CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 Gemeente Emmen

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Begroting 202774.546 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 9

Schulden Vroegsignalering helpt om betalingsachterstanden vroegtijdig te signaleren en het voorkomen van problematische schulden. Door goed samen te werken met ketenpartners kunnen inwoners sneller en passend worden geholpen. Het is belangrijk dat inwoners weten dat schuldhulp beschikbaar is. In 2027 willen we de aanpak verder versterken. Er komen meer signaalpartners en we werken met een risicogerichte aanpak: hoe groter het risico op problematische schulden, hoe intensiever de ondersteuning en schuldhulp. Jongeren en jongvolwassenen zitten vaker in een financieel kwetsbare positie. We hebben nadrukkelijk aandacht voor toename van schulden onder jongeren en jongvolwassen door onder meer ‘Buy Now Pay Later’ (BNPL). We pleiten daarom bij het Rijk voor een invoering van identificatie bij een individueel beroep op BNPL, bijvoorbeeld door online identificatie via de eigen bank (iDIN).

Programma 6 Inkomensondersteuning Begroting 2027-2030 62/180 Minimaregelingen Met de minimaregelingen ondersteunt de gemeente Emmen inwoners met een laag inkomen bij het rondkomen en meedoen. Daarmee versterken deze regelingen zowel de bestaanszekerheid als de maatschappelijke participatie van inwoners. De komst van de Wet proactieve dienstverlening betekent dat gemeenten niet langer hoeven te wachten tot inwoners zelf regelingen, hulp of een uitkering aanvragen, maar dat we als gemeente inwoners actief mogen opzoeken en informeren over regelingen waar zij recht op hebben en ondersteunen bij het aanvragen. Niet wachten, maar handelen en het bestrijden van niet-gebruik. De wet biedt een wettelijke grondslag voor het gebruik van de benodigde persoonsgegevens. We willen daar waar het kan, vooruitlopen op de mogelijkheden die deze wet biedt. Als het gaat om maatregelen die de procedures rondom onze uitkeringen vereenvoudigen (Participatiewet in Balans, spoor 1), voeren wij sinds november 2024 al een begunstigend beleid ten aanzien van giften. Dit betekent dat wij vooruitlopend op de wetswijzigingen al handelen volgens de regels die dit of volgend jaar van kracht worden. Daarnaast hebben wij per december 2025 al voorgesorteerd op de mogelijkheid van ambtshalve toekenning van de individuele inkomenstoeslag.

Op deze manier sluiten we zo goed mogelijk aan bij de doelstelling van de wetswijzigingen: het verminderen van administratieve lasten en het verbeteren van de dienstverlening aan inwoners. BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) In 2027 blijft de arbeidsmarkt krap. De grootste uitdaging is niet het aantal werkzoekenden, maar of hun vaardigheden passen bij wat werkgevers vragen. Daardoor is meer begeleiding en (om)scholing nodig. Voor de gemeente betekent dit dat de complexiteit van ondersteuning toeneemt, ook al stijgt het aantal bijstandsgerechtigden waarschijnlijk maar licht. Tegelijkertijd blijven de beschikbare middelen beperkt. Instrumenten zoals loonkostensubsidie en de werkpremie helpen inwoners om duurzaam aan het werk te gaan en beperken de instroom in de bijstand. Een belangrijke ontwikkeling is dat het Rijk de WW-duur mogelijk verkort naar één jaar. Als de plannen doorgaan, kunnen meer mensen sneller op de bijstand zijn aangewezen, wat de instroom kan verhogen. Beschut werk De wachtlijst Beschut Werk uit 2024 is weggewerkt. Inmiddels is er een nieuwe wachtlijst ontstaan. De wens bestaat om ook deze weg te werken. Onderzocht wordt of en onder welke voorwaarden we dit met bestaande middelen kunnen realiseren. Er komt een nieuw landelijk verdeelmodel en we zullen kijken hoe dat bijdraagt aan het verder bestrijden van de wachtlijst.

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Prestatie Inwoners zijn financieel zelfredzaam. • In 2027 zorgen we ervoor dat het Geldloket zichtbaar is, bereikbaar en hulp biedt aan voor iedereen in Emmen die zich zorgen maakt of vragen heeft over geld/financiële zaken. Binnen het Geldloket werken ketenpartners goed samen om geldzorgen van inwoners te voorkomen. Inwoners kunnen betaalbaar, duurzaam wonen en hebben toegang tot betaalbare zorg. • In 2027 zetten wij onverminderd in op Vroegsignalering: wij gaan voort op de ingeslagen weg en optimaliseren processen vanuit prioritering en zorgvuldige belangenafweging; verbeteren en versterken samenwerking tussen gemeente en ketenpartners; breiden signaalpartners uit, en zorgen dat meer inwoners weten welke hulp er beschikbaar is en hulp accepteren. Iedereen werkt en participeert eventueel met een steuntje in de rug. • In 2027 zullen we ons maximaal inzetten om de taakstelling voor beschut werk in te vullen.

Programma 6 Inkomensondersteuning | Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -75.566 | -77.366 | -77.533 | -78.465 | -79.856 | -81.580 6.3 Inkomensregelingen | -75.566 | -77.366 | -77.533 | -78.465 | -79.856 | -81.580 Baten | 61.271 | 61.854 | 62.034 | 63.606 | 65.184 | 66.806 6.3 Inkomensregelingen | 61.271 | 61.854 | 62.034 | 63.606 | 65.184 | 66.806 Saldo van baten en lasten | -14.295 | -15.513 | -15.498 | -14.859 | -14.672 | -14.774 Onttrekkingen aan reserves | 310 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | 310 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Inkomensondersteuning | -13.985 | -15.513 | -15.498 | -14.859 | -14.672 | -14.774 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | -14.687 | -14.110 | -13.923 | -13.923 Wijzigingen maart t/m juni | 0 | 0 | 0 | 0 Startbegroting Begroting 2027 | -14.687 | -14.110 | -13.923 | -13.923 Autonome ontwikkelingen | -595 | -595 | -595 | -595 Kapitaallasten | 0 | 0 | 0 | 0 Budgetneutrale wijzigingen | 56 | 58 | 58 | -44 Ontwikkelingen loonkosten | -511 | -510 | -509 | -509 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 240 | 297 | 297 | 297 Mutaties Begroting 2027 | -811 | -749 | -749 | -851

Totaal | -15.498 | -14.859 | -14.672 | -14.774 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | -595 | -595 | -595 | -595 Daling inkomsten Algemene Bijstand & Besluit Bijstandverlening | -700 | -700 | -700 | -700 Zelfstandigen Baten | -700 | -700 | -700 | -700 De laatste jaren dalen de inkomsten van de ten onrechte verstrekte uitkeringen vanuit de Algemene bijstand en dalen de inkomsten op het onderdeel Besluit bijstandverlening zelfstandigen. Kwijtschelding | 105 | 105 | 105 | 105 Lasten | 105 | 105 | 105 | 105 Al jaren is de begroting bekend met een bedrag van € 1.105.039 voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Al jaren wordt dit bedrag niet volledig gebruikt voor kwijtschelding, ondanks het feit dat de wettelijk ruimste normen worden aangehouden. Voorstel is om de begroting af te ronden naar jaarlijks € 1,0 miljoen. Hierbij kan de huidige werkwijze behouden blijven, ook bij eventueel stijgende lasten. 63/180 Programma 6 Inkomensondersteuning | Begroting 2027-2030 Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld.

