MPB 2026-2029 gemeente Elburg

Een zorgzame samenleving waarin niemand aan zijn lot wordt overgelaten en waar de zorg goed geregeld is.

Samenwerking tussen partijen verstevigen rondom de 18-/18+ overgang. Doorlopende zorglijn. Korte lijnen CJG, Sociaal Trefpunt.

De gemeente staat naast mantelzorgers en faciliteert ze.

Mantelzorgers ontvangen ondersteuning op maat, bijvoorbeeld bij het organiseren van dagopvang of respijtzorg. Er zijn 5 vrijwillige mantelzorgcoaches opgeleid en gecertificeerd om mantelzorgers te ondersteunen en te adviseren. De mantelzorgcoaches vormen een werkgroep en bieden extra informatie, en organiseren lotgenotencontacten. Jonge mantelzorgers ondersteuning en begeleiding bieden zodat ze zoveel mogelijk mee kunnen doen.

Cliënten geven in het Clientervaringsonderzoek (CEO) Wmo aan dat ze tevreden zijn over de kwaliteit en de passendheid van de ondersteuning.

Jaarlijks CEO Wmo uitvoeren. Jaarlijkse verbetercyclus met consulenten en Adviesraad sociaal domein. Kwaliteit van de voorzieningen bespreken tijdens contractgesprekken.

Taakveld Maatwerkdienstverlening 18Portefeuillehouder: wethouder J.W. Simonse Tot dit taakveld behoren vormen van jeugdhulp die door de gemeente als individuele (niet vrij toegankelijke) voorziening worden aangemerkt waaronder begrepen. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Preventief effect door: 1. Afname in doorverwijzingen omdat de ondersteuning in één keer goed is. 2. Afname ambulante ondersteuning (ZIN) 3. Afname GGZ behandeling (ZIN) 4. Afname verwijzingen huisartsen naar ZIN 5. Afname tot minimale wachtlijsten in de jeugdhulpketen Jeugdigen groeien gezond en veilig op zodat zij zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen. Voorliggende voorzieningen, vrij toegankelijke jeugdhulp en de niet-vrij toegankelijke jeugdhulp werken zo optimaal mogelijk samen.

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit)

Het versterken van het Centrum voor jeugd en gezin met: 1. Inzet van de verklarende analyse. 2. Ambulante begeleiding aanbieden vanuit het CJG. 3. GGZ-expertise borgen in het CJG 4. CJG-medewerkers in de huisartsenpraktijk realiseren

Dit is de basisdoelstelling van het programma JES. Alle doelstellingen en activiteiten binnen het implementatieplan JES (welke iedere twee jaar ontwikkeld wordt) dragen bij aan de doelstelling. Jeugd Elburg Samenwerken (JES). Daarin zijn verschillende werkgroepen actief. Onder andere de doorlopende lijnen, terugdringen en voorkomen van thuiszitters, interprofessioneel samenwerken en gezond en veilig oproeien.

45

Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel)

Ondersteuning wordt ingezet zo licht als nodig waardoor de inzet van zware ondersteuning terugloopt.

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Vanuit de regionale inkoop jeugdhulp is een actief partnerschap met de jeugdhulpaanbieders en er wordt ingezet op samenwerking in de keten. Er wordt ingezet op het versterken van de voorliggende voorzieningen, de vrij toegankelijke jeugdhulp en op preventie. Inzet van de Verklarende analyse: zorg in één keer goed inzetten.

46

Verplichte beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Jongeren met jeugdhulp

Elburg Gelderland

Nederland

% van 2022 alle jon2023 geren tot 2024 18 jaar

10,5 11,2* 11,4

13,9 14,6* 14,9

13,5* 13,9* 13,7

CBS

%

2021 2022 2023 2024

N.B. N.B. N.B. 0,2

0,3 0,2 0,3 0,3

0,3 0,3 0,3 0,4

CBS

Jongeren met jeugdbescherming

%

2021 2022 2023 2024

1,2 1,1 0,8 0,9

1,4 1,2 1,1 1,0

1,2 1,2 1,1 1,0

CBS

Lopende re-integratievoorzieningen

per 10.000 inw 1564jr

2021 2022 2023 2024

337 374 N.B. 238

187 195 N.B. 211

198 198 N.B. 203

CBS

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

per 10.000 inw

2021 2022 2023 2024

490 510 520 560

686* 695* 691* 709

702* 710* 700 720

CBS

Personen met een bijstandsuitkering

Per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder

2021 2022 2023 2024

164 167 154 149

350 302 290 292

431 367 345 344

CBS

%

2021 2022 2023 2024

2 1 1* n.n.b.

2 1 2* n.n.b.

2 1 2* n.n.b.

CBS

%

2021 2022 2023 2024

73,7 75,6 76,2 75,9

70,9 72,9 73,7 74,0

70,4 72,2 73,1 73,2

CBS

%

2021 2022 2023 2024

4 3 2 n.n.b.

5 5 5 n.n.b.

6 6 6 n.n.b.

Jongeren met een delict voor de rechter

%

2021 2022 2023 2024

1 1 1 n.n.b.

1 1 1 n.n.b.

1 1 1 n.n.b.

CBS

Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.

Banen

per 1.000 inw. 1564 jr

2021 2022 2023 2024

698* 706* 729* n.n.b.

787* 814* 831* n.n.b.

805* 825* 837* n.n.b.

LISA

Het aantal banen, in leeftijd van 15-74 jaar met een baan.

Jongeren met jeugdreclassering

Werkloze jongeren

Netto arbeidsparticipatie

Kinderen in uitkeringsgezin

Jaar

Bron

CBS

Omschrijving Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Het aantal re-integratie voorzieningen, per 10.000 inwoners in de doelgroep. Het aantal cliënten met een maatwerkarrangement per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015) per 10.000 inwoners. Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV-werkbedrijf. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

*= correctie aangebracht t.o.v. beleidsindicatoren in eerdere publicatie.

47

Financiën Meerjarencijfers per programma Hieronder vindt u de opbouw van de lasten en baten per begrotingsjaar onder programma 6. De getoonde bedragen geven het verschil weer tussen het betreffende begrotingsjaar en het voorgaande begrotingsjaar.

6. Sociaal domein

Meerjarencijfers per programma

Rekening

Begroting

Meerjarenbegroting 2026-2029

2024

2025

2026

2027

2028

2029

36.264.551

34.859.914

36.254.758

34.091.991

34.569.205

34.558.330

18.000

6.000

6.000

6.000

Lasten Bestaand beleid

Meicirculaire 2025 Mutatie algemene uitkering Perspectiefnota 2025 Voortzetten ouder/kind pakket

152.000

Stelpost MJOP

28.300

28.300

28.300

28.300

566.000

376.000

376.000

376.000

406.850

406.850

406.850

406.850

Jeugdhulp

3.227.034

3.227.034

3.227.034

3.227.034

Structurele Ombuiging*

-250.000

-250.000

-250.000

-250.000

-500.000

-750.000

-1.250.000

-203.517

-173.618

-52.837

-17.617

-15.008

Storting voorziening Dorpshuizen en Zwembad Indexatie welzijnsinstellingen Maatwerkvoorzieningen Wmo

125.218

Ingroei Ombuiging**

Begroting 2026 Diversen en prijscompensatie

-204.965

Investeringen

-2.608

Investeringen MIP Mutaties begrotingssubsidie Onderhoudsvoorziening en -last WSW mutatie vanuit meicirculaire 2024 Totaal lasten programma

-15.211

-2.918

23.997

153.641

379.200

109.942

-23.570

615.837

199.000

192.000

187.000

171.000

36.264.551

34.859.914

40.734.184

37.633.682

38.001.725

38.377.323

13.345.091

6.688.387

9.845.469

6.776.585

6.786.363

6.781.363

-3.519

-3.523

-3.495

-537

Baten Bestaand beleid

Begroting 2026 Diversen en prijscompensatie

48

Totaal baten programma

13.345.091

6.688.387

9.841.950

6.773.062

6.782.868

6.781.363

-22.919.460

-28.171.527

-30.892.234

-30.860.620

-31.218.857

-31.595.960

Saldo Saldo van baten en lasten

*structurele invulling (geen taakstelling meer) heeft plaatsgevonden waarbij er verwacht wordt dat er minder jeugdigen doorstromen naar gespecialiseerde jeugdhulp. Dit is in lijn met het beleid doordat flink geïnvesteerd is in de ‘voorkant’ namelijk preventie en tijdige inzet van partijen. Verdere monitoring van de ontwikkelingen zal plaatsvinden via de reguliere planning en control cyclus. **Nader toegelicht als taakstelling onder Programma Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien.

