CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 Gemeente Emmen

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Begroting 202774.546 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 9

PROGRAMMA 3 Effectindicatoren | Real.2024 | Begr.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 1 | Totaal geregistreerde overlastmeldingen per | ≤38,0 | ≤38,0 | ≤38,0 | ≤38,0 1.000 inwoners*/** Prestatie-indicatoren De CMO is volledig bezet en geprepareerd op 1 | crisis en rampen in het fysieke /sociale | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 domein. (o.a. aantal keren getraind) Geprioriteerde veiligheidsthema's waarop minimaal één gerichte en geëvalueerde 2 | preventie- of weerbaarheidsinterventie is | ≥2 | ≥2 | ≥2 | ≥2 uitgevoer (o.a. ondermijning, digitale weerbaarheid, maatschappelijke weerbaarheid) ** Met ingang van de begroting 2027 is de indicator voor overlast herijkt. De eerdere indicator was onvoldoende eenduidig gedefinieerd en de bijbehorende streefwaarde sloot niet aan bij de feitelijke politieregistraties. Daarom is gekozen voor een nieuwe, reproduceerbare indicator op basis van de jaarlijks beschikbare registraties van de Nationale Politie. De waarden over eerdere begrotingsjaren zijn hierdoor niet rechtstreeks vergelijkbaar.

Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Gemeenschappelijke Veiligheidsregio Drenthe De 12 Drentse gemeenten participeren. Het bestuur van de VRD bestaat uit de 12 burgemeesters van Drenthe. Dit is het algemeen bestuur. Het dagelijks bestuur wordt gevormd door de burgemeesters van de gemeenten Assen, Emmen en Hoogeveen. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen. 42/180 Programma 3 Veiligheid Begroting 2027-2030 43/180 Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting.

• Beleidsregel gevaarlijke en hinderlijke honden gemeente Emmen 2022 • Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (in 2026 wordt de nieuwe Uitvoering- en Handhavingsstrategie voor de VTH taken in Emmen vastgesteld) • Beleidsregel evenementen 2026 • Beleidsregels schaarse vergunningen gemeente Emmen • Nadere regels Terrassen Emmen • Beleidsregel toezicht en handhaving Wet kwaliteitsborging voor het bouwen • Besluit aanwijzing toezichthouders • Beleidsregels Bodycams • Wet goed verhuurderschap gemeente Emmen • Beleidsregels Paasvuren 2020 gemeente Emmen • Beleidsregel toezicht en handhaving carbid 2022 Emmen • Beleidsregels gebiedsverboden Gemeente Emmen • Mandaatbesluit opleggen gebiedsverboden • Beleidslijn toepassing Wet Bibob gemeente Emmen • Aanwijzingsbesluit risicocategorie evenementen • Verordening kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving omgevingsrecht gemeente • Emmen Convenant Drentse Aanpak Ondermijning • Beleidsregel drugs gemeente Emmen 2026 • Beleidsregel ontheffingen vuurwerkverbod • Beleidsregel aanpak woonoverlast • Algemene Plaatselijke Verordening • Cameratoezicht op openbare plaatsen • Besluit extra cameratoezicht gemeente Emmen 2024 • Integraal Veiligheidsplan 2026-2029 N.B.: er is sprake van enige overlap met de beleidskaders van de beleidsprogramma's 7 en 9, daarvoor verwijzen we naar de hoofdstukken van die programma's.

Programma 4 Onderwijs en Jeugd Begroting 2027-2030 44/180 Programma 4 Onderwijs en Jeugd Programma inhoud Het programma Onderwijs en Jeugd gaat over het gemeentelijk beleid en de bijbehorende wettelijke taken en activiteiten op het terrein van onderwijs en jeugd, inclusief volwasseneneducatie en de bevordering van jeugdparticipatie. De Jeugdwet is hierop een uitzondering en is opgenomen in programma 9. Beide programma's verwijzen daarom naar elkaar. De gemeente Emmen heeft voor wat betreft onderwijs een aantal wettelijke taken, zoals onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer, de uitvoering van de Leerplichtwet en de uitvoering van de Wet van school naar duurzaam werk. De gemeente zet sterk in op de verdere ontwikkeling van de intensieve samenwerking met onderwijs-, welzijns- en zorgpartners. Met deze partners werken we of gaan we naar verwachting werken aan de opgave ‘de school als inclusief hart’ vanuit het programma Onderwijs en Jeugd en de Lokale Educatieve Jeugd Agenda (LEJA) en verwante opgaven uit het beleidskader ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’. Trends en ontwikkelingen Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het inzetten van jeugdhulp meestal niet de structurele oplossing is om jeugdigen met een hulpvraag echt te helpen.

We behandelen en begeleiden jeugdigen met problemen met jeugdhulp waarvan de oorzaak vaak niet bij hen ligt, maar bijvoorbeeld te vinden is in sociaal maatschappelijke vraagstukken als armoede, verslaving, prestatiedruk, sociale media, niet beschikbare ouders of het ontbreken van waardevolle relaties. De gemeente Emmen wil werken aan de beweging van basisjeugdhulp naar een sterke pedagogische basis. Centraal staat het versterken van de sociale omgeving van kinderen, jongeren en gezinnen, zodat vragen en uitdagingen zoveel mogelijk binnen hun eigen netwerk, school en leefomgeving kunnen worden opgevangen. Hierdoor neemt de noodzaak voor basisjeugdhulp af en kan zwaardere ondersteuning vaker worden voorkomen. We gebruiken de periode van nu tot 2030 om de beweging verder te ontwikkelen en de voorwaarden te creëren om de afhankelijkheid van basisjeugdhulp (en in het verlengde daarvan zwaardere jeugdhulp) structureel te verminderen. Verder richten we ons op inclusiviteit en het versterken van gemeenschappen. We zien scholen als een inclusief hart. Elk kind is welkom en er wordt gebouwd aan hun ontwikkeling en toekomst. Gemeenschappen in wijken

Programma 4 Onderwijs en Jeugd Begroting 2027-2030 45/180 vormen hierin een essentieel onderdeel: buurten en voorzieningen moeten sterk zijn. Als laatste willen we een duurzaam en financieel gezond jeugdstelsel. Een focus op leefomgevingen en relaties – meer preventief – is hierbij onmisbaar. De gemeente wil hierbij nauw samenwerken met domeinen en partners, waarbij wij de regie pakken en samenwerking met en tussen partners onmisbaar is. Concreet geven we inhoud aan bovenstaande ontwikkelingen door middel van de volgende thema's: (1) de leefwereld centraal, (2) sterke en gezonde relaties en gezinnen, (3) sterke buurten en voorzieningen, (4) de school als inclusief hart en (5) een duurzaam en financieel gezond jeugdstelsel. Punt 5 is opgenomen in programma 9 (Sociaal Domein). Beleid rondom jeugd en onderwijs wordt mede vormgegeven door het gedachtegoed van Sharon Stellaard, namelijk dat veel nieuw beleid in onder meer jeugdzorg en onderwijs steeds dezelfde denkfouten herhaalt. Hierdoor versterken nieuwe maatregelen vaak juist de problemen die ze zouden moeten oplossen. Dit willen we voorkomen. Leefwereld centraal We proberen op dit moment nog te vaak om kinderen die worstelen met maatschappelijke vraagstukken zoals schulden, verslaving en onveiligheid, te helpen door jeugdhulp in te zetten. Hiermee worden jeugdigen eigenaar van problematiek die niet bij hen hoort.