PROGRAMMA 6 Effectindicator | Real.2024 Begr.2025 | Begr.2026 Begr.2027 | Begr.2028 Begr.2029 | Begr.2030 1 Pwet beginstand | 2.771 | 2.776 | 2.816 | 2.856 | 2.896 | 2.936 | 2.976 Pwet eindstand | 2.781 | 2.816 | 2.856 | 2.896 | 2.936 | 2.976 | 3.016 Pwet gemiddeld volume | 2.776 | 2.796 | 2.836 | 2.876 | 2.916 | 2.956 | 2.996 Prestatie-indicator | Real.2024 Begr.2025 | Begr.2026 Begr.2027 | Begr.2028 Begr.2029 | Begr.2030 2 % benut budget minimaregelingen | 92% | 96% | 96% | 96% | 96% | 96% | 96% Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen. Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting.

• | Beleidskader Sociaal Domein: ‘Erbij horen en Meedoen in Emmen!’ • | Beleidsregels BBZ 2004 BOCE-gemeenten • | Beleidsregels Participatiewet gemeente Emmen 2024 • | Beleidsregels sociale kredietverlening en incasso Gemeentelijke Kredietbank Emmen 2026 • | Beleidsregels Schuldhulpverlening 2021 gemeente Emmen • | Handhavingsverordening Participatiewet, Ioaw en Ioaz gemeente Emmen 2016 • | Nadere regels re-integratievoorzieningen gemeente Emmen 2024 • | Nadere regels werknemersvoorzieningen gemeente Emmen 2024 • | Nadere regels werkpremie gemeente Emmen 2024 • | Reglement Gemeentelijke Kredietbank Emmen 2026 • | Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Emmen 2023 • | Strategienota Emmen - Ambities van Emmen voor de lange termijn in een snel veranderende wereld • | Verordening beslistermijn Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Emmen 2021 • | Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Emmen 2015 • | Verordening individuele studietoeslag gemeente Emmen 2015 • | Verordening maatschappelijke participatie 2023 gemeente Emmen • | Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken Wsw 2024 • | Verordening tegenprestatie gemeente Emmen 2015 • | Verordening tot wijziging Afstemmingsverordening gemeente Emmen 2015 64/180 Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Begroting 2027-2030 65/180 Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Programma inhoud In de

openbare ruimte is het van belang dat maatschappelijke opgaven en ruimtelijke claims een plek naast elkaar krijgen, net als de beleidsambities die de gemeente heeft. Zo werken we aan een toekomstbestendige openbare ruimte, waarbij naast fysieke ingrepen ook relaties worden gelegd met het sociaal domein: elkaar kunnen ontmoeten in een park, het kunnen bewegen op een fijne speelplek, toegankelijke stoepen en bankjes om even te kunnen zitten en bij te praten. Daarbij ligt voor ons een toekomst waarin mobiliteit niet slechts een middel is om van A naar B te komen, maar een efficiënt instrument om brede welvaart te realiseren. Een toekomst waarin we ruimte maken voor groei, zonder onze leefomgeving uit het oog te verliezen. Waarin we verbinden, verduurzamen en versterken. Waarin iedereen veilig en gezond kan meedoen. Trends en ontwikkelingen Openbare Ruimte Basis op orde en integraal beheer De openbare ruimte staat in het teken van het op orde brengen en toekomstbestendig maken van de basis. Wij vinden het belangrijk dat wegen, groen, verlichting en voorzieningen goed worden onderhouden in zowel de stad als de dorpen en wijken. Daarom investeren wij structureel in beheer en onderhoud en werken wij achterstanden planmatig weg (zie ook paragraaf 3 'Onderhoud kapitaalgoederen).

Binnen het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) vertalen wij dit naar integraal, kwaliteitsgericht en risicogestuurd beheer, waarin werkzaamheden zoveel mogelijk gecombineerd worden uitgevoerd. Tegelijkertijd krijgt de openbare ruimte een steeds belangrijkere rol in de aanpak van klimaatverandering en duurzaamheid. Door extremer weer nemen de opgaven op het gebied van waterberging, hittestress en droogte toe. Wij kiezen hierbij voor een planmatige en betaalbare aanpak, waarbij klimaatmaatregelen – zoals vergroening en het verminderen van verharding – zoveel mogelijk worden gekoppeld aan onderhouds- en herinrichtingsprojecten.

Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Begroting 2027-2030 66/180 Sturen op kwaliteit, risico en doelmatigheid Woningbouw, energietransitie, mobiliteit, parkeren en vergroening leggen steeds meer druk op de schaarse ruimte. Tegelijkertijd maken beperkte middelen en capaciteit het noodzakelijk om scherper te sturen op kwaliteit, risico's en doelmatigheid. Dit vraagt om integrale afwegingen en heldere prioriteiten, waarbij wordt erkend dat niet alle opgaven tegelijk uitgevoerd kunnen worden. Daarom wordt gewerkt volgens een samenhangende aanpak, waarin projecten in onderlinge samenhang worden beoordeeld en kansen voor slimme combinaties worden benut. Het IBOR vormt hierbij het inhoudelijke kader en geeft richting aan keuzes die bijdragen aan een veilige, leefbare en toekomstbestendige openbare ruimte. Zo investeren we slimmer en doelgerichter. Betere bescherming van essentiële voorzieningen De Wet Weerbaarheid Kritieke Entiteiten, in april 2026 aangenomen door de Tweede kamer, moet essentiële voorzieningen beter beschermen tegen verstoringen zoals cyberaanvallen, sabotage en extreem weer. Gemeenten moeten daardoor kritieke infrastructuur zoals bruggen, gemalen en verkeersinstallaties, beter beveiligen en risico’s actief beheersen.

Het beheer van de openbare ruimte verschuift van regulier onderhoud naar een focus op weerbaarheid, continuïteit en samenwerking met vitale partners. Dit vraagt om betere risicobeoordelingen en crisisvoorbereiding en leidt richting 2027 tot hogere investeringen, beheerlasten en projectcomplexiteit. Gebiedsgericht werken en participatie Gebiedsgericht werken en participatie worden verder versterkt, in samenhang met de ontwikkeling vanuit de omgevingsvisie. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden actief betrokken bij plannen voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimt. Het Stimuleringsfonds Dorpen en Wijken maakt initiatieven vanuit de samenleving, gericht op het verbeteren van de leefomgeving, sociale samenhang en lokale economie, financieel mogelijk. Hierdoor verschuift de rol van de gemeente steeds meer van uitvoerder naar partner, met gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een veilige, leefbare en aantrekkelijke omgeving. Overdracht stedelijk water In samenwerking met waterschap Vechtstromen werken wij verder aan de verkenning van een gefaseerde overdracht van het beheer en onderhoud van stedelijk water. Deze overdracht sluit aan bij landelijke ontwikkelingen gericht op een doelmatige en samenhangende uitvoering van watertaken. Samen onderzoeken we verschillende scenario's en werken deze verder uit.

Ook wordt onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit en kwantiteit van de bagger in stedelijke waterlichamen. De uitkomsten van deze onderzoeken en scenarioanalyses vormen de basis voor de verdere besluitvorming over de inrichting en eventuele overdracht van taken en verantwoordelijkheden. Juiste verlichting op de juiste plek Openbare verlichting ontwikkelt zich richting energiezuinige, slimme systemen die bijdragen aan zowel veiligheid als duurzaamheid. Onze inzet verschuift naar -'het juiste licht op de juiste plek'-, met extra aandacht voor sociale en verkeersveiligheid. Tegelijk wordt ingezet op LED-verlichting en slimme aansturing, wat leidt tot lagere energielasten en CO2-reductie. Innovaties maken efficiënter beheer mogelijk en versterken de kwaliteit van de openbare ruimte. Hiermee draagt openbare verlichting direct bij aan onze ambities voor een veilige, leefbare en toekomstbestendige gemeente. Kwaliteit wegenareaal De gemeente zet ook in 2027 in op het structureel verbeteren van de kwaliteit van het wegenareaal en het terugdringen van onderhoudsachterstanden. De afgelopen jaren zijn met de programma’s Reconstructie Wegen, Deklagenprogramma en Onderhoud Werkt, belangrijke stappen gezet in het verbeteren van de kwaliteit van het wegennet.

