Bijlage 1 - Begroting 2026

9.190

1.444

-802

-979

Totaal Begrotingsresultaat

3.651

1.067

-3.146

-5.758

10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen

20/155

Overzicht taakstellingen en stelposten In onderstaand overzicht zijn de centraal geraamde stelposten en taakstellingen weergegeven, zoals die in de meerjarenbegroting zijn opgenomen. Bij de kadernota is nader gekeken naar de realiteitswaarde van de stelposten en taakstellingen en zijn deze waar nodig bijgesteld. In het kader van de behoedzaamheid worden taakstellingen pas opgenomen als verwacht wordt dat we deze ook kunnen realiseren. In de onderstaande tabel worden de negatieve bedragen als lasten beschouwd en zijn de positieve bedragen te realiseren baten. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Stelpost loonstijging

-5.374

-9.291

-13.306

-17.314

Stelpost prijsstijging

-836

-1.148

-1.236

-1.823

Stelpost kostenbesparing jeugdhulp hervormingsagenda

1.364

4.556

4.614

4.614

Stelpost exceptionele prijsstijgingen kredieten

-115

-115

-115

-115

Stelpost dekking personele knelpunten

500

500

500

500

0

0

-1.650

-1.650

1.686

1.531

1.531

1.531

742

1.592

2.442

3.292

2.191

2.191

2.191

2.191

Middelen inkomsten faciliteitenbesluit

79

79

79

79

Totaal taakstellingen en stelposten

237

-105

-4.950

-8.695

Stelpost Grote opgaven Stelpost onderuitputting kapitaallasten/volumes Indexatie inkomsten Beschermd Wonen Stelpost ruimte onder plafond BTW-comp. fonds

Stelpost loonstijging De stelpost loonstijging is gebaseerd op een verwachte loonindexering van ongeveer 4% per jaar. Stelpost prijsstijging Bij de meicirculaire 2025 is er een extra accres voor loon- en prijsontwikkeling (LPO) vrijgekomen. Het hogere accres voor de jaarschijven 2026-2029 reserveren we voor toekomstige prijsstijgingen in een stelpost prijsstijgingen. Stelpost kostenbesparing jeugdhulp hervormingsagenda Het Rijk en de VNG hebben een akkoord bereikt over de hervormingsagenda. De afgesproken besparing loopt op tot € 1 miljard structureel. Deze besparing hebben we meerjarig op geld gezet met een afslag van 30% voor bezuinigingen die we reeds hebben doorgevoerd danwel niet realistisch zijn. Onderdeel van de stelpost is ook een bedrag voor intensivering van beleid om de bezuinigingen te halen. Stelpost exceptionele prijsstijgingen kredieten Voor exceptionele prijsstijgingen kredieten is destijds voor 2023 en verder een stelpost verwerkt ad € 540.000 behorende bij een extra kredietruimte van afgerond € 15 miljoen. Het huidige saldo betreft het restant na uitname in verband met benodigde aanvullende kredieten en het verwerken van een fasering in verband met de investeringsplanning.

Stelpost dekking personele knelpunten Als gevolg van in-, door- en uitstroom is er jaarlijks sprake van een aantal maanden vacatureruimte, wat leidt tot een onderuitputting op de begrote loonsom. In de Begroting 2023 is vastgelegd om hiervan, in de vorm van een stelpost, € 500.000 aan te wenden als dekking voor een deel van de knelpunten bedrijfsvoering. Stelpost Grote opgaven Er is voor jaarschijf 2028 en 2029 een stelpost gevormd voor de 'overige opgaven' uit hoofdstuk 2 van deze begroting. Stelpost onderuitputting kapitaallasten Afgelopen jaren was er altijd sprake van grote vrijval van kapitaallasten omdat investeringen lager uitvielen of later werden gestart (of opgeleverd) dan gepland. Meerjarig houden we vanaf 2026 een stelpost aan van afgerond € 1,5 miljoen. De toezichthouder accepteert overigens deze stelpost niet en corrigeert ons saldo hiervoor. 21/155

Indexatie inkomsten Beschermd Wonen De integratieuitkering voor Beschermd Wonen wordt ieder jaar door het Rijk geïndexeerd voor volume en prijs. Wij houden rekening met toekomstige indexatie. Dit is ook doorvertaald naar de kostenkant. Ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds (BCF) De stelpost is het Emmense aandeel in de ruimte onder het plafond BCF s op basis van de meicirculaire 2025. De ruimte onder het plafond voor 2025 is bij de definitieve afrekening afgenomen. De stelpost is daarom ten opzichte van de vorige begroting naar beneden bijgesteld. Middelen voor inkomsten faciliteitenbesluit Op basis van eerdere landelijke berichtgeving houden wij rekening met nog te ontvangen rijksmiddelen voor de werkzaamheden in en voor opvangcentra voor asielzoekers. Deze vergoeding wordt jaarlijks door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers toegekend.

Algemene dekkingsmiddelen Hier wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen die de gemeente ontvangt. Dit zijn inkomsten die geen specifiek bestedingsdoel kennen. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering (gemeentefonds) en de opbrengst uit onroerendezaakbelastingen (OZB). (bedragen x € 1.000)

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Algemene uitkering

346.894

355.948

356.244

366.769

926

926

926

926

Lokale heffingen

29.820

29.920

30.020

30.120

Saldo financieringsfunctie

1.541

-1.482

-4.307

-6.280

68

68

68

68

379.249

385.380

382.951

391.602

Dividend

Overige algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen

Algemene uitkering (gemeentefonds) Het grootste deel van de inkomsten van de gemeente is afkomstig uit de algemene uitkering (ook wel gemeentefonds genoemd). De omvang van de algemene uitkering wordt bepaald door het rijk bij de circulaires. Voor de begroting 2026 wordt uitgegaan van de gegevens uit de meicirculaire 2025. Op Prinsjesdag publiceert het rijk de septembercirculaire. De financiële effecten van deze circulaire worden niet verwerkt in de begroting 2026, maar wel door middel van een raadsbrief ter overweging meegenomen bij de behandeling van de begroting in de raad. In grote lijnen is de systematiek van de algemene uitkering dat deze groeit door middel van het zogenaamde accres. Er is sprake van een prijsaccres en een volumeaccres. Het prijsaccres is gebaseerd op prijsontwikkeling Bruto Binnenlands Product (BBP) in het lopende jaar. Het volumeaccres is gebaseerd op het gemiddelde van de volumeontwikkeling van het BBP van jaar t-2 tot en met jaar t-8. Door het werken met een meerjarig gemiddelde is er sprake van een zekere stabiliteit. Binnen de algemene uitkering wordt ook rekening gehouden met een nog te ontvangen bedrag uit het BTWcompensatiefonds (BCF). Omdat gemeenten minder btw declareren dan in het fonds aanwezig is, wordt het restantbudget uit het BCF via de algemene uitkering verdeeld over de gemeenten.

Op basis van de meicirculaire 2025 is in tegenstelling tot voorgaande jaren gebleken dat de ruimte onder het plafond is afgenomen. Hierdoor is in de begroting de structurele opbrengst verlaagd naar circa € 2,2 miljoen. Dividend Het betreft hier de inkomsten uit dividend van: - BNG (€ 145.000); - NV Area Reiniging (€ 480.000); - NV Waterleidingmaatschappij Drenthe (€ 1.000); - Enexis (€ 300.000).

22/155

Lokale heffingen De detailinformatie over de lokale heffingen is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Deze paragraaf is breder van opzet dan de lokale heffingen waar het hier om gaat, omdat onder lokale heffingen ook items vallen als afvalstoffenheffing, rioolrecht, diverse leges etc. De lokale heffingen zoals opgenomen in bovenstaand overzicht zijn de inkomsten uit de OZB en de baten precario. Saldo van de financieringsfunctie Het verschil tussen wat de gemeente aan rente betaalt en wat ze aan rente ontvangt, noemen we het saldo van de financieringsfunctie. Deze is afgeleid van de baten en lasten van het taakveld Treasury. De kosten hiervan worden steeds iets hoger, omdat de gemeente meer geld moet lenen als gevolg van de toename van investeringen. De rente die de gemeente hiervoor intern rekent (de interne rekenrente) is hetzelfde gebleven. Deze rekenrente wordt op basis van de BBV voorschriften jaarlijks geactualiseerd. Tevens maakt de stelpost kapitaallasten en volumes onderdeel uit van dit saldo. Overige algemene dekkingsmiddelen De overige algemene dekkingsmiddelen bestaan vooral uit inkomsten van billboards en reclame.

