste tarief te verhogen, terwijl de variabele tarieven | , de kosten per aanbieding van restafval, sinds 2022 gelijk zijn gebleven. Het streven is om de tarieven voor afval de komende jaren zo weinig mogelijk te laten stijgen. Toch zal in 202 | 7 aansluiting gezocht moeten worden bij de steeds verder stijgende kosten. In programma 5 van deze begroting wordt dit uitgebreider beschreven. Dit houdt voor de inkomsten in dat de tarieven van het vaste tarief verhoogd worden, maar | dat ook de variabele tarieven zullen stijgen. Desondanks blijft de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing nog onder de 100%. De uiteindelijke tarieven zullen aan het | eind van het jaar via de verordeningen worden vastgesteld. Begraven De baten voor begraven zijn lang niet toereikend om de kosten voor het beheer en onderhoud van begraafplaatsen te dekken.

De kostendekkendheid komt uit op 48%, waar dat in de afgelopen jaren nog lager was. Het voorstel is om de tarieven te verhogen, waardoor de kostendekkendheid verbetert. Leges Leges worden opgelegd voor diverse soorten van dienstverlening door de gemeente. De tarieven hiervoor worden jaarlijks vastgesteld in de Legesverordening: de Verordening op de heffing en invordering van Leges. Deze wordt, samen met de overige belastingverordeningen, door de gemeenteraad vastgesteld aan het eind van het jaar. 97/180 1 Lokale heffingen | Begroting 2027-2030 In onderstaande tabel is aangegeven wat de baten en lasten zijn van de leges en de kostendekkendheid per titel. Kostendekkendheid per titel | Bedragen x € 1.000 Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening | Lasten | Baten | Kostendekking Kostendekking Hoofdstuk 1 | 4.229 | 2.076 | 49,09% Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet | Lasten | Baten | Kostendekking Kostendekking Hoofdstuk 2 | 7.636 | 3.309 | 43,33% Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 | lasten | baten | kostendekking Kostendekking totale tarieventabel | 822 | 151 | 18,37% Kostendekking totale tarieventabel | 12.687 | 5.536 | 43,64% Leges algemeen Sommige van de in titel 1 genoemde legessoorten kennen een kostendekkendheid van minder dan 50%.

Dit komt doordat sommige producten vrijgesteld zijn van leges. Bijvoorbeeld aangifte van geboorte en overlijden en verhuizingen. De kostendekkendheid kan hier niet omhoog. Andere leges zijn aan maximale tarieven gebonden en deze zijn niet altijd kostendekkend. Het tarief van een aantal leges zal in 2027 verhoogd worden ten opzichte van vorig jaar. Bij burgerzaken betreft | dit de leges voor huwelijken en de aanvraag van een uittreksel uit de Basisregistratie Personen. Daarnaast worden de tarieven voor bijna alle leges geïndexeerd, waar dit mogelijk is. Ook zullen enkele leges anders berekend gaan worden. | In de nieuwe vorm zullen voor evenementen kosten voor de vergunning berekend worden op basis van grootte, waar het nu nog een vast tarief is, ongeacht de grootte. Bouwleges De bouwleges worden jaarlijks met 3% geïndexeerd. Er wordt daarnaast een onderzoek gestart naar de kostendekkendheid van de leges voor vergunningverlening. Het uitgangspunt is dat de kosten van deze dienstverlening niet structureel ten laste komen van de algemene middelen, maar op een transparante en uitlegbare manier worden doorberekend aan initiatiefnemers. Het onderzoek maakt inzichtelijk in hoeverre de huidige leges de werkelijke kosten dekken. Op basis daarvan kunnen tarieven waar nodig worden aangepast en kunnen keuzes worden gemaakt over een eerlijke en consistente verdeling van de kosten.