Om die reden willen we in Emmen samen met Stichting de Toegang, Sedna en andere partners, zoals de jeugdgezondheidszorg en het onderwijs, werken aan een fundamentele ontwikkeling: van het indiceren en inzetten van individuele basis jeugdhulp producten naar het versterken van de pedagogische basis rond kinderen, jongeren en gezinnen. Deze beweging raakt niet alleen het jeugddomein, maar het gehele sociaal domein. Het doel is dat vragen en zorgen in het dagelijks leven van gezinnen zoveel mogelijk worden beantwoord in gezin, school, buurt en netwerk, en dat jeugdhulp alleen aanvullend en bewust wordt ingezet. Dit willen we in het traject tot 2030 vormgeven door: Verstevigen laagdrempelig beschikbare teams in buurten en wijken, bij scholen en huisartsen Jeugd- en gezinsprofessionals krijgen de opdracht om bovengenoemde beweging in te zetten. In 2027 wordt dit onderdeel van de opdracht aan deze partijen en in 2028 is deze beweging de nieuwe manier van werken. Dit vereist van professionals een verandering in denken en doen. We gaan niet langer voor de inwoners aan het werk maar vooral mét de inwoner. De jeugd- en gezinsprofessionals worden een bekend gezicht in de buurt, zijn laagdrempelig benaderbaar en werken waar de gezinnen zijn (op scholen, in buurten en bij huisartsen) en geven daar de pedagogische ondersteuning die nodig is aan gezinnen, leerkrachten en jeugdigen.

Iedere professional werkt mee aan de beweging om de pedagogische basissen rondom deze gezinnen te versterken vanuit relationeel werken. Zij begrijpen de samenhang binnen complexe situaties en kunnen gericht handelen vanuit een brede blik. Zij vormen de stevige lokale teams en zijn beschikbaar voor (pedagogische) ondersteuning. Zij krijgen een grote rol in het voorkomen van verwijzingen naar (specialistische) jeugdhulp. Samenwerking tussen domeinen en organisaties versterken We doen wat nodig is om de oorzaak van de problemen in systemen (gezinnen, scholen, buurten) aan te pakken. Dit kunnen we niet alleen vanuit het domein Onderwijs en Jeugd. Ook de teams die zich bezighouden met Wet maatschappelijke ondersteuning, participatie, bestaanszekerheid en gezondheid hebben hierin een grote rol. Het is een samenwerking in het gehele sociale domein en met onze externe partners. Omdat op deze manier werken vereist dat er om een gezin heen door alle professionals samen wordt gewerkt zullen we dit moeten faciliteren. Intern door domeinloos en gebiedsgericht samen te werken, en extern door regie te voeren op casussen waar meerdere partijen betrokken zijn. Het delen van informatie is van belang maar is op dit moment niet altijd mogelijk door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Hiervoor zal een manier moeten worden gevonden.

Zonder goede informatie- uitwisseling is het niet mogelijk om de inwoner slechts 1 keer zijn verhaal te laten doen. In 2027 willen we voor de verschillende teams en organisaties duidelijk hebben hoe we op een goede manier met de AVG om kunnen gaan zonder het belang van het integraal ondersteunen van gezinnen te verliezen. Leefwereldgericht maatwerk mogelijk maken De professionals moeten kunnen doen wat nodig is om de dieperliggende oorzaak van het probleem op te lossen. In 2027 wordt met de partners een start gemaakt om deze manier van werken te operationaliseren. Sterke en gezonde relaties en gezinnen Ongeveer 90% van de kinderen die in jeugdbescherming terechtkomt, komt uit een gezin waarin relationele- en echtscheidingsproblematiek een rol spelen. De inzet van jeugdhulp leidt niet altijd tot het gewenste resultaat en Programma 4 Onderwijs en Jeugd Begroting 2027-2030 46/180 ouders worden vaak onvoldoende geholpen om er voor hun kinderen te kunnen zijn. We zien dat er problemen ontstaan of verergeren op school en een passend pedagogisch klimaat ontbreekt. Het ontbreken hiervan leidt nog te vaak tot de inzet van jeugdzorg. Deelname aan onderwijs heeft hoge prioriteit. Voor kinderen is behoud van school, betrokkenheid van familie, sport en sociale contacten van wezenlijk belang.

Daarom vinden we het belangrijk dat we gaan investeren in gezonde en sterke relaties in de omgeving van een kind. De eerste stappen zijn hierin al gezet, alle professionals van Stichting de Toegang en Sedna zijn geschoold in systemisch werken. Dit is een meerjarig traject waarbij alle partners nauw betrokken moeten zijn. Hiervoor moeten we – de gemeente Emmen en ketenpartners – een gezamenlijke werkwijze hanteren die organisatieoverstijgend werken omarmt. Ook willen we waar mogelijk de samenwerking opzoeken met omliggende gemeenten. Zo kunnen we van elkaar leren hoe we patronen en systeemknelpunten kunnen herkennen en doorbreken. Ontwikkelrecht en een startkwalificatie Op basis van de nieuwe ondersteuningsplannen van de samenwerkingsverbanden primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) 2026 - 2030, de nieuwe dienstverleningsovereenkomst met Menso en de uitvoering van de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk, werken we regionaal samen aan een succesvolle schoolgang en toeleiding naar duurzaam werk voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de gemeente Emmen. Hiervoor is een regionaal programma opgesteld. Effecten van het ingezette beleid worden gemonitord, zodat er bijgesteld kan worden waar nodig. Voor een succesvolle schoolgang zijn de leidende principes: • Het belang van de leerling staat zoveel mogelijk voorop. • Goede samenwerking tussen onderwijs en zorg.

• We zetten de beweging in van leerplicht naar ontwikkelrecht. • We beslissen samen met leerlingen en hun ouders. • Van verzuim naar aanwezigheid. • Van curatief naar preventief werken. Samen met Menso werken we binnen de wettelijke kaders (zoals de Leerplichtwet en de Wet van school naar duurzaam werk) vanuit de ambitie: 'Van leerplicht naar ontwikkelrecht door een verschuiving te maken van verplichte aanwezigheid in een schoolgebouw naar het recht op optimale ontwikkeling in een inclusieve, gezonde en mensgerichte omgeving voor elke jeugdige. Binnen deze ontwikkeling gebruiken we de kinderrechten als leidraad en werken we samen aan perspectief voor ieder kind, jongere en jongvolwassene.' Het uitgangspunt is om te voorkomen dat leerlingen uitvallen, met de focus op meer preventie. Met de wet ‘Van school naar duurzaam werk’ is de context van het regionaal programma Voortijdig Schoolverlaten (VSV) veranderd. Er liggen nieuwe, extra taken en verantwoordelijkheden bij de partners, er worden hogere eisen gesteld aan de samenwerking in de keten en er ligt een stevige ambitie om het aantal voortijdige schoolverlaters terug te dringen en duurzaam aan het werk te helpen. Er wordt gewerkt aan het realiseren van een regio waarin jongeren duurzaam in hun eigen onderhoud kunnen voorzien en volwaardig deelnemen aan de samenleving.

Het programma bestaat uit drie programmalijnen: Blijf op school, Terug naar school en Duurzaam aan het werk. De basis van het regionaal programma is een regionale analyse, hierbij is ook gekeken naar vergelijkbare gemeenten elders in het land. Daaruit komt naar voren dat we in de regio Zuidoost-Drenthe een effectieve aanpak hebben ontwikkeld om voortijdig schoolverlaten terug te dringen. De uitspraak van de Hoge Raad van 21 april 2026 brengt een grote verandering met zich mee in het beoordelen van vrijstellingskennisgevingen op basis van artikel 5 onder b van de Leerplichtwet. Het wordt voor ouders met richtingsbezwaren nagenoeg onmogelijk om een vrijstelling te krijgen. Met de omliggende gemeenten en Menso is een gezamenlijke werkwijze bepaald om recht te doen aan deze uitspraak. We streven ernaar om per 1 januari 2027 elk kind ingeschreven te hebben staan op een school. We werken samen met Menso en het onderwijs om de kinderen die het betreft zo goed mogelijk op school te laten landen. Daarnaast blijven we ons in 2027 inzetten om meer zicht te krijgen op kinderen en jongeren die een vrijstelling van onderwijs hebben op grond van richtingsbezwaar. Binnen de huidige wetgeving is het niet mogelijk om zicht Programma 4 Onderwijs en Jeugd | Begroting 2027-2030 te krijgen op deze groep, waardoor zij grotendeels buiten het zicht van verschillende instanties en de overheid vallen.