Moties vanuit de kaderbrief Bij de bespreking van de Kaderbrief 2026 zijn verschillende moties ingediend. Deze moties zijn, waar mogelijk, verwerkt en zichtbaar gemaakt binnen de betreffende beleidsprogramma's. Het gaat om de volgende moties:            

M1. Versnellingstafel bouw M2. Verstandige besteding van meevallers M3. Wonen in Emmen M4. Afhankelijkheid Microsoft M5. Versnellen woningbouw met parallel plannen als standaard M7. Uitbreiding Boa’s M13. Versnellen vergunningstraject woningbouw M16. Sociale Basis M17. Kennisontwikkeling NederSaksenLijn M18. Herijking Strategienota M19. Behoud Veenpark M21. Meerdijk als OV-hub in een Toekomstgerichte Mobiliteitsvisie

Overzicht moties per programma Motie Naam

Programma

Onderdeel

M1

Versnellingstafel bouw

5 Bouwen, Wonen en Milieu

Trends en ontwikkelingen

M2

Verstandige besteding van meevallers

Hoofdstuk 3

Verantwoordelijkheid en financiële strategie

M3

Wonen in Emmen

5 Bouwen, Wonen en Milieu

Trends en ontwikkelingen

M4

Afhankelijkheid Microsoft

10 Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen

Doelenboom

M5

Versnellen woningbouw met parallel plannen als standaard

5 Bouwen, Wonen en Milieu

Trends en ontwikkelingen

M7

Uitbreiding Boa's

3 Veiligheid

Trends en ontwikkelingen

M13

Versnellen vergunningstraject woningbouw

5 Bouwen, Wonen en Milieu

Trends en ontwikkelingen

M16

Sociale Basis

9 Sociaal Domein

Trends en ontwikkelingen

23/155

M17

Kennisontwikkeling NederSaksenLijn

2 Economie en Werkgelegenheid

Trends en ontwikkelingen

M18

Herrijking Strategienota

1 Inwoners en Bestuur

Trends en ontwikkelingen

M19

Behoud Veenpark

2 Economie en Werkgelegenheid

Trends en ontwikkelingen

8 Sport en Cultuur M21

Meerdijk als OV-hub in een Toekomstgerichte Mobiliteitsvisie

7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer

Omgevingsvisie 2024 en Mobiliteitsvisie 2024

24/155

Beleidsprogramma's Programma 1 Inwoners en Bestuur

Programma inhoud In de gemeente Emmen geloven we in de kracht van samenwerking tussen inwoners, EOP’s en de gemeente. De samenleving verandert, en daarmee ook de manier waarop mensen betrokken willen zijn bij hun leefomgeving. Inwoners willen eerder meedenken, zelf initiatief nemen en op een manier die bij hen past. Dat vraagt om duidelijke afspraken, vertrouwen en ruimte voor ontwikkeling. Binnen de organisatie zetten we hierin stappen. Met de geleerde lessen van de gebiedswethouders en de rol van gebiedscoördinatoren bouwen we aan een stevige basis voor structurele samenwerking. Zo zorgen we ervoor dat de stem van de inwoner niet alleen gehoord wordt, maar ook daadwerkelijk telt. In de samenwerking met regionale partners en het Rijk werkt de gemeente Emmen aan het versterken van brede welvaart in Zuid- en Oost-Drenthe, met focus op integrale aanpak, bestuurlijke samenwerking en een gelijkwaardige positie in nationaal beleid. De groeiambitie van de gemeente Emmen vraagt om een integrale en toekomstgerichte aanpak, die in 2026 vorm krijgt in een eerste versie van de Integrale Visie en in 2027, op verzoek van de gemeenteraad, samen met inwoners, partners en de raad verder wordt uitgewerkt, waarbij ook wordt bekeken of een aparte strategienota nodig is. Deze beweging is geen eindpunt, maar een proces van leren, verbeteren en samen groeien.

Met dit document zetten we een volgende stap in het versterken van onze lokale democratie.

Trends en ontwikkelingen Democratie Dichterbij: samenwerken met inwoners De samenleving verandert, en daarmee ook de manier waarop inwoners willen participeren in gemeentelijk beleid. Inwoners vragen om:    

Vroegtijdige betrokkenheid bij beleidsvorming; Diversiteit in participatievormen, passend bij verschillende doelgroepen; Ruimte voor eigen initiatief, met voldoende ondersteuning; Transparantie en vertrouwen, waarbij elke stem telt.

25/155

De gemeente Emmen speelt hier actief op in door te investeren in een open, toegankelijke en toekomstbestendige participatiecultuur. Met Democratie Dichterbij laten wij zien hoe inwoners op uiteenlopende manieren bijdragen aan besluitvorming, uitvoering en agendering van maatschappelijke thema’s. Als bestuur, organisatie, Erkende Overlegpartners, partners en inwoners doen we op allerlei manieren ervaring op met het anders samenwerken. Dit vormt een stevig fundament voor de verdere ontwikkeling van participatie in Emmen. Om de samenwerking tussen gemeente en samenleving te versterken, wordt ingezet op:   

Doorontwikkeling van het gebiedswethouderschap; Afstemming met gebiedscoördinatoren, die een sleutelrol vervullen; Verbetering van participatieprocessen, bijvoorbeeld door standaard passages over participatie op te nemen in collegevoorstellen en ervaring op te doen met participatie- en co-creatie processen.

Deze aanpak draagt bij aan een inclusieve en responsieve overheid waarin de stem van de inwoner daadwerkelijk wordt meegenomen. Samenwerking met EOP’s De Erkende Overleg Partners (EOP’s) spelen een belangrijke rol in gebiedsgerichte samenwerking. Samen met hen werken we aan een toekomst waarin participatie vanzelfsprekend is. In het rapport Samen voor en met Emmenaren leggen we vast hoe we dit de komende jaren samen vormgeven. Hierin zijn afspraken gemaakt over:   

De rol van inwoners bij lokale projecten; Duidelijkheid in samenwerking; Wederzijds vertrouwen en gedeeld eigenaarschap.

EOP’s werken actief aan plannen voor de toekomst, maar dat blijkt in de praktijk soms lastig. Er is niet altijd tijd of geld beschikbaar en vrijwilligers zijn niet eenvoudig te vinden. Toch groeit de aandacht voor goede samenwerking. Als gemeente zetten we stappen om beter te luisteren naar inwoners en duidelijke afspraken te maken, hierbij te faciliteren en te ondersteunen en voor de EOP’s een goede samenwerkingspartner te zijn. Tegelijkertijd bereiden we ons voor op een nieuwe participatieverordening, die vanaf 2027 richting geeft aan hoe inwoners invloed kunnen uitoefenen op beleid en uitvoering. Nieuwe Participatieverordening De samenwerking tussen inwoners en de gemeente groeit stap voor stap. Vertrouwen, duidelijke afspraken en het delen van ervaringen vormen de basis. Deze beweging sluit aan bij een bredere ontwikkeling: het versterken van de lokale democratie. Inwoners willen steeds vaker actief meedoen en meedenken. Daarom werken we aan een nieuwe participatieverordening. Dit geeft inwoners de mogelijkheid om overheidstaken over te nemen als zij denken het beter te kunnen. Deze vorm van samenwerking zorgt voor een stevig fundament voor de verdere ontwikkeling van participatie in onze gemeente. Rol gebiedscoördinatoren De samenleving verandert snel door ontwikkelingen zoals polarisatie, digitalisering en een mondigere burger.