Naheffing parkeerbelasting Als iemand op straat parkeert en de verschuldigde parkeerbelasting niet voldoet (het betalen via app of parkeermeter), dan kan er een naheffingsaanslag worden opgelegd. Het bedrag dat dan in rekening kan worden gebracht is landelijk aan een maximum gebonden, waarbij de voorwaarde geldt dat deze ook maximaal kostendekkend mag zijn. Medio 2026 is besloten om de werkzaamheden voor de naheffingsaanslagen anders in te richten. Dit kan ook gevolgen hebben voor de kostendekkendheid. Op het moment | van schrijven zijn de kosten nog onvoldoende inzichtelijk om een correcte berekening te kunnen maken. De verantwoording van deze kosten zal daarom op een later moment gepubliceerd worden. 98/180 1 Lokale heffingen | Begroting 2027-2030 Belastingdruk Naar aanleiding van de in deze paragraaf geschetste ontwikkelingen, kan het volgende overzicht van de lokale belastingdruk worden gemaakt. In het rekenvoorbeeld wordt uitgegaan van een woning met een (gemiddelde) WOZ-waarde van €283.000 in 2026, die naar verwachting stijgt met ongeveer 9% naar een waarde van € 308.000 in belastingjaar 2027, met waardepeildatum 1 januari 2026. Deze stijging komt vooral door de stijgingen van woningprijzen in het afgelopen jaar, gecombineerd met nieuwbouw (areaaluitbreiding).

Omdat de afspraak is dat de OZB voor een gemiddelde woning niet stijgt, zullen de vast te stellen tarieven lager zijn dan in 2026 om zo de gestegen huizenprijzen te compenseren. Het tarief voor afvalstoffenheffing is nog voorlopig, ook onder voorbehoud van goedkeuring door de raad. Er is per 2022 Diftar ingevoerd, en sinds 2023 hebben we bruikbare cijfers over de aangeboden hoeveelheden afval. De variabele inkomsten zijn mede afhankelijk van hoe vaak de grijze, restafval containers worden aangeboden en hoeveel vuilniszakken er in de ondergrondse containers worden gedaan. De uiteindelijke kosten | zijn daardoor vooraf altijd onzeker. Voor de begroting van 2027 is de wens om de kostendekkendheid te verbeteren, dus zal het voorstel zijn om de tarieven te verhogen. Eigenaar woning | 2026 | 2027 | Huurder woning | 2026 | 2027 WOZ-waarde | € 283.000 | € 308.000 | WOZ-waarde | € 283.000 | € 308.000 OZB | € 333,09 | € 333,09 Afvalstoffenheffing | € 326,00 | € 367,00 | Afvalstoffenheffing | € 326,00 | € 367,00 Rioolheffing | € 206,59 | € 213,82 | Rioolheffing | € 82,07 | € 84,94 € 865,68 | € 913,91 | € 408,07 | € 451,94 Het hierboven opgenomen tarief voor de afvalstoffenheffing is een gemiddelde berekening. Hiervoor is voor 2027 voorlopig uitgegaan van een hoger vast tarief van € 257 per jaar en 11 keer aanbieden van de minicontainer voor €10,00 per keer.

Het totaal te betalen bedrag aan afvalstoffenheffing is uiteindelijk afhankelijk van het aantal keren dat restafval wordt aangeboden. Alle hierboven genoemde tarieven zijn nog onder voorbehoud. Allereerst worden deze pas vastgesteld bij de behandeling van de belastingverordeningen door de gemeenteraad, maar daarnaast zijn onder meer OZB en rioolheffing afhankelijk van de vast te stellen WOZ-waarden. Ten tijde van dit schrijven wordt het proces van taxeren doorlopen, dus de genoemde berekeningen zijn op basis van globale gemiddelden genomen. Door het beleid van de afgelopen jaren om de stijging van de woonlasten te beperken, is de positie van de gemeente Emmen op de COELO ranglijst van gemeenten met de hoogste woonlasten in de afgelopen jaren verbeterd. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten weergegeven. Alle gemeenten hebben een rangnummer die aangeeft hoe hoog de woonlasten zijn in vergelijking met andere gemeenten. Nummer 1 heeft hierbij de laagste woonlasten, nummer 342 de hoogste. Pas in maart 2027 verschijnt het nieuwe rapport van Coelo, dus zullen dan de begrote vergelijkingscijfers over 2027 bekend zijn. In tegenstelling tot onze berekeningen gaat Coelo uit van een gemiddeld lagere waarde voor een huurwoning dan | voor een koopwoning, daarom is er verschil tussen de bedragen bij een huurwoning in bovenstaand en | onderstaand schema.