Sterke buurten en voorzieningen Een robuuste pedagogische sociale basis, zowel fysiek als sociaal, waarin sport, kunst, cultuur, onderwijs, natuur en ontmoeting structureel beschikbaar zijn | in elke wijk en ieder dorp. Daar gaat het thema Sterke buurten en voorzieningen over en hier zijn o.a. de jeugdparticipatie, Brede School en Angelslo Academy onderdeel van. Om te weten waar we in 2028 en verder op in moeten zetten, brengen we in 2027 de bestaande voorzieningen en behoefte per wijk en dorp in kaart. Jeugdparticipatie Ten aanzien van de jeugdparticipatie kijken we hoe de verschillende wijzen van inzet in 2026 hebben uitgepakt en op basis daarvan maken we in 2027 een plan voor het vervolg. De kinderparticipatie, door middel van de kinderraden, blijft zich ontwikkelen. In 2026 en begin 2027 monitoren we de impact van de kinderraden. In januari 2027 is er een tussenmeting en juni 2027 kunnen we hier de uitkomsten van presenteren. Angelslo Academy Iedere week nemen er 400 tot 600 leerlingen deel aan (de activiteiten) bij Angelslo Academy. In 2026 en begin 2027 monitoren we de impact van Angelslo Academy op de jeugd en de wijk Angelslo. In juni | 2027 kunnen we hier de uitkomsten van presenteren. Brede school In 2025 en 2026 zijn we, samen met de betrokken partners, aan de slag geweest met het vormgeven van een doorontwikkeling Brede School.

Iedere betrokken partij binnen de Lokaal Educatieve Jeugd Agenda heeft zich gecommitteerd aan deze doorontwikkeling. Het schooljaar 2026 | -2027 is de start van de nieuwe structuur en werkwijze. Dit houdt in dat er een breder en gevarieerder aanbod per dorp of wijk is voor de jeugd van 0 | -18 jaar, op het gebied van sport, kunst & cultuur, welzijn etc. Ook moeten activiteiten op wijk | - en dorpsniveau georganiseerd worden en hebben we coördinatoren aangesteld om het geheel per locatie aan elkaar te verbinden. We monitoren in 2027 o.a. de ontwikkeling in cijfers (aantal activiteiten en deelnemers) en het bereik van onze kwetsbaardere gezinnen. De school als inclusief hart Vanuit het Rijk en gemeenten wordt er gewerkt aan het realiseren van inclusief onderwijs in 2035. | De school wordt de inclusieve, gezonde en mensgerich | te basis van het opgroeien. Alle kinderen krijgen | dichtbij het eigen huis onderwijs dat past bij hun talenten, behoeften en tempo. De school kent de leerling en | diens thuis. En het thuis van de leerling kent de school. Daardoor kan de leerling en het gezin er omheen zich ontwikkelen en leren omgaan met de hobbels van het leven. Hierdoor wordt er gewerkt aan pedagogische kracht en gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Onderwijshuisvesting Binnen de lokale educatieve jeugd agenda (LEJA) werken we samen met versc | hillende partners aan het bewerkstelligen van inclusiever onderwijs. De ontwikkelingen binnen inclusiever onderwijs gaan ook gevolgen hebben voor de schoolgebouwen. Ver | - en nieuwbouw van onderwijsvoorzieningen voor het primair en voortgezet onderwijs in de gemeente gebeurt op basis van de Verordening Huisvesting Onderwijs en het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Het IHP is in 2021, in samenspraak met de schoolbesturen, vastgesteld voor de periode 2022-2029 op basis van een technisch onderzoeksrapport naar d | e bouwkundige staat van schoolgebouwen. Jaarlijks wordt een Jaarprogramma Voorzieningen Huisvesting Onderwijs en IHP Primair en Voortgezet Onderwijs vastgesteld. Het actuele onderzoek van de technische bouwkundige staat van de schoolgebouwen dient als basis voor een nieuwe IHP na 2029. Daar gaan we in dit jaar al mee aan de slag. Het traject behelst onderzoek en analyse, interviews met interne en externe betrokkenen en uitwisseling daarover. Een breed scala aan relevante thema's (zoals de toekomst van het o | nderwijs, duurzaamheid, rol en positie in de buurt, andere functies of voorzieningen in en om het gebouw e.d.) wordt hierin meegenomen. | Daarbij wordt er ook rekening gehouden met de nieuwe uitgangspunten vanuit inclusiever onderwijs.

Dit houdt in dat elke school als uitgangspunt heeft dat iedereen (leerlingen, onderwijsprofessionals, zorgprofessionals, ouders en anderen) zelfstandig en gelijkwaardig in de schoolomgeving kan functioneren. De school is thuis | nabij, optimaal toegankelijk en heeft een ondersteunende functie voor zowel leerlingen, ouders als professionals. Alle voorzieningen zijn voor iedereen bereikbaar, gezond, veilig, comfortabel en logisch ingedeeld en goed te vinden. 47/180 Programma 4 Onderwijs en Jeugd Begroting 2027-2030 48/180 Leerlingenvervoer Door het werken richting inclusiever onderwijs zullen meer kinderen thuis nabij onderwijs kunnen volgen. Hierdoor zullen er minder kinderen gebruik maken van leerlingenvervoer. In 2027 zal de inzet van opstapplaatsen verder gecontinueerd worden en zal het opzoeken van een nauwe samenwerking tussen scholen en chauffeurs verder verstevigd worden. Aanpak basisvaardigheden De Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) biedt het wettelijke kader voor mbo-onderwijs en volwasseneneducatie in Nederland. De wet ondersteunt een gerichte aanpak van basisvaardigheden zoals taal, rekenen en digitale vaardigheden, omdat deze essentieel zijn voor zelfredzaamheid, deelname aan de samenleving en een succesvolle positie op de arbeidsmarkt.

Door te investeren in deze basisvaardigheden dragen we bij aan gelijke kansen voor iedereen om zich te ontwikkelen en mee te doen in de maatschappij. Inzetten op basisvaardigheden blijft in 2027 een belangrijk speerpunt voor de gemeente Emmen. Basisvaardigheden Nederlands als eerste taal We gaan ons richten op inwoners met verminderde basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden). We blijven inzetten op de aanpak voor werknemers met Nederlands als eerste taal (NT1) en focussen ons daarnaast op (jonge) ouders. Dit doen wij onder andere met (maatwerk)trajecten vanuit het Regio Deal project 'Actieplan basisvaardig op de werkvloer', het Leven Lang Ontwikkelen Collectief en de taalsamenwerking 'Emmen Telt mee met Taal'. Een positieve ontwikkeling is dat steeds meer werkgevers begrijpen dat een structurele aanpak op basisvaardigheden bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid van medewerkers, meer zelfredzaamheid, gezondheid, financiële zekerheid en persoonlijke ontwikkeling van medewerkers. De aanpak wordt gefinancierd vanuit het Rijk en de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe. Basisvaardigheden Nederlands als tweede taal Taal op de werkvloer is een zichtbare positieve ontwikkeling voor inwoners met Nederlands als tweede taal (NT2).