Dit vraagt om een herbezinning op de rol van gebiedscoördinatoren in het samenspel tussen inwoners, organisaties en gemeente. Dit gaan wij in 2026 doen. Herijking Strategienota De groeiambitie van de gemeente Emmen vraagt om een integrale en toekomstgerichte aanpak, zoals vermeld in de Kaderbrief 2026 en dit heeft invloed heeft op de lange termijn. Komend jaar wordt er onderzocht of herijking van de huidige strategienota wenselijk is.

26/155

Regionaal samenwerken in netwerken Om onze ambities waar te maken en onze regionale regierol te pakken, is een goede samenwerking met omliggende gemeenten, de provincie Drenthe en het Rijk essentieel. De gemeente Emmen werkt in wisselende samenstellingen samen binnen diverse regionale en (inter)nationale netwerken om maatschappelijke opgaven aan te pakken. In 2026 ligt de nadruk op het versterken van de brede welvaart, met een integrale aanpak op thema’s als economie, gezondheid, onderwijs en leefomgeving. Een belangrijk instrument hierbij is het Ontwikkelperspectief Zuid- en Oost-Drenthe, dat samen met de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Hoogeveen en de provincie Drenthe verder wordt vormgegeven. Dit perspectief biedt een gezamenlijk toekomstbeeld richting 2050 en vormt de basis voor een uitvoeringsagenda waarin regionale ambities, kansen en opgaven worden verbonden aan langjarige inzet van het Rijk. Deze inzet sluit aan bij het nationale programma Elke Regio Telt, waarin het Rijk erkent dat brede welvaart in álle regio’s uitgangspunt moet zijn voor beleid en investeringen. Binnen het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) is Zuid- en Oost-Drenthe één van de elf aangewezen regio’s waar het Rijk inzet op langjarige samenwerking en maatwerk.

De BOCE-samenwerking (Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen) vormt de vaste kern in deze samenwerkingsverbanden en richt zich in 2026 op het versterken en verbreden van de samenwerking. Regionale samenwerking is noodzakelijk om complexe opgaven zoals armoede, krimp, personeelstekorten en het verdwijnen van voorzieningen effectief aan te pakken. Emmen pleit daarom voor een gelijkwaardige positie van regio’s in het landelijke beleid en benadrukt het belang van structurele samenwerking met het Rijk. Als gemeente willen we zowel bestuurlijk als inhoudelijk een duidelijke positie innemen. Onze groeiambitie vraagt om gerichte inzet op bestuurlijke netwerken, lobby, citymarketing en citybranding (zie ook programma 2). Op alle beleidsvelden is samenwerking van essentieel belang, omdat het leidt tot betere resultaten, meer efficiëntie en innovatie. Door het bundelen van unieke kennis en vaardigheden leren mensen van elkaar, voelen ze zich meer betrokken en verantwoordelijk, en worden beslissingen beter gedragen en uitgevoerd. Dienstverlening die er aan bijdraagt dat we in de toekomst meerwaarde blijven creëren Onze dienstverlening is erop gericht om beter, efficiënter en klantgerichter te werken.

Inwoners zijn tevreden over de dienstverlening van de gemeente zoals blijkt uit de cijfers over de dienstverlening: Prestatie indicatoren zijn samenwerking, informatievoorziening balie en website, telefonie en afhandeling van contacten en zaken. Een grote groep inwoners is zelfredzaam. Zij geven de voorkeur aan een snelle, moderne en toegankelijke dienstverlening. Voor deze groep is verdere digitalisering een mooie ontwikkeling. Ook het aanbieden van verschillende (digitale) kanalen, zoals website, social media en whatsapp, werkt goed en we blijven daarin ook door ontwikkelen. Naar schatting een derde van onze inwoners heeft een andere behoefte en vaardigheid. Daar blijft een intensiever nauwer contact nodig om hen te helpen. Onze dienstverlening moet voor iedereen begrijpelijk en toegankelijk zijn, ongeacht digitale vaardigheden of het goed kunnen lezen en schrijven. Met projecten als Duidelijke Taal en Digitale Toegankelijkheid geven we hier het komende jaar een extra impuls aan. Dienstverlening op maat heeft ook een keerzijde. Misbruik van gegevens en ondermijning liggen op de loer. We proberen dit te voorkomen door onze processen goed in te richten en medewerkers te trainen en bewust te maken van (mogelijke) risico’s. Op 18 maart 2026 organiseren we de Gemeenteraadsverkiezing.

Naast de organisatie van de verkiezing gaan we in samenspraak met de deelnemende politieke partijen een campagne en activiteiten ontwikkelen om de opkomst bij de verkiezingen te bevorderen. We zoeken naar een manier om jongeren en kinderen hierbij actief te betrekken.

27/155

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel

Prestatie

Democratie Dichterbij Gelijkwaardige samenwerking met EOP's en inwoners



Om het doel te behalen, werken gemeente, EOP's en inwoners systematisch samen via vooraf duidelijk gemaakte werkafspraken, regelmatige communicatie, voldoende ondersteuning en gezamenlijke evaluaties.

Participatieverordening



Om tot een participatieve manier van samenwerking te komen, is vroegtijdige betrokkenheid, diversiteit in vormen van participatie, ruimte voor eigen initiatief, transparantie en respect van essentieel belang. Iedereen wordt aangemoedigd om mee te denken en mee te doen, zodat beleid en projecten samen met inwoners worden vormgegeven en de lokale democratie wordt versterkt. We bouwen voort op bestaande ervaringen, blijven evalueren en leren door te experimenteren, reflecteren en samen te verbeteren wat echt werkt. De evaluatie vindt in het najaar van 2025 plaats.



Gebiedswethouderschap



Gebiedscoördinatoren



Door actief betrokken te blijven in de participatie vanuit de gemeente naar de bewoners houden de gebiedscoördinatoren een bepaalde mate van overzicht. Daarbij kunnen zij hun kennis van het gebied delen met de betrokken ambtenaren en bestuurders.

Regionaal samenwerken



Brede welvaart versterken in Zuid- en Oost-Drenthe via een integrale, regionale aanpak met daarbij een gelijkwaardige positie voor regio’s in nationaal beleid, met structurele samenwerking en maatwerkondersteuning om regionale uitdagingen zoals armoede en krimp aan te pakken

Dienstverlening die eraan bijdraagt dat we in de toekomst meerwaarde blijven creëren.



Uitvoeren pilot digitalisering en AI bij de dienstverlening aan inwoners en uitvoeren van de aanpak Direct Duidelijk in de gehele organisatie.

28/155

Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-12.097

-12.013

-11.968

-11.914

0.1 Bestuur

-7.177

-7.093

-7.139

-7.085

0.2 Burgerzaken

-4.920

-4.920

-4.828

-4.828

Baten

2.057

2.063

1.978

1.984

0.2 Burgerzaken

2.057

2.063

1.978

1.984

Saldo van baten en lasten

-10.040

-9.950

-9.989

-9.929

Onttrekkingen aan reserves

250

0

0

0

Mutaties reserves

250

0

0

0

-9.790

-9.950

-9.989

-9.929

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief

-9.352

-9.443

-9.454

-9.409

Startbegroting Begroting 2026

-9.352

-9.443

-9.454

-9.409

Autonome ontwikkelingen

0

0

0

0

Kapitaallasten

7

-9

-42

-56

Budgetneutrale wijzigingen

95

93

93

94

Mutaties kleiner dan € 70.000 (bestaand beleid)

-60

-60

-60

-60

4

8

12

17

Ontwikkelingen loonkosten

-484

-540

-539

-515

Mutaties Begroting 2026

-438

-507

-535

-521

Totaal

-9.790

-9.950

-9.989

-9.929

(bedragen x € 1.000)

Totaal Inwoners en Bestuur

Loon- en prijs indexatie

Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Autonome ontwikkelingen

0

0

0

0

Regisseur Dienstverlening

-91

-91

0

0

De zin moet worden: Het toevoegen van de tijdelijke functie van Regisseur Dienstverlening heeft een looptijd tot en met 2027. De regisseur dienstverlening zal verantwoordelijk zijn voor het vertalen van de visie op dienstverlening naar concrete plannen en voor advisering over de inrichting van de dienstverlening. Na afloop van deze periode wordt de functie geëvalueerd en kan, bij positief resultaat, opnieuw worden meegenomen voor structurele opname in de formatie. Dekking vindt plaats uit de opbrengsten van leges. (zie baten) Regisseur Dienstverlening (dekking)