49

Programma 7 Volksgezondheid en milieu De gemeente Elburg is verantwoordelijk voor de inzameling van afval en voor het aanleggen en onderhouden van de riolen. Hiervoor int de gemeente een kostendekkende belasting (riool- en afvalstofheffing). Daarnaast gaat dit programma over duurzaamheid, milieubeheer, volksgezondheid en begraafplaatsen.

Visie Visie op Leefstijl De gemeente Elburg staat voor gezond opgroeien, gezond ouder worden en het verkleinen van gezondheidsachterstanden. We zetten in op een gezonde leefstijl en het maken van gezonde keuzes. Daarbij is specifiek aandacht voor gezonde voeding, meer bewegen, terugdringen alcohol- en drugsgebruik. Ook de inrichting van de (leef)omgeving is daarin een belangrijke factor. Visie op duurzaamheid We zijn op weg om in 2050 een klimaatneutrale en klimaatbestendige gemeente te zijn. Dat is nodig omdat zonder ingrijpen het klimaat dusdanig verandert dat de leefbaarheid van onze woon- en leefomgeving onder druk komt te staan. Maar verduurzamen gaat niet zonder slag of stoot. De druk op het elektriciteitsnetwerk vraagt om netneutrale oplossingen en slimme energienetwerken die lokaal opgewekte energie kunnen uitwisselen. Ook moeten we ons aanpassen aan het klimaat door rekening te houden met droogte, hitte en felle stortbuien. Dit kunnen we als gemeente niet alleen bereiken. Samenwerken en een integrale aanpak met koppelingen naar ruimtelijke inrichting en mobiliteit zijn nodig, waardoor meerwaarde en synergie ontstaat.

Nieuw beleid en autonome ontwikkelingen

In het volgende gedeelte treft u het nieuwe beleid en de autonome ontwikkelingen voor dit programma, zoals die zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2025. Geluid- en bodemtaken Het gaat hier om wettelijke taken op het gebied van bodemkwaliteitsbeheer en geluid die met de komst van de Omgevingswet van de provincie naar de gemeente zijn gegaan. Uitvoering geschiedt door de Omgevingsdienst. Deze wettelijke taken worden uitgevoerd en gefinancierd uit de lopende begroting.

Samenwerkende partijen

We werken aan de beoogde maatschappelijke effecten samen met verbonden- en samenwerkende partijen.             

GGD Icare Stichting Jeugd Noord Veluwe (SJNV); De SJNV is verantwoordelijk voor het basisteam Jeugd. Het basisteam Jeugd vormt samen met Icare JGZ en GGD JGZ het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Stichting WIEL Tactus Verslavingszorg Sport- en beweegaanbieders Fysiotherapiepraktijken Kinderopvangorganisaties Scholen Regionale samenwerking met de overige Noord-Veluwse gemeenten; begeleiden en ondersteunen regionale duurzaamheidsprojecten, kennisuitwisseling riolering en afvalinzameling. Afvalwaterketenteam Nunspeet, Elburg en Waterschap Omrin Omgevingsdienst Veluwe (OD Veluwe);

50

Doelen en activiteiten taakvelden Taakveld Volksgezondheid Portefeuillehouder: wethouder J.W. Simonse Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Afname van alcoholgebruik, drugs en roken onder jongeren Verbetering van de mentale gezondheid onder jongeren

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Vanuit programma Kansrijk Opgroeien werken we nauw samen met onze partners waaronder scholen, kerken en sportaanbieders. We focussen ons op het beinvloeden van de omgeving van jongeren om zo hun leefomgeving gezonder te maken. Zo organiseren we activiteiten om te stimuleren dat ouders tijd doorbrengen met hun kind. Verder ondersteunen we nadrukkelijk de scholen en sportaanbieders met als doel de omgeving positiever en gezonder te maken. Ook informeren en trainen we ouders/opvoeders, trainers en docenten om hun belangrijke rol duidelijk te maken. Dit doen we op basis van de inzichten van de programma's OKO en JOGG.

Taakveld Riolering Portefeuillehouder: wethouder L. Oosterloo Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel)

Voldoen aan de zorgplicht riolering door een doelmatige afvoer van rioolen hemelwater. Voorkomen van wateroverlast in woonwijken. Toename oppervlakte (ha) verharding waar regen- en afvalwater wordt gescheiden.

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) We onderhouden het rioleringsstelsel door middel van periodieke inspecties, het reinigen van rioolbuizen en het herstellen of vervangen van verouderde riolen. Het vernieuwen van riolering wordt waar mogelijk gekoppeld met andere doelstellingen als wegbeheer, waardoor er integraal en dus efficiënt wordt gewerkt en de overlast voor bewoners beperkt wordt. In 2026 wordt er een Systeemoverzicht Stedelijk Water opgesteld, die – breder is dan alleen riolering – het functioneren van het watersysteem weergeeft, de knelpunten in het systeem identificeert en de bijbehorende maatregelen formuleert. Op basis hiervan kunnen we gerichte en doeltreffende maatregelen nemen, zowel op het gebied van waterkwaliteit (vervuiling) als –kwantiteit (droogte, overlast). De nieuwe klimaatstresstest brengt in kaart welke wijken of straten kwetsbaar zijn voor wateroverlast. Ook deze kaart gebruiken we om gerichte maatregelen te nemen. Door campagnes proberen we inwoners bewust te maken van de noodzaak om minder drinkwater te gebruiken en geen vet, doekjes etc. in het riool te werpen. Dit voorkomt verstoppingen, verlaagt de onderhoudslast en draagt bij aan een doelmatig functioneren van het rioolstelsel en de afvalwaterzuivering. Bij zowel nieuwbouwprojecten als herontwikkelingen wordt er uitgegaan van het principe “vasthouden, bergen, afvoeren”.

Hierdoor zijn we weerbaarder voor zowel droogte als wateroverlast. Bij nieuwbouwprojecten worden een gescheiden riool en genoeg infiltratievoorzieningen aangelegd. We gaan verder met het afkoppelen en vergroenen van bestaande wijken en straten. Bij deze projecten proberen we de bewoners te betrekken en te enthousiasmeren voor klimaatadaptatie, om te stimuleren dat zij ook maatregelen in hun tuinen treffen. Dit doen we door bijvoorbeeld een boom te schenken.

51

Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel)

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Ook blijven we ons inzetten voor subsidies voor bewoners voor bijvoorbeeld groene daken, tegelwippen of regentonnen, om wateroverlast en hittestress te verminderen, grondwater aan te vullen en regenwater nuttig te gebruiken.

Taakveld Afval Portefeuillehouder: wethouder L. Oosterloo Tot dit taakveld behoren de inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Realisatie van de landelijke doelstellingen Van Afval Naar Grondstof (VANG), doelstelling is om in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen. Een optimale combinatie van bron- en na-scheiding waarbij het gemak voor de burger is gekoppeld aan maximale recycling.

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit)

Blijven inzetten op een combinatie van bron- en na-scheiding. Invoeren van een tariefprikkel op restafval doormiddel van Diftar Waar nodig lokaal de inzamelinfrastructuur optimaliseren voor Diftar. Onderzoeken haalbaarheid Diftar+.

Taakveld Milieubeheer Portefeuillehouder Milieu: wethouder L. Oosterloo Portefeuillehouder Duurzaamheid: wethouder B. Jeensma Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu.

Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel)

1.

2. 3.