Daarnaast hebben investeringen in de kwaliteit van de areaalgegevens geleid tot een beter inzicht in de staat van het areaal en de omvang van de onderhoudsopgave (zie ook paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen). Op basis van deze inzichten wordt de onderhoudsstrategie verder geoptimaliseerd en worden werkzaamheden steeds gerichter geprogrammeerd. Tegelijkertijd blijkt dat een structurele verhoging van het exploitatiebudget noodzakelijk is om de gerealiseerde kwaliteitsverbeteringen te behouden, de onderhoudsachterstanden verder te verminderen en de kwaliteit van het wegenareaal op langere termijn duurzaam in stand te houden. Mobiliteit Bereikbaarheid en groei (incl. Nedersaksenlijn) Mobiliteit in Emmen ontwikkelt zich in samenhang met de bredere groeiambitie van de gemeente. In afstemming met de Mobiliteitsvisie 2040 'Emmen zet stappen' zetten we in op een goede balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid. De komst van de Nedersaksenlijn speelt hierbij een sleutelrol als bovenregionale spoorverbinding die bijdraagt aan economische ontwikkeling en betere regionale bereikbaarheid. Tegelijk blijven wij investeren in wegenstructuren en verbindingen tussen dorpen, wijken en centrumgebieden.

Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Begroting 2027-2030 67/180 Evenwichtige mobiliteitsaanpak De klassieke benadering (gericht op doorstroming van auto’s) verschuift naar een benadering waarbij de gebruiker centraal staat. Inwoners maken afhankelijk van afstand, doel en moment verschillende keuzes voor vervoer. Dit vraagt om een systeem waarin meerdere modaliteiten goed functioneren en elkaar aanvullen. Wij kiezen voor een evenwichtige mobiliteitsaanpak, waarin auto, OV, fiets en voetganger ieder een volwaardige plek hebben. De auto blijft belangrijk voor de bereikbaarheid, terwijl we tegelijkertijd investeren in veilige fiets- en looproutes en aantrekkelijk openbaar vervoer. Ook werken we aan de realisatie van een netwerk van doorfietsroutes, cruciaal voor gezonde verstedelijking. Flexibiliteit en keuzevrijheid We zien een ontwikkeling richting meer flexibiliteit en keuzevrijheid in mobiliteit. Inwoners willen steeds vaker zelf kiezen hoe en wanneer zij reizen. Dit vraagt om een mobiliteitssysteem dat verschillende vervoerswijzen en combinaties daarvan faciliteert. Wij zetten daarom in op een samenhangend en toekomstbestendig mobiliteitsaanbod, waarin de keuze voor auto, fiets, lopen deelmobiliteit of openbaar vervoer afhankelijk is van situatie en behoefte. Parkeren en bereikbaarheid Binnen onze mobiliteitsaanpak speelt parkeren een belangrijke rol.

Wij hanteren een parkeeraanpak die past bij een uitgestrekte gemeente: voldoende en logisch ingerichte parkeervoorzieningen in dorpen en wijken. Bij toenemende parkeerdruk zoeken wij naar maatwerkoplossingen. In centrumgebieden kijken wij naar een goede balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en economische vitaliteit. Toekomstbestendige laadinfrastructuur De elektrificatie van mobiliteit zet de komende jaren sterk door, met een groeiend aantal elektrische voertuigen en laadvoorzieningen. Tegelijkertijd neemt de druk op het elektriciteitsnet toe, waardoor netcongestie een belangrijke uitdaging vormt voor verdere opschaling. Dit vraagt om slim laden, waarbij vraag en aanbod van elektriciteit beter op elkaar worden afgestemd. Daarnaast wordt ingezet op spreiding van laadmomenten en het benutten van lokale energieopwekking en opslag. Overheden en netbeheerders werken samen aan toekomstbestendige laadinfrastructuur en gebiedsgerichte oplossingen. Zo blijft de groei van elektrisch rijden mogelijk, zonder dat dit ten koste gaat van de betrouwbaarheid van het energienet. Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid blijft een speerpunt. Wij zetten in op een veilige inrichting van wegen, fietspaden en voetpaden, met extra aandacht voor risicolocaties zoals schoolomgevingen, oversteekplaatsen en kruispunten. Verkeersveiligheid wordt integraal meegenomen bij onderhoud en herinrichting.

Minder hinder aanpak Bewoners, bezoekers en ondernemers krijgen steeds vaker te maken met hinder van wegafsluitingen. Dat komt omdat we volop werken aan een veilig, duurzaam en toekomstbestendig Emmen. Tegelijkertijd pakken we stevig door in het wegwerken van achterstallig wegonderhoud. Om de hinder zo beperkt mogelijk te houden, zetten we actief in op slim reizen en duidelijke communicatie. Met inzichten in mobiliteitsgedrag stimuleren we – samen met het projectbureau Drenthe Reist Duurzaam – het gebruik van alternatieve vervoerswijzen en een betere spreiding van verkeer. Zo maken we samen ruimte op de weg wanneer dat nodig is. Op deze manier houden we Emmen goed bereikbaar én leefbaar. We bouwen daarbij voort op succesvolle ervaringen uit Groningen (Operatie Ring Zuid) en vertalen deze naar slimme, duurzame oplossingen voor de toekomst. Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Begroting 2027-2030 68/180 Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Prestatie De leefomgeving is groen, biodivers en klimaatbestendig. • We voegen meer bomen en groen toe in projecten en aan versteende ruimtes. • We wijzen groenstroken aan voor ecologisch beheer en creëren ruimte voor het (tijdelijk) bergen van hemelwater.

De leefomgeving is gezond en veilig met gelijke toegang voor iedereen. • We creëren (informele) plekken om te spelen, te bewegen of te recreëren. • We versterken de verkeersveiligheid op risicovolle locaties zoals scholen, oversteekplaatsen en kruispunten. • We actualiseren het beleidsplan verlichting. Wijk- en dorpscentra zijn leefbaar, vitaal en aantrekkelijk. • We ondersteunen met het Stimuleringsfonds Dorpen en Wijken initiatieven om een aantrekkelijk woon- en leefklimaat in dorpen en wijken in stand te houden en waar nodig te herstellen. Veilige en aantrekkelijke fysieke voorzieningen en waardige en uitnodigende herdenkplaatsen voor nabestaanden. • We onderhouden onze wegen, kunstwerken, speelplaatsen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en verwijssystemen kwalitatief voldoende. • We onderhouden begraafplaatsen kwalitatief goed en stemmen begraafplaatsen af op een brede gebruiksfunctie. De Nedersaksenlijn versterkt onze bereikbaarheid – stations worden motoren van gezonde verstedelijking. • We borgen de inpassing van de Nedersaksenlijn (MIRT- verkenning). • We maken stationsgebieden comfortabel en goed bereikbaar. Voorzieningen zijn goed bereikbaar te voet, te fiets en met OV. Plek voor de auto waar nodig. • We gebruiken het STOMP-principe om de schaarse ruimte in dorpen en steden eerlijker en efficiënter in te delen.

• We werken een parkeerstrategie uit die duurzame bereikbaarheid versterkt en bijdraagt aan een aantrekkelijk, leefbaar en economisch vitaal centrum. Vergroten flexibiliteit van het mobiliteitssysteem met meer bewegingsvrijheid en keuzevrijheid. • We bevorderen ketenmobiliteit met voldoende fietsenstallingen bij OV-haltes en door de beschikbaarheid van deelvoertuigen te vergroten. • We ontwikkelen en verbeteren mobiliteitshubs. Logistiek is duurzaam en toekomstbestendig. • We realiseren in samenwerking met netwerkpartners, een toekomstbestendig en integraal laadnetwerk waarin slim laden, spreiding en alternatieve laadoplossingen bijdragen aan het beheersen van netcongestie en het faciliteren van de groei van elektrisch vervoer. • We vergroten het bewustzijn van logistieke ondernemers over de noodzaak van brandstoffentransitie om hen beter voor te bereiden op toekomstige veranderingen (vrachtwagenheffingen, stijgende kosten door accijnzen of niet anticiperen op het tijdig aanvragen van netcapaciteit voor laadinfrastructuur).

Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -45.135 | -46.102 | -45.555 | -47.681 | -50.825 | -52.917 0.63 Parkeerbelasting | -6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2.1 Verkeer en vervoer | -25.019 | -24.971 | -23.928 | -25.770 | -28.252 | -29.735 2.2 Parkeren | -3.691 | -4.198 | -4.640 | -4.271 | -4.316 | -4.312 2.4 Economische Havens en waterwegen | -20 | -4 | -1 | -1 | -1 | -1 2.5 Openbaar vervoer | -112 | -104 | -107 | -113 | -130 | -88 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | -14.733 | -14.895 | -14.703 | -15.260 | -15.840 | -16.453 7.5 Begraafplaatsen | -1.554 | -1.931 | -2.176 | -2.266 | -2.287 | -2.327 Baten | 7.200 | 7.206 | 7.810 | 7.836 | 7.863 | 7.872 0.63 Parkeerbelasting | 4.654 | 5.147 | 5.593 | 5.593 | 5.593 | 5.593 2.1 Verkeer en vervoer | 561 | 331 | 331 | 331 | 331 | 331 2.2 Parkeren | 428 | 239 | 242 | 242 | 242 | 242 2.5 Openbaar vervoer | 68 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 317 | 317 | 318 | 318 | 319 | 320 7.5 Begraafplaatsen | 1.173 | 1.072 | 1.227 | 1.252 | 1.278 | 1.287 Saldo van baten en lasten | -37.935 | -38.896 | -37.744 | -39.845 | -42.963 | -45.045 Stortingen in reserves

| -1.608 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 2.561 | 461 | 633 | 162 | 170 | 170 Mutaties reserves | 953 | 461 | 633 | 162 | 170 | 170 Totaal Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | -36.981 | -38.435 | -37.112 | -39.683 | -42.793 | -44.875 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | -38.800 | -40.191 | -42.073 | -42.965 Startbegroting Begroting 2027 | -38.800 | -40.191 | -42.073 | -42.965 Autonome ontwikkelingen | 0 | -500 | -1.250 | -2.000 Kapitaallasten | 1.286 | 592 | 296 | 30 Budgetneutrale wijzigingen | -79 | -80 | -80 | -80 Ontwikkelingen loonkosten | -141 | -139 | -139 | -139 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 1.073 | 1.075 | 1.080 | 1.079 Mutaties Begroting 2027 | 2.139 | 947 | -94 | -1.110 Totaal | -37.112 | -39.683 | -42.793 | -44.875 69/180 Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | Begroting 2027-2030 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | 0 | -500 | -1.250 | -2.000 Exploitatie P-Zuid-terrein | 0 | 0 | 0 | 0 Lasten | -600 | -600 | -600 | -600 Baten | 600 | 600 | 600 | 600 Het P-Zuid-terrein is in exploitatie bij de gemeente.

De structurele lasten die samenhangen met het beheer en gebruik van het terrein zijn opgenomen in de begroting en worden gedekt uit de parkeeropbrengsten. Structurele verhoging exploitatiebudget beheer wegen | 0 | -500 | -1.250 | -2.000 Lasten | 0 | -500 | -1.250 | -2.000 Uit actualisatie van het wegbeheer blijkt dat het gemeentelijke wegenareaal aanzienlijk groter is dan eerder bekend. Op basis van de huidige gegevens is voor het in stand houden van het volledige wegenareaal op minimaal C-kwaliteitsniveau een jaarlijks onderhoudsbudget van circa € 6,5 miljoen noodzakelijk. Het huidige beschikbare budget bedraagt circa € 3,5 miljoen, waardoor sprake is van een structureel tekort. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het voorgestelde groeipad voor de gefaseerde verhoging van het onderhoudsbudget vanaf 2028. Daarmee wordt toegewerkt naar een duurzaam passend budget voor het beheer en onderhoud van de gemeentelijke wegen, met als doel verdere achteruitgang van de infrastructuur te voorkomen, de bereikbaarheid te waarborgen en de kwaliteit van het wegennet op het vastgestelde minimumniveau te houden. Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld.

PROGRAMMA 7 Effectindicatoren | Real.2024 | Real.2025 | Real.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 Burgerpeiling - waardering woon- 1 | leefomgeving | ** | ** | 6,6 | 6,6 | 6,7 | 6,7 | 6,8 score 1-10 Burgerpeiling - perken, plantsoenen en parken 2 | in mijn buurt zijn goed onderhouden x% van | ** | ** | 59% | 59% | 59% | 59% | 59% de respondenten vindt dit Burgerpeiling - Straten, paden en trottoirs zijn 3 | goed begaanbaar x% van de respondenten | ** | ** | 54% | 56% | 57% | 58% | 58% vindt dit ** burgerpeiling is niet uitgevoerd Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren 70/180 Programma 7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer Begroting 2027-2030 71/180 Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Area Reiniging NV Door middel van een productovereenkomst wordt jaarlijks aan Area de opdracht verstrekt voor de uitvoering van de afvalinzameling en het reinigingsbestek. EMCO Groep De EMCO-groep is een gemeenschappelijke regeling (GR) van de Gemeenten Emmen, Coevorden en Borger-Odoorn. De GR kent een Algemeen Bestuur dat bestaat uit leden van de colleges van de drie Gemeenten.

Hieruit is een Dagelijks Bestuur benoemd dat de Directie aanstuurt. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen. Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting. • Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) • Mobiliteitsvisie 2040, 'Emmen zet stappen' • Strategische visie gebiedsontwikkeling spoorzone Emmen • Omgevingsplan gemeente Emmen • Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2024-2028 • Toekomstvisie Begraven • Beleidsplan Openbare verlichting • Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie + Klimaatstresstest Programma 8 Sport en Cultuur Begroting 2027-2030 72/180 Programma 8 Sport en Cultuur Programma inhoud Goede en exploitabele sportieve – en culturele voorzieningen dragen ook bij aan die gewenste ontwikkeling van Emmen. Inzetten op sportief bewegen en cultuur in Emmen levert op dat iedereen kan meedoen aan het maatschappelijk leven en daarin gelijke kansen krijgt. De ondersteuning die wij inwoners geven via (sport)accommodaties, werkt voor hen en is betaalbaar. Met een breed palet aan culturele voorzieningen en cultuureducatie geven we alle inwoners die dat willen de kans deel te nemen aan het culturele leven.

We zorgen daarmee bovendien voor een aantrekkelijke, duurzame en veilige woon- en leefomgeving. Hiermee heeft dit programma 8 een directe relatie met de ambitie "Aantrekkelijke en gastvrije gemeente" uit Programma 2. Investeren in sport en cultuur loont op diverse maatschappelijke domeinen. Trends en ontwikkelingen Uitvoering kadernota sport en bewegen ‘Samen actief in Emmen’ In 2027 treedt de nieuwe beleidsnota sport en bewegen ‘Samen actief in Emmen’ 2026-2030 in werking. We werken in het komende jaar aan de doelen uit deze beleidsnota. Deze doelen zijn, in willekeurige volgorde: goed voelen, ontwikkelen, meedoen, sportief en aantrekkelijk Emmen en sportieve basis op orde. Om hier concreet invulling aan te geven, ontwikkelen we uitvoeringsplannen, sluiten we aan bij de Doe-Agenda’s van het sociaal domein en stemmen we onze ruimtelijke ambities af op de omgevingsvisie. Met onze sportevenementen zetten we in op impact op onze economie. Op deze manier werken we integraal samen met andere domeinen die ook aan sport raken, zoals jeugd, onderwijs en gezondheid. Naast de ontwikkeling van de uitvoeringsplannen, bouwen we ook verder aan monitoringsinstrumenten- en methodes om de impact van sport meetbaar te maken. We blijven maatwerk aanbieden aan inwoners die dat nodig hebben, we werken gebieds- en vraaggericht en ondersteunen verenigingen.