91

91

0

0

De hogere opbrengsten van leges worden aangewend om de functie van tijdelijke regisseur dienstverlening op te vangen. (zie lasten)

29/155

Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 1

1

Effectindicatoren

Real.2022 Real.2023 Real.2024 Begr.2025 Begr.2026 Begr.2027 Begr.2028 Begr.2029

Waardering samenwerking gemeente inwoners

nvt*

6.2

nvt*

6,2 nvt*

6,2 nvt*

6,2

2 Waardering inwoners dienstverlening balie

8,4

8,7

8,7

8,5

8,5

8,5

8,5

8,5

3

Waardering inwoners dienstverlening telefoon

7,9

7,8

7,8

8,4

8,4

8,4

8,4

8,4

4

Waardering inwoners dienstverlening website

7,6

7,7

7,6

8

8

8

8

8

1 Tijdigheid afgehandelde contacten

89%

89%

91%

90%

90%

90%

90%

90%

2 Tijdigheid afgehandelde zaken

88%

90%

90%

90%

90%

90%

90%

90%

* Effect indicator 1 is een onderdeel van de burgerpeiling van Waar Staat je Gemeente. Dit onderzoek wordt elke 2 jaar gedaan. Prestatie-indicatoren

Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.

Beleidskaders   

Strategienota gemeente Emmen Verordening op de overlegstructuren in de gemeente Emmen 2012 (EOP verordening) Nieuwe werkwijze raad

30/155

Programma 2 Economie en Werkgelegenheid

Programma inhoud Dit programma gaat over het versterken van de economische structuur en het realiseren van een veerkrachtige en wendbare economie. Het programma heeft raakvlakken met de programma’s sociaal domein (brede welvaart), inkomensondersteuning (rondkomen/werkgelegenheid), sport en cultuur en met bouwen, wonen en milieu (aantrekkelijk vestigingsklimaat, ruimte voor ondernemen), mobiliteit en de openbare ruimte (bedrijventerreinen).

Trends en ontwikkelingen Het economisch beeld voor Emmen lijkt gunstig en wij zien kansen voor groei. Tegelijkertijd zijn geopolitieke ontwikkelingen en schaarste van ruimte, energie, grondstoffen en arbeid van invloed op onze economie. Veel van deze ontwikkelingen kunnen we niet beïnvloeden. We richten ons daarom op het creëren van de ruimtelijke en economische randvoorwaarden, om in Emmen goed te kunnen ondernemen, te werken en te leren. Zo maken we ons sterk voor een goede bereikbaarheid zoals de aanleg van de NederSaksenLijn waarmee een impuls ontstaat op gebied van economie, werkgelegenheid en brede welvaart. We werken aan een goed voorzieningenniveau voor onze inwoners en stimuleren sport en beweging via de Sport en Beweegcampus. We werken aan het realiseren van duurzame en aantrekkelijke bedrijventerreinen door herstructurering, inbreiding en waar nodig uitbreiding van bedrijventerreinen. We werken aan de energietransitie en circulaire economie. Daarnaast werken we aan een optimale samenwerking op sociaal, economisch en onderwijs vlak, om de krapte op de arbeidsmarkt zo goed mogelijk tegen te gaan. Met onze partners, bedrijfsleven en kennisinstellingen bouwen we een sterk ecosysteem, met Greenwise Campus als vliegwiel voor de grote transities.

Dit alles vanuit onze visie: duurzaam en veerkrachtig met impact! Deze visie is vastgelegd in de Kadernota Economie en vormt ons kompas voor de economische ontwikkeling van de komende jaren. De visie speelt in op grote uitdagingen zoals schaarste aan personeel, ruimte, grondstoffen en energie. Duurzaamheid als kern Duurzaamheid staat centraal in onze economische visie. Onze gezamenlijke opdracht is om te zorgen voor economische groei die rekening houdt met toekomstige generaties: zonder uitputting van natuurlijke hulpbronnen en zonder blijvende schade aan het milieu. We willen in 2050 een volledig energieneutrale en circulaire economie bereiken, waarbij energie-efficiëntie en hergebruik van materialen centraal staan. Aardgas als energiebron verdwijnt binnen 25 jaar en energie is schaars.

31/155

Veerkracht als kracht Een veerkrachtige economie is bestand tegen crises, schommelingen en externe invloeden. Diversiteit in sectoren en onderlinge samenwerking binnen clusters zorgen voor een sterke basis. We zetten in op de ontwikkeling van sterke ketens in sectoren die passen bij het regionale profiel en stimuleren digitalisering als middel om de veerkracht van met name het mkb te vergroten. Impact als maatstaf Steeds meer bedrijven in Emmen leveren een maatschappelijke en ecologische bijdrage. Denk aan bedrijven die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aannemen, duurzame producten maken of de energietransitie versnellen. We willen dit impactgerichte ondernemerschap stimuleren. Zo ontstaat een economie waarin sociale, ecologische én financiële waarde hand in hand gaan! Kaders De komende jaren zullen we, samen met onze partners, werken binnen onderstaande kaders. Deze vormen ons kompas voor al onze activiteiten. Transities: we werken integraal aan drie belangrijke transities voor Emmen: circulaire, energie en digitale transitie. Sectorenbeleid: we werken proactief aan de krachtsectoren circulaire plastics en maakindustrie. Actief werken we aan de topvoorzieningen onderwijs, zorg, retail/horeca, logistiek en leisure/toerisme. Dienstverlenend zijn we naar de overige sectoren. Samenwerking voor EMMPACT: we werken samen grensontkennend.

Samen met partners in de gemeente, in de regio, samen met nationale partijen, in de grensregio en in Europa. Ambities Bij het realiseren van onze visie werken we aan zes ambities. Het nastreven van deze zes ambities zal ons helpen om onze visie te realiseren. De ambities bestrijken verschillende aspecten van onze economie. MKB-vriendelijk ondernemersklimaat We blijven ons inzetten om impact ondernemen in Emmen en onze regio te laten groeien. Met toekomstbestendige bedrijventerreinen en werklocaties bevorderen we een aantrekkelijk en dynamisch ondernemersklimaat. Verduurzaming van onze industrie en het mkb is van groot belang, zowel voor de bedrijven zelf als voor de ontwikkeling en versterking van de regionale economie en het behalen van energie- en klimaatdoelen. Samen met de landbouw werken we aan een toekomstbestendig landelijk gebied, met de tuinbouw zetten we ons in voor het behoud en de versterking van deze sector. Zo ontwikkelen we gezamenlijk de gebiedsvisies voor de glastuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen en maken we een landbouwfoto: een inventarisatie van de huidige situatie van de landbouwsector in de gemeente. Door samen te werken met de verschillende dienstverleners in de regio willen we een krachtig regionaal mkbecosysteem realiseren.

We willen meer ondernemers bereiken en ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun bedrijf en hun ondersteunen bij de verschillende transities. Deelname aan de Landelijke Agenda MKB Dienstverlening geeft ons de tools en kennis hiervoor en biedt ons een platform om de kennis te delen en op te halen. MKB als sterk regionaal ecosysteem Emmen heeft een kennis- en netwerkeconomie met focus op innovatie, valorisatie en creativiteit. We werken als gemeente samen met ondernemers, onderwijs, onderzoek, medeoverheden en omgeving aan een sterk economisch ecosysteem waar transities en opgaven samenkomen. Daarom investeren wij in de Greenwise Campus als spil in dit economisch ecosysteem. Greenwise Campus is dé plek waar het bedrijfsleven, kennisinstellingen (MBO, HBO en WO) met elkaar verweven zijn. Hierdoor ontstaat er een omgeving die bijdraagt aan optimale synergie tussen onderwijs, kennis en bedrijfsleven. Met de realisatie van het Greenwise Campus Innovatiecentrum, ontstaat er een omgeving waar kennisontwikkeling, innovatie en onderzoek hand in hand gaan. Door middel van innovatie wordt het ondernemerschap gestimuleerd en wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de economische ontwikkeling van de gemeente Emmen en de regio. Daarnaast wordt er door de samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en overheid een grote stap gezet naar een sterkere arbeidsmarkt.