Een energietransitie gericht op energie besparen en het gebruik van alleen nog schone, lokale en duurzaam opgewekte energie. Dit moet leiden tot een klimaatneutrale samenleving. Een circulaire economie waarbij grondstoffen hun waarde behouden en afval niet meer bestaat. Een duurzaam ingerichte leefomgeving die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Een veilig, schoon en gezond leefmilieu

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Vanuit een nieuw, nog op te stellen Programma Duurzaamheid werken we aan deze doelen. Projecten en activiteiten die daarin worden opgenomen zijn onder meer de al lopende op het gebied van:  Aanpak Warmtetransitie, volgend uit de Transitievisie Warmte en het nieuwe Warmteprogramma dat nu opgesteld wordt;  Projecten die bijdragen aan een toekomstbestendig energiesysteem;  Lokale Isolatie Aanpak  Duurzaamheidsleningen  Klimaatestafette  De CO2-prestatieladder gericht op een klimaatneutrale gemeentelijke organisatie in 2035  We brengen in beeld wat nodig is om in 2030 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken en welke rol we daarin als gemeente hebben.  Projecten op het gebied van afvoer van regenwater, voorkomen van hittestress, meer groen in gebouwde omgeving Veel werkzaamheden volgen uit wetgeving en betreffen uitvoeringstaken die door de Omgevingsdienst Veluwe worden uitgevoerd. Vergunningverlening, handhaving en advies.

52

Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel)

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Nieuwe ontwikkelingen moeten minimaal voldoen aan de wettelijke regels voor de milieuaspecten luchtkwaliteit, geur, geluid, bodem- en waterkwaliteit, trillingen en externe veiligheid. We werken ‘Gebiedsstreefbeelden’ uit samen met de Omgevingsdienst Veluwe. Daarin onderzoeken we voor deze aspecten in welke gebieden we meer of minder ruimte laten waardoor ontwikkelingen mogelijk zijn en tegelijkertijd een goed woon- en leefklimaat geborgd is. Voor geluid stellen we in 2026 de BGE (basisgeluidemissie) vast. Door hierop vijfjaarlijks te monitoren houden we de geluidbelasting op woningen beter in de gaten en kunnen we gepaste maatregelen treffen als nodig.

Taakveld Begraafplaatsen Portefeuillehouder: wethouder L. Oosterloo Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken op het terrein van de lijkbezorging. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Het zorgen voor betaalbare lasten voor de inwoners van Elburg

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) De kosten van de begraafplaats zo betaalbaar mogelijk houden, waarbij de kostendekkendheid 85% blijft.

53

Verplichte beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Jaar

Elburg

Gelderland

Nederland

Omvang huishoudelijk restafval

2021 2022 2023 kg per in2024 woner

229 199 196 n.n.b.

100* 93* 94 n.n.b.

2021 2022 2023 2024

19 28 N.B. n.n.b.

21* 29 N.B. n.n.b.

Hernieuwbare elektriciteit

%

Bron

Omschrijving

164* 152* 150 n.n.b.

CBS

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Dit is lastig om te vergelijken doordat sommige gemeenten aan bronscheiding doen en anderen aan nascheiding.

33 41 N.B. n.n.b

Klimaatmonitor

Duurzaam opgewekte energie uit zon, wind, water, biomassa.

*= correctie aangebracht t.o.v. beleidsindicatoren in eerdere publicatie.

Financiën Meerjarencijfers per programma Hieronder vindt u de opbouw van de lasten en baten per begrotingsjaar onder programma 7. De getoonde bedragen geven het verschil weer tussen het betreffende begrotingsjaar en het voorgaande begrotingsjaar. 7. Volksgezondheid en milieu Meerjarencijfers per programma

Rekening 2024

Begroting 2025

2026

Lasten Bestaand beleid

8.749.654

8.821.282

9.092.209

7.583.479

7.754.895

7.764.778

267.596

145.806 1.600 8.000 17 10.937

146.470 1.440 8.000 27 25.956

215.461 2.280 12.476 63 4.660

Begroting 2026 Diversen en prijscompensatie Investeringen Investeringen MIP Mutaties begrotingssubsidie Onderhoudsvoorziening en -last Klimaatbeleid vanuit CDOKE (SPUK) Lokale aanpak Isolatie (SPUK)

8 735

Meerjarenbegroting 2026-2029 2027 2028

2029

845.192

Totaal lasten programma

8.749.654

8.821.282

10.205.740

7.749.839

7.936.788

7.999.718

Baten Bestaand beleid

9.691.829

8.730.287

9.136.075

7.694.075

8.435.817

8.630.935

Begroting 2026 Lokale aanpak Isolatie (SPUK)

845.192

Totaal baten programma

9.691.829

8.730.287

9.981.267

7.694.075

8.435.817

8.630.935

Saldo Saldo van baten en lasten

942.175

195.895

224.473

55.764

-499.000

-631.217

54

Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Dit programma gaat over de volkshuisvesting. Het gaat om de juiste woning, voor de juiste persoon op het juiste moment en de juiste plaats. Ruimtelijke projecten dragen daaraan bij, evenals het grondbeleid. Ruimtelijke projecten gaan niet alleen over woningbouw. Het gaat over de inrichting van het gehele gemeentelijk grondgebied. Inclusief bedrijventerreinen, landschap, natuur, gemeenschappelijke voorzieningen. De omgevingswet met haar instrumenten staat daarin centraal.

Visie

De gemeente Elburg kiest voor inrichting van een duurzame leefomgeving, waarbij wonen, werken, recreatie en verkeer worden afgestemd op de behoeften van de samenleving. Een integrale afweging en de daaruit volgende keuzes, inclusief de daarbij behorende gevolgen dragen bij aan die duurzame leefomgeving. Binnen die duurzame leefomgeving zijn voldoende woningen voor alle doelgroepen, afgestemd met de lokale en regionale partners. In 2020 is de Woonvisie 2020-2025 vastgesteld. In de woonvisie zijn de ambities en opgaven opgenomen waar het gaat om woningbouw. Grofweg staan vier thema’s centraal in de woonvisie:    

Beschikbaar en betaalbaar wonen Duurzaam wonen Wonen met zorg en ondersteuning Focus op doelgroepen

Om de doelen te bereiken hanteert de gemeente situationeel grondbeleid. Enerzijds geeft dit mogelijkheid om afhankelijk van de situatie in bepaalde gevallen te kiezen voor actief grondbeleid om zoveel mogelijk grip te hebben op de locatieontwikkelingen. Anderzijds geeft situationeel grondbeleid de mogelijkheid om in een ander geval, indien het risico te groot is, te kiezen voor een passief grondbeleid en het meer aan de markt over te laten. Ook zijn er mixvormen mogelijk waarbij de gemeente samenwerkt met marktpartijen. De laatste twee worden ook wel faciliterend grondbeleid genoemd. Bij actief grondbeleid heeft de gemeente de meeste regie en bij faciliterend grondbeleid wordt de regie meer uit handen gegeven.

Nieuw beleid en autonome ontwikkelingen In het volgende gedeelte treft u het nieuwe beleid en de autonome ontwikkelingen voor dit programma, zoals die zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2025. Woonwagenstandplaatsen (2026, incidenteel € 100.000) Er is sprake van langjarig achterstallig onderhoud van de sanitair gebouwen bij de woonwagenstandplaatsen aan de Giek. Als verhuurder van de standplaatsen zijn wij verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de standplaatsen en verplicht hier zorg voor te dragen. Cofinanciering Molenkamp (2026, incidenteel € 150.000) We werken aan een gebiedsontwikkeling Molenkamp samen met voetbalvereniging ESC, de korfbalvereniging KVE, Omnia, Groenstad Elburg, tuinderij en vastgoedeigenaren. In de gebiedsontwikkeling komen (zorg)appartementen, dagbesteding, tuinderij en midden huurwoningen. Voor de buitenruimte vragen we subsidie aan bij de Regiodeal Zwolle. Daarvoor is minimaal 50% cofinanciering vanuit de gemeente nodig. Meerjarenonderhoudsplanning gemeentelijk vastgoed (structureel, € 732.000) Voor het gemeentelijk vastgoed hebben we een accommodatiebeleid. Dit beleid vertaalt zich in een beheerplan onderhoud gebouwen. Vanuit het beheerplan stellen we een onderhoudsplanning op. Daarbij kijken we 15 jaar vooruit. De bedragen zijn gebaseerd op het minimaal benodigde onderhoud.