Steeds meer werkgevers zien dat medewerkers met voldoende taal- en vakvaardigheden veiliger werken, beter communiceren met collega's, minder fouten maken en zelfstandiger hun werkzaamheden kunnen uitvoeren. Door NT2'ers te scholen op zowel taal als vakvaardigheden worden zij sneller zelfredzaam en participeren zij sneller op de arbeidsmarkt. Mede door het LLO Collectief kunnen wij hier in 2027 extra op inzetten. Zowel het LLO Collectief als de financiering vanuit het Rijk dragen bij aan het signaleren en het aanpakken van aanbod om de basisvaardigheden van onze inwoners te vergroten. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Prestatie Jeugdigen kunnen hun talenten ontplooien. • In 2027 staat er per Brede School locatie een breed en gevarieerd naschools activiteitenaanbod voor jeugdigen van 0- 18 jaar. • In 2027 wordt gestart met de bouw van SO Thrianta (inclusief eigen gymzaal), samen met de Mytylschool SO en de Mytylschool Kinderrevalidatie. Hiermee zorgen wij voor toekomstbestendige, duurzame, eigentijdse en inclusieve scholen voor onze jonge inwoners. Kinderen en jeugdigen groeien gezond en veilig op. • Vanaf het schooljaar 2027-2028 creëren we samen met het onderwijs inzet op scholen vanuit de stevige lokale teams.

Dit doen we met de samenwerkingsverbanden, scholen, de Toegang, Sedna en de GGD. Concreet starten we in 2026 met het in kaart brengen van de behoefte van scholen, wat in juli 2027 moet leiden tot gewijzigde opdrachten voor Sedna, de GGD en de Toegang. en wat vanaf de start van schooljaar 2027- 2028 moet leiden tot een gewijzigde inzet in de scholen. Programma 4 Onderwijs en Jeugd | Begroting 2027-2030 Doel | Prestatie Iedereen werkt en participeert | • | In 2027 bereiken we meer inwoners met Nederlands als eerste eventueel met een steuntje in de rug. | taal (NT1) en met Nederlands als tweede taal (NT2) | met beperkte basisvaardigheden | , en leiden hen toe naar passend onderwijs. • | In 2027 keert meer dan 40% van de jongeren zonder startkwalificatie binnen 6 maanden na uitval (voortijdig schoolverlaters) terug naar onderwijs, werk of een | duaal traject.

Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -19.223 | -19.338 | -19.394 | -19.195 | -19.600 | -18.584 4.2 Onderwijshuisvesting | -5.899 | -7.290 | -7.324 | -7.634 | -8.058 | -8.202 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | -13.324 | -12.048 | -12.070 | -11.561 | -11.543 | -10.382 Baten | 7.970 | 6.892 | 6.725 | 6.725 | 6.725 | 5.454 4.2 Onderwijshuisvesting | 97 | 221 | 221 | 221 | 221 | 221 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 7.873 | 6.671 | 6.504 | 6.504 | 6.504 | 5.232 Saldo van baten en lasten | -11.253 | -12.446 | -12.669 | -12.470 | -12.876 | -13.130 Stortingen in reserves | -64 | -5 | -5 | -5 | -5 | -5 Onttrekkingen aan reserves | 573 | 146 | 896 | 146 | 146 | 146 Mutaties reserves | 509 | 141 | 891 | 141 | 141 | 141 Totaal Onderwijs en Jeugd | -10.743 | -12.304 | -11.778 | -12.328 | -12.734 | -12.989 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | -12.618 | -12.385 | -12.613 | -12.642 Wijzigingen maart t/m juni | 0 | 0 | 0 | 0 Startbegroting Begroting 2027 | -12.618 | -12.385 | -12.613 | -12.642 Autonome ontwikkelingen | -251 | -260 | -269 | -278 Kapitaallasten | 266 | 278 | -5 | -228 Budgetneutrale wijzigingen | 43 | 52 | 167 | 174

Ontwikkelingen loonkosten | -23 | -15 | -14 | -14 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 55 | 0 | 0 | 0 Mutaties Begroting 2027 | 90 | 56 | -121 | -347 Totaal | -11.778 | -12.328 | -12.734 | -12.989 49/180 Programma 4 Onderwijs en Jeugd | Begroting 2027-2030 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | -251 | -260 | -269 | -278 Sedna | -251 | -260 | -269 | -278 Lasten | -251 | -260 | -269 | -278 In de gemeentebegroting is rekening gehouden met prijsindexaties van gemiddeld 0,5% voor subsidies Sedna. De werkelijke CAO- en overige prijsstijgingen liggen op 4%. Dit geeft een structureel tekort op de totale begroting. Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld.

PROGRAMMA 4 Prestatie-indicatoren | Real.2024 | Begr.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 1 | % nieuwe jaarlijkse vsv in RMC regio | 2,63 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 ** 2 | % vsv dat jaar later opleiding volgt | 29 | 29 | 29 | 29 | 29 | 29 ** 3 | % vsv dat jaar later werk heeft | 42 | 42 | 42 | 42 | 42 | 42 ** * het betreft hier de cijfers voor schooljaar 2022 - 2023 | ** RMC loopt tot 2029 Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage | Beleidsindicatoren Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen | ) Publiek Vervoer Groningen Drenthe 12 Groningse gemeenten, 12 Drentse gemeenten en de provincies Groningen en Drenthe participeren. De portefeuillehouder WMO neemt deel aan het bestuur namens regio Zuid | -oost Drenthe. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf | Verbonden partijen. Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting.

• | Erbij horen en meedoen in Emmen! 50/180 Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Begroting 2027-2030 51/180 Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Programma inhoud Goed wonen is de basis van bestaanszekerheid, leefbaarheid en groei. We staan voor een stevige woningbouwopgave in Emmen, de dorpen en wijken. Gemeente Emmen wil groeien, om voorzieningen, leefbaarheid en economische ontwikkeling op peil te houden. Wonen, optimale bereikbaarheid, zorg, leefomgeving, onderwijs en beroepsonderwijs hangen daarbij direct met elkaar samen. We zetten ons in voor een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is. Voor de huidige en toekomstige generaties. Dit programma gaat over de inspanningen die we verrichten voor een duurzame, aantrekkelijke, gezonde en veilige woon- en leefomgeving met een woningvoorraad die betaalbaar, toekomstbestendig en passend bij de vraag is. Daarbij houden we rekening met de uitdagingen rond klimaat, circulariteit, bodem, milieu en energievoorziening, waar we middenin zitten. Trends en ontwikkelingen Bouwen & Wonen De woningbouwopgave blijft groot en urgent. Dit vraagt om regie vanuit de gemeente. Het Volkshuisvestingsprogramma (VHP) wordt in 2027 afgerond. Het biedt handvatten om richting te geven aan de woningbouwprogrammering, en maakt regie en sturing beter mogelijk. In 2027 worden de Meerjarenafspraken met de woningcorporaties vernieuwd.

Het Volkshuisvestingsprogramma zal de basis zijn waarop deze afspraken worden gebaseerd. Hieronder valt ook dat er uitvoering gegeven moet gaan worden aan de nieuw vastgestelde Urgentieverordening over de huisvesting van doelgroepen. Realisatie van woningbouwprojecten doen we op verschillende manieren. We blijven sturen op de bouw van woningen in verschillende woningbouwsegmenten en voor diverse doelgroepen. Daarnaast spannen we ons in om voldoende bouwmogelijkheden te creëren voor externe partijen en woningcorporaties. Ook zoeken we versnellingsmogelijkheden in prefab-woningen, conceptuele woningbouw en procedures. De uitdaging is niet alleen om meer woningen te realiseren, maar vooral om toekomstbestendige, betaalbare en duurzame woonomgevingen te ontwikkelen die aansluiten bij de veranderende behoeften van huidige en toekomstige inwoners. De verkenning van grootschalige woningbouw zoals vermeld in het coalitieakkoord wordt verder vormgegeven en opgepakt. Risico's bij de woningbouwopgave zijn zaken als netcongestie, stikstof, schaarste op de arbeidsmarkt en hoge bouwkosten.

Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Begroting 2027-2030 52/180 Afval De landelijke ontwikkelingen zetten de afvalstoffenheffing steeds verder onder druk. Hogere afvalstoffenbelasting, stijgende verwerkingskosten en toenemende eisen op het gebied van circulariteit vergroten de kosten van de afvalketen. Tegelijkertijd verschuift het landelijke afvalbeleid steeds meer van afvalverwerking naar preventie, hergebruik en grondstoffenbehoud. Producenten krijgen hierin een grotere verantwoordelijkheid, terwijl gemeenten te maken krijgen met hogere kosten en aanvullende landelijke maatregelen. Met de invoering van Diftar is in Emmen een forse daling van het restafval gerealiseerd. Sinds 2023 zijn geen grote wijzigingen doorgevoerd in het afvalbeleid of de inzamelfrequentie. De hoeveelheid restafval is sindsdien grotendeels stabiel gebleven. Integraal werken aan wijken en dorpen Om uitvoering te geven aan de Omgevingsvisie werken we steeds meer gebiedsgericht en integraal aan de opgaven in dorpen en wijken. De behoeften en ontwikkelingen van een gebied staan daarbij centraal. Via omgevingsprogramma’s, zoals het Volkshuisvestingsprogramma, verbinden we beleidsdoelen met de uitvoering. Deze aanpak zorgt voor meer samenhang en een effectievere inzet van middelen en capaciteit en meer slagkracht bij complexe vraagstukken. In het komende jaar ontwikkelen we deze werkwijze verder.

Energietransitie De energietransitie wordt sterk bepaald door landelijke kaders, systeembeperkingen en veranderende marktomstandigheden, maar moet lokaal concreet vorm krijgen. Dat is een complexe puzzel, zeker gezien een aantal ontwikkelingen die eraan komen. Zo heeft het beëindigen van de salderingsregeling voor kleinverbruikers in 2027 directe gevolgen voor inwoners en kleine ondernemers. De nadruk verschuift van maximale teruglevering naar eigen gebruik en slimme sturing van energie. Tegelijkertijd neemt in het hele energiesysteem het belang toe van energieopslag en het actief bij elkaar brengen van vraag naar en aanbod van energie. Slimme energiesystemen, energie-hubs en vraagsturing worden steeds belangrijker om beschikbare capaciteit optimaal te benutten. Voor bedrijven en maatschappelijke organisaties betekent dit een toenemende rol van energiemanagement, flexibiliteit in hun bedrijfsvoering en samenwerken. Bijvoorbeeld in energiegemeenschappen. Voor ons betekent dit een rol in het faciliteren van samenwerking, het mogelijk maken van pilots en het verbinden van partijen. Voor veel woningeigenaren is de energietransitie een complexe opgave. Met een fix-team en energieadviseurs bieden we inwoners ondersteuning bij de subsidiemogelijkheden en de verduurzaming van hun woning.

Hiervoor richten we met de middelen die we van het Rijk ontvangen een uitvoeringsteam op voor de Gebouwde Omgeving. Het programma ORTESE richt zich op het toekomstbestendig maken van het energiesysteem van Emmen. We zetten in op het lokaal afstemmen van vraag en aanbod van duurzame energie en een betere benutting van de energie-infrastructuur. We bouwen hiervoor een geavanceerd digitale tool die effecten van verschillende factoren (zoals opwekking, opslag, waterstofproductie, collectieve warmte) op de energie infrastructuur berekent. We zetten alles in het werk om de geplande uitbreidingen en verzwaringen van het elektriciteitsnet zo snel mogelijk te realiseren, zodat netcongestie ontwikkelingen in de gemeente niet langer belemmert. Voor het 380kV- station Veenoord-Boerdijk zijn de procedures doorlopen, die voor de nieuwe 110 kV-stations Emmen Noord en Bargerweg zijn opgestart. We werken hiervoor intensief samen met netbeheerders TenneT en Enexis. Ook de provincie en het ministerie van KGG zijn aangehaakt in dit proces. Per 1 juli is een nieuw prioriteringssysteem van kracht geworden voor de toewijzing van capaciteit op het elektriciteitsnet. Op voorstel van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is binnen dit landelijke systeem ruimte gecreëerd voor projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften, waaronder woningbouw en onderwijshuisvesting.

Gemeenten hebben hierin een incidentele coördinerende rol gekregen. Het belang en de impact van dit proces vragen de nodige inzet van de organisatie op het gebied van personele capaciteit, automatisering, externe communicatie en juridische expertise. De kosten hiervan worden ten laste van het procesbudget van het programma Wonen gebracht. Door dit proces zorgvuldig te doorlopen, wordt de kans op een aansluiting op het elektriciteitsnet vergroot. Het biedt echter geen volledige zekerheid dat een aansluiting daadwerkelijk kan worden gerealiseerd. Klimaatadaptatie Het beleidsdomein klimaatadaptatie maakt grote ontwikkelingen door. Dit was voorheen beperkt tot het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA- programma) dat zich vooral bezighoudt met de concrete Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Begroting 2027-2030 53/180 symptomen van klimaatverandering waar het zich voor doet. In 2026 zijn in samenwerking met de Noordelijke Vechtstromen nieuwe stresstesten uitgevoerd. Vanuit het rijk is de Kamerbrief Water- en bodemsturend daarbij gekomen die ook in de Nota Ruimte een prominente plek heeft gekregen. Deze Kamerbrief concludeert dat bij ontwikkelingen rekening gehouden moet worden met het water- en bodemsysteem. Dat betekent dat landschappelijke eigenschappen een belangrijke rol gaan spelen bij de inrichting van onze fysieke leefomgeving.

Dit wordt gezien als een preventieve manier van klimaatadaptatie. Deze ontwikkelingen worden opgenomen in het omgevingsprogramma Duurzame Fysieke Leefomgeving. Hierin worden diverse disciplines, -waaronder bodem, Water, landschap-, in samenhang opgenomen waardoor we verzekeren dat ontwikkelingen bijdragen aan een Emmen waar het ook op lange termijn fijn en veilig wonen, werken en recreëren is. Via dit omgevingsprogramma werken we toe aan een duurzame en fijne leefomgeving die klimaatrobuust is. In 2027 wordt dit omgevingsprogramma geconcretiseerd. De resultaten van de nieuwe stresstesten worden meegenomen in de aanpak van dit omgevingsprogramma. Circulariteit De bouwsector staat voor een structurele transitie. De bouw-, renovatie- en verduurzamingsopgave in zowel de woningbouw als de GWW-sector zorgt voor een toenemende vraag naar grondstoffen en materialen met een hoge milieu-impact. Tegelijkertijd leiden Europese regelgeving, geopolitieke spanningen, internationale concurrentie en klimaatverandering tot stijgende materiaalprijzen en grotere afhankelijkheden in de grondstoffenketen. Europese wet- en regelgeving geeft circulair bouwen steeds meer richting en wordt op onderdelen verplichtend, en krijgt daarmee een grotere betekenis voor de bouwpraktijk.

Nederland vertaalt deze Europese kaders waar nodig naar nationale regelgeving, met toenemende aandacht voor onder meer materiaalgebruik, ontwerp, hergebruik en de fase van sloop en demontage. Voor gemeenten betekent dit dat zij deze ontwikkelingen moeten betrekken bij de ontwikkeling van hun beleidskaders voor circulair en toekomstbestendig bouwen, zowel binnen de woning- en utiliteitsbouw als in GWW-projecten. Bodemdaling Door lage grondwaterstanden, onder andere door klimaatverandering, verdwijnt veen (veenoxidatie) en krimpen klei- en leemlagen. Waar deze lagen voorkomen, daalt de bodem. Als deze lagen voorkomen onder een deel van een woning, dan kan dit leiden tot ongelijkmatige zakking van de woning. Dit kan leiden tot schade aan de fundering en daardoor ook tot scheurvorming in de wanden. Dit probleem speelt binnen de gehele gemeente Emmen, maar vooral in de voormalige veenkoloniën. Wij ondersteunen eigenaren in het proces om kennis te verwerven en financieel door subsidie te verstrekken voor het doen van onderzoek. Veel eigenaren komen laat in actie, terwijl juist vroegtijdig constateren en actie nemen verdere schade kan voorkomen. Om de kennis te vergroten nemen wij deel aan de landelijk Gerichte LeerAanpak (GLA), als één van de zes koplopergebieden in Nederland. Hiervoor is geld ter beschikking gesteld door de overheid.