In een tijd van geopolitieke onzekerheid, digitale dreigingen en versnelde technologische ontwikkeling kunnen wij met ons ecosysteem een belangrijke bijdrage leveren aan een wendbare en innovatieve Defensie. Hiermee willen wij ons MKB ook verder versterken. Dit is ook een onderdeel van het Actieplan (Slimme) Maakindustrie dat opgesteld gaat worden.

32/155

Emmen als sterk merk Emmen speelt slim in op grote trends zoals duurzaamheid, digitalisering en geopolitieke veranderingen. De gemeente wil zich duidelijker laten zien als dé plek voor circulaire plastics en innovatieve maakindustrie. In een tijd van mondiale transities en toenemende druk op grondstoffen, energie en ruimte, benutten we onze economische structuur en samenwerking met partners zoals GETEC en Greenwise Campus om duurzame bedrijvigheid aan te trekken. De gemeente zet in op gerichte acquisitie, strategische lobby en internationale samenwerking. Ook versterken we ons voorzieningenniveau door ontwikkelingen als de Sport en Beweegcampus. Dat doen we door trots te laten zien wat er al gebeurt, bedrijven aan te trekken die passen bij deze duurzame koers, en actief samen te werken binnen de Dutch Tech Zone en met andere regio’s zoals Noord-Nederland, Zwolle, Twente, Duitsland en internationaal. Met geopolitieke spanningen, de Europese koers en de komende landelijke verkiezingen, coalitieonderhandelingen en het vormen van een nieuw kabinet is het belangrijker dan ooit om als regio zichtbaar en invloedrijk te zijn. Emmen zet daarom sterk in op positionering en profilering richting Den Haag en Brussel, en benut Europese subsidies en netwerken om haar positie te versterken.

Met de Duitslandagenda gemeente Emmen werken we aan intensivering van de samenwerking met onze Duitse partners om vanuit een 360-graden blik een aantrekkelijke grensregio te realiseren. De samenwerking met Stadt Lingen krijgt vorm met diverse projecten. We versterken de relaties met onze Duitse buurgemeenten. We blijven investeren in de NederSaksenLijn, want het MIRT onderzoek heeft nut en noodzaak van deze NederSaksenLijn aangetoond. Het kabinet heeft in de voorjaarsnota voorgesteld om 100% van de aanlegkosten van de NederSaksenLijn (1,9 miljard euro) beschikbaar te stellen. De volgende stap is de MIRT Verkenning. Hierin worden 2 hoofdonderwerpen onderzocht: het spoor zelf (waarvoor de € 1.9 miljard beschikbaar is) en de gevolgen op ruimtelijk-economisch vlak. Aantrekkelijke en gastvrije gemeente Een belangrijk onderdeel van de identiteit van Emmen is het aanbod in de vrijetijdssector. Dit levert tevens een belangrijke bijdrage aan het welzijn en de welvaart van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Emmen zet in op vrijetijdseconomie, cultuur (zie ook programma 8) en een bruisende binnenstad om talent en bezoekers aan te trekken. Om een aantrekkelijke omgeving te behouden en te versterken wordt het steeds belangrijker recreatie op te pakken in combinatie met andere opgaven.

Een bezoeker komt niet vanwege één product, maar vanwege het samenspel tussen verblijf, horeca, evenementen, landschap, winkels en vervoer met de natuurlijke en/of culturele omgeving. We gaan inzichtelijk maken welke (potentiële) doelgroepen te onderscheiden zijn, zodat ondernemers en culturele instellingen hier beter op in kunnen spelen. Zo zorgen we voor een goede mix aan diversiteit en kwaliteit die helpt een gastvrije, aantrekkelijke gemeente te zijn die klaar is voor de schaalsprong. In het kader van bestemmingsontwikkeling (Emmen als aantrekkelijke gemeente voor bewoners, bezoekers en ondernemers) wordt ingezet op het versterken van het toeristisch-recreatief aanbod van de gemeente Emmen, onder andere door uitvoering te geven aan de opgave omtrent het Bargerveen (zie ook programma 7) en de thematische aanbodontwikkeling op het gebied van Van Gogh naar aanleiding van de toegekende Regio Deal aanvraag van het provinciale samenwerkingsverband in het kader van Van Gogh. Bij het bespreken van de kaderbrief 2026 is door de raad unaniem een motie aangenomen in het kader van het behoud van de voorziening Veenpark, onder een gezond financieel bestuur. Op 19 augustus 2025 is het Veenpark failliet verklaard. De curator is vervolgens met potentiële partijen in gesprek gegaan om te kijken of men tot een doorstart kan komen.

Tijdens het opstellen van de begroting 2026 is de uitkomst hiervan nog onbekend. De voorziening Veenpark is echter voor ons een belangrijke dagattractie en culturele voorziening die we graag, in lijn met de door de raad unaniem aangenomen motie, onder gezond financieel bestuur als voorziening voor onze gemeente willen behouden. Om te kunnen werken aan een innovatieve economie gaan we ook werken aan het netwerk van creatieve makers. We maken inzichtelijk welke creatieve makers er zijn en brengen ze in contact met ons MKB. Bovendien brengen we in kaart welke culturele voorzieningen horen bij een bovenregionale stad en haar publiek. Met de programma’s Emmen Centrum en Rensenpark werken we aan een voorzieningenniveau behorend bij een (boven)regionale stad en die voorsorteert op de schaalsprong en de ontwikkeling van de NederSaksenLijn. De NederSaksenLijn moet zorgdragen voor een grote ruimtelijk-economische impuls en bijdragen aan de brede welvaart. Ten aanzien van de sport en beweegcampus geldt dat de marktconsultatiefase voor de Sport en Beweegcampus is afgerond. Hieruit blijkt dat aanvullende garanties nodig zijn om de businesscase te verstevigen. Ook verkent FC Emmen in samenspraak met andere partijen het alternatieve scenario van gefaseerde (ver)nieuwbouw van het huidige stadion.

Hierbij verwachten we in 2026 meer inzicht in de resultaten van de verkenning van beide sporen, waarna u geïnformeerd wordt over het vervolg.

33/155

Citymarketing: door in te zetten op citymarketing en citybranding willen we Emmen zichtbaarder maken en bijdragen aan de groei, trots en saamhorigheid van Emmen. De strategie bouwt op de unieke kenmerken van Emmen: ruimte, rust en energie. We richten ons op doelgroepen die aansluiten bij de ambitie van Emmen om te groeien in inwonertal, economische kracht en brede welvaart, waarbij onze eigen inwoners onze belangrijkste ambassadeurs zijn. We starten in 2026 met de opbouw en ontwikkeling van citymarketing: door het vernieuwen van de website, het verbeteren van de zichtbaarheid en lanceren van de eerste campagnes. Ook gaan we het partnernetwerk nieuw leven inblazen en actief inspelen op actuele gebeurtenissen en evenementen. Dit vormt het fundament van een meerjarige aanpak om van Emmen een sterk en herkenbaar merk te maken. Om de activiteiten mogelijk te maken dekken we een deel van de kosten uit het SIOF. Circulaire plastics – Europees koploper Emmen bouwt voort op haar sterke positie in chemie en kunststofverwerking. De focus ligt op het versterken van het circulaire cluster, industriële symbiose en zichtbaarheid in Europa. Greenwise Circular Plastics wordt verder inhoudelijk geladen met projecten, zoals PlesTic – Ready, Care2Change en S3orted. De uitvoering van een (noordelijke) strategie wordt gecoördineerd door Chemport Europe en Greenwise.