Op basis van een inspectie is bepaald wanneer onderhoud daadwerkelijk nodig is.

55

Gebiedsopgave Corridor A28-Flevoland Vanuit de samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe wordt gewerkt aan gebiedsopgaven. Voor de gemeente Elburg vraagt dit richting 2026 een preverkenning voor de gebiedsopgave Corridor A28 – Flevoland. Deze opgave hangt nauw samen met andere Elburgse projecten als Hub ‘t Harde, ontsluiting en ontwikkelingen Kruismaten, de woningbouwambitie en de strekdam. Ook de plannen van defensie spelen een rol.

Samenwerkende partijen

We werken aan de beoogde maatschappelijke effecten samen met verbonden partijen:     

Woningbouwcorporaties en categorale instellingen Huurportaal Noord-Veluwe, de Urgentiecommissie en Bezwarencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe en de Centrale Uitgang (Project)ontwikkelaars: de woningbouwopgave Omgevingsdienst Veluwe (ODV) en alle overige netwerkpartners (bijv. GGD, waterschap, provincie VNOG, buurgemeenten etc.) Participatiepartners, waaronder de bewoners en ondernemers van de gemeente Elburg.

Doelen en activiteiten taakvelden Taakveld Ruimtelijke ordening Portefeuillehouder: wethouder A.C. Sneevliet-Radstaak Tot dit taakveld behoren taken op grond van o.a. de Wet ruimtelijke ordening en Omgevingswet. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Een strategisch toekomstbeeld en afwegingskader voor ontwikkelingen in de gemeente Elburg. Actuele regeling en waar mogelijk meer planologische ruimte bieden voor ontwikkeling in de gemeente Elburg

Integraal samenwerken volgens het gedachtegoed van de Omgevingswet, waarbij de inwoners minimaal dezelfde dienstverlening krijgen als nu het geval is.

Gebiedsopgave corridor A28 – Flevoland

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) De gemeente Elburg werkt aan een nieuwe Omgevingsvisie voor Elburg 2040. Dit is een integrale visie op de fysieke leefomgeving van de gemeente. De visie heeft voor de zomer 2025 ter inzage gelegen. Inwoners en organisaties konden hun zienswijzen bekend maken. Na de zomer volgt de vaststelling van de visie door de gemeenteraad. Fasegewijs opstellen van het Omgevingsplan gemeente Elburg. Voor 2032 moet er een actueel Omgevingsplan liggen dekkend voor het gehele gemeentelijk grondgebied. Bovenliggend doel van de Omgevingswet is het verbeteren van de dienstverlening, versnellen van processen en betere besluitvorming. Daarvoor is gewerkt aan het professionaliseren van het proces Intake- en Omgevingstafel, wordt de Omgevingsvisie geactualiseerd, wordt een integraal Omgevingsplan opgesteld en passen we het nieuwe instrument Omgevingsprogramma's toe. Verder voeren we toepasbare regels in waardoor inwoners en organisaties via eenvoudige vragenschema's snel tot goede antwoorden komen, hebben we verordeningen aangepast op de wet en samenwerkingsafspraken met ketenpartners vastgelegd. De komende tijd borgen we al deze afspraken en werkwijzen in de organisatie zodat we vertrouwd raken met deze nieuwe processen. Vanuit de samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe wordt gewerkt aan gebiedsopgaven.

Voor de gemeente Elburg vraagt dit in 2025 een preverkenning voor de gebiedsopgave Corridor A28 – Flevoland.

Taakveld Grondexploitatie Portefeuillehouder: wethouder A.C. Sneevliet-Radstaak Tot dit taakveld behoren activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie.

56

Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Het voeren van een grondbeleid dat bijdraagt aan het bereiken van de ruimtelijke doelstellingen, grip en overzicht houdt op de grondexploitaties en tevens voldoende mogelijkheden geeft voor kostenverhaal.

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Eind 2019 is de nota grondbeleid (2019-2022) vastgesteld. Om de vier jaar dient de gemeente een nieuwe nota grondbeleid vast te stellen. Door het werk omtrent het voorkeursrecht heeft dit vertraging opgelopen. In het derde kwartaal van 2025 wordt dit aangeboden aan de raad.

Taakveld Wonen en bouwen Portefeuillehouder: wethouder A.C. Sneevliet-Radstaak Tot dit taakveld behoren gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Wat willen we bereiken? (maatschappelijk doel) Voor iedereen een juiste woning op het juiste moment op de juiste plaats.

Bouwen in alle kernen Ouderen en zorgbehoevenden kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen.

Verruimen mogelijkheden wonen in het buitengebied

Aandacht voor specifieke doelgroepen

Voor iedereen een juiste woning op het juiste moment op de juiste plaats.

Wat gaan we ervoor doen? (Activiteit) Tot 2030 circa 800 woningen toevoegen aan de woningvoorraad, met oog voor de kleinere huishoudens (alleenstaanden, starters en senioren). De gemeente Elburg werkt aan woningbouw op de volgende locaties: Nieuwe Haven, Vossenakker Noord, Horstkamp (Elburg), Hokseberg ('t Harde), Gerichtenweg (Hoge Enk), Waterlanden II (Doornspijk). Met het opleggen van het voorkeursrecht op verschillende gronden in de kernen Elburg/Oostendorp, Doornspijk en 't Harde is de eerste stap gezet voor het realiseren van ongeveer 900 woningen voor de periode daarna. De opgave voor Wonen en Zorg in beeld brengen voor de Noord-Veluwe en Elburg. Deze opgave gaat landen in het op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Doorstroming stimuleren door het inzetten van een verhuiscoach voor senioren binnen de sociale huursector. Faciliteren van woningaanpassingen in de bestaande woningvoorraad waaronder continueren Gewoon Gemak en aanbieden van de Toekomstbestendig Wonen Lening. Daarnaast wordt dit onderwerp meegenomen bij de verdere planvorming en beleid. Er is gestart met de quick-wins zoals woningsplitsing op woonbestemmingen en wonen in bestaande opstallen op woonbestemming en mantelzorgwoningen. Deze zaken zijn verwerkt in de Omgevingsvisie. De volgende stap is het opstellen van een beoordelingskader voor het toevoegen van woningen in het buitengebied.

Tijdelijke huisvesting kan een belangrijke rol spelen bij het opvangen van de grote vraag naar alternatieve/kleine/goedkope woonvormen voor 1- en 2-persoonshuishoudens. Deze vraag is het gevolg van de toenemende taakstelling statushouders, asielzoekers en Oekraïners, alsmede de benodigde uitstroom uit tijdelijke instellingen, beleid rondom vitale vakantieparken, de stijging van het aantal urgentietoewijzingen en toenemende woningbehoefte van ‘overige spoedzoekers’. Daarbij is het essentieel dat vanuit de tijdelijkheid kan worden doorgestroomd naar een permanente woning. Tot 2030 circa 800 woningen toevoegen aan de woningvoorraad, met oog voor de kleinere huishoudens (alleenstaanden, starters en senioren). De gemeente Elburg werkt aan woningbouw op de volgende locaties: Nieuwe Haven, Vossenakker Noord, Horstkamp (Elburg), Hokseberg ('t Harde), Gerichtenweg (Hoge Enk), Waterlanden II (Doornspijk).

Verplichte beleidsindicatoren 57

Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ waarde

Euro’s x 1.000

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

Demografische druk

%

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

Euro

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Euro

Jaar 2021 2022 2023 2024 2025

Elburg 287 307 345 363 n.n.b.

Gelderland 281 310 364* 380 n.n.b.

Nederland 290 317 368 379 n.n.b.

2021 2022 2023 2024

17,1 1,3 3,4 n.n.b.

8,0 8,4 9,6 n.n.b.

8,9 9,3 9,1 n.n.b.