Onderhoud buitensportaccommodaties Klimaatontwikkelingen leiden tot grotere schommelingen tussen perioden van extreme droogte en hitte enerzijds en extreme neerslag anderzijds. Om de sportvelden duurzaam bespeelbaar te houden, kunnen in sommige gevallen maatregelen wenselijk zijn ter verbetering van de waterhuishouding. Gezien de financiële situatie moet echter zorgvuldig worden gekeken of renovatie van sportvelden, aanleg of verbetering van drainage dan wel aanleg van kunstgrasvelden wenselijk of haalbaar is.

Programma 8 Sport en Cultuur Begroting 2027-2030 73/180 Verder zijn jaarlijks terugkerende kosten gemoeid met onkruidbeheer op sportvelden en verhardingen. Alleen als het financieel haalbaar of verantwoord is, zijn maatregelen mogelijk zoals het verwijderen van bestaande bestrating en opnieuw inrichten er van, dan wel vervanging door verhardingselementen. Van zorg naar preventie Er vindt binnen het gezondheidsdomein een ontwikkeling plaats waarbij er meer wordt ingezet op preventie om zo in de toekomst de zorg te ontlasten. Sport en bewegen is hier een essentieel onderdeel van. Hiervoor zoeken we de samenwerking op met het sociale domein, met name op het gebied van gezondheid. Samen werken we aan de beweging van zorg naar preventie. We ontwikkelen passend sport- en beweeg- aanbod in ketenaanpakken, zetten sport en bewegen gericht in op sociaal en mentaal welzijn en stimuleren een gezonde, beweegvriendelijke leefomgeving. Specifieke Uitkering (SPUK) In 2027 treedt het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) in werking. Voor de uitvoering van het AZWA zijn door het Rijk middelen beschikbaar gesteld. Onderdeel van het AZWA is een nieuwe Brede SPUK Sport en Bewegen. De gelden die hierbij horen, zijn nog niet bekend. Deze worden in Q4 van 2026 gepubliceerd.

Met de gelden wordt het mogelijk om in te zetten op de uitvoering van de sport specifieke taken van AZWA, de Brede SPUK, het landelijke gezondheidsbeleid en de kadernota sport en bewegen. Digitalisering en robotisering Digitalisering en robotisering zijn structurele ontwikkelingen die de komende jaren een belangrijke rol blijven spelen binnen onze sport- en zwemvoorzieningen. Door hier gericht op in te zetten, creëren we kansen om efficiënter te werken, kosten te beheersen en de kwaliteit van onze dienstverlening verder te verbeteren. De inzet van robotisering is inmiddels gestart. Zo maken we al gebruik van toepassingen zoals robotmaaiers en geautomatiseerde schoonmaakmachines. In het komende jaar bouwen we hierop voort door deze inzet verder te evalueren, optimaliseren en waar mogelijk en doelmatig uit te breiden. Deze toepassingen dragen bij aan een efficiëntere inzet van middelen en personeel en verhogen de continuïteit en kwaliteit van het onderhoud. Robotisering ondersteunt bovendien de vermindering van fysieke belasting voor medewerkers. Dit draagt bij aan duurzame inzetbaarheid, gezondere arbeidsomstandigheden en een lagere kans op uitval. Daarnaast helpt automatisering om de gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt te verminderen, doordat repeterende en arbeidsintensieve werkzaamheden (deels) worden overgenomen.

Verder zetten we in op verdere digitalisering van processen. Hierdoor kunnen we efficiënter werken, data beter benutten en sneller inspelen op ontwikkelingen. Dit leidt tot verbeteringen in communicatie, functionaliteit en toegankelijkheid van onze dienstverlening. Cultuurbeleid in relatie tot Provincie, Rijk en schaalsprong De culturele sector in Nederland wordt gestimuleerd door het rijk, de provincies en gemeenten. Gemeenten nemen de meeste uitgaven voor rekening, provincies en rijk vullen dit aan. Voor Drenthe valt op dat er nauwelijks geld vanuit het rijk in Drenthe landt. Sinds het rapport "Elke regio telt" in 2023 is hier meer aandacht voor. Emmen maakt onderdeel uit van Cultuurregio We the North en draagt bij aan de lobby die vanuit het noorden richting OCW gevoerd wordt voor meer aandacht voor geografische spreiding van rijksgelden. Tot nu toe heeft dit geresulteerd in een specifieke uitkering 'Verbreding en Vernieuwing' die via de provincie ook voor een deel in Emmen wordt uitgegeven. Vrijwilligersorganisaties kunnen hierdoor professionaliseren en de vooropleiding dans ontvangt hiervan een deel subsidie. Het Rijksfonds voor Cultuurparticipatie en het Mondriaanfonds bezoeken nu nadrukkelijk de regio op zoek naar kansen om culturele initiatieven te ondersteunen en bij te dragen aan het versterken van de culturele infrastructuur.

Vanuit economisch oogpunt is de regio Emmen nu ook goed in beeld bij het rijk nu het als beoogd initieerregio is aangemerkt. Met het oog op deze ontwikkeling en de ambitie om een schaalsprong te maken en naar 120.000 inwoners te groeien ligt er de uitdaging voor Emmen om ook het aanbod culturele voorzieningen mee te laten groeien naar een niveau dat past bij deze status en ambitie. Tegelijkertijd maken de bezuinigingen op cultuurbudgetten het realiseren van deze ambitie steeds uitdagender. Uitvoering geven aan cultuurnota Het verhaal van Emmen 2025-2028 De begroting voor uitgaven aan cultuur is vastgelegd in de Cultuurnota. De uitgaven blijven binnen de hierin vastgestelde budgetten. We zien dat de regelingen voor incidentele subsidies steeds beter gevonden worden. Daardoor worden de subsidieplafonds ook steeds sneller bereikt. Bij festivals zien we dat kosten flink gestegen zijn waardoor de financiële risico's voor de organisatoren toenemen. Ook voor musea levert dit uitdagingen op. Daarnaast zetten de bezuinigingen op de cultuurbudgetten de beschikbare middelen verder onder druk. Hierdoor blijft er minder ruimte over voor ontwikkelbudgetten, waardoor de mogelijkheden voor musea om zich verder te Programma 8 Sport en Cultuur Begroting 2027-2030 74/180 ontwikkelen en te professionaliseren afnemen.

Ook neemt de ruimte af om vanuit het initiatievenbudget nieuwe culturele initiatieven en activiteiten te ondersteunen. Er wordt in 2026 een evaluatie uitgevoerd waarin ambities en uitdagingen in beeld worden gebracht. Dit gaat in 2027 input zijn voor de uitwerking van de volgende beleidsperiode van 2029 en verder. DIEP Ruimte voor beeldende kunst Met een ambitieuze programmering op zowel tentoonstellingen als educatie levert DIEP vanuit het Biochron een wezenlijke bijdrage aan het versterken van het aanbod in Emmen centrum en het Rensenpark in het bijzonder. De drie tentoonstellingen zijn aantrekkelijk voor een breed publiek, waarbij een hoge kwalitatieve standaard hand in hand gaat met een lage drempel. De professionaliseringsslag en schaalsprong van DIEP passen bij de groeiambitie van de gemeente Emmen. Met uitgebreide educatieve programmering voor alle leeftijden draagt DIEP bij aan de leefbaarheid en talentontwikkeling in de gemeente Emmen. De gemeente Emmen laat onderzoek uitvoeren naar een toekomstbestendige organisatievorm voor DIEP. Hierbij wordt onder andere het scenario van verzelfstandiging uitgediept. Naar verwachting is het onderzoek in 2027 afgerond en zullen vervolgstappen worden voorbereid.