Dit is een brede strategie met aandacht voor onder andere innovatie, economische ontwikkeling, acquisitie en lobby. De provincie Drenthe en gemeente Emmen gaan een gezamenlijke agenda opstellen om de rol en inzet vanuit de overheden te bepalen. Met de uitvoering van het actieplan Circulaire Economie die loopt tot en met 2026 wordt de huidige inzet op circulaire plastics door de gemeente Emmen georganiseerd. Vanuit dit actieplan wordt breder ingezet op de transitie naar een circulaire economie en gaat ook over het versterken van de circulaire maakindustrie, het faciliteren van een circulaire economie en datagericht werken, zodat we in de toekomst ons beleid en activiteiten beter kunnen richten. Talent, kennis en expertise in de regio De regio investeert in onderwijs, leven lang ontwikkelen (LLO) en betere aansluiting op de arbeidsmarkt. De nieuwe beroepscampus en skillslabs zijn hierin sleutelprojecten. Door de verbetering van de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs, kan de juiste scholing ontwikkeld worden om de medewerkers te ontwikkelen, aan te trekken en te behouden. Het aanjagen van de ontwikkeling van de beroepsonderwijs campus is van groot belang. De realisatie hiervan (op termijn) versterkt het beroepsonderwijs en opent de deur naar het vestigen van het WO in Emmen. In de regio wordt gewerkt aan het ontwikkelen van het Werkcentrum Drenthe.

In deze samenwerking tussen overheid, onderwijs, bedrijfsleven en sociale partners worden processen zo optimaal mogelijk in gericht om talenten te ontwikkelen en te behouden voor de regio. Dit wordt gedaan door gericht te kijken waar de behoefte aan talenten en nieuwe medewerkers ligt in het werkveld. Door de verbinding met het onderwijs en de sociale partners kunnen door gerichte opleidingen medewerkers behouden worden voor of instromen bij de bedrijven. Het gaat hierbij dus zowel om het behoud van de medewerkers door scholing (leven lang ontwikkelen) als nieuwe instroom van medewerkers.

Doelenboom In de navolgende doelenboom is voor dit programma schematisch de relatie weergegeven tussen de doelen (wat willen we bereiken) en de prestaties (wat gaan we daarvoor doen). Doel

Prestatie

Ambitie 1: MKB-vriendelijk Ondernemersklimaat Impact ondernemen in Emmen en onze regio laten groeien



Deelnemen aan City Deal Impact Ondernemen

Toekomstbestendige bedrijventerreinen Verduurzaming van onze industrie en MKB

   

Programma bedrijventerreinen vastgesteld Verkenning Regionaal bedrijventerrein Actieplan Energie en Economie Revitalisering Industrietafel/Ondersteuningsstructuur verduurzaming MKB We blijven ons bedrijfsleven stimuleren om gebruik te maken van de mogelijkheden die het Just Transition Fund Groningen-Emmen biedt Ontwikkeling en actieve rol bij realisatie van het nieuwe energiesysteem Programma glastuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen vastgesteld (gebiedsvisies)

  Duurzame Land- en Tuinbouw



34/155

Doel

Optimale integrale en laagdrempelige ondernemersdienstverlening

Prestatie   

Landbouwfoto wordt gemaakt Actieagenda MKB-ondernemersdienstverlening wordt uitgevoerd Samen met de teams in het fysieke domein hebben we stappen gezet in een efficiënte werkwijze richting de ondernemersdienstverlening Starten met de MIRT Verkenningsfase van de NederSaksenLijn.

Goede economische bereikbaarheid  als randvoorwaarde Ambitie 2: MKB sterk regionaal Ecosysteem Langetermijn investeren in Greenwise Campus



Helder profiel en sterke positionering als innovatieve maakindustrie/circulaire plastics Gerichte acquisitie



Toerisme en recreatie duurzaam laten groeien in een vrijetijds-economie

 

Emmen aantrekkelijk positioneren en promoten om bewoners, bezoekers, bedrijven en investeerders aan te trekken en te behouden



Een creatieve stad, welke aantrekkelijk is voor jonge professionals



Een levendige binnenstad (vanuit economisch oogpunt)



Versterken van het innovatief chemiecluster



Greenwise Campus heeft een sterk profiel en goede positionering in het noordelijk en landelijk ecosysteem  Samen met de Stichting Greenwise Campus en haar partners hebben we concrete stappen gezet richting een duurzame financieringsstrategie van Greenwise Campus  Samen met de Stichting Greenwise Campus en haar partners hebben we concrete stappen gezet richting een versterking van het maakindustrie ecosysteem Innovatief startup- en scale-up  Scale-up en start-up strategie ontwikkelen klimaat  Samen met Founded in the North het start-up en scale-up klimaat bevorderen met als doel het vestigen van 10 start-ups en 3 scale-ups Sterke verbonden clusters  Actieplan (slimme) maakindustrie is vastgesteld  Er is een start gemaakt met de uitvoering van de Drentse Agenda Defensie en Veiligheid Ambitie 3: Positionering en profilering: Emmen een sterk merk Ontwikkeling van een gedragen strategie voor Positionering en Profilering  Strategische Industrie Agenda is vastgesteld  Acquisitiestrategie wordt uitgevoerd op onze krachtsectoren met als resultaat het vestigen van bedrijven Door belangenbehartiging naar een  Helder krijgen wat de impact van de Clean Industrial Deal is op onze industrie sterke positionering  De structuur van een lobbytafel Circulaire Plastics/ Chemport Europe staat Internationale samenwerking  Samenwerking NG4 in Den Haag is gestructureerd en de DH Office is

ingericht  Duitsland agenda wordt uitgevoerd met daarin tenminste drie projecten met Stadt Lingen Ambitie 4: Aantrekkelijke en gastvrije gemeente





Herijken beleid recreatie en toerisme Inzicht krijgen in de verschillende doelgroepen om in te kunnen spelen op aanbod voorzieningen en te gebruiken voor citymarketing Vanuit Citymarketing samen met Stichting Promotie Emmen de basis van een kwaliteitsimpuls te voorzien ten aanzien van de website, beeldbank en uitagenda Werken aan de (online) zichtbaarheid o.a. door de eerste campagne te lanceren, voor zowel huidige als nieuwe inwoners Agenderen overzicht (ontbrekende) culturele voorzieningen die aantrekkelijk zijn voor jonge professionals, innovatie bevorderen en behoren bij een (boven) regionale stad Netwerk van creatieve makers zichtbaar maken

In co-creatie met alle stakeholders werken aan een levendige binnenstad  Inzet van citymarketing om de levendige binnenstad zichtbaar te maken Ambitie 5: Circulaire plastics - Europees koploper Samen met de provincie Drenthe is een gezamenlijke agenda circulaire plastics vormgegeven

35/155

Doel

Prestatie 

Er wordt concreet uitvoering gegeven aan de strategie van Chemport voor de koolstoftransitie en de strategie van Greenwise Circular Plastics, bijvoorbeeld door projecten als PlesTic - Ready, Care2Change en S3orted Versterken van de circulaire  Het actieplan Circulaire Economie wordt uitgevoerd en in 2026, aan maakindustrie (industriële symbiose) de hand van opgedane inzichten en verdiepende informatie, herijkt Ambitie 6: Talent, kennis en expertise in de regio Versterken van de regionale economie door beroepsonderwijs



Talent aantrekken en behouden: kennis en expertise in de regio Emmen studiestad







Samenwerking op het gebied van onderwijs, bedrijfsleven, zorg en overheid door gerichte LLO trajecten te starten en uit te voeren. NHLStenden en DCTerra optimaal faciliteren bij het ontwikkelen en realiseren van een BeroepsOnderwijsCampus voor MBO, HBO en WO-onderwijs. Talenten laten zien hoe goed het woon-werk klimaat is en dat er prachtige bedrijvigheid is om te werken. Onderzoek naar wensen en behoeften van MBO studenten

Wat mag het kosten? De lasten en baten van het gehele programma zijn als volgt: Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-14.772

-13.784

-12.840

-12.872

3.1 Economische ontwikkeling

-11.627

-10.883

-10.490

-10.496

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-218

-218

-218

-218

3.3 Bedrijfsloket en -regelingen

-249

-249

-249

-249

3.4 Economische promotie

-2.677

-2.434

-1.882

-1.909

Baten

2.861

2.890

2.920

2.948

3.1 Economische ontwikkeling

1.759

1.759

1.759

1.759

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

6

6

6

6

3.3 Bedrijfsloket en -regelingen

257

264

271

278

3.4 Economische promotie

839

861

883

905

Saldo van baten en lasten

-11.910

-10.894

-9.920

-9.924

Stortingen in reserves

-200

-200

-200

-200

Onttrekkingen aan reserves

1.145

877

0

0

Mutaties reserves

945

677

-200

-200

-10.965

-10.217

-10.120

-10.124

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Begrotingsresultaat voor opstellen van de kaderbrief