2021 2022 2023 2024 2025 2021 2022 2023 2024 2025 2021 2022 2023 2024 2025

80,3 80,0 79,5 80,9 80,6 572 739 774 821 877 659 828 864 918 980

73,7 74,0 74,0 74,3 74,8 740 847 876 933 987 800 914 938 996 1.052

70,1 70,3 70,3 70,4 70,8 733 823 860 957 810 905 942 1.050

Bron

Omschrijving

CBS

De gemiddelde WOZ waarde in duizenden euro’s.

ABF

CBS

COELO

COELO

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar. Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

*= correctie aangebracht t.o.v. beleidsindicatoren in eerdere publicatie.

Financiën Meerjarencijfers per programma Hieronder vindt u de opbouw van de lasten en baten per begrotingsjaar onder programma 8. De getoonde bedragen geven het verschil weer tussen het betreffende begrotingsjaar en het voorgaande begrotingsjaar. 8. Volkshuisvesting, R.O. en stedelijke vernieuwing

Meerjarencijfers per programma

Rekening

Begroting

2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2026-2029 2027

2028

2029

3.770.677

3.183.091

3.536.859

3.784.787

3.700.544

3.700.531

-77.613

-382.671 800 511.119 2.667 -81.571

-178.301 747 519.311 2.667 -84.997

-51.158 693 519.311 2.667 -88.822

3.954.414

3.835.131

3.959.971

4.083.222

Lasten Bestaand beleid Perspectiefnota 2025 Onderhoud woonwagenstandplaats Cofinanciering Molenkamp

100.000 150.000

Begroting 2026 Diversen en prijscompensatie Investeringen Verrekeningen grondbedrijf Investeringen MIP Onderhoudsvoorziening en -last Totaal lasten programma

-256.663 501.831

3.770.677

3.183.091

Baten

58

Bestaand beleid

1.047.318

1.215.400

1.083.589

1.052.864

-6.953

-36.638

1.412.628

1.022.628

Begroting 2025 Verrekeningen grondbedrijf Totaal baten programma

3.366

1.047.318

1.215.400

1.076.636

1.016.226

1.412.628

1.025.994

-2.723.359

-1.967.961

-2.877.778

-2.818.905

-2.547.343

-3.057.228

Saldo Saldo van baten en lasten

59

Programma Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien Conform artikel 8 van het BBV bevat het programmaplan onder meer een:    

Een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen Een overzicht van de kosten van overhead Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting en Het bedrag voor onvoorzien.

Algemene dekkingsmiddelen

De gemeente kent in principe twee inkomstenstromen namelijk:  

Inkomsten die direct zijn onder te brengen onder een programma vanwege de directe relatie, gedacht kan hierbij worden aan de rioolrechten en afvalstoffenheffing. Inkomsten met een algemeen karakter die niet direct zijn toe te wijzen aan een programma maar die wel van substantieel belang zijn voor het in stand kunnen houden van ons voorzieningenniveau. Er is geen sprake van een direct bestedingsdoel. Deze laatste categorie wordt opgenomen als voorgeschreven programmaonderdeel onder de naam ‘Algemene dekkingsmiddelen’.

Omschrijving Algemene uitkering gemeentefonds Inkomsten uit deelnemingen BNG Alliander Lokale heffingen OZB eigenaren (woningen) OZB eigenaren (niet-woningen) OZB gebruikers (niet-woningen) Forensenbelasting Toeristenbelasting Precariobelasting (terrassen) Reclamebelasting

Totaal

2026 2027 2028 2029 51.542.558 53.108.000 53.195.000 54.790.000 182.252 213.227 395.479

188.631 220.690 409.321

194.290 227.311 421.601

194.290 227.311 421.601

3.793.978 1.230.780 925.912 207.070 446.800 60.877 74.507 6.739.924

3.877.446 1.257.857 946.282 214.633 463.152 63.112 77.208 6.899.690

3.962.749 1.285.530 967.100 221.515 478.032 65.146 79.665 7.059.737

4.049.930 1.313.812 988.376 228.842 493.873 67.311 82.281 7.224.425

58.677.961 60.417.011 60.676.338 62.436.026

Overhead

Onder overhead worden de volgende kosten verstaan: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Onder programma 0. Bestuur en Ondersteuning, taakveld 0.4 Overhead, is zichtbaar gemaakt hoeveel lasten en baten er op het gebied van overhead meerjarig begroot zijn.

Vennootschapsbelasting (VPB)

Op 1 januari 2016 is de Wet “Modernisering VPB-plicht overheidsondernemingen” in werking getreden. Er is sprake van belastingplicht voor de Wet op de vennootschapsbelasting (VPB) 1969 indien aan de hand van de volgende criteria geconcludeerd kan worden dat een (cluster van) activiteit(en) een onderneming in fiscale zin vormt:   

Er is een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid, Welke deelneemt aan het economisch verkeer en Er is sprake van een (geobjectiveerd) winststreven.

Voor een zeer groot aantal activiteiten van de gemeente geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria en deze daardoor niet worden geraakt door de VPB. Voor de activiteiten waar geen aangifteplicht voor geldt 60

hoeft geen fiscale administratie ingericht en gevoerd te worden. Voor de activiteiten waar wel een aangifteplicht voor geldt is een fiscale administratie ingericht en gevoerd. Voor de gemeente Elburg geldt dat met name het grondbedrijf onderhevig is aan VPB-betalingen. Op basis van de herzieningen van onze grondexploitaties bij de jaarrekening 2024 wordt in de begroting 2026 uitgegaan van de volgende lasten aan vennootschapsbelasting: Omschrijving Vennootschapsbelasting

2026 180.000

2027 0

2028 87.000

2029 0

Deze lasten worden gedekt door de reserve bouwgrondexploitatie, dus de vennootschapsbelasting heeft geen effect op de structurele begrotingsruimte.

Onvoorzien

Het bedrag voor onvoorzien wordt in onze gemeente in zijn geheel op één programma geraamd. De stelpost onvoorzien kan door het college worden ingezet voor incidentele onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare uitgaven die niet zijn opgenomen in de begroting. Per begrotingsjaar is € 50.000 geraamd. De stelpost structureel onvoorzien kan door het college worden ingezet voor structurele onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare uitgaven die niet zijn opgenomen in de begroting. Per begrotingsjaar wordt telkens gerekend met € 10.000. Omschrijving Onvoorzien Onvoorzien incidenteel Onvoorzien structureel

2026

2027

2028

2029

50.000 10.000

50.000 20.000

50.000 30.000

50.000 40.000

Totaal

60.000

70.000

80.000

90.000

Stelposten en inzet vrije reserves Omschrijving

2026 926.000

2027 453.000

2028 66.000

2029 72.000

-

500.000

750.000

1.250.000

-

-

1.145.000

1.101.000

-

500.000

1.895.000

2.351.000

Stelpost ruimte onder plafond BTW compensatiefonds Stelpost eigen bijdrage jeugdzorg

-

-

374.000 326.000

374.000 335.000

Stelpost verkorten trajectduur jeugd

-

-

85.000 785.000

88.000 797.000

Totaal Stelposten

-

500.000

2.680.000

3.148.000

Inzet ruimte reserves als structurele dekking (pr. 0) Stelpost Ombuigingen sociaal domein (pr. 6) Stelpost Hervormingsagenda ‘Deskundigen cie-Van Ark 2027’

Inzet ruimte reserves als structurele dekking In de begrotingsjaren 2026 tot en met 2029 is gebruik gemaakt van het inzetten van een deel van de algemene reserves als structurele dekking. Hiermee is begrotingsruimte gecreëerd om een ombuigingstraject te starten met als einddoel de toekomstige baten en lasten weer in evenwicht te brengen. Deze structurele begrotingsruimte is verantwoord als baten stelpost (onttrekking vanuit de reserve). Stelpost (taakstelling) ombuigingen sociaal domein 61

Teneinde de lasten binnen het sociaal domein te beheersen is een opgave ‘stelpost ombuigingen sociaal domein’ opgenomen als vermindering op de lasten. In het voortraject zijn al maatregelen genomen welke al een geraamd positief effect hebben. Het restant zal nog verder uitgewerkt moeten worden en loopt op vanaf 2027 naar 2029 tot € 1.250.000. Stelpost inzake hervormingsagenda Jeugdzorg: ‘Deskundigencommissie-Van Ark 2027’ Om geen bezuinigingen op andere beleidsterreinen te moeten inboeken vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg in de jaren 2028 en 2029, terwijl het tweede advies van de commissie Van Ark nog in het verschiet ligt, in 2027, is een stelpost opgenomen ter hoogte van de omvang van de beschikbaar gestelde middelen in 2027. Hierbij is het advies vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gevolgd om deze stelpost op te nemen. Er is hiervoor een stelpost opgenomen aan de batenkant. Overige stelposten De overige stelposten: ruimte onder het plafond BTW compensatiefonds, eigen bijdrage jeugdzorg en trajectduur jeugd zijn onderdelen welke verantwoord zijn binnen de ontvangsten van de Algemene uitkering en zijn geoorloofde inschattingen.