Daarnaast worden de aanbiedingen van afval, het variabele deel, door Coelo niet geheel meegenomen. Dit verklaart de verschillen tussen boven- en onderstaande tabellen. 99/180 1 Lokale heffingen | Begroting 2027-2030 Hieronder is grafisch weergegeven wat de woonlasten voor een meerpersoons huishouden in een eigen (koop-) woning bedragen in de omringende gemeenten (bron: Coelo, Atlas lokale lasten 2026). Woonlasten bij gemiddelde woningwaarde | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 (meerpersoons huishouden, Bron: Coelo) Emmen huurwoning (gebruiker) | € 326,00 | € 332,00 | € 359,00 | € 369,00 Plaats op ranglijst lasten gebruiker Coelo | 61 | 60 | 63 | 55 Emmen eigen woning (eigenaar/gebruiker) | € 913,00 | € 934,00 | € 968,00 | € 987,00 Gemiddeld Coelo eigen woning (eig/gebr) | € 944,00 | € 994,00 | € 1.053,00 | € 1.095,00 Plaats op ranglijst eigenaar/gebruiker Coelo | 137 | 104 | 95 | 78 100/180 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Begroting 2027-2030 101/180 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De gemeente Emmen streeft naar een financieel gezonde en weerbare organisatie. In de begroting en jaarrekening worden risico's benoemd die van invloed kunnen zijn op de financiële positie van de gemeente. Voor voorzienbare en kwantificeerbare risico's worden, voor zover mogelijk, passende maatregelen getroffen of voorzieningen getroffen.

In deze paragraaf wordt ingegaan op de belangrijkste risico's waarvoor geen directe voorziening aanwezig is en die daardoor een beroep kunnen doen op de weerstandscapaciteit. Het beleid is gericht op proactief risicomanagement. Onder risicomanagement verstaan wij het systematisch identificeren, analyseren, beheersen en monitoren van risico's die de realisatie van gemeentelijke doelstellingen kunnen beïnvloeden. Daarbij wordt voortdurend de relatie gelegd tussen de aanwezige risico's en de beschikbare weerstandscapaciteit. Het beleid ten aanzien van risicomanagement en weerstandsvermogen is vastgelegd in de nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2024, vastgesteld door de gemeenteraad op 26 september 2024. De belangrijkste kaders zijn: • De minimale omvang van de algemene reserves bedraagt 10% van het begrotingstotaal; • De minimale reguliere algemene reserve bedraagt € 40 miljoen; • De maximale algemene reserve grondexploitatie bedraagt € 10 miljoen; • Onderscheid wordt gemaakt tussen beschikbare en potentiële weerstandscapaciteit; • De beschikbare weerstandscapaciteit dient minimaal 140% van het benodigde weerstandsvermogen te bedragen; • De streefnorm voor de solvabiliteitsratio bedraagt 20%; • De streefnorm voor de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen bedraagt 90%.