Stikstof en gewasbeschermingsmiddelen De stikstofproblematiek vraagt om een wendbare aanpak, zodat ruimtelijke ontwikkelingen en activiteiten mogelijk blijven. Het handelingsperspectief van gemeenten is daarbij sterk afhankelijk van de maatregelen van Rijk en provincie. Begin 2026 presenteerde het kabinet een omvangrijk maatregelenpakket. In juli 2026 stelde de provincie Drenthe het programma Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe (TLGD) vast. Doel is het terugdringen van stikstofuitstoot, het herstel van natuur en het weer op gang brengen van vergunningverlening. Naar verwachting kan vergunningverlening op zijn vroegst medio 2027 worden hervat. Als gemeente vervullen wij een verbindende rol tussen lokale ondernemers, provincie en Rijk en onderhouden wij nauw contact met LTO Noord en onze lokale LTO-afdelingen. De toepassing van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw staat steeds meer in de maatschappelijke en politieke belangstelling. Dit leidt regelmatig tot spanningen tussen agrarisch grondgebruik en ruimtelijke ontwikkelingen, met name bij woningbouwprojecten. Om meer duidelijkheid en uniformiteit te bieden, is in juli 2026 een landelijk convenant gesloten over gewasbeschermingsmiddelen. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van een uniform beleidskader voor de omgang met gewasbeschermingsmiddelen in relatie tot gevoelige functies, zoals woningen.

De uitwerking hiervan zal ook gevolgen hebben voor ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente Emmen. In afwachting van dit beleidskader onderzoekt de gemeente welke mogelijkheden er binnen de bestaande wet- en regelgeving zijn. Daarbij wordt gezocht naar een zorgvuldige balans tussen de belangen van de agrarische sector en andere maatschappelijke opgaven, waaronder woningbouw. Hierbij onderhouden wij nauw contact met de lokale LTO-afdelingen en andere betrokken partijen. Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Begroting 2027-2030 54/180 Erfgoed en archeologie De druk op erfgoed en archeologie neemt toe door onder andere woningbouw, energietransitie, klimaatverandering en infrastructurele ontwikkelingen. Klimaatverandering beïnvloedt bijvoorbeeld de kwaliteit en instandhouding van gebouwd erfgoed en archeologische resten. De Omgevingswet vraagt om een integrale werkwijze waarbij erfgoed en archeologie vroegtijdig in ruimtelijke processen moeten worden meegenomen. In 2027 wordt de archeologienota vernieuwd. Diersoorten Management Plan (SMP) Een gemeentebrede omgevingsvergunning voor beschermde gebouwbewonende dieren (Soortenmanagementplan, hierna SMP) versnelt en vereenvoudigt de vergunningverlening voor inwoners die hun woning willen isoleren, wat vertragingen en hoge individuele onderzoekskosten bij bouw- en isolatieprojecten voorkomt.

De onderzoeken ten behoeve van het SMP zijn in 2026 gestart en lopen naar verwachting door tot en met 2029. De vergunning wordt door de provincie verleend voor een periode van 10 jaar (dus tot omstreeks 2040). Om aan de voorwaarden van de vergunning te voldoen, dienen tussen 2027 en 2040 maatregelen getroffen te worden voor compensatie en mitigatie van leefgebieden van beschermde gebouwbewonende dieren. Ook wordt er jaarlijks gemonitord en gerapporteerd. Zonder SMP zal elke individuele woning die de komende jaren verduurzaamd wordt separaat onderzocht moeten worden op de aanwezigheid van beschermde dieren. Voordat er vervolgens verduurzaamd kan worden, zijn bewoners ruim een jaar en duizenden euro’s verder. In de tussenliggende periode stokt het verduurzamingsproces voor de buitenschil van woningen in de gehele gemeente. Subsidies aan particulieren kunnen niet worden toegekend en de energiearmoede neemt alleen maar toe. Omgevingswet Er wordt uitvoering gegeven aan de Omgevingsvisie Emmen 2040. Uitwerking volgt in diverse Omgevingsprogramma's en projecten. Daarbij werken we volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet. Deze cyclus verbindt de Omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, het Omgevingsplan, omgevingsvergunningen en toezicht en handhaving. Een opgaveteam bewaakt de samenhang tussen deze onderdelen en stimuleert een integrale werkwijze.

We werken stapsgewijs aan de overgang van het tijdelijke naar een volledig herzien Omgevingsplan in 2030. Het voornemen was om begin 2026 een eerste omvangrijke wijziging voor het gebied Emmerschans door te voeren. Door nieuw archeologisch beleid is aanvullend onderzoek nodig. Na afronding hiervan wordt de wijziging verder voorbereid. We streven naar publicatie van het ontwerp eind 2026 of begin 2027. Het einddoel voor 2030 blijft vooralsnog ongewijzigd. Tot slot starten we een onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges voor vergunningverlening. Het uitgangspunt is dat de kosten van deze dienstverlening niet structureel ten laste komen van de algemene middelen, maar op een transparante en uitlegbare manier worden doorberekend aan initiatiefnemers. Het onderzoek maakt inzichtelijk in hoeverre de huidige leges de werkelijke kosten dekken. Op basis daarvan kunnen tarieven waar nodig worden aangepast en kunnen keuzes worden gemaakt over een eerlijke en consistente verdeling van de kosten. Milieu Veel oppervlaktewateren voldoen nog niet aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW), vanwege te hoge uitstoot van een groep van stoffen die schadelijk is voor mens en milieu. Een van de bronnen voor deze stoffen wordt gevormd door indirecte lozingen vanuit vergunningplichtige bedrijven die uiteindelijk in het oppervlaktewater terecht komen.

Dat gaat om afvalwater afkomstig van bedrijven dat in het gemeentelijk rioolstelsel wordt geloosd en van daaruit (via een rioolwater-zuivering of een overstort) uiteindelijk in het oppervlaktewater terechtkomt. In Drenthe werken wij samen om meer grip te krijgen op deze indirecte lozingen zodat de waterkwaliteit verbeterd. Hiervoor zijn extra inspanningen nodig op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De samenwerking moet bijdragen aan het behalen van de KRW-doelen en krijgt vorm in een gezamenlijk meerjarenprogramma voor 2026–2028. Een belangrijk deel van de werkzaamheden wordt uitgevoerd door de omgevingsdiensten. Dit leidt naar verwachting tot extra personele en facilitaire kosten. Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Begroting 2027-2030 55/180 Indirecte lozingen vormen ook een risico voor de woningbouwopgave en de kwaliteit van de leefomgeving. Verontreinigingen vergroten de druk op rioolwaterzuiveringen en het oppervlaktewater. Hierdoor kan de beschikbare ruimte voor woningbouw en andere ontwikkelingen afnemen. Dit kan leiden tot strengere vergunningseisen, aanvullende onderzoeken, hogere kosten en vertraging van projecten. Tegelijkertijd kunnen schadelijke stoffen negatieve gevolgen hebben voor de waterkwaliteit, natuur en gezondheid.