62

Beleidsbegroting – De paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Om inzicht te verschaffen in de financiële gezondheid en veerkracht van de gemeente bepaalt artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dat in de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting een relatie wordt gelegd tussen de gemeentelijke weerstandscapaciteit en de risico’s. In dit hoofdstuk leggen we eerst een aantal begrippen uit. Daarna passen we deze begrippen toe op de situatie van de gemeente Elburg. Hieruit blijkt dat het weerstandsvermogen van de gemeente Elburg gezond is. De weerstandscapaciteit is in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) omschreven als “de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken”. De mate waarin de beschikbare weerstandscapaciteit schade en verliezen als gevolg van risico's kan opvangen, geeft een indruk van de financiële positie van de gemeente. Het weerstandsvermogen wordt vertaald in ratio’s waarbij de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald. Bij de beoordeling van deze ratio's wordt onderstaande tabel gehanteerd. Deze waarderingstabel is opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement en de Universiteit Twente: Ratio >= 2,0 1,4 < 2,0 1,0 < 1,4 0,8 < 1,0 0,6 < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Het uitgangspunt is dat een ratio van 1 de minimale omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit moet zijn. Dat betekent dat het weerstandsvermogen minimaal gelijk moet zijn aan de risico's.

Weerstandscapaciteit Bij de bepaling van de weerstandscapaciteit, het vermogen van een gemeente om financiële risico's op te kunnen vangen, maken we onderscheid tussen incidentele weerstandscapaciteit en structurele weerstandscapaciteit. Structurele weerstandscapaciteit is het vermogen om structurele tegenvallers in de begroting op te vangen zonder de uitvoering van bestaande taken in gevaar te brengen, terwijl incidentele weerstandscapaciteit het vermogen is om eenmalige tegenvallers te dekken. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. Budget voor onvoorziene uitgaven structureel. 2. Ongebruikte belastingcapaciteit.

De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit: 3. Het vrije deel van de algemene reserve 4. Budget voor onvoorzienbare uitgaven incidenteel. 63

Wat niet wordt meegenomen zijn de stille reserves en de bestemmingsreserves. Stille reserves worden gevormd door bezittingen die wel aanwezig zijn maar waarvan de waarde niet uit de balans blijkt. Een algemeen kenmerk is dat men er niet direct over kan beschikken. Om deze reden worden de stille reserves niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit gerekend. Het is mogelijk om bestemmingsreserves zoals de bestemmingsreserve Sociaal Domein in te zetten voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit, afhankelijk van onder meer de concreetheid van de bestemming en de concreetheid van verplichtingen. Deze bestemmingsreserves worden niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit ook al is de bestemmingsreserve Sociaal Domein ingesteld om risico’s in het sociaal domein af te dekken.

Opbouw weerstandcapaciteit gemeente Elburg 1. Budget voor onvoorziene uitgaven structureel Bij de bepaling van de ruimte in de begroting wordt uitgegaan van de opgestelde MPB 2026-2029. Omschrijving Onvoorzien: Primitief begroting 2026 Saldo stelpost Begrotingsoverschot: Primitief begroting 2026 Totaal incidentele ruimte in de begroting

Raming 10.000 10.000 0 10.000

2. Ongebruikte belastingcapaciteit Onze gemeente kan extra middelen genereren door belastingen te verhogen en heffingen meer kostendekkend te maken, in zoverre daarvoor nog mogelijkheden bestaan. De ongebruikte belastingcapaciteit is het positieve verschil in opbrengst tussen de gemeentelijke OZB-tarieven en de OZB-tarieven bij toepassing van artikel 12 van de Gemeentewet. Totaal areaal Redelijk peil OZB Opbrengst Elburg Onbenutte capaciteit

€ 5.224.942.396

Tarief gewogen gem. (art. 12) OZB 0,1648%

Opbrengst OZB € 8.610.000 € 5.950.000 € 2.660.000

In de gemeente Elburg geldt het beleid dat in principe de kosten van dienstverlening voor 100% verhaald worden op de aanvrager. Alleen ten aanzien van de begraafrechten worden de kosten voor 85% in rekening gebracht. Hier is theoretisch dus sprake van een structurele onbenutte ruimte in de begroting.

Bedragen Kosten begraven Opbrengsten begraafrechten Onbenutte capaciteit (15%)

Raming 907.000 -771.000 136.000

64

3. Het vrije deel van de algemene reserves We kennen twee algemene reserves met een vrij besteedbaar saldo: De algemene reserve en de algemene reserve bouwgrondexploitatie. De doelstelling van de algemene reserve is het tijdelijk opvangen van negatieve exploitatieresultaten en van onvoorziene ontwikkelingen waarvoor geen voorziening is getroffen. De reserve bouwgrondexploitatie heeft een bufferfunctie specifiek voor de grondexploitaties en maakt als zodanig eveneens onderdeel uit van de gemeentelijke weerstandscapaciteit. In de bepaling van de weerstandscapaciteit wordt onderscheid gemaakt tussen de ‘algemene dienst’ en de ‘bouwgrondexploitatie’. Daarbij is niet gezegd dat tegenvallers onderling niet gecompenseerd zouden kunnen worden. Formeel is er immers sprake van één gemeente. Beschrijving Stand reserve per 01-01-2026 Claim op reserve Vrije ruimte per reserve Totaal:

Algemene reserve Bouwgrond reserve 24.541.000 5.200.000 2.843.000 344.000 21.698.000 4.856.000 26.554.000

4. Budget voor onvoorzienbare uitgaven incidenteel De totale incidentele ruimte in de begroting van 2026 bedraagt: Budget voor onvoorzienbare uitgaven incidenteel Incidentele ruimte in de begroting Vrije ruimte algemene reserves

Bedrag 50.000 26.554.000 26.604.000 Incidenteel

Met bovenstaande berekeningen wordt de beschikbare weerstandscapaciteit om structurele gevolgen van risico’s op te vangen als volgt: Weerstandscapaciteit structureel Structurele onvoorzien in de begroting Onbenutte belastingcapaciteit (OZB) Onbenutte belastingcapaciteit (begraafrechten)

Bedrag 10.000 2.660.000 136.000 2.806.000 Structureel

En de beschikbare weerstandscapaciteit om eenmalige gevolgen van risico’s op te vangen is: Weerstandscapaciteit Incidenteel Vrije ruimte algemene reserves Incidentele ruimte in de begroting

Bedrag 26.554.000 50.000 26.604.000 Incidenteel

65

Risico's en risicomanagement Tegenover de hierboven geïnventariseerde weerstandscapaciteit staan de risico’s die de gemeente loopt. Deze risico’s zijn van uiteenlopende aard en hangen samen met gemeente specifieke factoren. Het managen van deze risico’s wordt risicomanagement genoemd. Risicomanagement is het proces van periodiek identificeren, analyseren, kwantificeren en beheersen van risico's. Met als doel de negatieve gevolgen te minimaliseren. Teneinde het benodigde weerstandsvermogen te bepalen, worden risico's zoveel mogelijk gekwantificeerd en dus in geld uitgedrukt. Dit doen we door de kans en financiële gevolg van elk risico te bepalen. Het kwantificeren van risico's vindt periodiek plaats. Tweemaal per jaar wordt in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bij de begroting en de jaarrekening de incidentele en structurele risico's berekend. Bedragen beneden de EUR 25.000 worden daarbij niet meegenomen. Risico-inventarisatie Uitgangspunt bij het bepalen van de risico's is het gegeven dat de gebeurtenissen nooit allemaal tegelijk en volledig zullen optreden. De risico's worden ingedeeld in algemene en specifieke risico's. Algemene risico's zijn niet direct te kwantificeren. Het geheel van algemene risico's geeft wel aanleiding voor het vormen of in standhouden van een minimaal algemeen weerstandsvermogen.