-8.628

-8.382

-8.839

-8.883

5

5

5

5

-8.623

-8.377

-8.833

-8.878

0

0

250

250

Kapitaallasten

-12

-12

-12

-12

Budgetneutrale wijzigingen

85

86

86

86

-2.250

-1.750

-1.450

-1.450

(bedragen x € 1.000)

Totaal Economie en Werkgelegenheid

Wijzigingen maart t/m juni Startbegroting Begroting 2026 Autonome ontwikkelingen

Grote opgaven

36/155

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Mutaties kleiner dan € 70.000 (bestaand beleid)

-40

-40

-40

-40

Loon- en prijs indexatie

34

37

41

63

Ontwikkelingen loonkosten

-160

-161

-161

-142

Mutaties Begroting 2026

-2.343

-1.840

-1.287

-1.246

Totaal

-10.965

-10.217

-10.120

-10.124

Onderstaand een nadere toelichting van de voorstellen nieuw beleid en autonome ontwikkelingen. Wanneer er een toelichting ontbreekt is er voor dit programma geen sprake van voorstellen. Mutaties Begroting

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Autonome ontwikkelingen

0

0

250

250

Circulaire economie

0

0

250

250

In de begroting is budget opgenomen inzake circulaire economie voor de jaren 2028 en 2029, deze zijn ten onrechte opgenomen. De dekking vanuit het strategische innovatie fonds (SIOF) loopt tot en met 2027, derhalve dienen de lasten ook tot en met dat jaar begroot te worden.

Indicatoren In onderstaande tabel zijn enkele gewenste indicatoren opgenomen en zijn daaraan waarden gekoppeld. PROGRAMMA 2 Effectindicatoren

Real.2022 Real.2023 Real.2024 Begr.2025 Begr.2026 Begr.2027 Begr.2028 Begr.2029

1 Totaal aantal werknemers in gem Emmen

48.834

50.130

51.330

51.350

51.350

51.350

51.350

51.350

2 Aantal toeristische overnachtingen

445.000

437.000

435.000

435.000

435.000

435.000

435.000

435.000

1 Aantal ha beschikbare bedrijvenkavels

111,5

107,5

88,5

85,8

79

73,4

69,5

64,4

2 Aantal ha uitgegeven bedrijvenkavels

4,0

17,8

1,5

6,9

5,5

3,9

5,1

25,8

Prestatie-indicatoren

Voor meer informatie over de verplichte beleidsindicatoren verwijzen we u naar de bijlage Beleidsindicatoren

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen: (indien geen vermeldingen, zijn er bij dit programma geen verbonden partijen) Recreatieschap Drenthe Gemeente Emmen participeert samen met 12 Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf. De portefeuillehouder Recreatie en Toerisme is lid van het algemeen bestuur. In het dagelijks bestuur heeft de gemeente Emmen geen zitting. Eems Dollard Regio (EDR) De portefeuillehouder werk is lid van het dagelijks bestuur en algemeen bestuur.

Vereniging Internationaler Naturpark Bourtanger Moor Bargerveen De gemeente Emmen heeft een zetel in het Dagelijks Bestuur en de ledenvergadering. Meer informatie over de verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.

37/155

Beleidskaders               

Kadernota Economie gemeente Emmen Detailhandelsstructuurvisie Notitie buitenlands beleid Duitslandagenda gemeente Emmen Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten voor tuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen Structuurvisie Erica Glastuinbouw Uitvoeringsplan Vierkant voor Werk Energienota Beleidskader Vrijetijdseconomie ‘Waardevol Toerisme – bestemming Emmen' Nota verblijfsrecreatie Algemene subsidieverordening gemeente Emmen Structuurvisie Werklocaties Emmen De digitale transitie van de Economie Actieplan Circulaire Economie Cultuurnota

38/155

Programma 3 Veiligheid

Programma inhoud Dit hoofdstuk beschrijft het programma Veiligheid voor 2026. Het behandelt de belangrijkste thema’s en prioriteiten voor de komende jaren. We blijven het vizier richten op ondermijning, veiligheid in dorpen en wijken, sociaal-maatschappelijke spanningen en verkeersveiligheid. Maar ook een thema als maatschappelijke weerbaarheid, dat het afgelopen jaar actueel is geworden, vraagt aandacht en tegelijkertijd inzet. Dat doen we in het besef dat de samenleving in een hoog tempo verandert. We signaleren trends en blijven voor uitdagingen staan op thema’s als woonoverlast en asielproblematiek. Daarbij is het goed om ons te realiseren dat Veiligheid niet het exclusieve domein van de gemeente is. Er is ook een belangrijke rol weggelegd voor onze samenwerkingspartners. Het is onze ambitie om met de partners in de veiligheidsketen een wendbare, weerbare en verbonden veiligheidsaanpak te creëren. Die ambitie wordt ook nadrukkelijk benoemd in het herziene Integraal Veiligheidsplan, dat in december aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. In het plan beschrijven we hoe we met onze ketenpartners de komende jaren het hoofd willen bieden aan complexe veiligheidsvraagstukken en welke afspraken wij daarover met hen willen maken.

Trends en ontwikkelingen Een effectieve veiligheidsaanpak begint met een goed beeld van wat er speelt. Daarom werken we informatiegestuurd met het gemeentelijk Datalab: we verzamelen en combineren gegevens en signalen uit verschillende bronnen van politie tot wijkteams in het Dashbord Veiligheid. Op basis daarvan identificeren wij de volgende thema’s waaraan we prioriteit geven en die ook terugkeren in het Integraal Veiligheidsplan 2026-2029:    

Ondermijning Digitale en maatschappelijke weerbaarheid Veilige dorpen en wijken Sociaal-maatschappelijke spanningen

Deze prioriteiten zijn niet willekeurig gekozen, maar afgeleid van het Integraal Veiligheidsplan, dat tot stand is gekomen op basis van breed opgezet participatief onderzoek. De thema’s zijn gekozen omdat ze zowel urgent zijn als breed worden herkend door betrokken partijen. Zo gaven partners en inwoners aan zich zorgen te maken over jeugdproblematiek (jonge aanwas, wapengebruik, criminele netwerken), digitale criminaliteit en het gevoel van

39/155

onveiligheid in specifieke wijken. Verkeersveiligheid, drugshandel en woonoverlast kwamen eveneens nadrukkelijk naar voren. Een terugkerende conclusie is dat veel veiligheidsvraagstukken complex en domein overstijgend zijn. Problemen als ondermijning, onbegrepen gedrag en woonoverlast vragen om samenwerking tussen gemeente, politie, zorg, welzijn en andere partners. Veiligheid maken we samen en is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De thema’s weerspiegelen dus de actuele veiligheidsbeleving in Emmen en vormen het vertrekpunt voor een gezamenlijke aanpak waarin samenwerking, maatwerk en integraliteit centraal staan. Daarom worden ze niet alleen hier benoemd, maar ook in het Integraal Veiligheidsplan en krijgen ze een uitwerking in de jaarlijkse Uitvoeringsplannen Veiligheid die de raad in januari bespreekt. De thema's worden in het hiernavolgende verder uitgewerkt in herkenbare prioriteiten. Ondermijning Het eerste thema is ondermijning. Daar besteden we al jaren op verschillende manieren aandacht aan, omdat de aanpak er van een zaak van de lange adem is. Daarom continueren we in 2026 de gestructureerde aanpak in het gemeentelijke Programma Ondermijning. In onze aanpak hebben thema’s met directe slachtoffers prioriteit. Dan gaat het om mensenhandel, jonge aanwas en zorgfraude.