Grip op indirecte lozingen is daarom noodzakelijk voor schoon water, een gezonde leefomgeving en toekomstbestendige woningbouw. Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel Prestatie Met programma Wonen een extra impuls geven aan de woningbouwopgave • Versnellen van het proces van initiatief tot realisatie, door o.a. pilots/proces herinrichting/parallel plannen. • Verkenning en uitwerking grootschalige woningbouwlocatie Met het Volkshuisvestingsprogramma wordt er meer regie en sturing gegeven aan de woningbouwopgave. • Het Volkshuisvestingsprogramma afronden en vaststellen. • Het opstellen van nieuwe Meerjarenafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties. Meer regie op huisvesting van verschillende doelgroepen, waaronder jongeren en starters. • Aanvalsplan voor jongeren en starters opstellen. • Uitvoering van de Urgentieregeling. Uitvoering wettelijke verplichtingen vanuit de Omgevingswet • Uitvoering geven aan de Omgevingsvisie, waaronder sturing op de beleidscyclus middels een opgaveteam. • We werken stapsgewijs aan de overgang van het tijdelijke Omgevingsplan naar een volledig herzien Omgevingsplan in 2030.

We werken stapsgewijs aan de overgang van het tijdelijke naar een volledig herzien Omgevingsplan in 2030 Aan de slag met een integraal en gebiedsgericht werken in lijn met ambities uit de Omgevingsvisie. • Uitvoering geven aan de gebiedsuitwerkingen uit de Omgevingsvisie op gebieds- wijk- en dorpsniveau middels Omgevingsprogramma's. Emmen wordt klimaatbestendig en geeft invulling aan het beleidskader water en bodemsturend door te kiezen voor een integrale benadering met landschap en natuur/biodiversiteit. • Opstellen omgevingsprogramma Duurzame Fysieke Leefomgeving. Iedereen kan meedoen aan en meeprofiteren van (de opbrengsten van) de energietransitie. • Opstellen van een Warmteprogramma dat richting geeft aan de warmtetransitie in de Gebouwde Omgeving. • Oprichten van een tijdelijk uitvoeringsteam voor de Gebouwde Omgeving dat inwoners advies op maat geeft over subsidiemogelijkheden en hoe zij hun huis kunnen verduurzamen. Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu Begroting 2027-2030 56/180 Doel Prestatie In 2050 wordt alle energie die we gebruiken duurzaam opgewekt (in Emmen en ook buiten de gemeente) en het energiesysteem is daarvoor toegerust. • We nemen regie en faciliteren de aanleg van nieuwe energie- infrastructuur. Inwoners ondersteunen bij het omgaan met funderingsschade als gevolg van bodemdaling.

• Eigenaar-bewoners van woningen met funderingsschade vroegtijdig bewust maken van het probleem en dat zij verantwoordelijk zijn voor het herstel van de schade. • Herstel van funderingsschade beter binnen bereik van eigenaar- bewoners brengen, zodat het herstel kan worden opgepakt. Als gemeentelijke organisatie samen met de markt voorbereid zijn op toekomstige wet- en regelgeving voor circulair bouwen en de toepassing daarvan in de Woning- en Utiliteitsbouw en de Grond- Weg en Waterbouw. • Opstellen beleidsnota circulair bouwen waarin de komende aanscherping van Europese en nationale regelgeving wordt vertaald naar concrete gemeentelijke kaders en haalbare, realistische handvatten voor circulair bouwen. • Verder inbedden van circulariteit in de interne organisatie: (inkoop)processen, (overleg)structuren, kennisuitwisseling en sturingssystemen. Het zichtbaar en beleefbaar maken van het Emmens erfgoed waarbij we dit ook beschermen. • We nemen monumenten op in het Omgevingsplan. • We voeren de uitvoeringsagenda's uit van de Erfgoednota en de Gebedshuizenvisie.

Van 2026 tot en met 2028 de basis leggen om indirecte lozingen KRW-proof te maken en de waterkwaliteit in Drenthe meetbaar te verbeteren en daarmee grip te krijgen op indirecte lozingen • We actualiseren omgevingsvergunningen (voor indirecte lozingen) en stemmen deze af op de eisen uit de Kaderrichtlijn Water ten behoeve van toekomstbestendige en veilige woningbouw en aantrekkelijk en gezond wonen in Drenthe. • We nemen specifieke regels op in het omgevingsplan voor meldingsplichtige bedrijven (die niet onder Besluit activiteiten leefomgeving vallen). Dit is nodig voor effectieve handhaving. Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu | Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -69.031 | -73.807 | -66.862 | -73.992 | -62.544 | -62.843 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | -8.141 | -9.409 | -8.672 | -8.678 | -9.175 | -9.201 5.5 Cultureel erfgoed | -323 | -369 | -352 | -353 | -355 | -356 7.2 Riolering | -8.400 | -10.072 | -11.015 | -11.435 | -12.088 | -12.110 7.3 Afval | -13.427 | -13.451 | -13.974 | -14.405 | -14.806 | -15.210 7.4 Milieubeheer | -9.982 | -8.126 | -7.284 | -6.970 | -7.121 | -7.306 8.1 Ruimtelijke Ordening | -3.739 | -3.025 | -3.082 | -3.061 | -3.136 | -3.279 8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) | -10.149 | -11.727 | -12.022 | -19.463 | -6.143 | -5.539 8.3 Wonen en bouwen | -14.869 | -17.627 | -10.461 | -9.627 | -9.722 | -9.842 Baten | 55.700 | 57.085 | 58.988 | 66.338 | 54.794 | 53.800 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 6.863 | 6.214 | 6.608 | 6.608 | 6.608 | 6.608 7.2 Riolering | 12.348 | 14.279 | 15.652 | 15.722 | 16.084 | 16.582 7.3 Afval | 18.070 | 18.350 | 18.815 | 19.351 | 19.904 | 20.473 7.4 Milieubeheer | 3.673 | 1.265 | 50 | 50 | 50 | 50 8.1 Ruimtelijke Ordening | 145 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) | 8.120 | 11.811 | 13.018 | 19.703 | 7.207 | 5.111 8.3 Wonen en bouwen | 6.481 | 5.166 | 4.846 | 4.904 | 4.942 | 4.976 Saldo van baten en lasten | -13.331 | -16.722 | -7.874 | -7.654 | -7.750 | -9.043 Stortingen in reserves | -4.152 | -1.706 | -2.561 | -1.808 | -2.635 | -1.145 Onttrekkingen aan reserves | 3.966 | 7.191 | 2.354 | 517 | 517 | 519 Mutaties reserves | -186 | 5.485 | -207 | -1.291 | -2.118 | -626 Totaal Bouwen, Wonen en Milieu | -13.517 | -11.236 | -8.081 | -8.945 | -9.868 | -9.668 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief | -9.527 | -9.333 | -10.670 | -9.489 Wijzigingen maart t/m juni | 104 | 104 | 104 | 104 Startbegroting Begroting 2027 | -9.423 | -9.229 | -10.567 | -9.385 Autonome ontwikkelingen | -705 |

-105 | -105 | -605 Gemeenschappelijke regelingen | -67 | -133 | -83 | -130 Kapitaallasten | 620 | -268 | 286 | 119 Budgetneutrale wijzigingen | -462 | -544 | -544 | -688 Ontwikkelingen loonkosten | -461 | -458 | -458 | -458 Ombuigingen (beleidsaanpassingen en bedrijfsvoering) | 1.818 | 1.354 | 977 | 681 Mutaties Begroting 2027 | 742 | -154 | 73 | -1.083 Totaal | -8.081 | -8.945 | -9.868 | -9.668 57/180 Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu | Begroting 2027-2030 Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting | (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen | -705 | -105 | -105 | -605 Aanpassen begroting groenstroken | -150 | -150 | -150 | -150 Baten | -150 | -150 | -150 | -150 We dienen de begroting aan te passen aan de realiteit. Ook het aantal aanvragen is afgenomen, dus het niet reëel om deze inkomsten in de begroting op te nemen.