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Prestatie We werken aan de doelen en vijf ambities die in de Beleidsnota Sport en bewegen 'Samen actief in Emmen' 2026-2030 worden beschreven. • Iedereen de mogelijkheid bieden om deel te kunnen nemen aan sport en bewegen en daarbij een bijdrage te leveren aan een gezonde samenleving. • We werken verder aan de concretisering van de doelen en ambities van de nota, onder andere via uitvoeringsplannen en monitoringsinstrumenten (meetbaarheid). • We werken integraal samen met het Sociaal Domein en sluiten aan bij de Doe-Agenda's. • We ondersteunen verenigingen en vrijwilligersorganisaties in het sportieve domein en helpen hen bij specifieke vragen.  Onze sport- en zwemvoorzieningen in de dorpen en wijken zijn duurzaam, exploitabel, functioneel, toegankelijk en eigentijds voor nu en in de toekomst en hebben tevreden gebruikers. • Ons sportvastgoed, sportparken en overdekte zwembaden worden en blijven toekomstbestendig. Ontwikkelingen op gebied van robotisering en digitalisering worden hierin meegenomen. • We ondersteunen de stichting sporthallen en openluchtzwembaden om hun exploitatie op orde te krijgen en te houden.

In Emmen hebben we een divers cultuuraanbod dat dichtbij en bereikbaar is voor alle inwoners en een sterke en gezonde culturele infrastructuur. • Het Uitfestival is een succesvol evenement dat het aanbod sterk in beeld brengt. • Facet, DIEP, Garage TDI en ATLAS Theater werken goed samen en ondersteunen het amateurveld. Kunst, cultuur en erfgoed leveren een bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken, de leefbaarheid en de economie van Emmen. • Het project 'De Wijk de Wereld' wordt uitgevoerd in Emmermeer en het project 'Wat doet je Wat' werkt met jongeren en vanuit het perspectief van jongeren. • DIEP biedt jaarlijks drie gratis toegankelijke tentoonstellingen, zodat iedereen kennis kan maken met kunst en cultuur. Inwoners van Emmen weten Facet te vinden in hun culturele en maatschappelijke ontwikkeling. • Het definitieve ontwerp van het nieuwe pand aan het Mondriaanplein maakt van Facet een toegankelijke en dynamische ontmoetingsplek en biedt Emmen een culturele huiskamer voor alle inwoners. De verbouw start in 2027, oplevering is in 2028. • Facet verbindt het aanbod van educatieprogramma's van lokale culturele organisaties aan de vraag bij de scholen. In Emmen hebben we een rijk en gevarieerd cultuuraanbod passend bij de schaalsprong. • De programmering van culturele activiteiten in het Rensenpark groeit in aantal en kwaliteit.

• Met de schaalsprong van DIEP op de nieuwe locatie heeft Emmen een ruimte voor beeldende kunst passend bij de grootte van de gemeente en de groeiambitie. Programma 8 Sport en Cultuur | Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -25.392 | -28.333 | -26.713 | -27.263 | -28.633 | -28.903 5.1 Sportbeleid en activering | -1.529 | -1.698 | -2.242 | -2.242 | -2.208 | -2.208 5.2 Sportaccommodaties | -12.683 | -15.106 | -12.748 | -13.030 | -13.798 | -13.744 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | -6.764 | -6.859 | -6.747 | -6.899 | -7.552 | -7.754 cultuurparticipatie 5.6 Media | -4.415 | -4.669 | -4.976 | -5.092 | -5.075 | -5.198 Baten | 4.479 | 4.276 | 4.045 | 4.129 | 4.065 | 4.113 5.1 Sportbeleid en activering | 913 | 692 | 0 | 0 | 0 | 0 5.2 Sportaccommodaties | 3.092 | 3.349 | 3.804 | 3.882 | 3.943 | 3.991 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | 253 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 cultuurparticipatie 5.6 Media | 221 | 225 | 230 | 236 | 111 | 111 Saldo van baten en lasten | -20.913 | -24.056 | -22.668 | -23.134 | -24.568 | -24.790 Stortingen in reserves | -12 | -12 | -12 | -12 | -12 | -12 Onttrekkingen aan reserves | 328 | 2.461 | 176 | 176 | 176 | 176 Mutaties reserves | 316 | 2.449

| 164 | 164 | 164 | 164 Totaal Sport en Cultuur | -20.597 | -21.607 | -22.504 | -22.970 | -24.403 | -24.626 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | -23.283 | -23.401 | -24.249 | -24.515 Wijzigingen maart t/m juni | -169 | 8 | 8 | 8 Startbegroting Begroting 2027 | -23.453 | -23.393 | -24.242 | -24.507 Autonome ontwikkelingen | -80 | -80 | -80 | -80 Kapitaallasten | 1.223 | 642 | 62 | 80 Budgetneutrale wijzigingen | -254 | -255 | -255 | -255 Ontwikkelingen loonkosten | -334 | -297 | -297 | -297 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 394 | 414 | 409 | 433 Mutaties Begroting 2027 | 949 | 423 | -162 | -119 Totaal | -22.504 | -22.970 | -24.403 | -24.626 75/180 Programma 8 Sport en Cultuur | Begroting 2027-2030 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | -80 | -80 | -80 | -80 Amortisatiereserve sportvelden | -49 | -49 | -49 | -49 Onttrekkingen aan reserves | -49 | -49 | -49 | -49 De amortisatiereserve sportvelden heeft als einddatum 31-12-2026 en wordt uit de begroting 2027-31 gehaald.

Gebruikerslasten DIEP | -32 | -32 | -32 | -32 Lasten | -32 | -32 | -32 | -32 DIEP verhuist naar het Biochron. Een pand dat door de ruimtelijke kenmerken hogere gebruikslasten met zich mee zal brengen dan to dusver is voorzien in de begroting van DIEP. Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 8 Effectindicatoren | Real.2024 | Begr.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 1 | Het percentage lid van een sportvereniging | 24% | 25% | 25% | 25% | 25% | 30% | 30% 2 | Percentage niet sporters | 56% | 57% | 57% | 57% | 57% | 54% | 54% 3 | Cultuurmonitor beleven | 6,8 | * | * | 6,8 | 6,8 | 6,8 | 6,8 4 | Cultuurmonitor deelname | 40% | * | * | 40% | 40% | 40% | 40% Prestatie-indicatoren 1 | Aantal aanvragen 1/3 regeling | 4 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 2 | Toegekende aanvragen initiatievenbudget | 33 | 33 | 33 | 33 | 33 | 33 | 33 cultuur * Er is (nog) geen nieuwe Cultuurmonitor uitgevoerd. Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren Verbonden partijen Stadionbedrijf Emmen BV De gemeente Emmen is certificaathouder van Stadionbedrijf Emmen B.V.

De gemeente Emmen heeft als certificaathouder geen stemrecht binnen de algemene vergadering van Stadionbedrijf Emmen B.V., maar aan de certificaten van aandelen is wel vergaderrecht verbonden. Een vertegenwoordiging van de gemeente Emmen neemt deel aan de algemene vergadering. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen. Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting. • | Cultuurnota Het verhaal van Emmen 2025-2028 • | Beleidsnota sport en bewegen: 'Samen actief in Emmen' 2026-2030 • | IHP Binnensport 2023-2032 (programma 5) • | Beleidskader Sociaal Domein, Erbij horen en Meedoen in Emmen 2023 (programma 9) 76/180 Programma 9 Sociaal Domein Begroting 2027-2030 77/180 Programma 9 Sociaal Domein Programma inhoud Programma 9 bestaat uit verschillende onderdelen van het sociaal domein. Het grootste deel beslaat de uitvoering van de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet. Daarnaast zijn er verschillende thema’s onderdeel van dit programma zoals gezondheid, sociale basis, inclusie en migratie, inburgering, huisvesting aandachtsgroepen en opvang Oekraïense ontheemden.