Eerder hebben we ons als gemeente aangesloten bij de Drentse Aanpak Ondermijning, waarin Emmen een belangrijke rol speelt. Hoewel we dus prioriteren, zorgen we er ook voor dat we de gehele aanpak van ondermijning op orde hebben en houden. Beide programma’s worden hieronder kort toegelicht. Drentse Aanpak Ondermijning In 2024 is in Drenthe een stevig netwerk ontstaan van organisaties die samen ondermijning aanpakken. In 2025 zijn veel plannen afgerond door een uniforme aanpak op bijvoorbeeld het gebied van regelgeving. Zo wordt ‘shopgedrag’ van criminelen in Drentse gemeente voorkomen. Vanaf 2026 kijken we vooruit: hoe houden we de samenwerking sterk? Belangrijke onderwerpen zijn het op peil houden van regels en beleid, een gezamenlijk handhavingsteam en het inspelen op nieuwe maatschappelijke en juridische ontwikkelingen. Ook blijven we kennis en ervaringen delen. Programma Ondermijning gemeente Emmen De aanpak van ondermijning is complex en vraagt om een gestructureerde lange termijn aanpak met goede afstemming tussen partners. Ons doel is om, samen met onze partners, een weerbare en veilige omgeving te waarborgen, waarin criminaliteit geen kans krijgt om te ontstaan of zich te verdiepen. Naast het implementeren van de ambities uit de DAO, willen we binnen onze gemeente nog een aantal stappen extra doen.

We blijven ons inspannen om de interne en externe bewustwording van ondermijning te bevorderen. We werpen nog meer barrières op om te voorkomen dat het legale systeem wordt misbruikt voor illegale praktijken. Het is van belang dat (ook subtiele) signalen van ondermijning ons bereiken, zodat wij ondermijnende zaken actief kunnen verstoren. Criminelen krijgen minder kans door de strenge controles op de vergunningen, het sluiten van panden, het intrekken van zorgcontracten of het starten van een strafzaak. Zo houden we Emmen weerbaar en veilig. Digitale en maatschappelijke weerbaarheid Het tweede thema is digitale en maatschappelijk weerbaarheid, een thema dat een voorbeeld is hoe snel de maatschappij verandert. Het gaat over digitale weerbaarheid van inwoners (jong en oud) en ondernemers. Maar ook over het voorkomen van digitale fraude. Met uiteenlopende acties willen we deze weerbaarheid versterken. Dat geldt ook voor het fenomeen online aangejaagde ordeverstoringen. Door signalen tijdig te herkennen, kunnen we maatschappelijke onrust in de kiem smoren. In een breder kader vraagt maatschappelijke weerbaarheid aandacht en inzet. Het verwijst naar het vermogen van een samenleving om:

  

schokken en crises (zoals natuurrampen, pandemieën, cyberaanvallen) te weerstaan, zich aan te passen aan veranderende omstandigheden, en zich te herstellen na een crisis.

Tegen die achtergrond kunnen maatschappelijke weerbaarheid en crisismanagement niet los van elkaar worden gezien. We zijn deels voorbereid om te reageren op kritieke gebeurtenissen die de gemeentelijke bedrijfsvoering, mensen of eigendommen kunnen verstoren. Waar gaat het dan om? Denk aan vitale processen zoals energie 40/155

(langdurige uitval van stroom), drinkwater, voedselvoorziening, gezondheidszorg en communicatie, én om het versterken van sociale cohesie, democratische waarden en zelfredzaamheid. Voor de gemeente is een belangrijke rol weggelegd om schokken, dreigingen en ontwrichtingen te weerstaan, te absorberen en zich ervan te herstellen. Kortom crisismanagement is een essentieel onderdeel van maatschappelijke weerbaarheid. Het helpt niet alleen bij het reageren op acute noodsituaties, maar ook bij het versterken van de veerkracht van de samenleving tegen verstoringen op langere termijn. We baseren ons mede op de 'Handreiking weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau' van de VNG. Doel van de handreiking is gemeenten te helpen zich beter voor te bereiden op langdurige verstoringen en crises. Zo worden risico’s beperkt en is herstel en aanpassing sneller mogelijk. Maatschappelijke weerbaarheid is opgenomen in de Nationale Veiligheidsstrategie. In 2025 is een is een landelijke publiekscampagne gestart om bewustwording en handelingsperspectief te vergroten. De VRD sluit aan op de landelijke initiatieven en werkt aan een regionaal programma dat ook afstemming zoekt met de aanpak in Friesland en Groningen. Gemeenten in Drenthe spelen zoals hierboven beschreven een cruciale rol in het versterken van maatschappelijke weerbaarheid.

Ze zijn als eerste overheid het dichtst bij de inwoners en hebben directe invloed op lokale infrastructuur, communicatie en sociale netwerken. Naast onze eigen rol zullen wij met kennis en capaciteit deelnemen aan het programmateam van de VRD. Deze ontwikkelingen zullen aanzienlijke inspanningen van alle betrokkenen vragen, zowel op het personele als financiële vlak. Tegen deze achtergrond is het ronduit zorgelijk dat de financiële positie van de Veiligheidsregio’s onder druk staat door kabinetsbeleid. Waar juist extra financiële ondersteuning van de VRD’s nodig is om samen met de gemeenten maatschappelijke weerbaarheid vorm en inhoud te geven, komt ‘Den Haag’ onvoldoende over de brug. Over de financiering en de inhoud van de gemeentelijke inzet informeren wij u nader bij de Berap I 2026/kaderbrief 2027. Veilige dorpen en wijken Het derde thema is veilige dorpen en wijken. Dit is een breed thema, dat uiteenvalt in meerdere onderwerpen. We letten niet alleen op het aantal misdrijven en overlast, maar ook op hoe mensen hun gevoel van veiligheid ervaren. Want dat gevoel is net zo belangrijk als de feiten. Het gaat dus om twee kanten: de objectieve veiligheid (hoeveel criminaliteit en overlast er is) en de subjectieve veiligheid (hoe veilig mensen zich voelen).

Beide zijn belangrijk omdat het gevoel van onveiligheid een grote invloed heeft op het welzijn van inwoners en hun sociale leven. Wanneer we hierover in gesprek zijn met inwoners, de EOP’s of andere partners, kom een beeld naar voren dat het gevoel van veiligheid in het algemeen hoog is. Echter, er zijn ook onderwerpen waardoor dit gevoel onder druk staat. Deze onderwerpen komen hieronder nader aan bod. Veiligheid op straat De openbare ruimte moet een plek zijn waar iedereen zich vrij en veilig kan bewegen. Ongewenst gedrag zoals straatintimidatie, overlast of incidenten bij het station en in het uitgaansgebied heeft direct effect op het veiligheidsgevoel. Ook maatschappelijke onrust manifesteert zich vaak in de publieke ruimte. Daarom zetten we in op preventie, samenwerking met partners en duidelijke communicatie met inwoners. Onze ambitie is dat inwoners en bezoekers zich overal in Emmen veilig en welkom voelen. Dit doen we door vroegtijdig signaleren en ingrijpen bij overlast, gerichte inzet van boa’s en politie, afspraken met horeca en evenementenorganisaties, en aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte. Daarbij zoeken we steeds de balans tussen ruimte voor ontmoeting en recreatie enerzijds en veiligheid en leefbaarheid anderzijds. Asielproblematiek Nieuw-Weerdinge en omgeving hebben veel last van de nabijheid van het aanmeldcentrum in Ter Apel.

Iedere asielzoeker moet zich daar melden. Een aantal van hen komt uit veilige landen en maakt weinig kans op een verblijfsvergunning. Juist deze groep – vaak jonge mannen – zorgt voor overlast, houdt zich niet aan regels en veroorzaakt criminaliteit. Dit zorgt voor onveiligheid in het dorp en minder vertrouwen in de overheid. Veel asielzoekers reizen via station Emmen naar Ter Apel. Dit geeft extra druk en overlast op het station. Samen met de gemeente Westerwolde overleggen we regelmatig met de centrale overheid om dit probleem aan te pakken. Tot die tijd blijven we ook in 2026 streng controleren en handhaven. Dit heeft een sterke preventieve werking. De kosten van toezicht en handhaving werden tot nu toe door het Ministerie vergoed maar dit is naar de toekomst toe onzeker.