Actualisatie resultaat Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) | 0 | 0 | 0 | 0 2026 onder behoud van recente doorrekening Lasten | -4.763 | -11.279 | 10.063 | -355 Baten | 5.375 | 11.316 | -9.169 | 342 Stortingen in reserves | -552 | 21 | -838 | 66 Onttrekkingen aan reserves | -60 | -58 | -56 | -53 In de Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) 2026 is een nieuwe doorrekening gemaakt van de resultaten op de grondexploitaties. Dit geeft positieve bijstellingen ten opzichte van het MPG 2025. De bijstellingen van het resultaat worden ten gunste van de algemene reserve grondexploitaties gebracht. Bijstellen begroting servicekosten | 150 | 150 | 150 | 150 Baten | 150 | 150 | 150 | 150 We hebben geconstateerd dat de begroting nog niet goed aansloot op de werkelijkheid op gebied van inning van de servicekosten. Kosten zijn wel goed in de begroting opgenomen, maar de inkomsten niet. Deze zijn toegenomen door nieuwe huurders en betere doorbelasting van de daadwerkelijke kosten. Energiekosten | 0 | 0 | 0 | -500 Lasten | 0 | 0 | 0 | -500 Op basis van het advies van de energieleverancier is de verwachting dat de gemeente Emmen ongeveer € 3,6 miljoen aan energielasten uitgeeft. Voor de komende jaren wordt geadviseerd het begrote bedrag met € 500.000 te wijzigen. Voor de jaren 2027 tot en met 2029 was dit al verwerkt.

De werkelijke lasten blijven echter afhankelijk van de ontwikkeling van de energietarieven. Kwaliteit oppervlaktewater | -600 | 0 | 0 | 0 Lasten | -600 | 0 | 0 | 0 De Europese lidstaten hebben gezamenlijk afgesproken dat uiterlijk in 2027 al het oppervlaktewater en grondwater van goede kwaliteit is. Gemeenten werken samen met omgevingsdiensten, waterschappen en provincies aan deze doelen. Veel doelen worden echter niet gehaald met huidig beleid, wat extra maatregelen vraagt. Kwijtschelding | -105 | -105 | -105 | -105 Baten | -105 | -105 | -105 | -105 Al jaren is de begroting bekend met een bedrag van € 1.105.039 voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Al jaren wordt dit bedrag niet volledig gebruikt voor kwijtschelding, ondanks het feit dat de wettelijk ruimste normen worden aangehouden. Voorstel is om de begroting af te ronden naar jaarlijks € 1,0 miljoen. Hierbij kan de huidige werkwijze behouden blijven, ook bij eventueel stijgende lasten. 58/180 Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu | Begroting 2027-2030 Uitvoering wet versterking regie op de volkshuisvesting | 0 | 0 | 0 | 0 Lasten | -118 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 118 | 0 | 0 | 0 Voor het voldoen aan de verplichtingen van de wet versterking regie op de volkshuisvesting, waaronder het opstellen van het Volkshuisvestingsprogramma zijn de middelen die vanuit het Rijk in 2025 zijn ontvangen benodigd.

Voor 2027 is dit nodig om het Volkshuisvestingsprogramma af te ronden, om monitoring in te richten en om afspraken te maken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties. Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 5 Effectindicatoren | Real.2024 | Begr.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 1 | (Rest)afval verminderen naar 100 kg per | 135 kg | 100 kg | 100 kg | 100 kg | 100 kg | 100 kg | 100 kg inwoner per jaar 2 | 75% scheiding van het huishoudelijk afval | 70% | 75% | 75% | 75% | 75% | 75% | 75% Prestatie-indicator | Real.2024 | Begr.2025 | Begr.2026 | Begr.2027 | Begr.2028 | Begr.2029 | Begr.2030 1 | 100% van de omgevingsvergunningen conform | NNB* | NNB* | 100% | 100% | 100% | 100% | 100% wettelijke termijnen Omgevingswet 2 | Aantal nieuwe wooneenheden | +147 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Omgevingsdienst Drenthe De gemeente is in het dagelijks bestuur en algemeen bestuur vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Milieu.

Stichting Bodembeheer Schoonebeek De portefeuillehouder Financiën is lid van de Raad van Toezicht. PPS Bestemmingsplan Stroomdal Alle partijen hebben een gelijke stem. Besluiten kunnen alleen worden genomen als alle partijen aanwezig zijn en met unanimiteit van stemmen. Area Reiniging NV Door middel van een productovereenkomst wordt jaarlijks aan Area de opdracht verstrekt voor de uitvoering van de afvalinzameling en het reinigingsbestek. NV Waterbedrijf Drenthe De portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Emmen in de AVA. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen. 59/180 Programma 5 Bouwen, Wonen en Milieu | Begroting 2027-2030 Beleidskaders Hieronder zijn de geldende beleidskaders opgenomen die richtinggevend zijn voor dit programma. Het betreft vastgesteld beleid dat van kracht is op het moment van het opstellen van deze begroting.

• | Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving | (in 2026 wordt de nieuwe Uitvoering | - en Handhavingsstrategie voor de VTH taken in Emmen vastgesteld) • | Uitvoering- en Handhavingsstrategie Milieu Drenthe • | Energienota 2023-2026 • | RES-Drenthe 1.0 • | Transitievisie Warmte 2021 • | BuitengeWoon Thuis in Emmen, Woonvisie 2022 | -2030 • | Wonen zonder zorgen, Woonzorgvisie 2023 | -2026 • | Woonzorgakkoord ‘Zorgsaam Wonen’ BOCE • | Meerjarenafspraken Volkshuisvestingspartners Emmen 2023 | -2027 • | Omgevingsplan gemeente Emmen • | Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2024 | -2028 • | Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie + Klimaatstresstest • | Erfgoednota 2025-2029 • | Cultuurhistorische waardenkaart • | Archeologienota, actualisatie in de maak • | Archeologische beleidskaart • | Kaderplan Van Afval naar Grondstof: Huishoudelijk afval | - en grondstoffenbeleid Emmen 2021 | -2025 • | Omgevingsvisie Emmen 2040 ‘Sterke stad, vitale dorpen, veelzijdig buitengebied’ • | Mobiliteitsvisie 2040, Emmen zet stappen 60/180 Programma 6 Inkomensondersteuning Begroting 2027-2030 61/180 Programma 6 Inkomensondersteuning Programma inhoud Programma 6 richt zich op bestaanszekerheid, rondkomen en het voorkomen van en hulp bieden bij schulden en armoede.

Dit programma staat in nauwe relatie met programma 4 (Onderwijs en Jeugd) en programma 9 (Sociaal Domein), wat de interdisciplinaire aanpak en samenwerking binnen deze beleidsgebieden benadrukt. De algemene inleiding voor deze drie programma's is opgenomen in programma '9 Sociaal Domein'. Trends en ontwikkelingen Ketensamenwerking Bestaanszekerheid vormt de basis voor meedoen en ontwikkeling. Ketensamenwerking zorgt ervoor dat inwoners sneller, eenvoudiger en effectiever ondersteuning ontvangen, bij voorkeur integraal over meerdere leefgebieden. Daarmee wordt bestaanszekerheid versterkt. In 2027 zetten we onverminderd in op het zo vroeg mogelijk signaleren van betalingsachterstanden (Vroegsignalering) en het in samenhang inzetten van hulp aan inwoners. We zetten in op het Geldloket, waarbinnen ketenpartners samenwerken. We verkennen de positionering van vroegsignalering bij het Geldloket. Per 1 januari 2027 nemen we, zoals afgesproken met de woningcorporaties, de Voorzieningenwijzer over zodat het beschikbaar blijft als instrument voor het Geldloket, ketenpartners en inwoners. Bestaanszekerheid Ook in Emmen staat bestaanszekerheid onder druk. Als gemeente willen we inwoners perspectief bieden op een zeker bestaan, met voldoende inkomen, passende huisvesting, toegang tot werk, gezondheid, participatie en een gemeente die eenvoudig betrouwbaar en menselijk handelt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d20eaaec-0720-404a-8e94-5f248ce188b0?agendaItemId=b10bc4f8-306f-43be-a2fe-66a294b84257