2.1 Benodigde weerstandscapaciteit 2.1.1 Algemeen Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit maakt de gemeente gebruik van het risicomanagementsysteem NARIS. Binnen NARIS worden risico's gekwantificeerd op basis van kans en financieel gevolg. Vervolgens wordt met behulp van een Monte Carlo-simulatie berekend hoeveel weerstandscapaciteit nodig is om de geïnventariseerde risico's met een hoge mate van zekerheid op te kunnen vangen. Een voordeel van deze methode is dat rekening wordt gehouden met het feit dat risico's zich niet gelijktijdig en niet altijd in maximale omvang voordoen. In de risicosimulatie zijn de reguliere gemeentelijke risico's en de risico's van het grondbedrijf meegenomen. Het risico rondom Wildlands wordt afzonderlijk beoordeeld vanwege de bijzondere omvang en aard. Hierdoor blijft de uitkomst van de NARIS-simulatie representatief voor het reguliere gemeentelijke risicoprofiel. 2.1.2 Doorontwikkeling van de paragraaf Deze paragraaf is ten opzichte van voorgaande jaren inhoudelijk en redactioneel verder doorontwikkeld. Het doel hiervan is om de raad beter inzicht te geven in de opbouw van het risicoprofiel, de relatie tussen risico's en het benodigde weerstandsvermogen en de wijze waarop de beschikbare weerstandscapaciteit wordt bepaald.

Hierdoor kunnen bepaalde risico's, toelichtingen en berekeningen anders worden gepresenteerd dan in voorgaande begrotingen. De onderliggende beleidsuitgangspunten, de gehanteerde risicomethodiek en de inhoudelijke beoordeling van de risico's zijn echter ongewijzigd. De gewijzigde presentatie dient primair om de transparantie, navolgbaarheid en bestuurlijke leesbaarheid van de paragraaf te verbeteren. 2.1.3 Risico's volgens risicoprofiel In totaal zijn binnen de organisatie 64 risico's geïdentificeerd en beoordeeld. De risico's zijn geanalyseerd op kans van optreden, financieel gevolg en aanwezige beheersmaatregelen. Op basis hiervan is een gemeentelijk risicoprofiel opgesteld. De totale financiële omvang van de geïnventariseerde risicoportefeuille bedraagt circa € 82,8 miljoen. Het merendeel van deze risico's bevindt zich onder de rapportagegrens. Hoewel deze risico's afzonderlijk beperkt zijn, worden zij volledig betrokken bij de Monte Carlo-simulatie. De onderstaande risico’s hebben de grootste invloed op de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. De bedragen onder "financieel gevolg" betreffen de maximaal ingeschatte financiële impact als het risico zich volledig voordoet. Op deze bedragen wordt vervolgens het kanspercentage toegepast om de risicowaarde te bepalen.

2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Begroting 2027-2030 Risico | Kans | Financieel gevolg (x € 1.000.000) | Invloed Volume- en prijsontwikkelingen Jeugdzorg | 70% | 9,2 | 35,0% Hervormingsagenda Jeugd | 70% | 2,8 | 10,6% Algemene uitkering | 50% | 3,0 | 6,2% Kostenstijging grondexploitaties | 70% | 1,9 | 5,6% Stadionbedrijf Emmen | 50% | 2,2 | 4,5% Cyberrisico | 10% | 8,0 | 3,3% BUIG-budget | 30% | 2,5 | 3,1% Wmo-volumegroei | 30% | 2,2 | 2,7% De grootste financiële risico's bevinden zich binnen het sociaal domein. Met name de ontwikkeling van de jeugdzorg blijft onzeker. Zowel de volumegroei als de prijsontwikkelingen in de jeugdzorg kunnen leiden tot extra kosten. Daarnaast bestaat onzekerheid over de realiseerbaarheid van de opgenomen besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Ook externe ontwikkelingen blijven een belangrijk risico. Dit betreft onder andere mogelijke wijzigingen in de algemene uitkering vanuit het gemeentefonds, kostenontwikkelingen binnen grondexploitaties en de financiële gevolgen van cyberincidenten. De gemeente monitort deze risico's actief en neemt waar mogelijk beheersmaatregelen om de kans of de gevolgen te beperken. In de Monte Carlo-simulatie, die door Naris wordt uitgevoerd, wordt voor ieder risico de kans van optreden gecombineerd met het financieel gevolg. Hierdoor ontstaat een kansgewogen risicoportefeuille.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d20eaaec-0720-404a-8e94-5f248ce188b0?agendaItemId=b10bc4f8-306f-43be-a2fe-66a294b84257