Programma 9 kent een sterke relatie met programma '3 Veiligheid', '4 Onderwijs en Jeugd', programma 5 'Bouwen Wonen en Milieu' en programma 6 'Inkomensondersteuning'. Hierdoor kunnen onderwerpen en activiteiten deels ook in andere programma's terugkomen en wordt hier in de tekst naar verwezen. Trends en ontwikkelingen Erbij horen en Meedoen in Emmen! Verder Samen: van richting naar uitvoering De maatschappelijke uitdagingen binnen het sociaal domein blijven groot. Inwoners hebben te maken met vraagstukken rondom bestaanszekerheid, gezondheid, ontwikkeling, veiligheid en meedoen. Tegelijkertijd staan we voor landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd, veranderingen in wet- en regelgeving en een toenemende druk op beschikbare middelen en capaciteit. Dit vraagt om samenwerking, focus en het maken van bewuste keuzes. Vanuit het beleidskader 'Erbij horen en Meedoen in Emmen!' werken gemeente, inwoners en partners samen aan een sterk en toekomstgericht sociaal domein. Onder de noemer Verder Samen geven we richting aan deze beweging. Daarbij staan drie maatschappelijke opgaven centraal: Rondkomen, Ontwikkelen en Goed Voelen. In 2027 zetten we een volgende stap in de concretisering van deze beweging. We werken langs vier samenhangende lijnen: • De beweging: werken aan de maatschappelijke opgaven Rondkomen, Ontwikkelen en Goed Voelen.

• Keuzes: samen met partners en inwoners prioriteiten stellen en deze vertalen naar een gezamenlijke uitvoeringsagenda. • Werkwijze: werken vanuit gedeelde leidende principes, waarbij de leefwereld van inwoners centraal staat en integraal wordt samengewerkt.

Programma 9 Sociaal Domein Begroting 2027-2030 78/180 • Organisatie: zorgen voor de randvoorwaarden die nodig zijn om de beweging duurzaam te maken, zoals governance, eigenaarschap, monitoring, leren en organisatieontwikkeling. In 2027 ligt de nadruk op het verder ontwikkelen van de uitvoeringsagenda, het versterken van gebiedsgericht werken, het maken van gezamenlijke keuzes in inzet en capaciteit en het versterken van de samenwerking tussen gemeente, inwoners en partners. Daarbij bouwen we voort op de ervaringen uit de gebiedsgerichte aanpakken en de samenwerking binnen het netwerk Verder Samen. Drie jaar na de vaststelling van het beleidskader Erbij horen en meedoen in Emmen en de start van de beweging Verder Samen is het een logisch moment om terug te kijken. Wat heeft deze andere manier van (samen)werken opgeleverd? Doen we daadwerkelijk dingen anders, of doen we in de praktijk nog grotendeels hetzelfde onder een andere naam? Omdat we een lerende organisatie willen zijn, kijken we hoe het beleidskader de afgelopen drie jaar binnen de gemeentelijke organisatie is geïmplementeerd.

In hoeverre is de beweging geland in de organisatie en is deze zichtbaar geworden in de manier waarop we sturen, samenwerken, werken en handelen? Wat is er in de praktijk veranderd en wat hebben we daarvan geleerd? En wat is de bijdrage geweest van het programmateam in het ondersteunen van de beweging? De evaluatie moet inzicht geven in wat de afgelopen drie jaar in gang is gezet en bereikt, wat zichtbaar is geworden in de praktijk, waar nog ontwikkeling nodig is en welke lessen we kunnen meenemen naar de volgende fase. Sociale basis In wijken en dorpen komen vraagstukken rondom bestaanszekerheid, gezondheid, leefbaarheid en participatie samen in het dagelijks leven van inwoners. Daarom is een integrale, gebiedsgerichte aanpak nodig, waarbij gemeente, inwoners en partners nauw samenwerken vanuit de leefwereld van inwoners in plaats van afzonderlijke beleidsdomeinen. Met de beweging Verder Samen, de pilots in Emmermeer en Zwartemeer en de ontwikkeling van gebiedsnetwerken zijn stappen gezet naar betere samenwerking tussen gemeentelijke domeinen, maatschappelijke partners en inwoners. Daarbij verschuift de focus: • van reactief naar preventief werken; • van systeemwereld naar leefwereld; • van losse interventies naar een samenhangende aanpak per gebied. Centraal staat het versterken van de sociale basis in wijken en dorpen.

Dit omvat sterke netwerken van inwoners, informele initiatieven, toegankelijke voorzieningen en ontmoetingsplekken die bijdragen aan veerkracht, preventie en sociale samenhang. Voor zowel volwassenen als jeugdigen wordt gewerkt aan een sterke (pedagogische) sociale basis, onder andere vanuit gezondheid, jeugdbeleid, Wmo en de Omgevingsvisie. Ook de opdracht om tot stevige lokale teams te komen sluit hierbij aan. In 2027 wordt deze werkwijze verder versterkt door te werken met een gedeeld inhoudelijk kader voor de sociale basis, zodat teams en programma’s vanuit dezelfde uitgangspunten werken en verder kunnen groeien naar gebieds- en netwerkgericht samenwerken. Inclusie We blijven werken aan een inclusieve gemeente waarin iedereen kan meedoen en gelijke kansen heeft. Daarbij hebben we aandacht voor inwoners die drempels ervaren om deel te nemen aan de samenleving en voor het versterken van maatschappelijke verbondenheid. In lijn met het VN-verdrag Handicap werken we verder aan een toegankelijke gemeente. Daarnaast blijven we ons inzetten voor de acceptatie, zichtbaarheid en veiligheid van lhbti+ inwoners. We werken aan een Emmense Agenda Toegankelijkheid. Dit is de Emmense invulling van de Lokale Inclusie Agenda. Dit volgt uit de wettelijke opdracht aan gemeenten die voortvloeit uit het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap.

Na bespreking met de adviesraden en uw raad eind 2026, geven we in 2027 uitvoering aan deze agenda. Gezondheid Gezondheid blijft een integraal onderdeel van meerdere gemeentelijke domeinen. In 2027 bouwen we voort op de aanpak van de afgelopen jaren. Daarbij kijken we niet alleen naar gedrag en leefstijl, maar ook naar de invloed van de sociale en fysieke leefomgeving op de gezondheid van inwoners. Samen met inwoners, zorg- en welzijnsorganisaties en partners uit het economische en fysieke domein werken we aan een gezonde gemeente. Preventie, samenwerking en een praktische uitvoering staan daarbij centraal. Programma 9 Sociaal Domein Begroting 2027-2030 79/180 In december 2025 verscheen de landelijke nota gezondheidsbeleid 2025–2028 Samen werken aan gezondheid. Deze nota onderstreept het belang van een samenhangende en meerlagige samenwerking tussen Rijk, regio en gemeenten en vormt het kader voor de wettelijke opdracht aan gemeenten om, binnen twee jaar, het gezondheidsbeleid te actualiseren. In 2027 gaan we daarom binnen onze gemeente aan de slag met het vertalen van deze opgave naar onze lokale context. Daarbij leggen we nadrukkelijk de verbinding met het beleidskader Erbij horen en meedoen. Dit gebeurt in samenhang met regionale ontwikkelingen (vanuit Gezonde Marke) en in nauwe afstemming met de BOCE-gemeenten.