We houden daarvoor 5% van de totale uitgaven (exclusief stortingen in de reserves) aan als risicobedrag. Deze algemene risico's zijn onder meer:    

Prijsstijgingen als gevolg van mondiale oorzaken en onzekerheden; Onzekerheden in de ontwikkeling van het gemeentefonds (o.a. de financiering van de uitvoering van de Hervormingsagenda) als gevolg van onder meer de huidige politieke situatie; Krapte op de arbeidsmarkt waardoor we taken (deels) niet kunnen uitvoeren of duurder personeel moeten inhuren; Vertraging in projecten door de landelijke ontwikkelingen rondom stikstof en netcongestie.

Specifieke risico's zijn te kwantificeren door het gevolg (impact/ omvang bedrag) en de daarbij behorende kans (verwachting dat het risico zich voordoet/ risicoprofiel) te vermenigvuldigen. Het risicoprofiel vertaalt zich in een bandbreedte van 0% tot en met 80 %. Geïnventariseerde risico's worden op basis van kennis en ervaring ingeschaald binnen deze bandbreedte.

66

Grondslag risico

Risico profiel

88.011.000

2%

143.000

5%

Garantie geldleningen met publiek belang

353.000

5%

Verstrekte geldleningen met publiek belang

1.135.000

5%

Omschrijving

Benodigde Eventuele opmerkingen capaciteit

Algemene risico’s Algemene risico’s Financiële risico’s Garantie geldleningen woningen particulieren

1.760.000

2% van de totale lasten (ex. reservemutaties) op begrotingsbasis

Er komen geen nieuwe garanties bij zodat het risico jaarlijks afneemt. Dit betreft garanties aan overige 18.000 stichtingen/ bedrijven. Aan verenigingen en stichtingen zijn geldleningen verstrekt voor het rea57.000 liseren van nieuw- en verbouw van (sport-) accommodaties. 7.000

Organisatorische risico’s

Informatiesystemen

2.000.000

50%

Jeugdhulp

1.000.000

50%

250.000

50%

WMO

We werken met waardevolle en privacygevoelige informatie, die steeds meer tijd- en plaats onafhankelijk beschikbaar moet zijn. Daarvoor gebruiken we allerlei systemen. Door maatschappelijke- en technologische ontwikkelingen is het belangrijk de risico’s op uitval en van de veiligheid van informatie onder ogen te zien. We zorgen voor be1.000.000 wustwording van de risico’s en nemen beheersmaatregelen. Desondanks blijft het risico dat onze systemen uitvallen. Door cybercrime of een technische storing. Als vervanging of herstel van systemen nodig is buiten de reguliere vervangingsperiode zijn extra investeringen nodig. De benodigde capaciteit is een inschatting. De Jeugdwet is een openeinderegeling. Het aantal mensen dat ondersteuning nodig heeft, kan toenemen. Wij hebben de plicht inwoners te ondersteunen. Een overschrijding van het budget in de begroting is 500.000 geen reden om deze ondersteuning niet te bieden. Als meer jeugdhulp nodig is, stijgen de kosten. Wij werken aan maatregelen om de stijging van de kosten te beheersen en zo mogelijk kosten te verlagen. De WMO is een openeinderegeling. Het aantal mensen dat ondersteuning nodig heeft, kan toenemen. Wij hebben de plicht inwoners te ondersteunen. Een overschrijding van het 125.000 budget in de begroting is geen reden om deze ondersteuning niet te bieden.

Als meer ondersteuning of maatwerkvoorzieningen nodig zijn, stijgen de kosten. Wij werken aan

67

Spreidingswet / migratie

300.000

60%

Verbonden partijen Inclusief Groep

Totaal risico’s algemene dienst Grondexploitatie complexen Totaal risico’s grondexploitaties

nb

60%

321.726.000 6.289.000 6.289.000

div.

maatregelen om de stijging van de kosten te beheersen en zo mogelijk kosten te verlagen. We hebben, net als de landelijke problematiek, een woningtekort waardoor we niet kunnen voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders die wordt opgelegd door het Rijk. Ook de opvang van groepen mensen uit andere landen, bijvoorbeeld ont180.000 heemden uit Oekraïne, als gevolg van een dreiging of conflict, heeft naast consequenties voor voorzieningen zoals gezondheidszorg, huisvesting en onderwijs ook financiële risico’s. Financiële en bekostigingsregelingen vanuit het Rijk zijn nog regelmatig onduidelijk of onzeker. In de afgelopen jaren is er onderzoek gedaan naar een toekomstbestendige invulling van Inclusief Groep. Dit mede door financiële resultaten van Inclusief Groep in afgelopen jaren. Eventuele negatieve bedrijfsresultaten of aanvullende onnb derzoeken kunnen naar verwachting voorlopig nog gedekt worden uit het vermogen van de Inclusief Groep zelf. Op termijn kan dit echter ook aanvullingen vragen vanuit gemeenten. Er loopt een onderzoek naar de wijze waarop we het beste kunnen samenwerken met de IG. 3.647.000 Dit is het risicobedrag o.b.v. risicokaarten per complex en de moge792.000 lijke gevolgen van de marktwaardetoets. 792.000

68

Conclusie beschikbare weerstandscapaciteit ten opzichte van risico's Beschikbare Benodigde weerstands- ca- weerstands- ca- Ratio paciteit paciteit

Omschrijving Incidenteel Weerstandsvermogen algemene dienst Weerstandsvermogen bouwgrondexploitatie Totaal

Incidenteel Incidenteel

24.554.000 4.856.000 29.410.000

3.647.000 792.000 4.439.000

6,73 6,13 6,63

Het weerstandsvermogen algemene dienst en het weerstandsvermogen bouwgrondexploitatie vormen voor de gemeente in de praktijk uiteindelijk één geheel. Wanneer beide ratio’s worden samengevoegd komt de ratio uit op 6,63, wat uitstekend is om de gekwantificeerde risico’s op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit is in dezen een noodzakelijke buffer om mogelijke financiële nadelen op te kunnen vangen. Bij de Nota reserves en voorzieningen 2025 is besloten om in de algemene reserve en reserve bouwgrondexploitatie een minimumbedrag aan te houden welke gelijk staat aan de benodigde weerstandcapaciteit ter dekking van de aangegeven risico’s. De reserve bouwgrondexploitatie kent een maximum van € 5.000.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is in deze een noodzakelijke buffer om mogelijke financiële nadelen op te kunnen vangen. Bovenstaande berekening betreft een momentopname. Bij een goedwerkende beheersorganisatie hoeven er geen problemen te ontstaan. Uiteindelijk kan de gemeente maatregelen treffen als risico’s zich daadwerkelijk voordoen. Financiële kengetallen

De onderstaande 10 kengetallen worden in één overzicht gepresenteerd. Bij de presentatie is eveneens de normering per categorie weergegeven (conform provinciale toezichthouder). Op basis van de signaleringswaarden van de provincie en eigen signaleringswaarden is waar te nemen dat de risico’s voornamelijk verband houden met het toenemende vreemd vermogen. Dit is te relateren aan de grote investeringen die gepland staan. Over het algemeen kan worden gesteld, dat de categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit Woonlasten, Coelo rangnummer Weerstandsratio - incidenteel Liquiditeit Netto schuld per inwoner