AZWA, IZA en regionale samenwerking In 2027 werken we verder aan de uitvoering en borging van de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Het AZWA versterkt de samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeenten, met als doel zorg toegankelijk te houden, gezondheidsverschillen te verkleinen en zwaardere zorgvragen zoveel mogelijk te voorkomen.Voor de uitvoering van het AZWA zijn door het Rijk middelen beschikbaar gesteld. De kaders en keuzes liggen vast in de regionale werkagenda, waarin afspraken zijn gemaakt over de uitvoering van de basisfunctionaliteiten. De lokale invulling en prioritering werken we in 2027 verder uit. De regionale samenwerking binnen de Gezonde Marke blijft hierbij een belangrijke basis. Samen met inwoners, gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties bouwen we voort op bestaande initiatieven en versterken we de verbinding tussen zorg, welzijn en preventie. Ook zetten we de regionale aanpak voor de huisartsenzorg voort, met aandacht voor voldoende huisartsencapaciteit, innovatieve zorgvormen en het verminderen van de zorgvraag door preventie en vroegtijdige ondersteuning. Jeugd Financieel en duurzaam jeugdstelsel De kosten van de gespecialiseerde jeugdhulp laten zich moeilijk voorspellen. Er zit een onzekerheidsmarge in van 5-6%.

Hier liggen meerdere oorzaken aan ten grondslag. We zien we een verschuiving van lichtere vormen van hulp naar zwaardere. Deels omdat de problematiek van de jeugdigen zwaarder wordt. Daarnaast zien we ook dat er, door een tekort aan passende plekken, wordt uitgeweken naar aanbieders in andere regio’s waarmee geen contracten zijn afgesloten en er hogere tarieven moeten worden betaald. Verder zien we na een aantal jaren van daling sinds 2025 weer een lichte stijging van het aantal jeugdigen dat zich meldt met een hulpvraag. Gezien de hoge in- en uitstroom schommelt de prognose en is niet aan te geven of dit een trend is die zich doorzet. Daarnaast is er sprake van hoge indexaties. Dit komt enerzijds door de hoge inflatie en anderzijds door de algemene maatregel van bestuur reële tarieven jeugdwet. Zoals in programma 4 aangegeven zetten we in 2027 in op het versterken van de pedagogische basis waarbij we de verwachting hebben dat het aantal jeugdigen met een hulpvraag en daarmee ook de kosten in de gespecialiseerde jeugdhulp in de komende jaren zal dalen. Programma Onderwijs en Jeugd Het programma Onderwijs en Jeugd bestaat uit een lokaal en een regionaal deel. De lokale vertaling wordt weergegeven in programma 4, de regionale vertaling in programma 9. Per 1 januari 2027 staat de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Jeugdhulpregio Drenthe voor de regionale uitvoering.

Deze GR is een wettelijke opdracht en wordt aan gevormd door de 12 Drentse gemeenten. Vanuit de GR wordt vorm gegeven aan contractmanagement en kwaliteit. Tevens worden regionale beleidsopgaven zoals Spoed voor Jeugd, Flexible Assertive Community Treatment (Fact), gesloten jeugdhulp, gezinskliniek bij de GR belegd. Daarnaast wordt ook de inkoop voor de gespecialiseerde Jeugdhulp vormgegeven. Voor de periode 2028 tot 2030 hebben we de keuze gemaakt om de basisjeugdhulp nog in te laten kopen door de GR. Hierbij is de intentie om hier zo min mogelijk gebruik van te maken omdat een groot deel van de werkzaamheden moet worden opgenomen in de in te richten Stevige Lokale Teams. De aanbesteding voor Spoed voor Jeugd, Crisiszorg en Dyslexie wordt is per 1 januari 2027 afgerond. Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Binnen het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming werken we aan een nieuwe inrichting van de gezinsbescherming, waarbij gemeenten, lokale teams, gecertificeerde instellingen en andere partners intensiever samenwerken rondom gezinnen met complexe veiligheidsvraagstukken. Het doel is om eerder passende hulp en bescherming te bieden en de samenhang tussen betrokken organisaties te versterken. Programma 9 Sociaal Domein Begroting 2027-2030 80/180 In 2027 staat de verdere uitwerking van de netwerkorganisatie centraal.

Daarbij werken we samen met regionale en lokale partners aan de inrichting van nieuwe samenwerkingsafspraken en werkwijzen, met een sterkere verbinding tussen het vrijwillig en gedwongen kader. Hiermee geven we verder invulling aan de doelstelling van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. In Emmen gaan we lokaal aan de slag met de verdere implementatie van de regionaal vastgestelde uitvoeringsagenda. Hiermee werken betrokken professionals vanuit één gezamenlijk plan aan duurzame veiligheid en herstel voor gezinnen. Daarnaast investeren we in vakmanschap, zodat professionals beter worden ondersteund in het bieden van passende hulp en bescherming en de samenwerking rondom gezinnen verder wordt versterkt. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Inkomensafhankelijke bijdrage Wmo De herinvoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen is opnieuw vertraagd. De invoering van het wetsvoorstel is doorgeschoven naar 1 januari 2028. De vertraging is het gevolg van de val van het kabinet Schoof waarmee dit onderwerp controversieel is verklaard. De wijziging is nog niet behandeld door het kabinet Jetten.

Gemeenten blijven voorstander van het wetsvoorstel, omdat deze naar verwachting bijdraagt aan het beheersen van de groei van het gebruik van Wmo-voorzieningen en het gericht inzetten van ondersteuning voor inwoners die dit het hardst nodig hebben. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende vertraging in de invoering voor onzekerheid in de gemeentelijke financiële planning en de ontwikkeling van de Wmo uitgaven. In het coalitieakkoord hebben de regeringspartijen opgenomen dat schoonmaakondersteuning geschrapt moet worden uit de Wmo. Er zal volgens de plannen alleen een vangnet overblijven voor mensen die het niet zelf kunnen regelen. Hoe dit eruit moet komen te zien en vanaf wanneer is niet duidelijk en moet nog worden uitgewerkt. Aanbesteding Publiek Vervoer In augustus 2027 treden de nieuwe contracten voor Publiek Vervoer in werking. We zetten in op continuïteit van de dienstverlening. Bij een contract met een nieuwe vervoerder vraagt dit extra aandacht voor een zorgvuldige overgang. Beschermd Wonen Om het aanbod binnen Beschermd Wonen beschikbaar te houden voor de mensen die het nodig hebben en tegelijkertijd het perspectief op zelfstandig wonen te vergroten voor mensen die kunnen uitstromen, blijft het van belang om ook in 2027 de focus te houden op de in-, door- en uitstroom.

Hierbij blijft een goede aansluiting tussen het (ondersteunings)aanbod binnen onder andere het sociaal domein en wonen essentieel. Om uitstroom mogelijk te maken zijn voldoende beschikbare, passende en betaalbare woningen noodzakelijk. De aanhoudende druk op de woningmarkt zorgt echter voor stagnatie in de uitstroom naar zelfstandige woonruimte. Daarnaast kan de uitbreiding van urgentiecategorieën leiden tot extra druk op het aanbod van betaalbare sociale huurwoningen, waardoor onder andere mensen die uitstromen uit Beschermd Wonen vaker langer verblijven in een voorziening dan noodzakelijk is. Hierdoor is de verwachting dat het aantal mensen dat gebruik maakt van Beschermd Wonen mogelijk verder kan oplopen en er mogelijk wachtlijsten kunnen ontstaan voor mensen die beschermd wonen nodig hebben. We zetten in op de verbetering van de monitoring zodat we beter kunnen sturen op capaciteit, woonruimte en een passend ondersteuningsaanbod. Maatschappelijke Opvang (MO)/Aanpak dakloosheid We zetten in op het voorkomen van dakloosheid en het zo snel mogelijk realiseren van een stabiele woonplek voor inwoners die toch dakloos raken. Daarbij sluiten we aan bij de landelijke beweging van Eerst een Thuis: wonen vormt de basis, met begeleiding en ondersteuning waar nodig.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d20eaaec-0720-404a-8e94-5f248ce188b0?agendaItemId=b10bc4f8-306f-43be-a2fe-66a294b84257