W 2024 2%

B 2025 43%

MJB 2026 88%

MJB 2027 103%

MJB 2028 98%

MJB 2029 101%

risico A <90%

risico B 90-130%

risico C >130%

-3%

38%

78%

93%

88%

92%

<90%

90-130%

>130%

69% 4,3%

55% 10%

39% -3%

36% -1%

36% -2%

34% 3%

>50% <20%

20-50% 20-35%

<20% >35%

5,3%

2,5%

-5,3%

-1,4%

-2.6%

-1.1%

> 0%

0%

< 0%

87%

89%

89%

89%

93%

91%

<95%

95-105%

>105%

88

77

112

112

112

112

<100

100-300

>300

2,5

1,0

6,7

6,7

6,7

6,5

> 1,5

1,0-1,5

< 1,0

1,7

1,0

0,3

0,4

0,3

0,5

> 1,5

< 1,0

72

1.622

3.077

3.408

3.296

3.445

< €1.500

1,0-1,5 €1.500 €2.000

> €2.000

69

Toelichting kengetallen: Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit Woonlasten, Coelo rangnummer Weerstandsratio - incidenteel Weerstandsratio - structureel Liquiditeit Netto schuld per inwoner

Omschrijving De totale schulden afgezet tegen de totale baten De totale schulden exclusief doorgeleende gelden afgezet tegen de totale baten Het eigen vermogen (reserves) afgezet tegen het totale vermogen De waarde van de grond ten opzichte van de totale baten Het structurele exploitatiesaldo vergeleken met de totale baten De hoogte van de belastingopbrengst ten opzichte van het landelijke gemiddelde Rangnummer woonlasten voor huishoudens (OZB, riool, afval) Het vermogen om incidentele financiële tegenvallers op te kunnen vangen Het vermogen om structurele financiële tegenvallers op te kunnen vangen Verhouding korte schulden ten opzichte van de aanwezige liquide middelen De totale netto schuld gedeeld door het aantal inwoners

70

2. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding

De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen geeft een dwarsdoorsnede van de begroting. Uitgaven voor onderhoud kunnen op diverse programma’s voorkomen. Voor onderhoud van kapitaalgoederen gaat een substantieel deel van de middelen van de begroting om. In deze paragraaf wordt het beleidskader omtrent het onderhoud van de kapitaalgoederen weergegeven. Het gewenste onderhoudsniveau komt hierin tot uitdrukking. Het beleid van de gemeente Elburg voor het onderhoud van kapitaalgoederen is vastgelegd in de volgende nota’s en verordeningen: Beheerplan Beleidsplan Openbare Ruimte Beleidsplan Riolering en Water Beheerplan Onderhoud Gebouwen Beheerplan Haven (2021 vrijgevallen)

Geldend voor de periode van 2023 e.v. 2021-2030 2021-2030 2026 e.v.

Vastgesteld op: December 2022 27-9-2021 Geactualiseerd: 2025 Planning: 4e kwartaal 2025

Wegen

Algemeen Regulier onderhoud en reconstructies van wegen worden nu geraamd in de exploitatie en verevend met de bestemmingsreserve openbare ruimte. Hierdoor is de dekking van het toekomstig wegenonderhoud zeker gesteld. De uitvoering zal plaatsvinden aan de hand van de jaarlijkse inspectie op basis van de in het beheerplan Openbare Ruimte opgenomen uitgangspunten. Er is sprake van verschillende categorieën wegen die ieder een eigen normering qua kwaliteitsniveau kennen. De investeringskredieten voor wegen verlopen via het meerjareninvesteringsplan (MIP). Werkzaamheden Naast het reguliere jaarlijks terugkerend klein onderhoud aan wegen, bermen en wegmeubilair worden de werkzaamheden in het kader van groot onderhoud bepaald en uitgevoerd aan de hand van de visuele inspecties. Omschrijving Gemeentepersoneel Goederen en diensten Rente en afschrijving Reserves Exploitatie Vervanging wegen ’t Harde fase 3 Investeringen

Begroot 2026 897.000 1.138.000 563.000 10.000 2.608.000 454.000 800.000 1.254.000

Begroot 2027 947.000 1.157.000 625.000 -55.000 2.674.000 942.000

Begroot 2028 989.000 1.176.000 657.000 -87.000 2.735.000 582.000

Begroot 2029 1.037.000 1.176.000 678.000 -106.000 2.785.000 769.000

942.000

582.000

769.000

Openbare verlichting

Algemeen Openbare verlichting dient het veiligheidsaspect op zowel verkeerstechnisch terrein als op het terrein van de sociale veiligheid. Gewerkt wordt met een voortschrijdend beheerplan openbare verlichting. Gebaseerd op het beheerplan vindt jaarlijks ten laste van de exploitatie een storting in de reserve openbare ruimte plaats. De geplande vervangingsinvesteringen in armaturen en lichtmasten worden uit de bestemmingsreserve openbare ruimte gedekt. Deze investeringen verlopen via de meerjarige investeringsplanning (MIP). Voor elektra, regulier onderhoud en reparaties worden jaarlijks budgetten in de begroting opgenomen. Voor het verkeerstechnisch veiligheidsaspect wordt met name het kwaliteitsniveau zoals bepaald door de landelijke normen van het NSVV (Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde) aangehouden. Deze normen zijn verschillend per categorie weg, gebied en functie. Inzake het aspect sociale veiligheid geldt lokaal beleid. 71

Bij nieuw- en herinrichtingswerken worden armaturen voorzien van LED verlichting. Werkzaamheden Hoewel planmatig wordt gewerkt, vindt als toetsing vooraf een visuele inspectie plaats. Indien mogelijk worden investeringen uitgesteld. In het kader van het beheerplan openbare ruimte is een plan van aanpak opgesteld hoe het binnen het huidige budget mogelijk is versneld energiezuinige verlichting aan te brengen. Volgens planning zullen in 2026 alle traditionele armaturen vervangen zijn door LED. Omschrijving Goederen en diensten Rente en afschrijving Energie en onderhoud Reserve Exploitatie Vervanging lichtmasten Investeringen

Begroot 2026 12.000 85.000 133.000 -10.000 220.000 68.000 68.000

Begroot 2027 12.000 87.000 135.000 -13.000 221.000 69.000 69.000

Begroot 2028 12.000 90.000 138.000 -15.000 225.000 90.000 90.000

Begroot 2029 12.000 93.000 138.000 -18.000 225.000 67.000 67.000

Riolering

Algemeen Voor verwijdering van afvalwater uit de woonomgeving is riolering een onmisbare voorziening. Riolering beschermt de volksgezondheid en het milieu. De inzameling en transport van afvalwater is een wettelijke gemeentetaak. Onderhoud en vervanging van bestaande riolering en aanleg van nieuwe riolering is gebaseerd op het beleidsplan Riolering en Water welke in samenwerking met de gemeente Nunspeet, Oldebroek, Hattem en het waterschap is opgesteld. De nadruk komt steeds meer te liggen op het veranderde klimaat. De winters worden natter en regenbuien in de zomer intenser. Om hier mee om te gaan koppelt de gemeente zowel in bestaande- als in nieuwe situaties het regenwater af. Hierbij wordt de voorkeursvolgorde gehanteerd van vasthouden, bergen en afvoeren. Onderhoudswerken zijn gebaseerd op periodieke inspecties van de riolering. De gemeente werkt planmatig. De investeringskredieten voor vervanging en aanleg verlopen via het MIP. Werkzaamheden Op basis van het beleidsplan riolering en water in relatie tot overige geplande werken vindt onderhoud en vervanging plaats. Naast regulier onderhoud zijn in het plan bedragen opgenomen voor vervangingsinvesteringen (op basis van inspecties). Daarnaast zijn in de MIP een aantal kredieten opgenomen voor reconstructie en ombouw van rioolstelsels.

Omschrijving Gemeentepersoneel Goederen en diensten Rente en afschrijving Reserves Exploitatie Mechanische gemalen Mech. drukriolering/persleiding Investeringen

Begroot 2026 515.000 601.000 684.000 3.000 1.803.000 150.000 300.000 450.000

Begroot 2027 542.000 619.000 705.000 3.000 1.869.000

Begroot 2028 565.000 630.000 707.000 3.000 1.904.000

Begroot 2029 590.000 630.000 702.000 3.000 1.925.000